B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
NGUYN TH MINH HU
PHÂN TÍCH C CH TÀI CHệNH TRONG HOT NG
NGHIÊN CU KHOA HC VÀ PHÁT TRIN CỌNG NGH
TI THÀNH PH H CHệ MINH
LUN VN THC S KINH T
Thành ph H Chí Minh, nm 2015 LI CAM OAN
*
Tôi xin cam đoan lun vn này hoàn toàn do tôi thc hin. Các đon trích dn
và s liu s dng trong lun vn đu đc dn ngun và có đ chính xác cao nht
trong phm vi hiu bit ca tôi.
Lun vn này không nht thit phn ánh quan đim ca trng i hc Kinh
t TP.HCM.
Tp.H Chí Minh, ngày 15 tháng 5 nm 2015
Tác gi lun vn
Nguyn Th Minh Hu
DANH MC T VIT TT
CGCN Chuyn giao công ngh
CNH Công nghip hoá
CSDL C s d liu
CNTT Công ngh thông tin
CP Chính ph
8. Bng tng hp s lng đ tài NCKH nm 2011
9. Bng tng hp s lng đ tài NCKH nm 2012
10. Bng tng hp s lng đ tài NCKH nm 2013
11. Bng tng hp s lng đ tài NCKH nm 2014
12. Quyt đnh s 3187/Q-UBND ngày 20 tháng 7 nm 2007 ca UBND thành
ph v vic Ban hành Quy ch qun lỦ các chng trình, đ tài, d án
nghiên cu khoa hc và phát trin công ngh thành ph H Chí Minh. -i-
MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
CHNG 1: M U 1
CHNG 2: TNG QUAN V C CH HOT NG TÀI CHÍNH TRONG
HOT NG KHOA HC, CÔNG NGH TI THÀNH PH H CHÍ MINH VÀ
KINH NGHIM TH GII 6
2.1 Tng quan đc đim và ni dung c ch hot đng tài chính trong hot đng
khoa hc và công ngh ti thành ph H Chí Minh 6
2.1.1 Ni dung c ch hot đng tài chính khoa hc và công ngh ti Thành ph
H Chí Minh 6
2.1.1.1 Ni dung c ch hot đng tài chính khoa hc và công ngh 6
2.1.1.2 S dng ngun tài chính cho hot đng Khoa hc và Công ngh ti
TP.HCM 9
2.1.1.3 Tm quan trng ca c ch hot đng tài chính KH&CN ca TP.HCM. 11
2.1.2 Kinh nghim quc t v c ch tài chính cho hot đng nghiên cu
KH&CN ti mt s nc phát trin 17
2.1.2.1 Ngun tài chính đu t cho hot đng KH&CN bao gm c ngun kinh
phí t nhà nc cùng vi t các doanh nghip. Trong đó, t l gia 2 ngun này rt khác
nhau gia các nc 17
CHNG 4: PHNG HNG, GII PHÁP VÀ KT LUN HOÀN THIN C
CH TÀI CHÍNH CHO HOT I VI HOT NG QUÁN Lụ CÁC TÀI,
D ÁN TI TPHCM TRONG THI GIAN TI 38
4.1 Phng hng hoàn thin c ch tài chính cho hot đng qun lỦ các đ tài
d án ti TP.HCM 38
4.1.1 Bi cnh trong nc và quc t tác đng đn phng hng hoàn thin c
ch tài chính cho hot đng qun lỦ các đ tài d án ti TP.HCM 38
4.2 Gii pháp hoàn thin c ch qun lý hoàn thin c ch tài chính cho hot
đng qun lỦ đ tài, d án KH&CN TP.HCM 40
4.3. Kt lun và kin ngh 42
4.5 Tng kt chng 4 44
TÀI LIU THAM KHO 45
-iii-
DANH MC HÌNH
Hình 2.3 - Trình bày s liu trong 5 nm (2010-2014) cho s nghip nghiên cu khoa
hc và công ngh ti TP.HCM (đvt: triu đng) [9] 8
Hình 2.4 - Mô hình tài chính KH&CN ti TP.HCM 9
Hình 2.5- Trình bày kinh phí đu t vào hot đng R&D ca Singapore so vi mt s
nc trên th gii nm 2004 [5] 19
Hình 3.1- Mô hình qun lỦ tài chính các đ tài ti S KH&CN TP.HCM 30 -iv-
DANH MC BNG
18 tháng 6 nm 2013 Lut Khoa hc và Công ngh do Quc hi ban hành có
hiu lc t ngày 01 tháng 01 nm 2014 thay th Lut Khoa hc và công ngh s
21/2000/QH10 đã ht hiu lc; Quyt đnh s 418/Q-TTg ngày 11 tháng 4 nm
2012 phê duyt Chin lc phát trin KH&CN giai đon 2011-2020 ca Th
tng Chính ph…
Nhng vn bn này đã th hin rt rõ quyt tâm ca ng và Nhà nc
trong vic thay đi toàn din v các chính sách KH&CN ca đt nc bao gm:
- Phát trin ngun nhân lc KH&CN cho đt nc;
- i mi c ch qun lý nhim v KH&CN;
- i mi c ch đu t cho KH&CN và đc bit là thay đi c ch tài
chính mà lâu nay gp nhiu tr ngi nht cho s phát trin cho hot đng
KH&CN ca đt nc.
Thành ph H Chí Minh là thành ph ln, có v trí trung tâm hàng đu ca
c nc v kinh t, vn hóa, giáo dc vi vic đóng góp GDP cho c nc hng
nm t 25% tr lên. TP.HCM là ni có nhiu các c quan nghiên cu khoa hc
và công ngh vi nhiu lnh vc khác khau đóng trên đa bàn vi s mng sáng
to tri thc và h tr phát trin các công ngh mi cho s phát trin các ngành
công nghip ca TP.HCM di s qun lý ca S KH&CN TP.HCM. ây là c
-2-
quan qun lý duy nht v hot đng qun lý KH&CN ca TP.HCM vi chc
nng tham mu và đ xut đnh hng phát trin KH&CN cho y ban Nhân dân
TP.HCM. Tuy nhiên, trong nhng nm va qua hot đng KH&CN ca
TP.HCM phát trin cha xng tm vi s k vng ca thành ph H Chí Minh.
Mt trong nhng nguyên nhân chính cho vn đ này chính là hot đng c ch
tài chính cho hot đng KH&CN hin ti ca TP.HCM đang có nhiu s bt cp
cn sm đc thay đi và điu chnh nhm giúp các c quan, các t chc, các cá
nhân nghiên cu KH&CN thun tin trong vic thúc đy các hot đng KH&CN
trên đa bàn Thành ph và c nc.
Mt trong nhng bt cp chính là c ch thm tra, phân b ngân sách
chng trình, đ tài, d án nghiên cu khoa hc và phát trin Khoa hc và Công
ngh TP.HCM đc quy đnh trong Quyt đnh s 3187/UBND ngày 20 tháng 7
nm 2007 đn lãnh đo S KH&CN TP.HCM, UBND TP.HCM và B KH&CN.
i tng và phm vi nghiên cu trong lun vn nƠy:
i tng nghiên cu là c ch tài chính trong hot đng nghiên cu khoa
hc và công ngh ti TP.HCM, trong đó trng tâm là c ch qun lỦ kinh phí đ
tài d án khoa hc và công ngh ti S Khoa hc và Công ngh TP.HCM da
trên mt s điu, khon ca Quy ch qun lỦ các chng trình, đ tài, d án
nghiên cu khoa hc và phát trin công ngh ti TP.HCM áp dng Quyt đnh
s 3187/UBND ngƠy 20 tháng 7 nm 2007.
V phm vi nghiên cu trng tâm ca vn đ mà tôi nghiên cu là hiu
chnh thay đi c ch qun lỦ kinh phí đ tài d án khoa hc công ngh ti thành
ph H Chí Minh.
V lch s lun vn: chúng tôi hoàn toàn bit rng vic thay đi và hoàn
thin c ch tài chính là mt ch đ đang rt “nóng” ti Vit Nam. ã có mt s
công trình nghiên cu, tuy nhiên ch yu tp trung thay đi c ch tài chính
trong hot đng KH&CN trong các trng đi hc, ch cha có đ tài chính
sách nào v vic hoàn thin c ch qun lỦ tài chính cho các đ tài KH&CN ti
-4-
TP.HCM đ t đó tham mu cho y ban Nhân dân TP.HCM. Chính vì vy đây
là mt vn đ mi và cha có công trình nghiên cu chính thc nào nghiên cu
v vn đ này, rt mong đc Hi đng quan tâm.
ụ ngha khoa hc và thc tin ca lun vn nƠy:
Th nht, làm rõ vai trò hot đng c ch tài chính tác đng lên hot đng
Khoa hc và Công ngh ti TP.HCM cng nh trên các đi tng th hng là
các nhà khoa hc, nhà nghiên cu, và các t chc Khoa hc và Công ngh.
Th hai, làm sáng t c s khoa hc ca hot đng c ch tài chính trong
hot đng Khoa hc và Công ngh ti TP.HCM;
Th ba, nhn din, phân tích và đánh giá nhng vn đ chung cng nh
ngân sách Thành ph. Nhng bài hc kinh nghim rút ra t c ch hot đng tài
chính và kinh nghim th gii v hot đng KH&CN th gii.
- Chng 3 Trình bày thc trng c ch tài chính trong qun lỦ đ tài, d án
KH&CN ti TP.HCM thông qua các quy đnh Nhà nc đc bit là Quyt đnh
3187/UBND ngƠy 20 tháng 7 nm 2007. Phn này, phn ánh thc trng c ch
tài chính trong qun lỦ đ tài, d án KH&CN TP.HCM và nhng mt hn ch
ca c ch c thông qua các Ủ kin phn hi t các nhà khoa hc, các nhà qun
lý, các chuyên gia và t chc KH&CN cng nh các doanh nghip trong và
ngoài nhà nc.
- Chng 4 Trình bày đ xut nhim v, mc tiêu và các gii pháp điu
chnh c ch qun lý tài chính cho hot đng các đ tài d án KH&CN ti S
KH&CN đáp ng yêu cu ca các nhà khoa hc cng nh thúc đy phát trin
kinh t xã hi ca TP.HCM.
-6-
CHNG 2
TNG QUAN V C CH HOT NG TÀI CHÍNH TRONG
HOT NG KHOA HC, CÔNG NGH TI THÀNH PH H
CHÍ MINH VÀ KINH NGHIM TH GII
2.1 Tng quan đc đim vƠ ni dung c ch hot đng tƠi chính trong
hot đng khoa hc vƠ công ngh ti thƠnh ph H Chí Minh
2.1.1 Ni dung c ch hot đng tài chính khoa hc và công ngh ti
Thành ph H Chí Minh
2.1.1.1 Ni dung c ch hot đng tài chính khoa hc và công ngh
Theo thut ng kinh t hc cho bit c ch tài chính chính là tng th các
bin pháp hình thc t chc qun lý quá trình to lp, phân phi và s dng các
ngun tài chính trong nn kinh t quc dân. C ch tài chính phi phù hp vi
c ch qun lý kinh t ca tng giai đon phát trin kinh t xã hi
[5]. Chính vì
vy, c ch hot đng tài chính khoa hc và công ngh ca TP.HCM chính là
+ T ngun NSNN do thành ph H Chí Minh cp hng nm;
+ T ngun kinh phí đc trích lp trong hot đng sn xut kinh doanh
ca các doanh nghip nhà nc thuc TP.HCM;
+ T Qu phát trin Khoa hc công ngh thành ph H Chí Minh.
- Tuy nhiên, ngun kinh phí đu t cho hot đng nghiên cu khoa hc và
công ngh TP.HCM ch yu t ngân sách Thành ph. u t tài chính t NSNN
cho hot đng KH&CN là quá trình phân phi s dng mt phn vn NSNN đ
duy trì hot đng KH&CN ca TP.HCM trên nguyên tc không hoàn tr li vn.
c đim ngun kinh phí này bao gm: bên cnh vic duy trì hot đng
KH&CN ca TP.HCM còn có tác dng đnh hng, điu chnh hot đng
KH&CN theo chin lc phát trin kinh t xã hi ca TP.HCM. Da trên s liu
thc t thu thp đc t S KH&CN TP.HCM cung cp
[11] cho hot đng đu
t các chng trình nghiên cu khoa hc ca TP.HCM, ta thy:
-8-
Bng 2.3 – S liu k hoch kinh phí, s thc hin cp phát, s lng các đ tài
thc hin t (2010 – 2014) (đvt: triu đng)
Ni dung
VT
Nm
2010
Nm
2011
Nm
2012
Nm
2013
Nm
2014
- Biu đ này cho thy kinh phí cp cho hot đng nghiên cu khoa hc và
công ngh tng lên theo tng nm. iu này chng t Thành ph H Chí Minh rt
quan tâm đn hot đng nghiên cu khoa hc và công ngh ca TP.HCM, đc bit
là trong 2 nm gn đây, kinh phí dành cho s nghip khoa hc tng lên đáng k.
-9-
- i vi ngun kinh phí t các doanh nghip nhà nc thuc TP.HCM,
Thành ph H Chí Minh đã có c ch trích lp 10% li nhun đu t cho hot
đng KH&CN. Trong đó khuyn khích doanh nghip kt hp vi các nhà khoa
hc đ cùng s dng ngun kinh phí này trong hot đng KH&CN nhm gn
cht mi liên h 3 đi tng (Doanh nghip, c quan qun lý khoa hc công
ngh và các đn v nghiên cu khoa hc và công ngh). Ngoài ra, nâng cao hiu
qu cng nh cht lng sn phm ca doanh nghip. Trình bày mô hình c ch
tài chính ca hot đng KH&CN ti TP.HCM.
Hình 2.4 - Mô hình tài chính KH&CN ti TP.HCM
2.1.1.2 S dng ngun tài chính cho hot đng Khoa hc và Công ngh
ti TP.HCM
Da trên nhu cu hot đng Khoa hc và Công ngh ca TP.HCM và ch
trng ban hành k hoch thc hin Ngh quyt ng b TP.HCM ln th IX v
chng trình h tr chuyn dch c cu kinh t, chuyn đi mô hình tng trng
kinh t thành ph giai đon 2011-2015 theo Quyt đnh s 24/2011/Q-UBND
-10-
ngày 14/05/2011
[8]. Trong 5 nm va qua ngun vn trin khai các hot đng
nghiên cu đc đnh hng vào các 4 lnh vc u tiên gm:
- CNTT-Vi mch;
- Vt liu mi;
- Công nghip thc phm;
K
hoch
Thc
hin
K
hoch
Thc
hin
K
hoch
Thc
hin
CNTT in t
2.700
8.682
7.219
5.608
2.716
3.266
3.000
2.253
6.061
2.152
Vt liu và
công nghip
dc
1.700
7.157
6.000
1.280
-11-
Bng s liu trên có th thy rng vic b trí tng kinh phí dành cho
KH&CN u tiên dành cho các lnh vc trng đim ca thành ph H Chí Minh
rt ln, tng dn theo tng nm và chim tng cng t l gn 20% kinh phí tng
cng ca 22 chng trình khoa hc và công ngh ca thành ph H Chí Minh.
Trong đó, lnh vc công ngh thc phm đc quan tâm vi ngun kinh phí cp
tng và chim t trng khong 6-7% trên tng kinh phí hng nm ca s nghip
nghiên cu KH&CN ca thành ph H Chí Minh.
Th hai, s dng ngun kinh phí cho đu t xây dng c s vt cht các c
s nghiên cu, phòng thí nghim cho các đn v nghiên cu ca TP.HCM. iu
này th hin qua vic đu t xây dng trong thi gian gn đây, đin hình nh
sau:
- Trung tâm Nghiên cu Trin khai Khu Công ngh cao vi kinh phí hn 10
triu USD;
- Trung tâm Công ngh sinh hc hn 10 triu USD;
- Vin Khoa hc Công ngh Tính toán hn 20 t đng.
Th ba, s dng ngun kinh phí cho hot đng KH&CN ca TP.HCM đu
t phát trin ngun nhân lc cho TP.HCM: Thành ph H Chí Minh là ni tiên
phong, điu này đc th hin qua các hot đng nh tr lng cho chuyên gia
nc ngoài ti mc ti đa 150 triu đng/1tháng
[10], vi c ch lng gp 3 ln
lng c bn cho các nhà khoa hc hot đng ti các khu Công ngh Cao đóng
trên đa bàn TP.HCM.
2.1.1.3 Tm quan trng ca c ch hot đng tài chính KH&CN ca
TP.HCM
Th nht, đm bo ngun tài chính cho hot đng nghiên cu khoa hc và
công ngh giúp TP.HCM thc hin vic chuyn dch c cu kinh t theo Ngh
quyt ng b TP.HCM ln th IX giai đon 2011-2015. ng thi, bi dng
cán b khoa hc k thut nghiên cu cho các đn v khoa hc TP.HCM cng
đc nhiu thành công, đin hình: Chng trình thit k, ch to thit b trong
nc thay th nhp khu đã góp phn khng đnh v th ca công nghip c khí
và ch to ca thành ph
[12].
-13-
+ Ngân sách khoa hc đã h tr đu t 20 d án thit b, công ngh t đn
đt hàng ca doanh nghip, trong đó 17 d án (85%) thuc 4 lnh vc công
nghip u tiên ca thành ph: c khí, đin t, hóa dc, nha - cao su.
+ Tng kinh phí ngân sách đã h tr 40.178 triu đng cho thit k ch to
55 máy móc thit b. Sau nghim thu, đã chuyn giao đc 265 sn phm cho
các doanh nghip vi giá bán r hn t 20% - 60% so vi giá nhp khu, tit
kim ngoi t đc khong 15 triu USD (282.200 triu đng), hiu qu đu t
tính trung bình t nm 2006 - 2010 c đt 7,02 ln.
+ Thông qua chng trình đã hình thành c ch gn kt gia các nhà khoa
hc, doanh nghip và Nhà nc theo hng ly doanh nghip là trung tâm. ng
thi nâng cao nng lc thit k ch to ca đi ng chuyên gia khoa hc, các
doanh nghip c khí và đi ng k thut có tay ngh cao cho doanh nghip;
S KH&CN TP.HCM cng đã trin khai Chng trình nâng cao nng lc
thit k, ch to và chuyn giao thit b mi vi mc tiêu h tr doanh nghip
ngành c khí ch to máy - t đng hóa đi mi công ngh, nghiên cu thit k
sn phm mi. Trong thi gian (2006-2010) đã đt đc kt qu
[12]:
+ ã t chc 98 lp đào to, hun luyn nâng cao nng lc thit k cho
hn 700 lt hc viên t các doanh nghip ch to máy - t đng hóa ng dng
các phn mm thit k hin đi, t đng hóa, lp trình gia công, vn hành thit
b.
+ Cung cp thông tin thông qua vic phát hành hàng tháng bn tin “Thit k
và ch to” cho 1.000 doanh nghip trong lnh vc c khí;
+ T vn trên 30 đn v trong vic đu t phn mm, t đng hóa sn xut,
hc và công ngh trong vic làm tng TFP ca Vit nam giai đon 2006 – 2008.
T đó có th thy Khoa hc và Công ngh có mt v trí rt quan trng trong s
nghip công nghip hóa, hin đi hóa đt nc, đi vi TP.HCM xác đnh Khoa
hc và Công ngh là mi đt phá trong s chuyn dch c cu kinh t TP.HCM. -15-
Bng 2.5 - óng góp ca khoa hc và công ngh vào tng TFP ca Vit
Nam giai đon 2006 – 2008
[14]
T đó, S KH&CN TP.HCM đã đt ra các mc tiêu c th đn nm 2020
[12] nh sau:
- u t cho khoa hc và công ngh t ngân sách thành ph tng trung bình
20% hàng nm, và huy đng đu t t xã hi cho khoa hc và công ngh tng
30% hàng nm.
- T l ng dng các đ tài khoa hc và công ngh vào thc t đn nm
2015 là 35% và 40% đn nm 2020. Doanh thu t các đ tài khoa hc và công
ngh đc ng dng đn nm 2015 là 500 t đng và là 1.000 t đng đn nm
2020.
- S đn đng kỦ sáng ch và gii pháp hu ích đt bình quân 200 đn/nm
(trong đó s bng đc cp là 50 bng/nm) vào nm 2015 và đt bình quân 400
đn/nm (trong đó s bng đc cp là 100 bng/nm) vào nm 2020.
- Ch s đóng góp các yu t nng sut tng hp TFP ca Thành ph đt
40% vào nm 2015 và đt 45% vào nm 2020. Ch s này là ch tiêu đo lng
nng sut ca đng thi c “lao đng” và “vn” trong mt hot đng c th hay
cho c nn kinh t. TFP phn nh s tin b ca khoa hc, k thut và công
-16-
ngh, qua đó s gia tng đu ra không ch ph thuc vào tng thêm v s lng