Sáng kiến kinh nghiệm môn Tin học Năm học 2012 - 2013
K THUT KHAI THC MT BI TON
BNG HèNH THC PHN BC V GI VN NHM DY MT
S CU LNH TRONG NGễN NG LP TRèNH PASCAL - TIN HC 8
A. T VN
Ngy nay, cụng ngh thụng tin c ng dng rng rói trong thc t
nhiu lnh vc. ỏp ng nhu cu ú ca xó hi, mụn Tin hc ó c
a vo trng Trung hc c s nhm bc u cung cp cho cỏc em hc
sinh nhng kin thc c bn. Tuy nhiờn, do c trng ca mụn hc cú
nhng khỏi nim tru tng nờn cỏc em gp nhiu khú khn trong quỏ trỡnh
tip thu bi. c bit trong chng trỡnh Tin hc 8, khi hc phn lp trỡnh
ũi hi phi t duy, ũi hi hc sinh phi lm nhiu bi tp v chy cỏc
chng trỡnh trờn mỏy tớnh in t. Khi lp trỡnh HS phi bit ỏp dng
nhng iu ó hc v vn hiu bit ca cỏc em v thc t i sng hng
ngy mt cỏch linh hot v ớt nhiu sỏng to. Lp c chng trỡnh cho
mt bi toỏn i vi hc sinh l c mt cụng trỡnh sỏng to, vỡ cỏc em phi
kiờn trỡ vn dng nhiu kin thc v vt qua khụng ớt khú khn i n
chng trỡnh ỳng, tit kim thi gian chy trong iu kin b nh cho
phộp. Khi trờn mn hỡnh xut hin kt qu ca bi toỏn m cỏc em ch i,
cỏc em s cm thy sung sng, t ho. Nhng giõy phỳt nh th kớch thớch
hc sinh rt nhiu trong hc tp. S hc tp v bn cht nhn thc lun
ging nh quỏ trỡnh nhn thc ca nh bỏc hc. iu khỏc nhau l ch,
nh bỏc hc nhn thc chõn lớ mi i vi loi ngi, cũn ngi hc phỏt
hin ra chõn lớ mi cho bn thõn mc dự nú khụng phi l mi vi nhõn loi,
nhng nú giỳp ngi hc bc u tham gia nghiờn cu cỏi mi di s
hng dn ca thy.
Thụng qua vic xõy dng chng trỡnh cú th rốn luyn cho hc sinh k
nng gii quyt vn . Mun vy, cn chỳ ý giỳp hc sinh cỏch suy ngh v

Giỏo viờn: Bùi Thị Tin Trờng THCS Kỳ Đồng
1

2
Sáng kiến kinh nghiệm môn Tin học Năm học 2012 - 2013
B. PHN NI DUNG
I. PHNG PHP THC HIN
- S dng mt bi toỏn gc dy cỏc cõu lnh trong ngụn ng lp trỡnh
pascal - Tin hc 8 theo k thut phõn bc, nõng cao dn tng bc theo
phng phỏp tin to, gi tỡnh hung cú vn .
+ Cõu lnh iu kin: if then (dy t tit 27 n tit 32)
+ Cõu lnh lp vi s ln cha bit trc (t tit 53 n tit 56).
- Xõy dng tỡnh hung rt d hiu v mt cu trỳc tớnh toỏn, phi gn vi
ni dung toỏn hc, hỡnh hc.
Vớ d: i vi phộp cng ai cng cú th lm c, nhng vi di
hỡnh hc (khụng th l mt s õm)-> lỳc ú mi cú lý do dy lnh r
nhỏnh.
II. TIN TRèNH THC HIN
1.Xột bi toỏn gc: (Bi toỏn ny c dy tit bi tp -Bi 4- S
dng bin trong chng trỡnh)
- Bi toỏn: Tớnh chu vi, din tớch hỡnh vuụng theo di cnh a ca
nú c nhp vo t bn phớm.
- Xõy dng thut toỏn:
Bc 1: Nhp cnh a
Bc 2: + Thụng bỏo chu vi (CV) l 4*a;
+ Thụng bỏo din tớch (S) l a*a;
Bc 3: Kt thỳc.
- Vit chng trỡnh lu trờn mỏy tớnh vi tờn HV1.pas
Program Hinhvuong;

Giỏo viờn: Bùi Thị Tin Trờng THCS Kỳ Đồng
3
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm m«n Tin häc N¨m häc 2012 - 2013

vuụng, vy mỏy tớnh vn cho ra kt qu õm nh vy mỏy tớnh khụng thụng
minh -> khụng kim tra d liu c th m lm. Nh vy thut toỏn khụng
thụng minh ch no?
- Lớ do: Thut toỏn khụng kim tra s nhp vo cho cnh a ca hỡnh
vuụng cú dng hay khụng? Vy thut toỏn phi vit li nh th no?
- Gi ý thut toỏn bc 2:
+ Nu a>0 thỡ Thụng bỏo chu vi (CV) l 4*a;
Thụng bỏo din tớch (S) l a*a;
- õy thụng bỏo tớnh chu vi, din tớch ch xut hin vi iu kin
a>0. Vỡ vy ngụn ng lp trỡnh ó cung cp cho chỳng ta mt cụng c
vit cho trng hp trờn ú l: Cõu lnh iu kiờn
- Giỏo viờn gii thiu cỳ phỏp cõu lnh:
+ Dng thiu: If <iu kin> then <cõu lnh>;
+ õy iu kin l (a>0); sau then cú 2 cõu lnh in thụng bỏo ra
mn hỡnh vỡ vy ta cú lnh ghộp gm 2 cõu lnh v phi t trong t khúa
begin v end.
- Khi ó bit cỳ phỏp cõu lnh, yờu cu hc sinh lờn sa chng trỡnh
ca bi toỏn gc HV1.pas sau ú ghi li thnh tp HV2.Pas
Program Hinhvuong;

Giỏo viờn: Bùi Thị Tin Trờng THCS Kỳ Đồng
5
Sáng kiến kinh nghiệm môn Tin học Năm học 2012 - 2013
Uses crt;
Var a: integer;
BEGIN
Clrscr;
Write(nhap vao canh a); readln(a);
If (a>0) then begin writeln(chu vi la,4*a);
writeln(dien tich la,a*a);

tiếp:
Program Hinhvuong;
Uses crt;
Var a: integer;
BEGIN
Clrscr;
Write(‘nhap vao canh a’); readln(a);
If (a>0) then begin writeln(‘chu vi la’,4*a);
writeln(‘dien tich la’,a*a);
end else writeln(‘dư lieu khong
hop le’);
Writeln(‘chu vi la:’, 4*a);
Writeln(‘dien tich la:’, a*a);

Giáo viên: Bïi ThÞ Tin Trêng THCS Kú §ång
7
Sáng kiến kinh nghiệm môn Tin học Năm học 2012 - 2013
Readln
END.
- Giỏo viờn chy chng trỡnh v th vi cỏc b d liu c th, lu
chng trỡnh trờn vi tờn tp HV3.pas
=> Nh vy ó dy c cõu lnh r nhỏnh dng .
3. Dy cõu lnh lp (Cõu lnh lp khụng bit trc s ln lp, bi 8).
- t vn : Chng trỡnh HV3.pas thụng minh, lch s, nhng cha
hp lý. Nu ngi dựng cha nhp vo s dng (a>0) thỡ chng trỡnh
phi quay li cho ngi ta nhp cho s dng; phi lp i lp li n khi
no ngi ta nhp vo s dng (a>0) thỡ thụi.
- Giỏo viờn nờu :
+ Cỳ phỏp cõu lnh: While<iu kin> do <cõu lnh>;
+ Hot ng ca cõu lnh:

tit u tiờn. ú l nhng vic giỳp giỏo viờn tit kim c thi gian trờn
lp.
- Sau thnh cụng ca chng trỡnh u tiờn, hc sinh ó quen thuc
vi d liu ca bi toỏn. Vic a d liu vo kim th khụng cũn quan
trng nhng chng trỡnh tip theo. Hc sinh khụng cn phi tớnh bng
tay xem kt qu m mỏy tớnh a ra cú tin cy khụng. iu ú to cho cỏc
em tõm lớ yờn tõm vi tớnh ỳng n ca chng trỡnh mi, tp trung vo
vic gii quyt cỏc vn cha hp lý ca chng trỡnh hin ti.
- D liu ca bi toỏn cựng vi gii thut ca bi toỏn l ó cú l
phng tin cho thy v trũ th hin cỏc thao tỏc nhng gúc nhỡn khỏc

Giỏo viờn: Bùi Thị Tin Trờng THCS Kỳ Đồng
9
Sáng kiến kinh nghiệm môn Tin học Năm học 2012 - 2013
nhau, vi nhng yờu cu hon thin hn cụng vic lp trỡnh. Hc sinh thao
tỏc trờn nhng d liu quen thuc, cỏc em khụng mt thi gian lm quen vi
d liu mi.
- Nhng tn ti ca chng trỡnh va chnh sa, nhng cỏch tip cn
mi lp trỡnh t hc sinh vo tỡnh hung cú vn mt cỏch t nhiờn,
lụi cun cỏc em t giỏc tham gia gii quyt vn .
- Chng trỡnh sau c cu trỳc li t cỏc lnh ó cú chng trỡnh
trc. c b sung cõu lnh mi, chng trỡnh con mi lm cho tớnh hp
lớ, tớnh khoa hc ca lp trỡnh c nõng cao.
- Hc sinh cú dp nhỡn li chng trỡnh c, ụn li kin thc c, so sỏnh
chng trỡnh mi vi chng trỡnh c thy cỏi hay ca chng trỡnh mi,
cỏi hn ch ca chng trỡnh c, kin thc c lm c s hiu kin thc
mi, kin thc mi soi sỏng kin thc c. Kin thc c úng vai trũ i
chng cho kin thc mi tn ti, tụn vinh kin thc mi.
* Kt qu thu c
- Khi ng dng phng phỏp ny vo ging dy tụi nhn thy hc

yêu cầu
Tỷ lệ % Số HS
không đạt
yêu cầu
Tỷ lệ %
Năm 2009 -2010 62/78 79.48% 16 20.51%
Năm 2010 -2011 58/72 80.56% 14 19.44%
Năm 2011 -2012 68/81 83.96% 13 16.05%
Năm 2012 -2013 69/82 84.15% 13 15.85%
- Cho đến năm học này tôi đang vận dụng hình thức dạy theo phương
pháp trên và vận dụng dạy các phần khác nữa trong chương trình lập trình
tin học 8, được học sinh tham gia học một cách tích cực và có hiệu quả.
III. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
- Trong quá trình giảng dạy cần khuyến khích học sinh tích cực tham
gia thảo luận, phát biểu ý kiến, tránh áp đặt cho học sinh.

Giáo viên: Bïi ThÞ Tin Trêng THCS Kú §ång
11
Sáng kiến kinh nghiệm môn Tin học Năm học 2012 - 2013
- Cú th dựng bi tp trờn hoc cỏch thit k tng t cho gi thc
hnh, a vo t vn cho ging bi mi, cỏc tit bi tp
- Khi ỏp dng cú th cho hc sinh lm nhúm, cỏc em t trỡnh by bi
toỏn gc lờn bng, giỏo viờn dn dt n vn mi, gi ý cỏc nhúm lờn
sa li hon thin bi lm ca mỡnh theo tỡnh hung mi t ra.
- Mun dy thnh cụng v cú hiu qu thỡ trong nhng bi u tiờn
yờu cu hc sinh phi nm vng cỏc kin thc c bn, lp trỡnh gii bi toỏn
gc (bi toỏn c s) mt cỏch thnh tho.
hc sinh t c kt qu tt hn na thỡ ũi hi hc sinh phi
nm vng cỏc kin thc v cỏch gii cỏc bi toỏn trong toỏn hc phõn
tớch cỏc bi toỏn thnh thut toỏn vit chng trỡnh.

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm m«n Tin häc N¨m häc 2012 - 2013
TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. PGS. TS Lê Khắc Thành. Phương pháp dạy học chuyên ngành môn tin
học. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm, Hà Nội 2010.
2. Phạm thế Long (Chủ biên).Tin học dành cho Trung học cơ sở quyển 3.
NXB Giáo dục, Hà Nội 2008.
3. Bùi Văn Thanh - Nguyễn Chí Trung - Ngô Ánh Tuyết. Bài tập Tin học
dành cho Trung học cơ sở quyển 3. NXB Giáo dục, Hà Nội 2009.

Giáo viên: Bïi ThÞ Tin Trêng THCS Kú §ång
14
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm m«n Tin häc N¨m häc 2012 - 2013
ĐÁNH GIÁ CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
ĐÁNH GIÁ CỦA BAN GIÁM HIỆU.
.