BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

TRỊNH QUỐC HOÀNG

THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT
TRONG TRUYỆN NGỤ NGÔN L.N.TÔNXTÔI
VÀ Ý NGHĨA GIÁO DỤC ĐỐI VỚI HỌC SINH TIỂU HỌC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2014

Luận văn được hoàn thành tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2.
Có được kết quả này, trước tiên tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc
tới TS. Lê Thị Thu Hiền, người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong suốt
quá trình nghiên cứu.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, Phòng Sau Đại học, các thầy
cô giáo Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã giảng dạy, trang bị cho tôi
những kiến thức chuyên ngành cần thiết và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian
học tập tại trường.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu trường Tiểu học Trung Tự, quận
Đống Đa đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn.
Cuối cùng xin gửi lời cảm ơn gia đình, bạn bè đã quan tâm và giúp đỡ
tôi thực hiện công trình nhỏ này.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2014
Tác giả Trịnh Quốc Hoàng

LỜI CAM ĐOAN

Đề tài “Thế giới nghệ thuật trong truyện ngụ ngôn L.N.Tônxtôi và ý
nghĩa giáo dục đối với học sinh Tiểu học” được chúng tôi nghiên cứu và
hoàn thành trên cơ sở kế thừa và phát huy những công trình nghiên cứu có
liên quan của các tác giả khác cộng với sự cố gắng, nỗ lực của bản thân.
Tôi xin cam đoan kết quả của đề tài này không trùng với bất cứ một
công trình nghiên cứu nào khác đã được công bố.
Người thực hiện



2.1.2.3. Nghệ thuật ẩn dụ 44
2.2. Ngôn ngữ 47
2.2.1. Ngôn ngữ người kể chuyện 47
2.2.2. Ngôn ngữ nhân vật 49
2.3. Kết cấu truyện 53
Tiểu kết 57
CHƯƠNG 3: TRUYỆN NGỤ NGÔN L.N.TÔNXTÔI TRONG
CHƯƠNG TRÌNH TIẾNG VIỆT TIỂU HỌC VÀ NHỮNG BÀI HỌC
GIÁO DỤC ĐỐI VỚI HỌC SINH 58
3.1. Những bài học giáo dục của truyện ngụ ngôn Tônxtôi với học sinh
tiểu học 58
3.2. Truyện ngụ ngôn Tônxtôi trong chương trình Tiếng Việt tiểu học 66
3.2.1. Khảo sát, nhận xét 66
3.2.2. Việc giảng dạy truyện ngụ ngôn Tônxtôi trong trường Tiểu học 67
3.2.2.1. Những khó khăn trong việc giảng dạy truyện ngụ ngôn Tônxtôi 67
3.2.2.2. Đề xuất một số biện pháp giảng dạy hiệu quả truyện ngụ ngôn
Tônxtôi trong trường Tiểu học 70
3.2.2.3. Thực nghiệm sư phạm 73
3.2.2.3.1. Soạn giáo án 75
3.2.2.3.2. Kết quả thực nghiệm 93
Tiểu kết 96
KẾT LUẬN 97
TÀI LIỆU THAM KHẢO 99
PHỤ LỤC
1



2

cao nhận thức, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm cho trẻ em mà còn hướng các
em đến với cái đẹp, cái thiện, từ đó các em có ý thức vươn lên tự hoàn thiện
mình.
Đặc biệt, trong số những tác phẩm văn học nước ngoài được lựa chọn
giảng dạy ở chương trình Tiếng Việt bậc Tiểu học, truyện ngụ ngôn Tônxtôi
dành được sự quan tâm rất lớn. So với một số tác giả nước ngoài khác, tác
phẩm của Tônxtôi được lựa chọn với số lượng đáng kể. Các tác phẩm của ông
được phân bố hầu như ở các khối lớp và được học sinh yêu thích đón nhận.
Điều này cho thấy sức sống lâu bền của truyện ngụ ngôn Tônxtôi, đúng như
lời tâm nguyện của nhà văn khi ông nói về những đứa con tinh thần của mình:
“nếu mà người ta bảo tôi rằng cái tôi viết ra trẻ em thời nay sẽ đọc và 20 năm
nữa người ta sẽ vẫn đọc, vẫn khóc và cười trên những trang sách của tôi và
yêu hơn nữa cuộc sống, thì tôi sẽ dành cho việc ấy toàn bộ cuộc đời và sức
lực của mình”.
Việc giáo dục trẻ qua những câu chuyện ngụ ngôn, trong đó có những
tác phẩm của Tônxtôi, đóng vai trò hết sức quan trọng. Đề tài nghiên cứu
"Thế giới nghệ thuật trong truyện ngụ ngôn L.N.Tônxtôi và ý nghĩa giáo
dục đối với học sinh tiểu học" vì thế có ý nghĩa góp phần nâng cao việc
giảng dạy tốt bộ môn Tiếng Việt và giáo dục học sinh bậc tiểu học của người
giáo viên.
2. Lịch sử vấn đề
Tài liệu về Tônxtôi dường như là vô tận. Cuộc đời và sự nghiệp văn học
của nhà văn thiên tài này đã trở thành đối tượng nghiên cứu cho rất nhiều
công trình, chuyên luận, tiểu luận ở Nga và các nước trên thế giới, trong đó có
Việt Nam. Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, chúng tôi chỉ đề cập những
công trình, bài viết liên quan tới đối tượng nghiên cứu là những truyện ngụ
ngôn của nhà văn. Do chưa bao quát được những tài liệu tiếng Nga, nên

tiêu, nguyên tắc xây dựng chương trình bậc tiểu học. Một trong những cơ chế
của hoạt động tiếp nhận văn bản văn học đó là phải chú ý đến nhà văn – tác
giả với tư cách là người sáng tạo văn bản. Bởi thế, chúng tôi mạnh dạn nghiên
cứu phong cách tác giả Tônxtôi ở một thể loại văn học gần gũi với trẻ em từ
4

đó đề xuất hướng tiếp cận các tác phẩm văn học nước ngoài nói chung, văn
học Nga nói riêng, trong đó có Tônxtôi đối với học sinh tiểu học.
Liên quan đến đề tài của chúng tôi, trong các trường đại học đã có một
số khóa luận tốt nghiệp triển khai nghiên cứu truyện ngụ ngôn Tônxtôi, song
những luận văn đó, do khuôn khổ và phạm vi nghiên cứu, chỉ mới đề cập đến
một khía cạnh nào đó trong mảng truyện này của nhà văn. Bên cạnh đó chúng
tôi nhận thấy cũng đã có một số luận văn thạc sĩ nghiên cứu thế giới nghệ
thuật của một số tác giả văn học nước ngoài như La Fontaine, Andersen,
trong nhà trường tiểu học. Từ thực tiễn này, đề tài của chúng tôi sẽ đi vào
khái quát các bình diện chính của truyện ngụ ngôn Tônxôi và ý nghĩa giáo
dục đối với học sinh tiểu học. Đây sẽ là một trong những công trình nghiên
cứu chuyên biệt về mảng truyện ngụ ngôn của Tônxtôi và những tác phẩm
của nhà văn được lựa chọn giảng dạy trong nhà trường tiểu học Việt Nam.
3. Mục đích nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu, tìm hiểu thế giới nghệ thuật trong truyện ngụ ngôn
L.N.Tônxtôi nhằm mục đích khám phá những giá trị thẩm mỹ ở một mảng
sáng tác trong sự nghiệp đồ sộ của đại văn hào, từ đó rút ra ý nghĩa giáo dục
đối với học sinh tiểu học. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp ích cho công việc giảng
dạy của người giáo viên ở nhà trường tiểu học, trong đó có tác giả luận văn.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu, giới thuyết khái niệm
4.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

thuật trong truyện ngụ ngôn của Tônxtôi chủ yếu trên bình diện thi pháp học,
đồng thời dựa trên một gợi ý quan trọng của chính Tônxtôi “…tác phẩm nghệ
thuật hay hay dở tuỳ thuộc vào điều nhà văn nói ra, cách anh ta nói và anh ta
nói có thật lòng không” [12,164]. Theo đó, chúng tôi xác định cùng một lúc
phải tìm hiểu nhà văn muốn nói điều gì và nói điều đó như thế nào, bởi điều
nhà văn muốn nói bao giờ cũng gắn bó chặt chẽ thống nhất với cách nhà văn
nói điều đó.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp thi pháp học
- Phương pháp tiếp cận hệ thống
6

- Phương pháp phân tích, tổng hợp
- Phương pháp so sánh ,đối chiếu.
6. Dự kiến đóng góp mới.
- Thế giới nghệ thuật trong truyện ngụ ngôn L.N.Tônxtôi được mô tả
một cách tương đối đầy đủ, toàn diện và hệ thống trên các bình diện: nhân
vật, ngôn ngữ, các thủ pháp nghệ thuật.
- Đề tài giúp giáo viên Tiểu học hiểu sâu sắc hơn giá trị của truyện ngụ
ngôn Tônxtôi từ đó có những phương pháp giảng dạy phù hợp, nâng cao chất
lượng dạy và học môn Tiếng Việt trong nhà trường Tiểu học.
7. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được chia làm 3 chương:
Chương 1: Truyện ngụ ngôn L.N.Tônxtôi trong hành trình sáng tạo của
L.N.Tônxtôi
Chương 2: Thế giới nghệ thuật trong truyện ngụ ngôn L.N.Tônxtôi
Chương 3: Truyện ngụ ngôn L.N.Tônxtôi trong sách giáo khoa Tiếng

xuôi hoặc văn vần, có ngụ ý một bài học đạo lí, một triết lí nhân sinh, một
nhận xét về thực tế xã hội bằng lối diễn đạt bóng gió, hài hước nhưng sâu sắc,
thường qua nghệ thuật nhân hóa giới tự nhiên để nói chuyện về con người.
Ta có thể bắt gặp trong truyện ngụ ngôn các nhân vật là loài vật như:
Thỏ, Rùa, Voi, Chuột, các loại cây cối, hoa quả như: cây lúa, mướp đắng,
8

các nhân vật vô tri vô giác: nồi đất, nồi gang, ngòi bút, có khi cả những bộ
phận của con người như: dạ dày, tứ chi, mắt, miệng, Như vậy, một trong
những đặc trưng cơ bản nhất của truyện ngụ ngôn là thường dùng loài vật, đồ
vật, các vật vô tri vô giác để gián tiếp nói chuyện về con người, qua đó nhằm
nêu lên những bài học đạo đức dưới một hình thức kín đáo. Nhân vật truyện
ngụ ngôn vì thế trở thành phương tiện để nhận thức và lý giải những vấn đề
của con người và xã hội loài người. Theo Từ điển văn học, ngụ ngôn là "một
thể loại văn học giáo huấn, thường sử dụng phúng dụ như một nguyên tắc tổ
chức tác phẩm” [16,1091].
Từ những cách hiểu trên, chúng tôi cho rằng truyện ngụ ngôn là loại
truyện kể bằng văn xuôi hoặc văn vần, mượn một câu chuyện kể về loài vật
qua đó gửi gắm ý tưởng, nhận xét về nhân sinh, hay bài học về kinh nghiệm
sống, có ý nghĩa răn dạy đạo đức.
Có thể thấy, ngụ ngôn có hình thức ngắn gọn, bởi nội dung truyện đơn
giản, kết cấu mạch lạc, rõ ràng nhưng bao chứa nhiều tầng ý nghĩa. Có lẽ vì
thế, trong văn học thành văn thế giới, nhiều nhà văn đã xem sự ngắn gọn, súc
tích, kiệm lời của ngụ ngôn là mẫu mực sáng tác cho mình. Trong văn học
Nga, L.Tônxtôi về cuối đời, sau khi lên đến đỉnh cao vinh quang với những
tiểu thuyết đồ sộ: Chiến tranh và hòa bình, Anna Karênina đã bắt tay viết
truyện ngụ ngôn, truyện ngắn theo quy luật ngụ ngôn dành cho những bạn đọc

dại, cái thiện, cái ác, điều họa, phúc, Nói chung, tất cả vạn vật tồn tại trong
trời đất, những cái có thể xuất hiện hoặc có thể tồn tại, ngụ ngôn đều mượn
cả. Thế giới ấy vừa hiện thực vừa kì ảo lung linh cho trẻ thỏa sức tưởng
tượng, khám phá. Nhưng, để lại ấn tượng nhất trong nhận thức thẩm mỹ của
trẻ nhỏ, có lẽ là những nhân vật loài vật với đủ giống loại mang ý nghĩa tượng
trưng cho các tầng lớp khác nhau trong xã hội loài người. Thế giới nhân vật
ấy giúp độc giả nhỏ tuổi bước vào thế giới tự nhiên, xã hội chung quanh một
cách tự nhiên, phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý của trẻ và giúp các em dễ
dàng tìm được tiếng nói chung trong cộng đồng sau này.
Truyện ngụ ngôn đưa học sinh vào một thế giới loài vật đa dạng, phong
phú mà mục đích sâu xa hơn là đến với thế giới loài người với những bài học
10

ứng xử tế nhị. Thông qua truyện ngụ ngôn, các em không chỉ được đồng cảm
thương yêu những con người bất hạnh, hiểu được lẽ sống, cách ứng nhân xử
thế mà còn bộc lộ thái độ yêu ghét, lên án, phê phán những cái xấu, cái ác,
đấu tranh chống lại áp bức, cường quyền. Khi được hòa mình vào thế giới của
những câu chuyện ngụ ngôn, học sinh không chỉ rút ra cho mình những bài
học về nhân tâm thế sự mà trí tưởng tượng, tính thẩm mĩ của học sinh cũng
được hình thành và phát triển. Có thể nói, truyện ngụ ngôn giúp học sinh có
những hiểu biết về tự nhiên, xã hội, con người. Truyện hình thành và phát
triển ở các em tình yêu quê hương, đất nước, tình cảm với con người, góp
phần quan trọng vào việc hình thành, hoàn thiện nhân cách, giáo dục thẩm mĩ
trong các em. Việc tìm hiểu và tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhân loại qua
truyện ngụ ngôn giúp học sinh ghi nhớ, nâng cao hiểu biết và thực hiện nó
trong các trường hợp cụ thể.
1.2. Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của L.N.Tônxtôi

nông thôn chúng ta sẽ được những điều bổ ích và cần thiết”). Sau khi về quê,
theo truyền thống gia đình và di chúc của cha mẹ, Tônxtôi được thừa kế trại
ấp Iaxnaia Pôliana và 330 nông nô. Trong thời gian này, ông chăm lo đến việc
cải thiện đời sống cho nông dân và đặt cho mình một kế hoạch tự học tập thật
đồ sộ. Ông tự học ngoại ngữ, đọc sách, nghiên cứu triết học, văn chương. Ông
say mê nghiên cứu tủ sách với hàng nghìn cuốn trong thư viện của cha. Bằng
con đường tự học, ông biết rất nhiều ngoại ngữ, đọc thông viết thạo tiếng
Pháp, tiếng Anh.
Đầu những năm 1850, Tônxtôi gia nhập quân đội, tham gia chiến đấu
bảo vệ hải cảng Xêvaxtôpôn trước cuộc tấn công của liên quân Anh - Pháp
trong chiến tranh Crưm (1854-1856). Những ngày ở đây nhà văn viết xong
Thời thơ ấu - tập một của bộ ba tiểu thuyết tự thuật và gửi in trên tạp chí
Người đương thời. Tài năng miêu tả tâm lý của Tônxtôi được bộc lộ ngay từ
tác phẩm đầu tay này. Tác phẩm giành được tình cảm của đông đảo bạn đọc,
được giới phê bình dân chủ cách mạng ngợi khen. Chính trong cuộc chiến đấu
sinh tử này, Tônxtôi cùng đồng đội nếm trải đủ mùi vị cay đắng ngọt bùi nơi
khói lửa. Ông trực tiếp chiến đấu ở pháo đài bốn thần kỳ - một trong những
pháo đài trọng yếu của quân đội Nga. Hiện thực cuộc chiến đã cung cấp cho
12

Tônxtôi những tài liệu vô giá về tính cách, tinh thần và ý thức trách nhiệm của
con người Nga đối với Tổ quốc. Ý chí kiên cường bất khuất của họ đã được
nhà văn miêu tả vô cùng sinh động trong tập truyện ký nổi tiếng Truyện
Xêvatxtôpôn. Cuối tháng 11.1856 Tônxtôi giải ngũ và trở về Pêtecbua.
Mùa xuân năm 1857, Tônxtôi đi du lịch ra nước ngoài. Ông đi thăm các
nước Pháp, Thuỵ Sĩ, Ý, Đức. Chuyến đi đầu tiên này đã tạo nên một bước
ngoặt quan trọng trong quá trình phát triển thế giới quan của nhà văn. Ông

giữ nếp sống giản dị, tự mình sách nước, bổ củi, khâu giày, ăn uống kham
khổ. Năm 1882 Tônxtôi tham gia kiểm kê dân số tại một khu vực dân nghèo ở
Matxcơva. Chứng kiến tận mắt cuộc sống của những con người nghèo khổ,
khốn cùng Tônxtôi hết sức xúc động. Nhà văn đã ghi lại những cảm xúc và
bày tỏ thái độ quyết liệt của mình trong bài Thế thì chúng ta phải làm gì đây:
“Có thể bắt người ta làm nô lệ Nhưng không thể bắt người ta nghĩ rằng khi
chịu đựng bạo lực thì con người được tự do và điều ác hiển nhiên mà con
người phải chịu đựng đó lại tạo nên hạnh phúc của nó”. Thời gian này
Tônxtôi viết khá nhiều truyện cho nhân dân nhằm tiếp tục phê phán xã hội
đương thời và truyền bá học thuyết của mình. Ông cũng viết một số truyện
ngắn xuất sắc như: Cái chết của Ivan Ilich (1886), Bản Xônat Cơrâyxe (1887-
1889), Ma quỷ (1889), và hai vở kịch có tính tố cáo sâu sắc Quyền lực của
bóng tối (1886) và Thành quả giáo dục (1890). Đây là thời kỳ diễn ra bước
chuyển biến căn bản trong tư tưởng cũng như sáng tác của Tônxtôi.
Những năm 1890, chống lại ý kiến vợ, Tônxtôi tuyên bố từ bỏ bản
quyền văn học của những tác phẩm do ông viết sau năm 1881. Tônxtôi sốt
sắng tham gia cứu đói ở các tỉnh Riadan, Tula, Oren. Nỗi niềm u ái trước số
phận dân nghèo day dứt, giằng xé tâm tư nhà văn đã được bộc lộ hết sức
mãnh liệt trong Vì sao nhân dân Nga đói. Trong bài này, ông vạch rõ: “Nhân
dân Nga đói chỉ vì chúng ta quá no nê. Làm sao nhân dân lại không đói được
khi họ sống trong những điều kiện bố thí, ít đất đai, bị cầm tù trong cảnh
hoang tàn, man rợ lại phải làm tất cả công việc đáng sợ mà kết quả của nó đã
bị các thủ đô, các thành phố trung tâm những người giàu có nhất ở nông thôn
nuốt hết Tình trạng của họ cứ như vậy mãi ”. Bài báo là tiếng thét mạnh
14

mẽ vào mặt bọn quan lại tham nhũng, bọn giàu có sống trên mồ hôi nước mắt

15

vọng của nhà văn, thi hài ông được đưa về mai táng trên trại ấp quê hương
Iaxnaia Pôliana trong khu vườn quang đãng, thanh tĩnh giữa tiếng rì rào của
cây cỏ, nơi mà những ngày ấu thơ Tônxtôi từng làm trò chơi “anh em họ nhà
kiến”, từng chôn dấu “chiếc gậy xanh” thần kỳ có phép lạ mong đem lại hạnh
phúc cho nhân loại khổ đau.
1.3. Những sáng tác cho trẻ em
L.Tônxtôi đã để lại cho nhân loại trong sách của mình những kho báu
tư tưởng và ngôn từ vô giá. Sự nghiệp văn học đồ sộ của đại văn hào đã trở
thành nguồn đề tài vô tận cho các nhà nghiên cứu phê bình, các học giả, các
nhà hoạt động xã hội. Với sáu mươi năm hoạt động văn học không mệt mỏi,
Tônxtôi đã đóng góp cho nền văn học Nga và thế giới ba bộ tiểu thuyết vĩ đại
(Chiến tranh và hòa bình, Anna Karênina, Phục sinh), hàng chục truyện vừa
xuất sắc (Cái chết của Ivan Ilich, Đức cha Xerghi, Khatgi-Murat, ), hàng
trăm truyện ngắn, hàng chục vở kịch, nhiều tác phẩm chính luận, thư từ, nhật
ký, Bằng ngòi bút tài năng, tinh tế, Tônxtôi đã phản ánh chân thực, sâu sắc
hiện thực nước Nga trong thời kỳ lịch sử đầy biến động, ông được coi là “tấm
gương phản chiếu cách mạng Nga” (V.Lênin). Nhiều vấn đề nhà văn đặt ra,
cho đến nay vẫn còn nguyên tính thời sự.
Phần lớn cuộc đời mình, Tônxtôi đã sống ở điền trang Iaxnaia Pôliana.
Ông rất yêu trẻ nhỏ và đã viết cho trẻ con nông dân Iaxnaia Pôliana nhiều
truyện ngắn, truyện đồng thoại, truyện ngụ ngôn, truyện cổ tích. Tônxtôi đã in
chúng trong những cuốn Sách học vần và Sách tập đọc dành cho trẻ em.
Trong di sản văn học đồ sộ của đại văn hào, đây là một mảng sáng tác khiêm
tốn, nhưng Tônxtôi rất yêu thích, say mê. Những tác phẩm này được Tônxtôi
in lần đầu vào những năm 1874 – 1875, song nhà văn đã viết và sử dụng
chúng cho những hoạt động giáo dục của mình, kể từ khi ông mở trường dạy
học “Iaxnaia Pôliana” cho con em nông dân vào đầu những năm 1860. Khi đó
ở Nga, ngay cả ở thành phố, có rất ít trường học, còn ở các làng quê thì hầu

bảo rằng, không được bỏ bạn trong hoạn nạn". Hay câu chuyện nổi tiếng về
thằng bé nông dân chăn cừu nghịch ngợm mấy lần kêu cứu: "Sói ! Sói !" đã
làm mọi người lo lắng vô ích. Nhưng khi tai hoạ thực sự đến, nó lên tiếng kêu
17

cứu thì không ai đáp lại, bởi vì mọi người đều nghĩ nó đùa như trước
đây Chỉ với nửa trang giấy, Tônxtôi đã tái hiện những tình huống đầy kịch
tính, hồi hộp, khơi dậy sự tò mò, khám phá của trẻ em. Nhà văn không rút ra
bài học, lời răn đe như thường thấy ở cuối mỗi truyện ngụ ngôn. Ông để nhân
vật trong câu chuyện, người trực tiếp tham gia hành động, xung đột truyện tự
nêu ra. Truyện của Tônxtôi vì thế nhẹ nhàng phù, hợp với tiếp nhận của trẻ,
song sự chế giễu không kém phần sắc nhọn.
Trong nhiều mẩu chuyện về Êdôp còn được lưu giữ trong ký ức của
nhân dân, Tônxtôi đã đưa vào cuốn Sách học vần của mình một câu chuyện
khá thú vị. Có một lần Xanphơ sai Êdôp đi dò xem đám cưới của người hàng
xóm có nhiều người đến dự không. Êdôp đến nhà người hàng xóm, ném một
súc gỗ xuống ngưỡng cửa nhà anh ta, rồi ngồi bên cạnh chờ khách khứa ra về.
Tiệc tan, ai ra khỏi nhà cũng đều vấp phải khúc gỗ nhưng chỉ bực bội nhìn
khúc gỗ rồi đi đường mình. Chỉ có một bà cụ sau khi bị vấp đã quay lại đẩy
khúc gỗ dẹp sang bên để người khác không bị cản trở. Êdôp hài lòng trở về
gặp chủ.
- Thế nào, ở đấy có nhiều người không? - Xanphơ tò mò hỏi.
- Tất cả chỉ có một con người, mà đấy là một bà cụ già, Êdôp trả lời.
- Sao lại thế? - người chủ ngạc nhiên.
- Tất cả đều vấp phải khúc gỗ - Êdôp nói - mà không ai dẹp nó đi. Thế
thì lũ cừu cũng làm như vậy. Riêng bà cụ già dẹp súc gỗ đi để người khác
không bị ngã. Chỉ có con người mới làm như vậy. Một mình bà cụ là người.

những con cun cút khác vào lưới (Chim cút và người đi săn); hay người cha
yêu cầu các con hãy bẻ chiếc chổi (Người cha và các con trai); quạ tự bôi
trắng lông mình cho giống bồ câu rồi bay vào chuồng của bồ câu (Quạ và bồ
câu); sư tử bị bác thợ săn bắt và được con chuột cắn đứt dây thừng cứu thoát
vì trước đó sư tử đã thả chuột khi nó bị bắt (Sư tử và chuột), Các tình huống
này được tổ chức giống như một màn kịch nhỏ với những xung đột kịch tính
qua đó có thể rút ra những bài học nhân sinh sâu sắc: lối sống ích kỷ, vì chỉ
biết nghĩ đến bản thân mà sẵn sàng làm hại chính những người thân yêu nhất
của mình (Chim cút và người đi săn), bài học về tình đoàn kết, yêu thương,
19

đùm bọc lẫn nhau trong gia đình là sức mạnh vượt mọi khó khăn (Người cha
và các con trai), bài học về thói tham lam, ngu dốt, chỉ vì ham muốn vật chất
tầm thường mà bán rẻ giống nòi, bán rẻ tình cảm gia đình (Quạ và bồ câu),
bài học về sự đền ơn đáp nghĩa (Sư tử và chuột),
Tiểu kết
Trong cuộc đời cầm bút của mình, L.Tônxtôi rất quan tâm tới đối tượng
độc giả nhỏ tuổi. Ông đã dành cho các em hàng chục truyện ngắn, hàng trăm
truyện ngụ ngôn xúc tích, dễ hiểu, dễ nhớ. Những câu chuyện ngụ ngôn của
ông đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng độc giả, đặc biệt là những độc giả
nhỏ tuổi, không chỉ trẻ em ở Iaxnaia Pôliana. Các truyện có kết cấu giản dị,
ngắn gọn, lấy đề tài từ sáng tác của Êdôp và trong văn học dân gian. Nhiều
truyện được Tônxtôi lấy cảm hứng từ đời sống hiện thực. Thế giới nhân vật
truyện ngụ ngôn Tônxtôi phong phú, đa dạng, gần gũi với trẻ em, hướng tới
trẻ em. Thông qua thế giới ấy, nhà văn muốn gửi tới bạn đọc những suy ngẫm
nhân sinh; những bài học có ý nghĩa giáo dục sâu sắc về tình người, cách đối
nhân xử thế; những xung đột xã hội; Những vấn đề mà nhà văn đặt ra trong