Phc hi chc năng da vào cng đng
DNG C PHC HI CHC NĂNG
T LÀM TI CNG ĐNG
DNG C PHC HI CHC NĂNG
T LÀM TI CNG ĐNG
Tài liu s 6
Trưng ban
TS. Nguyn Th Xuyên Th trưng B Y t
Phó trưng ban
PGS.TS Trn Trng Hi V trưng V hp tác Quc t, B Y t
TS. Trn Qúy Tưng Phó cc trưng Cc Qun lý khám cha bnh, B Y t
Các y viên
PGS.TS. Cao Minh Châu Ch nhim B môn PHCN Trưng Đi hc Y Hà Ni
TS. Trn Văn Chương Giám đc Trung tâm PHCN, Bnh vin Bch Mai
TS. Phm Th Nhuyên Ch nhim B môn PHCN Trưng Đi hc k thut Y t Hi Dương
BSCK. II Trn Quc Khánh Trưng khoa Vt lý tr liu - PHCN, Bnh vin Trung ương Hu
ThS. Nguyn Th Thanh Bình Trưng khoa Vt lý tr liu - PHCN, Bnh vin C Đà Nng
PGS.TS Vũ Th Bích Hnh Phó ch nhim B môn PHCN Trưng Đi hc Y Hà Ni
TS. Trn Th Thu Hà Phó trưng khoa Vt lý tr liu - PHCN Bnh vin Nhi Trung ương
TS. Nguyn Th Minh Thu Phó ch nhim B môn PHCN Trưng Đi hc Y t công cng
ThS. Nguyn Quc Thi Hiu trưng Trưng Trung hc Y t tnh Bn Tre
ThS. Phm Dũng Điu phi viên chương trình U ban Y t Hà Lan - Vit Nam
ThS. Trn Ngc Ngh Chuyên viên Cc Qun lý khám, cha bnh - B Y t
Vi s tham gia ca chuyên gia quc t v phc hi chc năng da vào cng đng
TS. Maya Thomas Chuyên gia tư vn v PHCNDVCĐ
ThS. Anneke Maarse C vn chương trình U ban Y t Hà Lan - Vit Nam
BAN BIÊN SON B TÀI LIU PHC HI CHC NĂNG DA VÀO CNG ĐNG
(Theo quyết định số 1149/QĐ – BYT ngày 01 tháng 4 năm 2008)
Dụng cụ phục hồi chức năng tự làm tại cộng đồng 3
LI GII THIU
Phc hi chc năng da vào cng đng (PHCNDVCĐ) đã đưc trin khai  Vit

t ti Vit Nam.
4 Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng / Tài liệu số 6
Cun “Dụng cụ phục hồi chức năng tự làm tại cộng đồng” này là mt trong 20 cun
hưng dn thc hành v phc hi chc năng các dng tt thưng gp nói trên.
Đi tưng s dng ca tài liu này là cán b PHCN cng đng, cng tác viên
PHCNDVCĐ, gia đình ngưi khuyt tt. Ni dung cun sách bao gm nhng
hưng dn cách làm mt s dng c PHCN cơ bn đơn gin t nhng vt liu có
sn ti cng đng, như nng, np hay thanh song song tp đi.
Tài liu hưng dn này đã đưc son tho công phu ca mt nhóm các tác gi
là chuyên gia PHCN và PHCNDVCĐ ca B Y t, các bnh vin trc thuc trung
ương, các trưng Đi hc Y và Y t công cng, trong đó PGS. TS Vũ Th Bích Hnh
là tác gi chính biên tp ni dung.
Trong quá trình son tho b tài liu, Cc qun lý khám cha bnh đã nhn đưc
s h tr v k thut và tài chính ca U ban Y t Hà Lan Vit Nam (MCNV), trong
khuôn kh chương trình hp tác vi B Y t v tăng cưng năng lc PHCNDVCĐ
giai đon 2004-2007. Mt ln na, chúng tôi trân trng cm ơn s giúp đ quý
báu này ca MCNV. Ban biên son trân trng cm ơn nhng góp ý rt giá tr ca
các chuyên gia PHCN trong nưc và các chuyên gia nưc ngoài v ni dung, hình
thc cun tài liu.
Trong ln đu tiên xut bn, mc dù nhóm biên son đã ht sc c gng nhưng
chc chn vn còn nhiu thiu sót. Mong bn đc gi nhng nhn xét, phn hi
cho chúng tôi v b tài liu này, đ ln tái bn sau, tài liu đưc hoàn chnh hơn.
Mi thông tin xin gi v: Cc Qun lý khám cha bnh, B Y t, 138A Ging Võ,
Ba Đình, Hà Ni.
Trân trng cm ơn.
TM. BAN BIÊN SON
TRƯNG BAN
TS. Nguyễn Thị Xuyên
Thứ trưởng Bộ Y tế
Dụng cụ phục hồi chức năng tự làm tại cộng đồng 5

Đ bnh nhân đng thng, đo chiu cao t đt ti đnh h nách, lùi xung
hai khoát ngón tay. Đ khi s dng, nng không đè vào đám ri thn kinh
nách, gây lit tay (đon AC).
Chiu cao t đt ti tay cm ca nng nách là chiu cao t đt ti c tay ca
ngưi bnh (đon BC).
Ct mt đon g, thân tre đc bng chiu cao ca nng đã đo như trên.
Đánh du v trí ca tay cm.
Đu dưi đ mt tre, buc my vòng
dây thép trên mt tre đ gi cho thân
tre khi toác.
Ch đôi đon tre ti gn 1/3 dưi.
Đt mt đon g nh làm tay cm 
ch đánh du. Phía dưi đó buc dây
thép đ gi cho khi toác.
B
A
B
A
C
Dụng cụ phục hồi chức năng tự làm tại cộng đồng 7
Đu trên ca nng đ mt đon g dài gp
2 ln tay cm.
Đóng đinh hoc buc dây thép đ c đnh
tay cm và ch ta ca nng.
Đ ca nng đóng cao su tránh trơn trưt.
Tay cm và ch ta có th qun băng vi
hoc mút đ đ chà xát vào cơ th.
n Nạng khuỷu
Chn mt thanh g dài bng chiu dài ca
nng, rng khong 20 cm. Nu không có g,

tht lưng ngưi bnh.
Bước 1: Ct 4 đon tre gc, dài
hơn chiu cao ca thanh song
song đã đo 20 cm.
Bước 2: Đc hình ch U  mt đu mi đon, đ lt đưc
tuýp st hoc thân tre lên.
Bước 3: Làm đ gi 4 thân tre đó t các đon tre còn li.
Bước 4: Buc c đnh thanh song song vào 4 giá đ đó.
Đ khong cách gia hai thanh song song ln hơn chiu rng ca vai ngưi
bnh khong 10cm. Chiu dài trung bình khong 2 - 2,5m.
C đnh thành ging cho chc chn.
a
b
− Nu thanh song song c đnh thì ch cn đóng
c đnh thng thanh song song xung đt.
n Khung tập đi
Có th làm bng tre, g, hoc song, mây, hoc
bng khung nhôm.
Đo tương tự như thanh song song
a
b
Dụng cụ phục hồi chức năng tự làm tại cộng đồng 9
Chiu cao ca khung đi, ngang tht lưng ngưi bnh - a
Đ rng ca khung đi - b
 đ có đóng cao su phòng trơn trưt.

n Đai nâng chân bằng vải
− Chun b mt ít vi chc, dây chun,
móc thép.
− Khâu hai băng vi làm băng ngang,

− Nẹp hoặc đai nâng bàn chân: cho bnh nhân b bàn chân r do lit
nhóm cơ nâng bàn chân
− Nẹp trên gối: dùng phi hp vi nng cho bnh nhân tp đi nhưng cơ
quanh khp gi yu.
− Nẹp qua hông: dành cho bnh nhân tp di chuyn nhưng các cơ dui
hông yu, khin bnh nhân không gi thân đng thng đưc. Dùng
phi hp vi nng.
n Hướng dẫn người khuyết tật/ trẻ khuyết tật di chuyển
với dụng cụ
Đi vi thanh song song và nng, có 3 cách di chuyển:
− Cách đi hai điểm (đi kiu đu đưa hoc con lc).
Thời điểm 1: Hai nng lên trưc, hoc hai tay ra phía trưc;
ri dn trng lưng ca thân mình
vào hai tay.
Thời điểm 2: Hai chân cùng văng
lên và tip đt cùng lúc.
Áp dng khi hai chân đu rt yu,
cn np qua háng và dn trng lưng ch yu lên hai nng
và hai np.
− Cách đi ba điểm.
1 12
Thời điểm 1:
hai nng ra trưc.
Thời điểm 2:
chân yu đưa lên theo.
Thời điểm 3: chân kia
lên theo.
Áp dng khi có mt
chân yu hơn hoc cn
chu trng lưng ít hơn.

tip các đt sng, lao ct sng đưc ch đnh áo np ct sng. Chúng có th
đưc làm bng nha hoc bng np kim loi. Áo nha đưc đúc theo khuôn
ngưi bnh nhân, có nhng đim tỳ gi cho ct sng khi bin dng nng
hơn. Áo np ct sng đưc làm ti các trung tâm phc hi chc năng.
Các bnh khp gây bin dng, chn thương khp hoc mô mm (gân cơ, dây
chng) gây đau, hoc các bnh lý gây co rút cơ, nên dùng máng, np đ.
Ví d: np c tay cho bnh nhân lit na ngưi giai đon co cng đ chng
bin dng gp c tay. Hoc bàn chân thung do co cng cơ tam đu cng
chân cn có np c chân đ gi khp c chân  tư th vuông góc
Np c tay và np dưi gi có th làm t tre, g, nha nu  gn các trung
tâm Phc hi chc năng, ngưi bnh có th đn đo và tha np theo kích
c bn thân, đc bit là np dưi gi. Nu  xa trung tâm, có th t ch to
cho mình các dng c này.
n Nẹp cổ tay bằng gỗ, tre
− Dùng mt đon g, tre có b rng rng hơn cng tay vài cm, dài bng
cng tay ca ngưi khuyt tt.
− Róc các mu ca đon tre cho phng.  đu đon tre hoc g đó đóng
mt mô bng mnh gáo da, ming nha khum khum
− Dùng băng vi cun kín np li. C đnh bng 3 băng dán: mt  ngang
mu tay, mt  c tay và băng th ba  ngay dưi khuu tay.
− Đeo np sau khi tp đ ngăn nga co rút khp c tay.
Dụng cụ phục hồi chức năng tự làm tại cộng đồng 13
n Nẹp cổ chân (cho 01 chân)
Vật liệu: hai đon g hoc tre.
1 ming dài: dài bng chiu dài cng
chân ti dưi gi. B rng bng
chiu rng ca cng chân.
1 ming ngn: đo bng chiu dài
bàn chân. Rng bng b rng
cng chân.

chân gi:
− Băng ép mỏm cụt: Băng ép mm ct đ
mm ct nh đi, d đút lt vào  mm.
− Tập duy trì tầm vận động và tập mạnh cơ
của mỏm cụt: Trưc khi tp đi vi chân
gi, mm ct cn đưc tp mnh cơ đ
có th hot đng và mang đưc chân gi.
Các bài tp theo TVĐ ch đng và tp có
kháng tr cho các cơ ca mm ct.
(Xem phần bài tập mạnh cơ và tập theo
tầm vận động)
Đon g cho
chân gi dưi gi
Bt 2 np Bt hai đai da
Dụng cụ phục hồi chức năng tự làm tại cộng đồng 15
− Tập đi với chân giả: Chân gi đưc buc chc chn vào mm ct và đ
bnh nhân tp đi vi chân gi. Tăng dn khong cách đi, đ phc tp
ca đa hình.
Nu mm ct có so xu, hoc b try, loét trưc ht phi chăm sóc thay
băng hoc phu thut chnh sa so đ khi ngưi khuyt tt tỳ lên đó
không gây đau.
2.5. Dụng cụ tập tăng cường chức năng
Là nhng dng c tp nhm tăng cưng sc mnh cơ, duy trì tm vn
đng khp hoc nhm đt các mc tiêu khác như: thăng bng, mm do,
điu hoà sc kho
n Dụng cụ nhằm tăng sức mạnh cơ: các loi t, lò xo, bao cát, gh tp khp
gi có t, chuỳ, giàn t
n Dụng cụ để duy trì tầm vận động khớp: gy, ròng rc.
n Tập thăng bằng: thanh g, gh dài, cu.
n Tập điều hoà sức khoẻ: xe đp, bàn chy

15. Phục hồi chức năng trẻ tự kỷ
16. Phục hồi chức năng người có bệnh tâm thần
17. Động kinh ở trẻ em
18. Phục hồi chức năng sau bỏng
19. Phục hồi chức năng bệnh phổi mạn tính
20. Thể thao, văn hoá và giải trí cho người khuyết tật
Sản phẩm chương trình hợp tác
“Tăng cường năng lực Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng”
giữa Bộ Y tế Việt Nam và Uỷ ban Y tế Hà Lan Việt Nam
SÁCH KHÔNG BÁN