Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Vai trò của doanh nghiệp trong việc thực hiện ASXH ở
nước ta
Trong nền kinh tế thị trường theo định hướng: dân giàu, nước mạnh, xã hội
công bằng, dân chủ, văn minh, hơn nữa trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc
tế ngày càng sâu rộng, lạm phát do các yếu tố trong nước cộng hưởng với lạm
phát toàn cầu, an sinh xã hội là mục tiêu rất quan trọng. Chính vì thế, ngay cả
khi chuyển hướng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội vẫn được coi là một trong
bốn mục tiêu quan trọng hiện nay của đất nước (kiềm chế lạm phát, ổn định
kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, tăng trưởng bền vững). Trên tinh thần đó
quan điểm của Đảng và Nhà nước về vai trò, tầm quan trọng của an sinh xã
hội là: đầu tư cho an sinh xã hội chính là đầu tư cho con người, đầu tư cho
phát triển, an sinh xã hội đã trở thành động lực góp phần cho kinh tế phát triển
và tăng trưởng bền vững.
1. Thực trạng của việc đảm bảo ASXH tai các doanh nghiệp hiện
nay
Thực hiện an sinh xã hội là một nội dung cơ bản và tất yếu trong trách nhiệm xã hội của
doanh nghiệp. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là một vấn đề khá cũ đối với các
nước phát triển nhưng còn khá mới mẻ và nó đang được quan tâm ở Việt Nam hiện nay.
Theo quan niệm của Hội đồng Thương mại thế giới, thì “trách nhiệm xã hội của doanh
nghiệp(Corporate Social Responsibility ) là sự cam kết trong việc ứng xử hợp đạo lý và
đóng góp vào sự phát triển kinh tế, đồng thời cải thiện chất lượng cuộc sống của lực
lượng lao động và gia đình họ, cũng như của cộng đồng địa phương và của toàn xã hội
nói chung”. Mặc dù có thể có nhiều cách diễn giải khác nhau, tuy nhiên có thể hiểu
trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp bao gồm 4 yếu tố cấu thành: (1) trách nhiệm với
thị trường và người tiêu dùng; (2) trách nhiệm về bảo vệ môi trường; (3) trách nhiệm
với người lao động; (4) trách nhiệm chung với cộng đồng. Ta có thể nhóm gộp trách
nhiệm (3 và 4) để hình thành trách nhiệm thực hiện an sinh xã hội của doanh nghiệp.
Với cách tiếp cận này, có thể hiểu trách nhiệm thực hiện an sinh xã hội của doanh
nghiệp là trách nhiệm của doanh nghiệp trong thực hiện BHXH và hỗ trợ xã hội đối với
người lao động và cộng đồng, mang tính chất tất yếu và thường xuyên. Nó xuất phát từ

tránh tham gia BHXH, BHYT cho người lao động hoặc tham gia không đủ số lao động
đang làm việc tại đơn vị vẫn còn xảy ra. Các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật BHXH,
Luật BHYT chậm ban hành. Luật BHYT mới ban hành vừa có hiệu lực song qua thực
tế còn có một số khó khăn vướng mắc, chẳng hạn như vấn đề cùng chi trả 5% đối với
người nghèo, người dân tộc thiểu số…
2. Ưu điểm của việc thực hiện ASXH của các doanh nghiệp
An sinh xã hội là một nội dung quan trọng và tất yếu trong trách nhiệm xã hội của
doanh nghiệp, có khả năng góp phần đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế,
đồng thời không mâu thuẫn với lợi ích kinh tế, lợi nhuận của doanh nghiệp. Vì khi
doanh nghiệp thực hiện tốt an sinh xã hội sẽ góp phần tăng năng suất lao động, hiệu quả
và lợi nhuận, nâng cao tính cạnh tranh, tăng năng suất, thúc đẩy sự phát triển bền vững.
Hơn nữa, nó còn có vai trò quan trọng thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện ngày càng cao
các tiêu chuẩn quốc gia cũng như quốc tế về điều kiện lao động, hỗ trợ cộng đồng...
Tạo việc làm: Việc tạo một chỗ làm cũng phụ thuộc vào việc liệu người lao động có
được hưởng những phúc lợi xã hội (PLXH)-qua hệ thống ASXH- thích đáng với những
đặc trưng của một doanh nghiệp hay không, cũng như vào khả năng đóng góp tài chính
cho các lĩnh vực bảo hiểm khác nhau của họ. Liệu giới chủ có sẵn sàng tạo thêm chỗ
làm hay không, cũng phụ thuộc vào tính toán chi phí và lợi ích của việc đảm bảo PLXH
với hiệu quả kinh doanh sản xuất của doanh nghiệp.
Nâng cao sức sản xuất: ASXH góp phần nâng cao sức sản xuất của người lao động,
của doanh nghiệp và của nền kinh tế quốc dân nói chung. Chẳng hạn, một sự bảo hộ lao
2
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
động tốt-là điều kiện để hưởng bảo hiểm tai nạn- sẽ khiến người lao động không phải
thực hiện biện pháp tự bảo vệ, và qua đó nâng cao sức sản xuất của họ. Khi mức độ
tăng trưởng sức sản xuất vượt quá chi phí cho các biện pháp bảo vệ như vậy thì nó cung
chính là lợi ích cua doanh nghiệp. Được bảo vệ chống sa thải- qui định gắn liền với bảo
hiểm thất nghiệp- người lao động sẵn sàng tham gia đào tạo nâng cao và thu thập các
tri thức mới cho hoạt động chuyên ngành của mình. Họ và doanh nghiệp sẽ rất quan
tâm xây dựng một quan hệ lâu dài. Hiện tượng “chảy máu chất xám”, mất công nhân

nguồn nhân lực cao cấp tòan cầu.
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Thực hiện an sinh xã hội không chỉ là nghĩa vụ mà còn là quyền lợi để đảm bảo cho
chính doanh nghiệp phát triển. Thực hiện an sinh xã hội là cách thức hiện thực hoá định
hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước: tăng trưởng kinh tế gắn liền với công
bằng xã hội; Đối với doanh nghiệp nhà nước thực hiện an sinh xã hội là một cách thức
để giữ vững vai trò chủ đạo của mình đối với các thành phần kinh tế. Như chúng ta đã
biết, quan điểm tổng quát về phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước Việt
Nam là: tăng trưởng kinh tế gắn liền với công bằng xã hội. Đồng thời, xác định vai trò
chủ đạo của thành phần kinh tế nhà nước trong quá trình thực hiện nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Để hiện thực hoá quan điểm này trong cuộc sống
thì việc thực hiện an sinh xã hội của các doanh nghiệp luôn đóng vai trò quan trọng.
Thực tế cho thấy, trong những năm qua, các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp lớn
của Nhà nước, như: Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV); Ngân Hàng
Công Thương Việt Nam (Viettinbank); Tập đoàn Dầu khí quốc gia; Công ty Viễn thông
quân đội (Vietel)... đã xác định, thực hiện an sinh xã hội chính là sự nghiệp của chính
bản thân doanh nghiệp. Bên cạnh nhiệm vụ kinh doanh, các doanh
nghiệp này đã luôn đề cao vai trò, trách nhiệm thực hiện an sinh xã hội của mình đối
với người lao động và cộng đồng…
Dẫn chứng:
- BIDV với hoạt động an sinh xã hội trong năm 2009: thực hiện Nghị quyết 30a
của chính phủ, BIDV đã xây dựng những đề án và các chương trình an sinh xã
hội.
Tổng gói tài chính: 302 tỷ đồng.
• Hỗ trợ 5/62 huyện nghèo: 158 tỷ đồng.
• Hỗ trợ giáo dục, dạy nghề Tây Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam( với các hoạt
động như quyên góp sách vở,quần áo, tặng học bổng cho học sinh nghèo vượt
khó...): 30 tỷ đồng
• Hỗ trợ các vùng nghèo, thiên tai và hoạt động cộng đồng khác: 114 tỷ

bố mẹ, ông bà không còn khả năng lao động nữa thì con cháu đi làm chăm sóc phụng
dưỡng bố mẹ, ông bà. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập và khủng hoảng kinh tế như
hiện nay thì hình thức an sinh xã hội này đang đặt ra những vấn đề bất cập. Thực tế cho
thấy, nếu người được coi là trụ cột gia đình bị mất việc làm, hoặc giảm nguồn thu nhập
do một lý do nào đó như tình trạng lạm phát thì tất yếu mô hình an sinh xã hội kiểu này
sẽ bị phá sản. Bên cạnh hình thức an sinh xã hội truyền thống này, một hình thức phi
nhà nước nữa cũng đang tồn tại, đó là xuất phát từ truyền thống đạo lý tốt đẹp của
người Việt Nam, như: tinh thần tương thân, tương ái, lá lành đùm lá rách… Đối với
hình thức này, trong những năm qua phát huy rất hiệu quả trong việc trợ giúp xã hội đối
với nhóm xã hội yếu thế, gặp thiên tai địch hoạ xảy ra bất thường. Tuy nhiên, do là hình
thức phi chính thức, cho nên nhiều khi các hoạt động này vẫn mang tính tự phát, thời
vụ, thậm chí còn phụ thuộc vào sự nhiệt tình của cộng đồng hay lòng hảo tâm của mỗi
cá nhân,
Vai trò của chủ thể chính thức doanh nghiệp còn chưa tương xứng với trách
nhiệm vốn có của nó và yêu cầu đặt ra: Không thể phủ nhận được, ở Việt Nam chủ
thể cao nhất, quan trọng nhất điều phối hệ thống an sinh xã hội luôn phải là Nhà nước.
Nhà nước với vai trò và trách nhiệm của mình có khả năng tạo ra cơ chế đảm bảo
những điều kiện tối thiểu về an sinh xã hội cho những thành viên trong xã hội bằng các
biện pháp cụ thể hoặc các công cụ chính sách về nguồn lực, bộ máy thực hiện. Nhà
nước cũng có thể trực tiếp phân phối lại thu nhập hoặc gián tiếp thông qua việc hình
thành những định chế phù hợp…Tuy nhiên, trong điều kiện hiện nay, ngoài trách nhiệm
chính của Nhà nước, cần xây dựng hệ thống an sinh xã hội ngoài Nhà nước, trong đó
việc đề cao vai trò của doanh nghiệp là hết sức quan trọng. Nếu không có sự tham gia
một cách tích cực chủ động của doanh nghiệp thì những khiếm khuyết của hệ thống an
sinh xã hội ở Việt Nam hiện nay không thể khắc phục được. Bởi vì về đại thể, chính
sách an sinh xã hội của chúng ta hiện nay được biết đến bởi hai tiểu hệ thống: BHXH
5