Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
LỜI NÓI ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thị trường Mỹ với dung lượng nhập khẩu khổng lồ nhiều chủng loại hàng
hóa là một thị trường mà bất kỳ một nước xuất khẩu nào cũng muốn hướng
tới. Thị trường Mỹ đã và đang là thị trường chủ yếu và mục tiêu của nhiều
nước.
Kể từ khi Mỹ tuyên bố bình thường hóa quan hệ với Việt Nam từ năm 1995
cho đến nay, quan hệ Việt – Mỹ đã có những bước tiến vượt bậc. Trong hoạt
động xuất khẩu của Việt Nam, Mỹ đang ngày càng trở thành đối tác chiến
lược quan trọng. Xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ không ngừng tăng trong
lên trong những năm qua. Đặc biệt, Hiệp định Thương mại Việt - Mỹ được ký
kết đã nâng quan hệ thương mại giữa hai nước lên một tầm cao mới, mở ra cơ
hội mới cho hàng xuất khẩu của Việt Nam. Tuy vậy trên thực tế, tốc độ phát
triển hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ chưa tương xứng với những
tiềm năng và lợi thế cho thấy vẫn còn rất nhiều rào cản, hạn chế mà phía Việt
Nam chưa thể khắc phục. Thêm vào đó qua nhiều vụ tranh chấp lớn xảy ra
trong thời gian gần đây như vụ catfish, cà phê Trung Nguyên…chúng ta đã có
thể nhận diện được những rào cản chủ yếu. Vấn đề đặt ra cho phía Việt Nam
là làm sao khắc phục vượt qua những rào cản ấy để xuất khẩu vào thị trường
Mỹ một cách hiệu quả nhất.
Trong số các rào cản đối với hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ
thì rào cản về luật pháp là phức tạp nhất và có tác động rất lớn đến hoạt động
xuất khẩu của Việt Nam. Những rào cản này hiện nay không chỉ tồn tại trên lý
thuyết mà đang ngày càng hiện rõ, phát tác trong thực tế, cản trở trực tiếp việc
thâm nhập thị trường Mỹ của doanh nghiệp và hàng hóa Việt Nam. Thực
trạng này đòi hỏi Nhà nước và các doanh nghiệp Việt Nam phải nhanh chóng
nhận thức rõ những rào cản đó, để từ đó có những giải pháp đối phó phù hợp.
Đây cũng chính là lý do khiến em chọn đề tài: “ Một số rào cản về pháp luật
của Mỹ đối với hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này” làm
đề tài cho đề án môn học của mình.

1. Tìm hiểu về thị trường Mỹ và tầm quan trọng của thị trường Mỹ đối với
hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.
1.1. Tổng quan về thị trường Mỹ
1.1.1. Đặc trưng của thị trường Mỹ
Một điều dễ dàng nhận thấy là thị trường Mỹ là một thị trường đầy tiềm
năng mà bất cứ một nước xuất khẩu nào cũng muốn hướng đến. Với quy mô
dân số vào khoảng 280 triệu người và thu nhập bình quân đầu người ước tính
hiện nay vào khoảng 32.000 USD, với một nhu cầu nguyên nhiên liệu khổng
lồ cho việc phát triển nền công nghiệp trong nước, thị trường Mỹ được xem là
thị trường có sức tiên thụ lớn nhất trong các nước phát triển. Hàng năm kim
ngạch nhập khẩu của Mỹ là vào khoảng 900 tỷ đôla (số liệu năm 2000).
Thị trường Mỹ là thị trường nhập khẩu hàng rất đa dạng và không quá khó
tính như thị trường Tây Âu và Nhật Bản. Hàng nhập khẩu vào Mỹ đa dạng về
chủng loại do nhu cầu tiêu dùng khác nhau của các nhóm người, các chủng
tộc và do cơ cấu đa dạng, nhiều ngành nghề của nền kinh tế Mỹ. Mỹ nhập
khẩu đủ loại hàng từ hàng nông sản cho đến các sản phẩm tinh vi hiện đại, từ
nguyên nhiên liệu cho đến thành phẩm. Hàng nhập khẩu vào Mỹ cũng rất linh
hoạt về chất lượng vì dân Mỹ có mức thu nhập rất khác nhau. Chính nhờ vậy
mà hàng nhập khẩu có thể dễ dàng tiếp cận thị trường Mỹ để phục vụ cho các
phân đoạn thị trường khác nhau.
1.1.2. Tìm hiểu về luật pháp nước Mỹ
Đặc điểm nổi bật của hệ thống luật pháp Mỹ là tính đa dạng và phức tạp.
Luật pháp Mỹ bao gồm hệ thống luật pháp liên bang và luật pháp tiểu bang.
Bản thân luật liên bang của Mỹ đã bao gồm rất nhiều quy định khác nhau,
mỗi bang của Mỹ lại có hệ thống quy chế luật riêng và tự tập hợp các quyết
định đã công bố của họ. Luật pháp các tiểu bang quy định về từng trường hợp
cụ thể không giống nhau, điều này gây rất nhiều khó khăn cho các doanh nhân
nước ngoài khi làm ăn trực tiếp với đối tác Mỹ .
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368

Có thể thấy chỉ riêng hệ thống văn bản luật của Mỹ rất phức tạp cũng đủ
gây nhiều khó khăn cho doanh nhân nước ngoài. Thêm vào đó, luật Mỹ chủ
yếu lại là án lệ (case law) mà thực tế các án lệ ở các nơi lại rất khác nhau và
vô cùng phong phú nên việc nắm bắt được hết các án lệ là một điều không
tưởng. Vì thế, khi muốn kinh doanh trên đất Mỹ, nhất thiết thương nhân nước
ngoài cần phải có sự tư vấn, hỗ trợ của các luật sư.
1.2. Vai trò của Mỹ đối với nền kinh tế thế giới và hoạt động kinh tế đối
ngoại của Việt Nam.
1.2.1. Đối với nền kinh tế thế giới
Trật tự thế giới hiện nay là trật tự nhất siêu đa cực trong đó Mỹ là siêu
cường duy nhất. Mỹ luôn giữ vị trí bá chủ trên thế giới về kinh tế cũng như
chính trị quân sự. Nền kinh tế khổng lồ và hết sức năng động của Mỹ tạo cho
Mỹ một vị thế hàng đầu vững chắc và một tiếng nói có trọng lượng trong mọi
mối quan hệ quốc tế. Cụ thể là: nền kinh tế Mỹ hiện nay chiếm khoảng 1/3
GDP toàn cầu và khoảng ½ mức tăng trưởng nhập khẩu của cả thế giới. Mỹ
đồng thời là nước có giá trị FDI ra nước ngoài nhất nhì thế giới. Đồng USD –
đồng tiền của Mỹ luôn là đồng tiền mạnh nhất thống trị các quan hệ giao dịch
thương mại, đầu tư và các quan hệ kinh tế khác trên thế giới. Nền công nghệ
Mỹ là một nền công nghệ hiện đại luôn ở vị trí dẫn đầu và đồng thời Mỹ cũng
là nước chuyển giao công nghệ nhiều nhất trên thế giới.
Một vài nét đó cũng đủ cho thấy sức mạnh kinh tế Mỹ và tiềm năng to lớn
của nó. Hơn nữa vai trò chi phối của nền kinh tế Mỹ đối với thế giới, đặc biệt
là đối với khu vực Châu Á – Thái Bình Dương có được không chỉ nhờ quy
mô khổng lồ của nó mà quan trọng hơn là nhờ vào quan hệ mật thiết của nền
kinh tế Mỹ đối với nền kinh tế thế giới và khu vực. Trong lịch sử Mỹ đã dựa
vào thế mạnh tuyệt đôi của mình để thành lập hoặc tham gia thành lập một số
tổ chức kinh tế và chính trị mà trong đó Mỹ giữ vai trò khống chế, chẳng hạn
như: Khối quân sự Bắc Đại Tây Dương NATO, Qũy tiền tệ thế giới IMF,
Ngân hàng thế giới WB.
Vì thế, bất kỳ động thái nào của nước Mỹ cũng có ảnh hưởng nhất định đến

thương mại của Việt Nam. Đây là thị trường có nhu cầu nhập khẩu rất lớn và
đa dạng, nhất là đối với những mặt hàng mà ta đang và có tiềm năng xuất
khẩu lớn như dệt may, giày dép, đồ gỗ, thủy sản, điện tử, điện và gia công cơ
khí.
Mỹ được đánh giá là một trong những đối tác đầu tư có tiềm năng lớn nhất
mà ta cần phải thu hút. Các doanh nghiệp Mỹ rất mạnh về vốn và công nghệ,
đặc biệt là các công nghệ nguồn và cao. Những lĩnh vực mà các doanh nghiệp
Mỹ có lợi thế cạnh tranh đầu tư ở Việt Nam gồm các dịch vụ tài chính, ngân
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
hàng, bảo hiểm, công nghệ cao, hóa dược, năng lượng, cơ khí chế tạo và cơ sở
hạ tầng.
2. Tình hình xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ
2.1. Tình hình chung.
Theo số liệu mới công bố của Bộ Thương mại Mỹ cho biết trong bốn tháng
đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Mỹ đạt hơn năm
tỷ USD, tăng hơn 17% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam vào Mỹ đạt 4,1 tỷ USD, tăng hơn 13%;
và nhập khẩu từ Mỹ vào Việt Nam đạt trên 1 tỷ USD, tăng 33,4%. Việt Nam
đứng thứ 27 trong các nước xuất khẩu hàng hóa vào Mỹ.
Trong 4 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu hàng dệt may sang Mỹ đạt
kim ngạch 1,7 tỷ USD, tăng 10,8% so với cùng kỳ năm 2009, chiếm hơn 6%
thị phần nhập khẩu hàng dệt may của Mỹ. Mức tăng trưởng này nằm trong
bối cảnh chung là sức mua hàng dệt may của thị trường Mỹ đã được cải thiện,
tăng hơn 6% so với cùng kỳ năm 2009.
Đứng thứ hai về giá trị xuất khẩu vào Mỹ trong 4 tháng đầu năm là nhóm
đồ gỗ và nội thất với kim ngạch đạt 522 triệu USD, tăng hơn 25% so với cùng
kỳ năm ngoái; trong đó, đồ gỗ nội thất đạt 509,8 triệu USD, tăng 25,3%; và
các sản phẩm đồ gỗ khác đạt khoảng 12 triệu USD, tăng gần 32%. Việt Nam
vẫn giữ vị trí thứ tư trong các nước xuất khẩu đồ gỗ nội thất sang Mỹ.

trường Mỹ tăng với tốc độ khá nhanh song về số tuyệt đối lại không lớn. Nếu
so với dung lượng nhập khẩu vô cùng lớn và những thuận lợi tiềm năng trong
quan hệ thương mại giữa hai nước thì kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vẫn
chỉ là các con số hết sức khiêm tốn. Các mặt hàng xuất khẩu tuy nhiều nhưng
khối lượng và kim ngạch quá nhỏ.
Nguyên nhân đầu tiên của thực trạng này là do cơ cấu xuất khẩu của Việt
Nam sang Mỹ chưa hợp lý, chủ yếu vẫn là hàng nông sản thực phẩm, hàng
thô, sơ chế nên giá trị không cao. Thứ hai, hàng Việt Nam trong một thời gian
dài chỉ được xuất sang Mỹ qua trung gian nên doanh thu bị chia sẻ. Gần đây
các nhà xuất khẩu mới chú ý đến hình thức xuất khẩu trực tiếp nhưng còn rất
nhiều bỡ ngỡ khi tự mình tiếp cận thị trường này. Thêm vào đó những rào cản
vào thị trường Mỹ rất đa dạng và phức tạp trong khi phía Việt Nam chưa có
sự quan tâm thích đáng cũng như chưa có biện pháp đối phó hợp lý cũng là
nguyên nhân khiến cho hoạt động xuất khẩu của Việt Nam phát triển chưa
được như mong đợi.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
3. Nhận diện một số rào cản về luật pháp đối với hoạt động xuất khẩu của
Việt Nam sang thị trường Mỹ.
Luật sư James Lockett thuộc Công ty Baker & McKenzie (Hà Nội), cho
biết dự báo của WTO trong thời gian tới do khủng hoảng kinh tế sẽ xảy ra
nhiều vụ kiện chống bán phá giá. Nhiều quốc gia sẽ áp dụng nhiều rào chắn
kỹ thuật nhằm bảo hộ cho hàng hóa sản xuất trong nước. Các doanh nghiệp
xuất khẩu sẽ ngày càng khó khăn hơn bởi các nguy cơ này.
3.1. Chống bán phá giá - nguy cơ cao
Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết tính từ vụ
kiện chống bán phá giá đầu tiên năm 1994 (gạo, Colombia), cho đến ngày
15/6/2009, hàng hóa xuất khẩu Việt Nam đã là đối tượng bị kiện của 39 vụ
kiện phòng vệ thương mại. Riêng trong quý I năm nay đã có 4 vụ kiện (giày -
Braxin, giày và đế giày cao su - Canada, túi nhựa PE - Hoa Kỳ, đĩa ghi DVD -

Theo tiến sỹ Nguyễn Thị Thu Trang, Thư ký Hội đồng tư vấn các biện
pháp phòng vệ thương mại quốc tế - TRC: Trong nhiều năm chúng ta chỉ bị
kiện chống bán phá giá và biện pháp tự vệ. Tuy nhiên, với vụ kiện chống trợ
cấp mà Hoa Kỳ tiến hành đối với túi nhựa Việt Nam đầu năm nay, chúng ta
đã bắt đầu phải đối mặt với công cụ cuối cùng của nhóm các biện pháp phòng
vệ thương mại, hết sức nguy hiểm trong trường hợp cụ thể của Việt Nam khi
nhiều nước chưa công nhận nước ta có nền kinh tế thị trường.
3.2. Gia tăng các rào cản về tiêu chuẩn, chất lượng hàng hoá
Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng trong khó khăn, các nền kinh tế đều
đang có xu hướng tăng cường các rào cản thương mại. Nhật Bản vừa siết chặt
hơn các điều kiện về tiêu chuẩn, kỹ thuật với sản phẩm thuỷ sản nhập khẩu;
Hoa Kỳ và Pháp ra quy định cao hơn giảm tỷ lệ hàm lượng chì, keo trong gỗ
nhập khẩu của Việt Nam xuống rất thấp; Hoa Kỳ thông qua dự luật PBNS yêu
cầu giám sát hàng dệt may nhập khẩu từ Việt Nam và Trung Quốc... Hoa Kỳ
cũng mới thực hiện Luật Điều chỉnh bổ sung các mặt hàng xuất khẩu vào Hoa
Kỳ.
Những mặt hàng mà cơ quan an toàn vệ sinh thực phẩm của Hoa Kỳ đặc
biệt lưu ý là: Sách vở, dụng cụ học tập, sản phẩm dùng để vệ sinh răng miệng
và đồ gỗ. Có những quy định rất nhỏ như nếu lớp sơn trên dây kéo quần dành
cho trẻ em có hàm lượng chì thì sản phẩm đó sẽ vĩnh viễn bị cấm nhập vào
Hoa Kỳ. Ngành xuất khẩu đồ gỗ của Việt Nam vào Hoa Kỳ cũng sẽ bị ảnh
hưởng nghiêm trọng bởi Đạo luật Nông nghiệp 2008 - bắt đầu có hiệu lực từ
năm 2009.
Thương vụ Việt Nam tại Canada cũng khuyến cáo các DN xuất khẩu sang
thị trường này cần lưu ý tuân thủ những qui định Luật về Dán nhãn và quảng
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
cáo hàng dệt may và Luật Thuế hải quan. Ngoài ra, chất liệu sợi dùng trong
quần áo trẻ em cần tuân thủ quy định về độ cháy. Thương vụ Việt Nam tại
Canada cũng cho biết, nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu thường giao dịch dựa

cản liên quan đến vấn đề bảo hộ thương hiệu tại Mỹ… những vấn đề mà
dường như còn quá mới lạ và phức tạp đối với các nhà nhập khẩu Việt Nam
1.1. Cuộc chiến Catfish
Diễn biến:
Việt Nam bắt đầu xuất khẩu cá Basa, cá tra (là hai loại cá da trơn sang Mỹ)
từ năm 1977 và dần dần thâm nhập, tạo được chỗ đứng trên thị trường nhờ
phẩm chất tốt, giá rẻ hơn cá da trơn nội địa của Mỹ. Trong hai năm 1999-
2000, khối lượng hai loại cá này nhập khẩu vào Mỹ tăng khá nhanh (chiếm từ
2%- 3% tổng sản lượng cá da trơn tiêu thụ trên thị trường này) làm cho các
nhà nuôi cá da trơn (mà chủ yếu là cá nheo) Mỹ lo ngại. Hiệp hội các chủ trại
cá nheo Mỹ CFA bắt đầu chiến dịch tấn công các sản phẩm cá da trơn Việt
Nam. Ngay từ cuối năm 2000, thông qua báo chí, Mỹ bắt đầu cố tình đưa
những thông tin sai lệch để bôi xấu hình ảnh cá tra và cá Basa của Việt Nam.
Ba luận điểm chính mà CFA đưa ra để chống nhập khẩu cá tra và cá Basa
Việt Nam gồm:
Một là, họ cho rằng cá da trơn Việt Nam đã nhập khẩu ồ ạt vào Mỹ làm cho
giá cá Mỹ cũng rớt theo (khoảng 10% trong năm 2001).
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Hai là, họ nói cá Việt Nam nuôi trong môi trường nước bị ô nhiễm, thậm
chí trên những dòng sông còn dư lượng chất điôxin mà Mỹ rải xuống Việt
Nam trong thời kỳ chiến tranh, do vậy không bảo đảm chất lượng và an toàn
thực phẩm cho người tiêu dùng.
Ba là, sản phẩm cá da trơn Việt Nam do cũng được gọi là Catfish nên đã
tạo ra sự nhầm lẫn cho người tiêu dùng Mỹ và vô hình chung đã ăn theo uy
tín của cá nheo Mỹ.
Với những lập luận này, đầu tháng 2/2002, phía Mỹ bắt đầu một chiến dịch
quảng cáo kéo dài 9 tháng, tiêu tốn 5,2 triệu USD do Viện Cá nheo Mỹ (TICI)
phát động và được CFA tài trợ để chống lại việc nhập khẩu cá tra và cá Basa
của Việt Nam. Dưới áp lực của CFA, ngày 5/10/2001, Hạ viện Mỹ thông qua

cá thương phẩm tăng hơn 30% so với cùng kỳ năm 2000. Riêng năm 2000 các
trại nuôi cá Catfish ở miền Nam nước Mỹ đã có tới hơn 44.000 ha mặt nước
ao hồ sản xuất ra 270.000 tấn cá, chiếm 70% tổng sản lượng Catfish của Mỹ.
Cung vượt cầu khiến giá cả giảm là điều tất yếu. Bên cạnh đó, mặt hàng cá
nheo phải cạnh tranh với sản phẩm gia cầm đang giảm giá trên thị trường Mỹ.
Điều này cùng với tình trạng khó khăn chung do suy giảm kinh tế và sức mua
cũng như sự thiếu sót trong hệ thống phân phối cá Catfish đã tác động trực
tiếp lên giá cá nheo.
Thứ hai, với việc viện dẫn lý do an toàn vệ sinh thực phẩm, Mỹ muốn áp
dụng các hạn chế về tiêu chuẩn kỹ thuật sản phẩm. Tuy vậy lập luận này bị
bác bỏ vì những lý do sau: Sự thật là cá da trơn Việt Nam có chất lượng cao,
thơn ngon, cơ thịt mềm mại, được xuất khẩu sang nhiều thị trường trên thế
giới và được người tiêu dùng khắp nơi đều ưa chuộng. Đồng thời, chất lượng
sản phẩm và chất lượng nước để nuôi cá hoàn toàn đáp ứng các nhu cầu về an
toàn vệ sinh và sức khoẻ của người tiêu dùng Mỹ. Từ năm 1998, chương trình
kiểm soát dư lượng thuỷ sản nuôi đã được thực hiện trên các vùng nuôi tập
trung của Việt Nam, kết quả giám sát thường xuyên được gửi đến Cục Quản
lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và chương trình này đã được
chính FDA công nhận. Sau khi các phương tiện thông tin đại chúng Mỹ làm
rùm beng về chất lượng cá Catfish Việt Nam, vào tháng 11/2000, một đoàn
20 thành viên gồm các giáo sư của trường đại học Aubum, một số công ty
nuôi và chế biến cá nheo Mỹ do Chủ tịch Hiệp hội nuôi cá nheo của Bang
Alabama dẫn đầu đã sang Việt Nam tìm hiểu tình hình nuôi và chế biến cá tra
và cá Basa tại các bè cá, ao nuôi và các nhà máy chế biến tại An Giang và
Cần Thơ. Đoàn đã đánh giá tốt về công nghệ nuôi, chế biến, điều kiện đảm
bảo an toàn vệ sinh thực phẩm của cá da trơn Việt Nam.
Thứ ba, với việc buộc tội Việt Nam đã sử dụng tên cá Catfish trên nhãn
hiệu hàng hoá để tạo sự nhầm lẫn đối với người tiêu dùng Mỹ, Mỹ muốn lưu
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368