TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG
-oOo-

NGÔ KIM PHƯỢNG

PHÂN LẬP, ĐỊNH DANH VÀ KIỂM TRA TÍNH
NHẠY CẢM VỚI KHÁNG SINH CỦA VI KHUẨN
ENTEROTOXIGENIC ESCHERICHIA COLI GÂY
BỆNH TIÊU CHẢY Ở HEO CON TẠI HUYỆN CỜ
ĐỎ VÀ THỚI LAI, THÀNH PHỐ CẦN THƠ
Luận văn tốt nghiệp
Ngành: THÚ Y
Cần Thơ, 2013

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG
-oOo-


TRNG I HC CN TH
KHOA NÔNG NGHIP VÀ SINH HC NG DNG
 MÔN THÚ Y
 tài: “Phân lp, nh danh và kim tra tính nhy cm vi kháng sinh
a vi khun Enterotoxigenic Escherichia coli gây bnh tiêu chy  heo
con ti huyn C và Thi Lai, thành ph Cn Th” do sinh viên Ngô
Kim Phng, thc hin ti phòng thí nghim V sinh thc phm, B môn Thú
Y, Khoa Nông nghip và Sinh hc ng dng, Trng i hc Cn Th, t
tháng 08/2013 n tháng 11/2013.
n Th, ngày tháng nm 20… Cn Th, ngày ….tháng nm 20…
Duyt B môn Cán b hng dn
TS. LÝ TH LIÊN KHAI
n Th, ngày tháng nm 20…
Duyt Khoa Nông Nghip & SHD
ii
I CAM OAN
Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên cu ca bn thân. Các s liu, kt
qu trình bày trong lun vn là trung thc và cha tng c ai công b trong
t k công trình lun vn nào trc ây.
Sinh viên thc hin
Ngô Kim Phng
iii
I CM T
Qua bao nhiêu nm tháng khó nhc, cha mã sinh con ra và nuôi con khôn
n nên ngi. Trong trái tim con vn luôn cm thy may mn và t hào khi
c sinh ra là con ca cha m. Cùng vi lòng yêu thng bao la, ch che và
vun p cho con tt c nhng u tt p nht, cha mã cho con ngun
ng lc  thc hin nhng khát vng cuc sng và hc tp tt. Xin kính
dâng n cha m, tm lòng bit n sâu sc t trái tim con.
Chân thành bày t lòng bit n Cô Lý Th Liên Khai – ngi ã hng dn tn

PRRS Porcine reproductive and respiratory syndrome
PED Porcine epidemic diarrhea
PPV Porcine parvovirus
PCV Porcine circovirus
FMD Foot and mouth disease
TP. Thành ph
ctv ng tác viên
v
C LC
Trang bìa
Trang duyt i
i cam oan ii
i cm t iii
Danh mc ch vit tt iv
c lc v
Danh sách hình viii
Danh sách bng ix
Tóm lc x
CHNG 1: T VN  1
CHNG 2: C S LÝ LUN 3
2.1 Tình hình nghiên cu trong và ngoài nc v vi khun E. coli gây
nh tiêu chy trên heo con 3
2.1.1 Tình hình nghiên cu trong nc 3
2.1.2 Tình hình nghiên cu ngoài nc 4
2.2 Mt s nguyên nhân gây tiêu chy  heo con 5
2.2.1 Nguyên nhân do truyn nhim 5
2.2.2 Nguyên nhân không do truyn nhim 8
2.3 Vi khun Escherichia coli 9
2.3.1 Vi khun Enterotoxigenic E. coli (ETEC) gây tiêu chy trên heo 10
2.3.2 c m hình thái 11

3.3.7 Phng pháp x lý s liu 32
CHNG 4: KT QU VÀ THO LUN 33
4.1 Kt qu kho sát t l heo con tiêu chy  mt s tri chn nuôi heo
i thành ph Cn Th 33
4.2 Kt qu phân lp vi khun E. coli trên phân heo con tiêu chy ti
huyn C và Thi Lai, thành ph Cn Th 36
vii
4.3 t qu xác nh t l nhim vi khun E. coli trên heo con theo m
và heo cai sa ti TP. Cn Th 37
4.4  l dng tính vi khun E. coli trong môi trng chung tri ti
t s tri chn nuôi heo  thành ph Cn Th 39
4.5 Kt qunh danh các chng vi khun E. coli K88, K99, 987P trên
phân heo con tiêu chy theo a m 41
4.6 t qunh danh các chng vi khun E. coli K88, K99, 987P trên
phân heo con tiêu chy theo loi heo con 42
4.7 Kt qunh danh các chng vi khun E. coli K88, K99, 98P trong
môi trng chung tri ti mt s tri chn nuôi heo  thành ph Cn
Th 44
4.8 Kt qu kho sát tính nhy cm ca các chng E. coli phân lp c
i mt s loi kháng sinh 46
4.9 Kt quu tr bnh tiêu chy trên heo con nghi do vi khun E. coli
gây ra ti thành ph Cn Th 48
CHNG 5: KT LUN VÀ  NGH 50
5.1 Kt lun 50
5.2  ngh 50
TÀI LIU THAM KHO 51
PH CHNG 55
viii
DANH SÁCH HÌNH
Hình Tên hình Trang

33
4.2 Kt qu phân lp vi khun E. coli trên phân heo con tiêu
chy ti huyn C và Thi Lai, thành ph Cn Th
35
4.3 Kt qu xác nh t l nhim vi khun E. coli trên heo con
theo m và heo cai sa ti TP. Cn Th
37
4.4 T l dng tính vi khun E. coli trong môi trng chung
tri ti mt s tri chn nuôi heo  thành ph Cn Th
39
4.5 Kt qu nh danh các chng vi khun E. coli K88, K99,
987P trên phân heo con tiêu chy theo a m
41
4.6 Kt qu nh danh các chng vi khun E. coli K88, K99,
987P trên phân heo con tiêu chy theo loi heo con
42
4.7 Kt qu nh danh các chng vi khun E. coli K88, K99,
987P trong môi trng chung tri ti mt s tri chn nuôi
heo  thành ph Cn Th
44
4.8 Kt qu kho sát tính nhy cm ca các chng E. coli phân
p vi mt s loi kháng sinh
46
4.9 Kt qu u tr bnh tiêu chy trên heo con nghi do vi
khun E. coli gây ra ti thành ph Cn Th
48
x
TÓM LC
nh tiêu chy là mt trong nhng bnh xy ra thng xuyên  heo con, gây
n tht áng k cho ngành chn nuôi heo  nc ta. Bnh do nhiu nguyên

nh do nhiu nguyên nhân gây ra, có th do nh hng ca các nhân t bên
ngoài nh s thay i t ngt ca thi tit, thc n kém phm cht, v sinh
chung tri… các nhân t này làm gim sc  kháng ca heo con, to u
kin thun li cho các vi khun xâm nhp và phát trin  gây bnh. áng lu
tâm nht là Escherichia coli, loi vi khun thng xuyên khu trú, hot ng
trong ng rut ca heo và cng có th tr thành nghuyên nhân gây tiêu chy
cho heo con. Trong ó, E. coli thuc nhóm có kh nng sinh c tng rut
Enterotoxingenic E. coli (ETEC) vi nhiu chng nguy him khác nhau nh
K88 (F4), K99 (F5), 987P (F6), F41… là nhng chng ph bin gây tiêu chy
cho heo con (Moon et al., 1990). Bên cnh ó, vic s dng kháng sinh trong
phòng và u tr bnh tiêu chy ca heo con cng tr nên áng lo ngi vì E.
coli là vi khun có sc  kháng nhanh, hin tng a kháng vi nhiu loi
thuc có t l khá cao. S dng kháng sinh tràn lan, không tuân theo nguyên
c và phác  c th cng s gây khó khn v sau cho vic u tr dt bnh.
 thành ph Cn Th, trong nhng nm gn ây ngành chn nuôi heo có tc
 tng trng khá nhanh. Nm 2009, s lng heo c nuôi trong a bàn là
113.900 con nhng tính n thi m 10/2012 thì lên n 125.300 con. Trong
ó, huyn C (21.867 con) và huyn Thi Lai (22.772 con) là hai ni có s
ng heo khá ln trong a bàn (Cc thng kê TP. Cn Th, 2012). Tuy ã có
t vài tác gi nghiên cu v bnh tiêu chy  heo con do E. coli gây ra  TP.
n Th nh Nguyn Minh Lc (2007), Nguyn Vn Ngha (2011), nhng ch
u tra  mc  gây nhim, còn các yu t nh chng gây bnh, kháng sinh
2
u tr hay vic kim tra tính nhy cm ca các chng E. coli i kháng sinh
trên tng a m c th thì cha c quan tâm.
Xut phát t nhng lý do trên, chúng tôi tin hành thc hin  tài “Phân lp,
nh danh và kim tra tính nhy cm vi kháng sinh ca vi khun
Enterotoxigenic Escherichia coli gây bnh tiêu chy  heo con ti huyn
 và Thi Lai, thành ph Cn Th”
c tiêu  tài:

 b tiêu chy ti Trà Vinh là 100%, vi t l các chng K88, K99 và 987P
n lt là 33,33%, 17,28%, 13,58%.
Theo Nguyn Thành Tâm (2007), thì t l dng tính E. coli chim 87,88%.
E. coli phân lp c có t l kháng kháng sinh cao là streptomycin (100%),
ampicillin (98,04%), bactrim (90,20%), gentamicin (62,75%). Hin trng vi
khun E. colia kháng vi 5 loi kháng sinh là ph bin nht (43,14%).
t nghiên cu ca Nguyn Minh Lc (2007), cho thy t l nhim vi khun
E. coli, Samonella spp. và Proteus spp.  Cn Th ln lt là 96,96%, 10,10%
và 6,06%. Vi khun E. coli nhy cm vi ofloxacin 75%, gentamicin 70% và
ã kháng vi streptomycin 95%, bactrim 85% và ampicillin 55%.
4
 l nhim E. coli trên heo con b tiêu chy  tnh Hng Yên là 56%, trong
ó t l mang kháng nguyên K88 là 80% và K99 là 20% (Phm Th Sn và
ctv., 2008).
Nghiên cu  Chí Hng (2012), kt qu phân lp E. coli trên mu phân heo
con sau cai sa b tiêu chy ti tnh Bn Tre là 100%, vi t l chng K88,
K99 và 987P ln lt là 35,13%, 10,84%% và không tìm thy chng 987P.
2.1.2 Tình hình nghiên cu ngoài nc
Theo nghiên cu ca Frydendahl (2002), ti an Mch s chng vi khun E.
coli phân lp t heo sau cai sa tiêu chy mang kháng nguyên bám dính K88
chim t l 44,7%, 987P là 0,9% và F18 là 39,3%.
Theo nghiên cu ca V Khc Hùng và M. Pilipcinec (2003),  Cng hòa
Slovakia thì trong 220 mu phân heo con theo m b tiêu chy dng tính vi
E. coli có 83 mu mang kháng nguyên bám dính F4, chim 37,7%; 7 mu
mang t hp F5 và F41; 6 mu mang kháng nguyên F6; 19 mu mang kháng
nguyên F18.
t nghiên cu ca Ken Katsuda et al. (2006), các nguyên nhân gây tiêu chy
a heo con  Nht Bn cho rng E. coli chim 2% trong các nguyên nhân gây
tiêu chy heo con. Vi khun E. coli các la tui 1 - 7 ngày (13,30%), 8 - 14
ngày (13,6%), 15 - 21 ngày (13%) và ln hn 21 ngày là (55%).

Salmonella là trc khun hình gy, hai u tròn, không hình thành giáp mô và
nha bào, di ng, gram âm thuc h Enterobacteriaeceae. Hin nay, các nhà
khoa hc phát hin c khong 1600 chng Salmonella khác nhau. Ngoài 2
chng Salmonella có c lc cao gây ra bnh phó thng hàn cho heo là
Salmonella choleraesuis chng Kunzendorf gây bnh  th cp tính và
Salmonella typhysuis chng Voldagsen gây bnh  th mãn tính, các chng
còn li thng xuyên có mt trong ng rut ca gia súc khe. Khi sc 
kháng ca c th thay i, hot ng tiêu hóa b ri lon thì chúng hot ng
nh và gây tiêu chy. i vi heo con theo m, chúng thng xuyên gây ri
lon tiêu hóa, gây tiêu chy do tit ni c t làm viêm loét rut (Lê Vn
Nam, 1999).
nh do Proteus spp.
Các chng thuc loài Proteus mirabilis và Proteus amoniae khá ph bin,
chúng thng có s kt hp vi nhim trùng ng niu  các thú nh, mc
dù chúng c phân lp t nhng bnh khác nhau, bao gm viêm tuyn tin
lit, viêm hô hp, tn thng da  chó, viêm ni tâm mc  heo, nhim khun
huyt  gà tây. Các ging vi khun Proteus thng xuyên có mt trong ng
rut ng vt, song ít khi gây bnh (Nguyn Nh Thanh, 1997).
6
nh do Shigella
Shigella gây bnh tiêu chy  heo con theo m và heo con sau cai sa. Các
chng thng gây bnh là: Shigella dysentery và Shigella flexmitia.
Chúng xâm nhp vào ng tiêu hóa, sinh sn và tit c t gây bnh tiêu
chy.
nh do Clostridium perfringens
Clostridium perfrigensc phân thành 6 serotype: A, B, C, D, E, F nhng
ch có 3 chng Clostridium perfringens A, B, C là gây bnh ng rut quan
trng i vi heo (ào Trng t và ctv., 1996).
Clostridium perfringens thng gây tn thng  rut, vi khun thng xâm
nhp vào biu bì ca lông nhung, tng sinh khp màng nhày ca rut và hoi

nhung teo có biu hin co ngn li và b che ph bi các t bào biu mô ln t
nang tuyn, do ó các men disaccharidase nh lactase b gim thp và tr ngi
n chuyn glucose gn kt sodium. Lactase trong sa không tiêu hóa c s
o u kin kích thích vi khun phát trin và nh hng ti hiu ng thm
thu và hp thu kém dn ti tiêu chy.
c m bnh: tiêu chy phân vàng vi nhiu bt và cht nhy, bnh rt nng
trên heo con theo m và nh hn trên heo con sau cai sa. Bnh lây truyn ch
u qua ng tiêu hoá.
v Bnh do ký sinh trùng
Ký sinh trùng ký sinh trong c th heo là mt trong nhng yu t gây tn tht
cho chn nuôi heo. Các loi ký sinh trùng có kh nng gây bnh tiêu chy
thng gp nh: Isospora suis (cu trùng), Cryptosporidium, Strongyloides
ransomi (giun ln), Oesophagostomum dentatum (giun kt ht), Trichuris
suis (giun tóc)…(ào Trng t và ctv., 1999).  heo con trc khi cai sa,
ký sinh trùng do truyn qua nhau thai, qua sa non làm cho heo con mi sinh
ra ã mc bnh. Nhìn chung, các loi ký sinh trùng ký sinh trong c th cp
t dng cht ng thi tit c t làm ri lon tiêu hóa, dn n tiêu chy
cho heo con, làm heo con gim kh nng tng trng, còi cc, chm ln.
c m ch yu tiêu chy do ký sinh trùng là con vt mc bnh tiêu chy
nhng không liên tc, có s xen k gia tiêu chy và bình thng, c th thiu
máu, da nht nht, gia súc kém n, th trng sa sút (The Merck Veterinary
Manual, 2000).
Isospora suis (cu trùng): các giai n phát trin khác nhau s phá hoi các t
bào ca lp biu mô lông nhung và nhng t bào hoi t lan vào xoang rut.
Do làm mt nc và to nên quá trình viêm nhim, gây ri lon tiêu hoá dn
n tiêu chy.
Cryptosporidium: là loài nguyên sinh ng vt ký sinh, nu gia súc non n
phi s phát trin trên b mt rut. Nu nhim nng, ký sinh trùng làm nhung
mao  rut b ngn li và dính vào nhau. Bnh tiêu chy do Cryptosporidium
8

n tiêu chy  heo con. Trong trng hp thiu Cl trong khu phn s làm
gim s phân tit acid clohydric trong d dày, u này có th to u kin d
dàng cho vi khun ng rut phát trin, ng thi làm gim kh nng tiêu
hóa protide a n tình trng ri lon tiêu hóa và gây nên tiêu chy  heo con
(Trn C, 1972).
9
t hin din vi hàm lng rt ít trong c th heo con nhng li óng mt vai
trò sinh lý rt quan trng trong vic thành lp hemoglobin. Khi c sinh ra,
heo con cha khong 50 mg st ch yu  gan. Nhu cu v st i vi heo con
i ngày cn khong 7 – 15 mg, trong khi qua sa m mi ngày ch cung cp
khong 1 mg, do dó heo con b thiu st dn n gim tng trng, d b chng
n huyt làm gim sc  kháng và d b nhim bnh tiêu chy.
Nhu cu nc  heo con rt cao, trong c th heo con nc chim 80%. ây là
thành phn rt quan trng ca dch tiêu hóa, dch t chc, máu… Ngoài ra,
c còn là dung môi ca các phn ng hóa hc bên trong c th vì c th ca
heo con cng òi hi nhiu nc  tiêu hóa sa. Trong nhng ngày u sau
khi sinh, heo con b mt nhiu nc qua da và trong quá trình hô hp. Nh
y, vic cung cp nc y  cho heo con là u cn thit giúp c th heo
con tiêu hóa tt thc n, ng thi hn ch vic s dng nc bn trong
chung có kh nng gây ri lon tiêu hóa dn n bnh tiêu chy cho heo con
(Trn C, 1972).
Do u kin ngoi cnh
 bt li v môi trng thông thng i vi heo con là nóng, lnh, nhit 
thay i, v sinh kém, chung tri không thích hp và u kin nh máng n,
n chung, sân chi, ngun nc… Không phù hp nh hng n bnh tiêu
chy ca heo con.
Stress do tách m hay do chuyn chung có th gây c ch si phó giao cm,
làm gim nhu ng rut, gim tit dch tiêu hóa, to u kin cho vi khun có
i ng rut phát trin (Nguyn Nh Thanh, 1997).
Trong nhng yu t v tiu khí hu, thì quan trng nht là nhit  và m .

Hin nay, có 6 nhóm E. coli gây bnh c bit n ó là: Enteropathogenic
E. coli (EPEC), Enterotoxigenic E. coli (ETEC), Enteroinvasive E. coli
(EIEC), Enterohaemorrhagic E. coli (EHEC), Enteroaggregative E. coli
(EAEC) và Diffusely adhering E. coli (DAEC) (Nataro and Kaper, 1998).
2.3.1 Vi khun Enterotoxigenic E. coli (ETEC) gây tiêu chy trên heo
Enterotoxigenic E. coli (ETEC) là nhóm vi khun khu trú thng xuyên trong
rut  ngi và ng vt. ETEC có kh nng xâm nhp và bám dính vào biu
mô rut non  gây bnh, cng vi kh nng sn sinh c t kém chu nhit
(LT) hay c t chu nhit (ST) (Shinagawa et al.,1993).
nh tiêu chy cp tính do ETEC gây ra qua hai bc chính yu. u tiên,
ETEC phi tng  s lng trong rut non, ETEC xâm nhp vào rut non
nh các yu t bám dính  b mt vi khun nh F4 (K88), F5 (K99), F6
(987P), F41, F18, kó chúng tit c t rut  gây tích t nc và cht n
gii  rut non (Nagy et al.,1978).
ETEC có kh nng sinh mt hoc nhiu loi c tng rut, bao gm c
 chu nhit heat stable enterotoxin (ST) và c t kém chu nhit heat labile
enterotoxin (LT) (Fairbrother and Gyles, 2006). Nhng dòng ETEC tit ra mt
11
hay hai loi c t tùy plasmid ca chúng. Tiêu chy kéo dài và trm trng khi
t b nhim vi khun có th tit c hai loi c t này.
ETEC c nhiu tác gi trên th gii thng nht là mt trong nhng nguyên
nhân thng gp và quan trng nht gây bnh tiêu chy  heo con thi k bú
 (1-3 tun tui). Nên vic dùng kháng sinh t lâu ã c coi là bin pháp
u hiu  phòng và tr bnh (Cù Hu Phú và ctv., 2003). Trong các chng E.
coli tìm thy trên heo, ETEC c xem là chng gây bnh quan trng nht vì
ETEC gây tiêu chy nng th phân lng nh nc làm cht heo s sinh (Lý
Th Liên Khai và ctv., 2003).
Phn ln các chng ETEC phân lp c t heo b colibacilosis u mang mt
hoc nhiu loi kháng nguyên bám dính nh: F4, F5, F6, F18 và F41. Trong
ó, F4, F5, F6 và F41 thng gp  heo con mi sinh (1-7 ngày tui). F4 và

nh môi trng, sau 24 gi làm c u, sau hai ngày trên mt môi trng có
váng mng, nhng ngày sau di áy có th thy cn.
Trên môi trng NA và môi trng TSA sau 18 - 24 gi trong tm 37
0
C
hình thành nhng khun lc tròn, màu trng nht, mt khun lc hi li, ng
kính 2 - 3 mm. Nuôi lâu khun lc gn nâu nht và mc rng ra (Nguyn Vnh
Phc, 1977).
Trên môi trng EMB, khun lc tròn, bóng, màu tím en, có ánh kim.
Trên môi trng MC vi khun E. coli hình thành khun lc to, tròn u, màu
ng m, mt khun lc hi li, kích thc 2 - 3 mm (Nguyn Vnh Phc,
1977).
http://impressivemagazine.com/wp-content/uploads/2013/10/E.coli.jpg
Hình 2.1 Vi khun E. coli di kính hin vi
13
c tính sinh hóa
Vi khun c nh danh bng phn ng sinh hóa qua các môi trng nh:
môi trng KIA, môi trng Indole, môi trng MR, môi trng VP và môi
trng Simmons’ Citrate.
Vi khun E. coli lên men sinh hi Glucose, Galactose, Lactose, Mantose,
Arabise, Xylose, Samnose, Malnitol, Fructose. Có th lên men hoc không lên
men các ng Saccharose, Rafinose, Xalixin, Esculin, Dunxit, Glycerol.
Vi khun E. coli không lên men các ng Dextrin, Amidol, Glycogen, Inosit,
Xenlobiose, Methylglycosit.
Vi khun E. coli không sinh H
2
S, thng sinh Indole khi th vi thuc th
Kowacs, kt qu dng tính s thy xut hin vòng màu  trên b mt.
Phn ng Methyl Red dng tính.
Phn ng Voges Prauskauer âm tính, hoàn nguyên nitrate thành nitrite và