Phân tích bài ca dao Chim khôn kêu tiếng rảnh rang…”
November 13, 2014 - Chuyên mục: Văn mẫu THPT - Tác giả: Thu Huyền
Đề bài:
Phân tích bài ca dao sau đây:
Chim khôn kêu tiếng rảnh rang
Người khôn nôi tiếng dịu dàng dễ nghe.
Bóng trăng ngã lộn bóng tre
Chàng ơi đứng lại mà nghe em thề.
Vườn đáo, vườn mận, vườn lê,
Con ong hút mật, con bướm kia ra ngoài.
Chăng về nghĩ lại mà coi,
Tấm lòng em ở gương soi nào bằng.
Bây giờ mận mới hỏi đào
Đường lên cổ tích lối vào ca dao
Hỏi đâu trúc mọc bờ ao?
Ai xinh ai đứng nơi nào cũng xinh?
Hỏi đâu táo rụng đầu đình?
Sầu ai đong đấu cho mình đến vay?
(Hỏi lối vào ca dao)
Hỏi đâu… Hỏi đâu… Hỏi người, hay hỏi chính những câu ca dao, dân ca duyên dáng, ý nhị, dịu dàng và kín đáo ấy, ơi tác giả
đoạn thơ?
Ngọt ngào, thắm thiết đến lạ lùng những tình cảm tinh tế mà tác giả dân gian đã gửi gắm trong từng lời ca, điệu hát. Đọc một bài
ca dao trữ tình, có khi nào ta cảm thấy khao khát muốn tìm lối vào những tình cảm tuyệt đẹp ấy?
Chim khôn kêu tiếng rảnh rang
Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe.
Bóng trăng ngã lộn bóng tre,
Chàng ơi đứng lại mà nghe em thề
Vườn đào, vườn mận, vườn lê,
Con ong hút mật, con bướm kia ra ngoài.
Chàng về nghĩ lại mà coi
Tấm lòng em ở gương soi nào bằng.

Thế có nghĩa đây là lời của một cô gái, nhưng cách xưng hô ấy, lời nói ấy hoàn toàn xa lạ đối với đạo đức phong kiến. Một cô gái
mà có thể nói năng một cách mạnh mẽ như thế đối với người khác phái ư? Còn đâu cái ngôn, hạnh phong kiến nữa?
Nhưng hãy nhìn bài ca dao bằng cái nhìn của người dân lao động. Cô gái nói như vậy là biểu hiện của tình cảm thành thật, nồng
nhiệt tự trái tim mình. Tấm lòng cô gái được bộc lộ sau câu nói đó: tâm hồn trong sáng, khao khát tình yêu và hạnh phúc, biết tự
giãi bày tình cảm chính đáng của mình. Ta chợt nhớ tới những câu ca dao với những cô gái trong sáng và tràn đầy mơ ước tình
yêu như thế:
Phải chi miếu ở gần sông
Em thề một tiếng kẻo lòng anh nghi.
Trong câu ca dao này, cô gái này không hề quanh co, bóng gió. Cô nói thẳng, nhưng lời nói của cô vẫn có gì rất nữ tính, rất dịu
dàng dễ nghe, và do đó, cũng rất dễ thương:
Vườn đào, vườn mận, vườn lê
Con ong kia hút mật, con bướm kia ra ngoài.
Hình ảnh vườn đào nhiều lần đã bắt gặp trong văn học dân gian:
Bây giờ mận mới hỏi đào
Những khu vườn, những con ong, con bướm… Cảnh vật bình dị, dân dã mà vẫn tươi tắn, tràn đầy sức sống và tình tứ nữa. Chẳng
phải trong Truyện Kiều và trong văn học nói chung, ong bướm vẫn thường được dùng để chỉ tình yêu đôi lứa, điều cấm kị trong
xã hội phong kiến đó sao:
Êm đềm trướng rủ màn che
Tường đồng ong bướm đi về mặc ai.
Huống gì trong ca dao, vườn đào, vườn lựu, vườn lê, ong bướm tất cả như đang giao hoà trong một sức sống trào dâng, mãnh liệt.
Và đến hai câu cuối cùng, cô gái như thầm thì, nhắn nhủ:
Chàng về nghĩ lại mà coi
Tấm lòng em ở gương soi nào bằng.
Em trong sáng, tinh khiết hơn gương soi, tâm hồn em đây, đang chờ đợi, đang khao khát tình yêu, hạnh phúc. Cô gái như muôn
bày tỏ, phân trần, như muốn người ấy hiểu cho cô, tin cô, tin ở tấm lòng trong sáng của cô. bài ca dao khép lại với hình ảnh tấm
lòng em ở gương soi nào bằng. Không hiểu sao, đọc đến câu cuối này, bản thân em cũng muốn thanh minh cho cô gái, lời thề của
cô đáng tin lắm chứ, bởi vì tâm hồn cô trong trắng biết nhường nào.
Bài ca dao ấy đã và sẽ sống mãi trong kho tàng văn học dân gian vô giá dân tộc ta. Muôn đời tình yêu đôi lứa chân thực, chân
chính sẽ là một trong những tình cảm đẹp nhất của con người, cũng như cây đòi mãi mãi xanh tươi…
Read more: http://taplamvan.edu.vn/phan-tich-bai-ca-dao-2/#ixzz3mdqCKvrJ