Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời mở đầu
Trờn c s nhn thc ỳng n hn v y hn v ch ngha xó hi v
con ng i lờn ch ngha xó hi Vit Nam, i hi VI ca ng Cng
sn Vit Nam (thỏng 12-1986) ó ra ng li i mi ton din t nc
nhm thc hin cú hiu qu hn cụng cuc xõy dng ch ngha xó hi. Đại
hội đã quyết định chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập chung( nền kinh tế đã
kìm hãm sự phát triển của xã hội trong một thời gian khá dài) sang nền kinh tế
thị trờng định hớng XHCN.Kinh t th trng nh hng xó hi ch ngha l
mụ hỡnh kinh t tng quỏt m nc ta la chn trong thi k i mi. Nú va
mang tớnh cht chung ca kinh t th trng, va cú nhng c thự, c
quyt nh bi cỏc nguyờn tc v bn cht ca ch ngha xó hi. õy l s vn
dng sỏng to nhng kinh nghim trong nc v th gii v phỏt trin kinh t
th trng, l s kt tinh trớ tu ca ton ng trong quỏ trỡnh lónh o nhõn
dõn xõy dng t nc. Mc ớch ca kinh t th trng nh hng xó hi
ch ngha l phỏt trin lc lng sn xut, phỏt trin kinh t xõy dng c
s vt cht - k thut ca ch ngha xó hi, nõng cao i sng nhõn dõn . Phỏt
trin lc lng sn xut hin i gn lin vi xõy dng quan h sn xut mi,
tiờn tin.
Sau 18 năm đổi mới chúng ta đã đạt đợc rất nhiều thành tựu, nền kinh tế nớc ta
thoát ra khỏi tình trạng trì trệ, luôn giữ tốc độ tăng trởng ở mức cao.Với những
thành tựu đã đạt cũng đã chứng minh đợc phần nào bản chất nền kinh tế thị tr-
ờng định hớng XHCN. Bên cạnh những thành tựu trên nền kinh tế thị trờng định
hớng XHCN của chúng ta cũng còn rất nhiều khó khăn cần phải giải quyết.
Khái niệm kinh tế thị trờng giờ đã trở nên rất quen thuộc đối với mỗi chúng ta.
Song không phải ai cũng hiểu đợc bản chất nền kinh tế thị trờng định hớng
XHCN mà chúng ta đã chọn.Vịêc nghiên cứu vấn đề này giúp em hiểu rõ hơn,
sâu sắc hơn để góp sức lực nhỏ bé của mình đa nền kinh tế nớc ta phát triển
sánh ngang với các cờng quốc trên thê giới. Ngoài ra đối với em là một trong
những cử nhân kinh tế tơng lai của đất nớc thì việc nghiên cứu vấn đề này lại
càng quan trọng, đặc biệt cho công việc sau này.

( mua- bán) trên thị trờng.
Kinh tế hàng hóa ra đời từ rất sớm- vào thời kỳ tan rã của chế độ công xã
nguyên thủy và đã từng tồn tại trong nhiều phơng thức sản xuất. Hình thức đầu
tiên của nó là nền kinh tế hàng hóa giản đơn. đó là kiểu sản xuất do những ngời
nông dân, thợ thủ công tiến hành dựa trên cơ sở t hữu nhỏ về t liệu sản xuất và
sức lao động của chính bản thân ngời sản xuất, họ trực tiếp trao đổi sản phẩm
với nhau trên thị trờng.Quan hệ hàng tiền tệ phát triển mạnh trong thời kì tan
rã của phơng thức sản xuất phong kiến quá độ sang chủ nghĩa t bản . Đồng thời
đó cũng là quá trình chuyển từ kinh tế hàng hóa giản đơn lên kinh tế hàng hóa t
bản chủ nghĩa. Kinh tế hàng hóa t bản chủ nghĩa(TBCN) là hình thức sản xuất
hàng hóa cao nhất, phổ biến nhất trong lịch sử,dựa trên sự tách rời t liệu sản
2
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
xuất với sức lao động. Hay nói cách khác, đặc điểm của nền sản xuất hàng hóa
TBCN là dựa trên cơ sở chế độ t hữu t nhân t bản chủ nghĩa về t liệu sản xuất và
bóc lột lao động làm thuê. Nền kinh tế hàng hóa TBCN đã trải qua hai giai đoạn
:kinh tế thị trờng tự do (cổ điển) và kinh tế thị trờng hỗn hợp(hiện đại). Nh vậy
với sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa t bản(CNTB) kinh tế hàng hóa giản đơn
phát triển thành kinh tế hàng hóa phát triển hay kinh tế thị trờng.
Nói nh trên không có nghĩa là đồng nhất kinh tế thị trờng với sản xuất hàng hóa
TBCN. Khi nói sản xuất hàng hóa TBCN là muốn nhấn mạnh mặt xã hội của
sản xuất tính chất của nến sản xuất. Còn nói kinh tế thị trờng là muốn nhấn
mạnh mặt tự nhiên của sản xuất dựa trên trình độ phát triển của lực lợn sản
xuất.
Ngày nay, kinh tế hàng hóa đã phát triển và phổ biến trên phạm vi toàn cầu.
Sản xuất hàng hóa tiếp tục tồn tại, phát triển dới chủ nghĩa xã hội (CNXH). đặc
điểm của nền sản xuất hàng hóa xã hội chủ nghĩa là dựa trên cơ sở ngời lao
động làm chủ xã hội về t liệu sản xuất ; thực hiện tổ chức và quản lý nền sản
xuất thông qua nhà nớc xã hội chủ nghĩa (XHCN) Nhà nớc của dân, do dân
vì nhân dân nhằm mục đích thỏa mãn nhu cầu vật chất tinh thần của mọi thành

thuận giữa ngời mua và ngời bán , là sự gặp gỡ giữa cung và cầu ,là biểu hiện
tác động của quy luật giá trị .Nói đến kinh tế thị trờng thì phải nói đến sự tự do
cạnh tranh hay nói đúng hơn cạnh tranh là môi trờng của kinh tế thị trờng ,là
quy luật của kinh tế thị trờng Cạnh tranh đòi hỏi ngời sản xuất phải tích cực,
năng động, nhạy bén : phải thờng xuyên đổi mới kỹ thuật, công nghệ và phơng
pháp tổ chức sản xuất để đạt hiệu quả cao nhất.
4
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Thứ ba là nền kinh tế phải đạt đến một trình độ pt nhất định đợc thể hiện ở sự
pt các ngành kinh tế thuộc hệ thống cơ sở hạ tầng vật chất kĩ thuật cùng với hệ
thống tiền tệ phơng tiện để lu thông hàng hóa .sự tăng cờng sức mạnh các lĩnh
vực công nghiệp nông nghiệp và thơng nghiệp cùng các ngành sản xuất khác
khẳng định sự chiến thắng cuả kinh tế thị trờng đối với sản xuất nhỏ .Dựa trên
cơ sở phát triển mạnh mẽ của lực lợng sản xuất ,quá trình tích tụ và tập trung
sản xuất diễn ra nhanh chóng ,cơ cấu kinh tế có sự biến đổi to lớn sự phát trỉền
của thị trờng đợc mở rộng .Lĩnh vực trao đổi không còn mức hạn hẹp trong từng
vùng mà hình thành thị trờng thống nhất trên phạm vi cả nớc .Hệ thống các thị
trờng sản phẩm t liệu sản xuất ,sức lao động tiền tệ đ ợc xác lập và hoạt động
đồng bộ.Giá trị của đồng tiền ổn định khối lợng tiền tệ đủ nhu cầu cần thiết cho
việc lu thông hàng hóa ,có hệ thống phục vụ tiền tệ(ngân hàng thơng mại ,qũy
tín dụng ,thị trờng ngoại tệ ,thị trờng chứng khoán ..)là vô cùng cần thiết để nền
kinh tế vận động trôi chảy.Đồng thời hệ thống lu thông hàng hóa là không
thể thiếu đợc.
Sự hình thành và phát triển của các điều kịên trên đây luôn gắn liền với sự phát
triển của nền sản xuất xã hội nói chung và của sản xuất trao đổi hàng hóa nói
riêng .Kinh tế thị trờng chỉ có thể đợc xác lập và pt trên cơ sở mở rộng và làm
sâu sắc không ngừng những điều kiện đó .
b.Các bớc chuyển biến của nền kinh tế hàng hóa.
Kinh tế hàng hóa ra đời từ nền kinh tế hàng hóa tự nhiên thay thế và đối lập
vơí nền kinh tế tự nhiên .Trong lịch sử nó đã pt qua các loại hình :kinh tế hàng

theo Mac vào thế kỷ 17 Hà lan là nớc t bản điển hình nhng bớc sang thế kỷ 18
Hà lan đã phải nhờng vị trí nền kinh tế phát triển nhất cho nớc Anh.Nguyên
nhân chính là ở chỗ các nhà kinh doanh Hà lan chủ trơng phát triển kinh tế bằng
con đờng buôn bán đầu cơ, không chú trọng vào phát triển nền công nghiệp
.Trong khi đó ở nớc Anh các nhà kinh doanh đã biết kết hợp vốn tích lũy từ
ngoài nớc với điều kiện tài nguyên, lao động trong nớc đầu t vào phát triển công
nghiệp nhẹ và cuối cùng là phát triển công nghiệp nặng nhanh chóng tạo ra nền
đại công nghiệp đại cơ khí. Vì vậy khi nớc Anh trở thành một cờng quốc công
nghiệp thì Hà lan vẫn chỉ là một nớc cộng hòa thơng nghiệp.
Nh vậy đặc trơng cơ bản của kinh tế thị trờng tự do là dựa trên cơ sở kỹ thuật
điện gắn với nền văn minh công nghiệp tồn tại những hình thức t hữu nhỏ và t
hữu lớn về t liệu sản xuất; Cơ cấu kinh tế nông- công- thơng nghiệp tiến tới
công- nông nghiệp- dịch vụ vận động theo cơ chế kinh tế thị trờng tự điều
chỉnh.
- Bớc chuyển từ nền kinh tế thị trờng tự do lên kinh tế thị trờng hỗn hợp
Kinh tế thị trờng hỗn hợp là hình thức phát triển cao của nền kinh tế hàng hóa
ở đó các chức năng cơ bản của nền kinh tế sản xuất cái gì ,bằng cách nào cho ai
6
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
đều đợc sử lý trên nguyên tắc của cơ chế thị trờng có sự quản lí vĩ mô củă nhà
nớc .Sự phát triển cuả kinh tế thị trờng hỗn hợp diễn ra từ những năm 40-50 của
thế kỉ XX đến nay nó gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của cuộc cách
mạng khoa học- kĩ thủật và công nghệ hiện đaị.Cho đến nay hầu hết các quốc
gia trên thế giới đều hỏạt động theo nền kinh tế thị trờng hỗn hợp gắn với các
điều kịên :sự xuất hiện của sở hữu nhà nớc ,thị trờng chứng khoán ,tham gia
phân công lao động quốc tế ,đặc biệt là sự xuất hiện vai trò mới của nhà nớc
vai trò quản lí vĩ mô đối với kinh tế thị trứờng.
Đặc trng của kinh tế thị trờng là dựa trên kĩ thuật điện tử tin học gắn với nền
văn minh hậu công nghiệp hay văn minh trí tuệ ,tồn tại các hình thức sở hữu
nhà nứơc ,sở hữu cổ phần ,sở hữu quốc tế ,dựa trên cơ cấu kinh tế công nghịêp

ra trong điều kiện xấu quyết định.
(3) Giá trị thị trờng của hàng hóa do giá trị của đại bộ phận hàng hóa sản xuất
ra trong điều kiện tốt quyết định.
Thứ hai, Giá trị của tiền .
Giá cả thị trờng tỷ lệ thuận với giá trị thị trờng của hàng hóa và tỷ lệ nghịch
với giá trị ( hay sức mua của tiền ).Bởi vậy khi giá trị thị trờng của hàng hóa
không đổi thì giá cả của hàng hóa vẫn có thể thay đổi do giá trị của tiền tăng lên
hoặc giảm xuống.
Thứ ba, Cung và cầu .
Trong nền kinh tế thị trờng, cung và cầu là những lực lợng hoạt động trên thị
trờng. Giữa cung và cầu tồn tại một mối quan hệ biện chứng ;sự tác động giữa
chúng hình thành nên giá cả cân bằng hay giá cả thị trờng .
Th t : cạnh tranh trên thị trờng.
Trong kinh tế thị trờng các chủ thể hành vi kinh tế vì lợi ích kinh tế của bản
thân mình mà tiến hành cạnh tranh với nhau. Cạnh tranh đợc hiểu là sự đấu
tranh giữa các chủ thể hành vi kinh tế nhằm giành mục đích tối đa cho mình.
Cạnh tranh là yếu tố cơ bản của kinh tế thị trờng. Nó là hiện tợng tự nhiên, tất
yếu của kinh tế thị trờng, ở đâu có sản xuất hàng hóa thì ở đó có cạnh tranh.
b.Hàng hóa và dịch vụ : hàng hóa là những sản phẩm đợc làm ra để thỏa mãn
nhu cầu của con ngời .Đời sống con ngời càng nâng cao thì nhu cầu về hàng
hóa của con ngời cũng tăng.
Trớc nền kinh tế thị trờng do trình độ khoa học kỹ thuật còn lạc hậu nên năng
suất lao động thấp , do đó khối lợng hàng hóa nhỏ bé, chủng loại hàng hóa còn
nghèo làn, chất lợng hàng hóa thấp, giá cả cao vì thế khả năng cạnh tranh còn
yếu.
Trong nền kinh tế thị trờng do sự cạnh tranh mà các doanh nghiệp luôn áp
dụng những tiến bộ khoa học- kỹ thuật mới nhất. Do đó các sản phẩm đợc đa ra
thị trờng với chất lợng cao , chủng loại phong phú, khối lợng lớn và giá cả thấp.
8
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

(-)Thớc đo giá trị.
(-)Phơng tiện lu thông.
(-)Phơng tiện cất trữ.
(-)Phơng tiện thanh toán.
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
(-)Tiền tệ thế giới.
Trong nền kinh tế hàng hóa cũng nh trong nền kinh tế thị trờng năm chức năng
này của tiền tệ có quan hệ mật thiết với nhau.
Sự phát triển các chức năng của tiền tệ phản ánh sự phát triển của sản xuất và lu
thông hàng hóa.Nhờ có tiền tệ mà lu thông trở nên thông suốt hơn, ,nâng cao
sản xuất kinh doanh, xúc tiến giao lu kinh tế ,khoa học kỹ thuật với bên ngoài,
góp phần đẩy nhanh sự phát triển kinh tế
4.Các quy luật của kinh tế thị trờng.
a) Quy luật lu thông tiền tệ
Quy luật lu thông tiền tệ là quy luật quy định số lợng tiền cần thiết cho lu
thông hàng hóa ở mỗi thời kì nhất định .
Khi tiền mới chỉ thực hiện chức năng là phơng tiện lu thông ,thì số lợng tiền
cần thiết cho lu thông đợc tính theo công thức :
M=P.Q/V
Trong đó :
M :là lợng tiền cần thíêt cho lu thông
P :là mức giá cả
Q :là khối lừợng hàng hóa đem ra lu thông
V: là số vòng luân chuyển trung bình của một đơn vị tiền tệ
Tức :
M= Tổng giá cả hàng hóa đem ra lu thông / số vòng luân chuyển
trung bình của một đơn vị tiền tệ
Khi tiền thực hiện cả chức năng phơng tiện thanh toán thì số lợng cần thiết cho
lu thông đợc xác định nh sau :

tục sản xuất mặt hàng này.
Nh vậy quy luật gía trị đã tự động điều tiết tỉ lệ phân chia t liệu sản xuất và
sức lao động vào các ngành sản xuất khác nhau đáp ứng nhu cầu của xã hội.
Tác động điều tiết lu thông hàng hóa của quy lụât giá trị thể hiện ở chỗ nó thu
hút hàng hóa từ nơi có giá trị thấp đến nơi có giá cả cao và do đó góp phần làm
cho hàng hóa giữa các vùng có sự cân bằng nhất định .
(+)Kích thích cải tiến kĩ thuật ,hợp lí hóa sản xuất tăng năng xuất lao động hạ
giá thành sản phẩm.
Các hàng hóa đợc sản xuất ra trong những điều kiện khác nhau nhng trên thị
trờng thì các hàng hóa thì đều phải đợc trao đổi theo mức hao phí lao động cá
biệt khác nhau ,nhng trên thị trờng thì các hàng hóa đều phải đợc trao đổi theo
mức hao phí lao động xã hội cần thiết .Vậy ngời sản xuất hàng hóa nào mà có
mức hao phí lao động thấp hơn mức lao hao phí lao động xã hội cần thiết thì sẽ
đựơc nhiều lãi và càng thấp hơn càng lãi .Điều đó kích thích những ngời sản
11
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
xuất hàng hóa cải tíên kĩ thuật ,hợp lí hóa sản xuất ,cải tiến tổ chức quản lí ,thực
hiền tiết kịêm nhằm tăng năng xuất lao động ,hạ chi phí sản xuất.
Sự cạnh tranh quyết liệt càng làm cho các quá trình này diễn ra mạnh mẽ
hơn.Nếu ngời sản xuất nào cũng làm nh vậy thì cuối cùng sẽ dẫn đến toàn bộ
năng xuất lao động xã hội không ngừng tăng lên ,chi phí sản xuất xã hội không
ngừng giảm xuống.
(+)Phân hóa những ngời sản xuất hàng hóa thành giàu ,nghèo.
Những ngời sản xuất hàng hóa nào có mức hao phí lao động cá biệt thấp hơn
mức lao động hao phí xã hội cần thiết ,khi bán hàng hóa theo mức hao phí lao
động xã hội cần thiết sẽ thu đợc nhiều lãi ,giàu lên có thể mua sắm thêm t liệu
sản xuất ,mở rộng sản xuất kinh doanh,thậm chí thuê lao động trở thành ông
chủ.
Ngợc lại những ngời sản xuất hàng hóa nào có mức lao động cá biệt lớn hơn
mức hao phí lao động xã hội cần thiết ,khi bán hàng hóa sẽ rơi vào tình trạng

(+)Cầu là nhu cầu có khả năng thanh toán .Nh vậy cầu là nhu cầu nhng không
phải là nhu cầu bất kì mà là nhu cầu đợc đảm bảo bằng số lợng tiền tơng ứng
gọi là nhu cầu có khả năng thanh toán .Quy mô của cầu phụ thuộc vào các nhân
tố chủ yếu nh :thu nhập ,sức mua của đồng tiền ,giá cả hàng hóa ,lãi xuất thị
hiếu của ngời tiêu dùng trong đó giá cả là yếu tố có í nghĩa đặc biệt quan
trọng .
(+)Cung là tổng số hàng hóa có ở thị trờng hoặc có khả năng thực tế cung cấp
cho thị trờng .Cung biểu hiện kết quả sản xuất dới hình thức hàng hóa .Nh vậy
cung do sản xuất quyết định nhng cung không phải bao giờ cũng đồng nhất với
sản xuất .Ví dụ :những sản phẩm sản xuất để tự tiêu thụ hoặc không có khả
năng đa tới thị trờng thì không nằm trong cung .Cụ thể lợng cung phụ thuộc chủ
yếu vào số lợng ,chất lợng các yếu tố sản xuất ,chi phí sản xuất ,giá cả hàng hóa
trong đó cũng nh cầu giá cả là yếu tố có vai trò đặc biệt quan trọng .
Cung và cầu có quan hệ chặt chẽ với nhau .Cầu xác định cung và ngợc lại
cung xác định cầu .Cầu xác định khối lợng ,cơ cấu của cung về hàng hóa: hỉ có
những hàng hóa nào có cầu thì mới đợc sản xuất,cung ứng ,hàng hóa nào tiêu
thụ đợc nhiều ,nhanh nghĩa là có cầu lớn sẽ đợc cung ứng nhiều và ngựơc lại
.Đến lợt mình cung tác động đến cầu ,kích thích cầu :những hàng hóa đợc sản
xuất cung ứng phù hợp với nhu cầu ,thị hiếu sở thích của ngời tiêu dùng sẽ đợc
a thích hơn ,bán chạy hơn ,làm cho cầu về chúng tăng lên .Vì vậy ngời sản xuất
hàng hóa phải thờng xuyên nghiên cứu nhu cầu ,thị hiếu ,sở thích của ngời tiêu
dùng ,dự đoán sự thay đổi của cầu ,phát hiện các nhu cầu mới ..,để cải tiến chất
lợng ,hình thức mẫu mã cho phù hợp ;đồng thời phải quảng cáo để kích thích
cầu ..
Cung- cầu không chỉ có mối quan hệ với nhau mà còn ảnh hởng tới giá cả:
13
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Khi cung = cầu , thì giá cả = giá trị
Khi cung > cầu , thì giá cả < giá trị
Khi cung < cầu , thì giá cả > giá trị

ngha ton cu ngy nay l s thng tr ca mt s ớt nc ln hay l mt s
14