ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP
TÓM TẮT
LUẬN VĂN THẠC SỸ KỸ THUẬT

NGHIÊN CỨU NÂNG CAO ĐỘ BỀN MÒN VÀ SỨC
BỀN KÉO CỦA CƠ CẤU GẦU TẢI XÍCH VẬN TỐC
CAO ĐỂ VẬN CHUYỂN HẠT KHÔ NHỎ CÓ TÍNH
MÀI MÒN Ngành: CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO MÁY
Mã số : 60-52-01-03.
Học viên: TRƯƠNG HOÀNG ANH
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. VŨ QUÝ ĐẠC

Thái Nguyên 2012
1. Tính cấp thiết của đề tài
Việc sử dụng thiết bị máy móc trong sản xuất
đóng vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao năng
suất, chất lượng, đẩy nhanh tiến độ công việc, nâng cao
hiệu quả kinh tế và cải thiện điều kiện làm việc của con

thế nguyên chiếc là không hiệu quả về kinh tế.
Vì vậy việc chọn đề tài:
”
Nghiên cứu nâng cao
độ bền mòn và sức bền kéo của cơ cấu gầu tải xích
vận tốc cao để vận chuyển hạt khô nhỏ, có tính mài
mòn
”
là rất cần thiết.
2. Mục đích, đối tượng và phương pháp nghiên cứu
2.1. Mục đích của đề tài
Phân loại, đánh giá các dạng hỏng của cơ cấu
xích kéo trong hệ thống dẫn động guồng tải từ đó đề
xuất giải pháp phù hợp nâng cao khả năng kéo và tuổi
thọ của bộ truyền.
2.2. Đối tượng nghiên cứu
Cơ cấu xích kéo trong hệ thống dẫn động guồng
tải để vận chuyển hạt khô nhỏ, có tính mài mòn: Đá
vôi, đolomit, xỉ, than đá, đất sét đáp ứng nhu cầu của
các dây chuyền sản xuất vật liệu.
2.3. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu lý thuyết kết hợp với thực nghiệm.
3. Ý nghĩa của đề tài
3.1. Ý nghĩa khoa học
- Nghiên cứu xác định điều kiện ăn khớp của bộ
truyền xích kéo.
- Xác định dạng hỏng do ứng suất tiếp xúc gây
mòn trên răng và chốt xích. Xác định dạng hỏng do
ứng suất uốn làm giảm khả năng kéo của răng xích.
- Đề xuất quy trình vận hành và giải pháp phù

của nguyên vật liệu. Thông thường, máy vận chuyển
làm việc liên tục, chuyên chở vật liệu theo hướng đã
định, có thể làm việc trong một thời gian không giới
hạn, không dừng lại khi nạp và tháo liệu.
Các máy và thiết bị vận chuyển liên tục bao gồm
các loại chính như: gàu tải, băng tải, xích tải, cào tải
thuộc nhóm máy có bộ phận kéo và vít tải, vận chuyển
bằng không khí và thủy lực thuộc nhóm máy không có
bộ phận kéo.

1.2. Gàu tải xích
Gàu tải là thiết bị vận chuyển vật liệu rời theo
phương thẳng đứng. Cấu tạo của gàu tải gồm có hai
puli đặt trong một thân làm bằng thép mỏng. Một đai
dẹt trên đó có bắt các gàu múc được mắc vào giữa hai
puli. Puli trên cao được truyền động quay nhờ động cơ
điện thông qua hộp giảm tốc, còn puli dưới được nối
với bộ phận căng đai có nhiệm vụ giữ cho đai có đủ độ
căng cần thiết bảo đảm đủ lực ma sát giữa đai và puli.
Vật liệu được mang lên cao nhờ các gàu múc di chuyển
từ dưới lên.
1.3. Cấu tạo và phân loại gầu tải.
1.3.1. Cấu tạo gầu tải.
1.3.2. Phân loại gầu tải
1.4. Kết luận chương 1.
- Hệ thống xích gầu tải được ứng dụng trong rất
nhiều ngành công nghiệp để vận chuyển các vật liệu
rời. Hệ thống này được phát triển rộng rãi trên khắp thế
giới và trong đó có Việt Nam. Năng suất vận chuyển
cũng như vận tốc vận chuyển của hệ thống rất cao.

dạng về chủng loại và kết cấu. Tùy từng điều kiện cụ
thể và yêu cầu của từng trường hợp mà có cách lựa
chọn bộ truyền xích sao cho hợp lí.
Xích con lăn: Khi làm việc con lăn có thể xoay tương
đối so với ống do đó nó sẽ lăn trên răng của đĩa xích và
nhờ đó có thể giảm mòn cho răng.
Xích ống: Về kết cấu tương tự như xích con lăn, chỉ
khác là không có con lăn do đó khối lượng giảm và giá
thành rẻ hơn, tuy nhiên bản lề và răng đĩa mòn nhanh
hơn. Vì vậy chỉ dùng xích ống đối với các trường hợp
không quan trọng, yêu cầu khối lượng nhỏ và vận tốc
thấp ( v ≤ 1m/s). Tùy theo công suất cần truyền, xích
ống cũng như xích con lăn có thể là một dãy hoặc
nhiều dãy.
Xích răng: Gồm nhiều mà xích hình răng xếp
xen kẽ và nối với nhau bằngbản lề. Số lượng má xích
xác định nên chiều rộng xích B và phụ thuộc vào công
suất cần truyền. Các mặt răng làm việc tạo thành một
góc 60
0
và sẽ tiếp xúc với hai răng của đĩa xích. So với
xích con lăn, xích răng có kết cấu chắc chắn, khả năng
tải cao hơn như`ng nặng nề, chế tạo phức tạp nên chỉ
dùng khi công suất và vận tốc lớn. Với tải trọng và vận
tốc trung bình dùng xích con lăn thích hợp hơn.
2.1.2. Đĩa xích
2.1.3. Gầu tải
2.2. Một vài nét về động học bộ truyền xích
2.2.1. Vận tốc và tỉ số truyền
2.2.2. Đánh giá bộ truyền xích

3.3.4. Kiểm tra độ bền kéo của xích
3.3.5. Vật liệu chế tạo
3.4. Trình tự thiết kế bộ truyền xích
3.5. Kết luận chương 3
Lực tác dụng lên bộ truyền và động năng va đập
là một trong những nguyên nhân gây nên các dạng
hỏng của bộ truyền xích. Các chỉ tiêu tính toán của bộ
truyền xích kể đến chỉ tiêu tính theo độ mòn cho phép,
số lần va đập trong một giây và hệ số an toàn của bộ
truyền. Việc kiểm nghiệm bộ truyền xích theo các chỉ
tiêu trên quan trọng nhất là độ mòn cho phép vì dạng
hỏng do mòn là nguy hiểm nhất và phổ biến nhất trong
bộ truyền xích.

Chương 4.

4.4.2. Tính chính xác độ bền dây xích trong thời
gian khởi động
4.5. Tính kiểm nghiệm đĩa xích
4.6. Tính thiết bị phanh
4.7. Các dạng hỏng và nguyên nhân
4.7.1. Mòn xích, gầu tải, chốt xích, đĩa xích
4.7.2. Các yếu tố ảnh hưởng tới mòn
a. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến mòn ôxy hoá
b. Ảnh hưởng của điều kiện vận hành
c. Ảnh hưởng của các lớp màng bề mặt
d. Mòn trong chân không
e. Lớp màng ôxy hóa
f. Tác dụng của nhiệt độ
4.7.3. Rỗ hoặc vỡ gãy con lăn
4.8. Kết luận chương 4
Qua thực tế khảo sát hệ thống xích gàu tải than
tại nhà máy nhiệt điện Phả Lại do môi trường làm việc
có chứa nhiều bụi bẩn và hơi nước nên xích bị mòn rất
nhanh và đặc biệt là chốt xích phải thay thường xuyên
do bị mòn. Việc mòn của xích do ăn mòn bởi hóa chất,
vật liệu khi rơi vãi vào bộ truyền làm bộ truyền mòn rất
nhanh. Gàu thường bị mòn nhất chính là phần lưỡi gàu
do khi vào múc than thì lưỡi gàu thường xuyên ngập
vào trong than. Đánh giá các dạng hỏng tại hệ thống
chính là các nguyên nhân cần được khắc phục để nâng
cao tuổi thọ cũng như khả năng làm việc của hệ thống
tăng hiệu quả làm việc.

nhiệt luyện mang đi mạ Cr
5.1.3. Mòn đĩa xích
Đĩa xích cũng bị mòn theo xích và chốt xích,
nhưng độ mòn của đĩa xích hiện tại vẫn thấp hơn độ
mòn của chốt xích và xích.
5.1.4. Mòn lưỡi gàu
5.2. Khắc phục hiện tượng quá tải đối với hệ thống
5.3. Kết luận chương 5
Việc đánh giá các dạng hỏng đã nêu trong chương
4, qua các dạng hỏng đó thì việc đề cập các biện pháp
khắc phục về mòn xích, lưỡi gầu, chốt xích, con lăn.
Biện pháp chủ yếu vẫn là:
- Nghiên cứu, lựa chọn các biện pháp công nghệ
vật liệu một cách hợp lý khi chế tạo sẽ hạn chế
được hiện tượng xích kéo bị đứt, hoặc bị vỡ. cụ
thể khi nhiệt luyện xích. (xem trong bảng tra
nhiệt luyện bộ truyền xích cao tốc)
- Che chắn tốt hệ thống khi làm việc, bên cạnh đó
việc bôi trơn phải được đều đặn đầy đủ và đúng
cách.
- Điều chỉnh độ căng hợp lý (dựa theo kinh
nghiệm) để hạn chế tải trọng động gây tải trọng
va đập, qua đây hạn chế được hiện tượng tróc rỗ
vì mỏi.

đề nghị các giải pháp khắc phục. Vì vậy cần được
nghiên cứu khảo sát rung động trong quá trình hệ
thống làm việc và đưa các biện pháp giảm rung giật khi
hệ thống bắt đầu làm việc.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]

Atsushi Okoshi,
Roller Chain,

Korona
-
sha,
Japan(1960)
[2]


Tr
ịnh Chất (2005),
“ Cơ sở thiết kế máy và chi
tiết máy” NXB khoa học và kỹ thuật
[8]

Tr
ịnh Chất, L
ê Văn Uy
ển (2005),
“Tính toán
thiết kế hệ dẫn động cơ khí” tập 1,2, NXB giáo
d
ục

[9]

Phan Quang Th
ế, Nguyễn Đăng B
ình,( 2006)
Một số vấn đề về ma sát mòn và bôi trơn trong
kỹ thuật, NXB Khoa học Kỹ thuật
[10]

Lê Công Dư
ỡng , Vật liệu học, NXB Khoa học
Kỹ thuật năm 2000
[11]