Lời Mở Đầu
Dân tộc Việt Nam sớm hình thành trong quá trình dựng nớc và giữ nớc. Với
truyền thống đoàn kết, ý chí kiên cờng bất khuất, Dân tộc Việt Nam đã trải qua bao
thăng trầm của lịch sử dựng nớc và giữ nớc, đã chiến thắng bao kẻ thù xâm lợc lớn
mạnh.
Từ đầu thế kỉ XIX, trong quá trình đi xâm lấn, mở rộng thuộc địa, t bản phơng Tây
đã để ý tới nớc ta. Năm 1958, đế quốc Pháp nổ súng xâm lợc nớc ta, Triều đình nhà
Nguyễn ký hiệp ớc Pa-Tơ -Nốt, hoàn toàn dâng nớc ta cho đế quốc Pháp. Từ đó
chúng ta là thuộc địa của chúng, cũng kể từ đó nhân dân ta chịu đựng bao đau khổ,
lầm than dới sự bóc lột tận cùng của thực dân Pháp đã làm hằn sâu trong tiềm thức
mỗi ngời Việt Nam ý chí kiên cờng.
Bằng sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 3/2/1930, đánh dấu một bớc
ngoặt lịch sử của Cách mạng Việt Nam. Từ đây, Cách mạng Việt Nam đã có đội Tiên
phong, bộ tham mu cầm ngọn cờ lãnh đạo đã dẫn dắt nhân dân Việt Nam tiến hành
cuộc Cách mạng Tháng Tám.
Cách mạng tháng Tám là một sự kiện lịch sử vĩ đại của dân tộc Việt Nam, nó đã
phá tan hai tầng xiềng xích nô lệ của thực dân Pháp kéo dài hơn 80 năm và của phát
xít Nhật đồng thời nó còn lật đổ chế độ Phong kiến tồn tại ngót ngàn năm trên đất n-
ớc ta.
Khai sinh ra nớc Việt Nam Dân chủ Cộng hoà đa nớc ta từ một dân tộc nô lệ, bị áp
bức bóc lột trở thành một đất nớc dành độc lập, có chủ quyền. Từ một nớc không có
tên trong bản đồ thế giới nay có thể tự hào với thế giới về đất nớc mình.
Cuộc cách mạng Tháng Tám mở ra cho dân tộc Việt Nam một kỉ nguyên mới, kỉ
nguyên của độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
Để hiểu sâu sắc về cuộc cách mạng tháng Tám 1945, và sự lãnh đạo tài tình của
Đảng Cộng sản Việt Nam, chúng em xin chọn đề tài Sự chuẩn bị chu đáo về lực l -
ợng cách mạng, chọn đúng thời cơ khởi nghĩa của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí
Minh cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám.
Trang 1
Phần I- Quá trình chuẩn bị cho cuộc cách mạng tháng tám
năm 1945

trong cả nớc. Cao trào đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm bớc đầu về cách mạng.
Đó là bài học về kết hợp đúng đắn nhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến, về
việc kết hợp phong trào đấu tranh của công nhân và nông dân.
2. Cao trào dân chủ đông dơng 1936-1939:
a. Hoàn cảnh lịch sử
Trên thế giới, chủ nghĩa phát xít -một nền chuyên chính độc tài nhất, tàn bạo
nhất, hiếu chiến và sôvanh nhất của bọn t bản tài chính phản động đã ra đời ở một số
nớc và có nguy cơ nổ ra chiến tranh phát xít trên phạm vi thế giới.
Trang 2
Trớc tình hình đó Quốc tế Cộng sản họp lần thứ IV (tháng 7-1935) chống
lại nguy cơ phát xít trên thế giới. Quốc tế Cộng sản đã phân tích tình hình thế giới và
đi đến kết luận :
Kẻ thù nguy hiểm tr ớc mắt lúc này là bọn phát xít, nhiệm vụ chủ yếu lúc
này là đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít và chiến tranh, giành dân chủ và hoà
bình .
Khi đó ở Việt Nam, bọn cầm quyền tay chân của bọn phát xít Pháp ra sức
khủng bố, đàn áp, bóp nghẹt mọi quyền tự do dân chủ, tình hình đó làm cho nhân
dân bao gồm nhiều giai cấp và tầng lớp tuy có quyền lợi khác nhau nhng đều căm thù
sâu sắc bọn thực dân, T bản độc quyền Pháp và đều có nguyện vọng chung trớc mắt
về những quyền lợi dân sinh, dân chủ. Cũng trong giai đoạn này phong trào cách
mạng đã đợc phục hồi sau thời kỳ khủng bố tàn bạo của kẻ thù. Các cơ sở Đảng và cơ
sở quần chúng đã đợc khôi phục, phát triển và đẩy mạnh hoạt động.
b. Sự lãnh đạo của Đảng
Tháng 7 năm 1936, Hội nghị ban chấp hành Trung ơng Đảng đã họp ở Th-
ợng Hải (Trung Quốc) do đồng chí Lê Hồng Phong chủ trì. Hội nghị nhận định:
Nhiệm vụ cơ bản của Cách mạng t sản dân quyền (chống đế quốc, chống phong kiến
để dành độc lập cho dân tộc và ruộng đất cho nông dân) không hề thay đổi, nhng ch-
a phải là nhiệm vụ trực tiếp trong lúc này. Yêu cầu cấp thiết trớc mắt của quần chúng
nhân dân lúc này là tự do, dân chủ, cải thiện đời sống. Do đó, Đảng phải lãnh đạo
thành lập mặt trận Dân chủ rộng rãi, bao gồm các giai cấp, các tôn giáo, các đảng

nổ. Chiến tranh thế giới thứ hai có ảnh hởng mạnh mẽ và trực tiếp đến nớc ta. Chính
phủ Pháp thực hiện chính sách đàn áp các lực lợng Cộng sản và tiến bộ ở trong nớc
và ở các nớc thuộc địa. ở Đông Dơng thực dân Pháp điên cuồng tấn công Đảng Cộng
Sản Đông Dơng và các đoàn thể quần chúng do Đảng lãnh đạo. Một số quyền tự do,
dân chủ giành đợc trong thời kỳ 1936-1939 bị thủ tiêu. Đồng chí Lê Hồng Phong bị
bắt cuối tháng 9-1939. Nhiều cán bộ, đảng viên bị bắt giam, tù đày. Hàng vạn thanh
niên bị đa sang Pháp. Thực dân Pháp tăng thuế, trng thu, trng dụng các xí nghiệp t
nhân cho quốc phòng, kiểm soát trực tiếp, gắt gao sản xuất và phân phối, xuất khẩu
và nhập khẩu. Trừ bọn tay sai của Pháp, địa chủ lớn và t sản mại bản tất cả các giai
cấp và tầng lớp trong xã hội Việt Nam đều bị ảnh hởng tai hại bởi chính sách phản
động của Pháp.
b. Chủ trơng, sách lợc mới của Đảng
Một tháng sau khi chiến tranh thế giới nổ ra, ngày 29-9-1939 Trung ơng
Đảng gửi thông cáo cho các cấp bộ Đảng, vạch rõ cách mạng Đông Dơng sẽ tiến đến
mục tiêu giải phóng dân tộc, chỉ thị cho toàn Đảng kịp thời rút vào bí mật và chuyển
hớng hoạt động.
* Hội nghị Trung ơng Đảng lần thứ 6 (11-1939)
Tháng 11-1939, Ban Chấp hành TW đã họp tại Hoóc Môn, có các đồng chí Tổng Bí
th Nguyễn Văn Cừ, Lê Duẩn, Phan Đăng Lu tham dự. Hội nghị nhận định chế độ
cai trị ở Đông Dơng đã trở thành chế độ phát xít quân phiệt tàn bạo, mâu thuẫn chủ
yếu gay gắt nhất là mâu thuẫn giữa đế quốc và các dân tộc Đông Dơng; dự báo Nhật
sẽ vào Đông Dơng và Pháp sẽ đầu hàng Nhật. Hội nghị xác định mục tiêu chiến lợc
trớc mắt là đánh đổ đế quốc và tay sai, giải phóng Đông Dơng hoàn toàn độc lập; tạm
gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất, chỉ chủ trơng tịch thu ruộng đất của đế quốc và
địa chủ phản động, chống tố cáo, chống lãi nặng; thay khẩu hiệu lập chính quyền
XôViết công nông binh bằng khẩu hiệu lập Chính phủ cộng hoà dân chủ. Hội nghị
quyết định thành lập mặt trận thống nhất dân tộc phản đế Đông Dơng bao gồm lực l-
ợng chính là công dân, nông dân, đoàn kết với tiểu t sản thành thị và nông thôn, đồng
minh hoặc trung lập tạm thời với giai cấp t sản bản xứ, trung và tiểu địa chủ. Về ph-
ơng pháp cách mạng, Hội nghị nêu ra một số chuyển hớng về tổ chức, xây dựng các

Một số đồng chí lãnh đạo của Đảng bị bắt và bị xử bắn trớc cuộc khởi nghĩa.
Ngày 13-1-1941, binh lính yêu nớc dới sự chỉ huy của Nguyễn Văn Cung đã nổi
dậy đánh chiếm đồn Chợ Rạng, kéo về Đô Lơng, rồi tiến về Vinh. Cuộc khởi nghĩa
nhanh chóng bị dập tắt.
Trong vòng ba tháng, ba cuộc khởi nghĩa diễn ra ở cả ba miền Bẵc, Trung, Nam, đã
thức tỉnh tinh thần cách mạng của nhân dân cả nớc và để lại nhiều kinh nghiệm quý
báu về khởi nghĩa vũ trang. Hội nghị ban chấp hành TW Đảng (tháng 5-1941) nhận
định: đó là những tiếng súng báo hiệu cho cuộc khởi nghĩa toàn quốc, là bớc đầu đấu
tranh bằng vũ lực của các dân tộc Đông Dơng. Kinh nghiệm lớn nhất của các cuộc
khởi nghĩa trên là muốn khởi nghĩa thành công phải co đầy đủ các điều kiện khách
quan và chủ quan chín muồi, trên cơ sở cuộc khủng hoảng chính trị, kinh tế diễn ra
trong bộ máy thống trị của chủ nghĩa đế quốc và dựa vào cao trào câch mạng đã dâng
lên trong cả nớc.
*Hội nghị Trung ơng Đảng lần thứ 8 (5-1941)
Trang 5
Đầu năm 1940, Đồng chí Nguyễn ái Quốc bắt liên lạc với Đảng và chuẩn bị về n-
ớc. Ngày 28-1-1941 Ngời trở về Tổ quốc và ngày 8-2-1941, Ngời tới Pác Bó (Hà
Quảng, Cao Bằng).
Từ ngày 10 đến ngày 19-5-1941, Hội nghị ban chấp TW Đảng đã họp tại Bắc Bó do
Đồng chí Nguyễn ái Quốc chủ trì. Từ sự phân tích diễn biến của chiến tranh thế giới
và tình hình trong nớc, Hội nghị khẳng định nhiệm vụ chủ yếu trớc mắt của cách
mạng là giải phóng dân tộc.
Hội nghị khẳng định tính chất đúng đắn của chủ trơng tạm gác khẩu hiệu cách
mạng ruộng đất của Hội nghị TW tháng 11-1939, tập trung mũi nhọn chống đế quốc
và tay sai giành độc lập dân tộc, đồng thời nêu khẩu hiệu giảm tô, giảm tức, chia lại
ruộng công, tiến tới thực hiện ngời cày có ruộng. Hội nghị chỉ rõ, sau khi đánh đuổi
đế quốc Pháp-Nhật, sẽ thành lập chính phủ nhân dân của nớc Việt Nam dân chủ cộng
hoà; Hội nghị quyết định thay tên các Hội Phản đế thành Hội Cứu quốc, thành lập
Mặt trận Việt Nam độc lập Đồng minh, gọi tắt là Việt Minh thay cho Mặt trận Thống
nhất dân tộc phản đế Đông Dơng và giúp đỡ việc lập mặt trận ở các nớc Lào,

tại nhiều vùng nông thôn và thị xã.
* Xây dựng lực lợng vũ trang và căn cứ địa cách mạng
Đảng rất chủ trọng xây dựng các khu an toàn và căn cứ điạ, lập các đội tự vệ vũ
trang. Trung đội cứu quốc quân hình thành từ cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, hoạt động tại
Vũ Nhai đã bám sát quần chúng, tiến hành cuộc chiến đấu gian khổ trong 8 tháng,
phá đợc cuộc càn quét quy mô lớn của địch (từ giữa năm 1941). Thông qua mặt trận
Việt Minh, Đảng mở rộng các tổ chức quần chúng và lãnh đạo nhiều cuộc đấu tranh
của công nhân, nông dân, học sinh, tiểu thơng ở ngay các trung tâm kinh tế, chính
trị.
Để đẩy tới công việc chuẩn bị khởi nghĩa, cuối tháng 2-1943 Ban thờng vụ
Trung ơng Đảng đã họp ở Võng La (Đông Anh, Phúc Yên). Hội nghị chủ trơng mở
rộng mặt trận Việt Minh, liên minh với tất cả các Đảng phái, các nhóm yêu nớc ở
trong và ngoài nớc cha gia nhập Việt Minh; đẩy mạnh công tác vận động thanh niên,
phụ nữ, dân tộc thiểu số và binh lính, chú ý vận động t sản, địa chủ yêu nớc; lập hội
Văn hoá cứu quốc.
Hội nghị vạch ra kế hoạch cụ thể về chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang, phổ biến kinh
nghiệm khởỉ nghĩa và chiến thuật du kích, tổ chức huấn luyện các đội tự vệ, các tiểu
tổ du kích, đặc biệt coi trọng việc xây dựng lực lợng cách mạng ở thành thị, công tác
vận động công nhân tham gia khởi nghĩa.
Hội nghị nêu rõ, để làm tròn nhiệm vụ trong giai đoạn mới, phải làm cho Đảng
mạnh mẽ và "bônsêvích hoá" vì chính sách lập mặt trận của Đảng càng rộng rãi thì
vai trò lãnh đạo của Đảng càng phải vững chắc.
Trong hai năm 1943-1944, phong trào cách mạng ở hai miền Bắc, Trung có bớc
phát triển mới, ở miền Nam đợc phục hồi. Tổ chức Việt Minh mở rộng ở các thành
thị và nông thôn. Trên cơ sở cao trào cách mạng của quần chúng, từ hai căn cứ địa
trung tâm Cao Bằng và Bắc Sơn - Võ Nhai nhiều căn cứ địa liên hoàn đã hình thành
nối liền Cao Bằng với Lạng Sơn, Thái Nguyên, Bắc Cạn, Hà Giang, Bắc Giang, Vĩnh
Yên. Nhiều đội du kích thoát ly ra đời.
* Chuẩn bị về mặt văn hoá, t tởng
Trên mặt trận văn hoá t tởng, Đảng ta cũng thu đợc nhiều thành tựu. Nhiều sách