Soạn bài bố cục của văn bản
I. Bố cục của văn bản
Đọc văn bản Người thầy cao đức trọng.
1. Văn bản trên chia làm 3 phần và ranh giới các phần :
- Phần 1 : câu mở bài
- Phần 2 : từ « học trò theo ông » đến « cho vào thăm ».
- Phần 3 : câu kết bài.
2. Nhiệm vụ của từng phần trong văn bản.
- Phần mở bài : giới thiệu nội dung, thu hút sự chú ý của người đọc.
- Phần thân bài : phát triển và giải quyết một cách cụ thể vấn đề đã nêu ở phần mở bài, duy trì sự chú ý của
người đọc.
- Phần kết bài : tóm tắt kết luận và đáp ứng sự chờ đợi của người đọc.
3. Phân tích mối quan hệ giữa các phần trong văn bản :
Quan hệ giữa các phần trong văn bản theo kiểu bố cục này có thể phân tích như sau :
- Văn bản là sản phẩm của hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ. Nó là thể thống nhất có tính trọn vẹn về nội
dung, hoàn chỉnh về hình thức.
Vì vậy mối quan hệ giữa các phần trong văn bản phải chặt chẽ, thống nhất.
4. Từ việc phân tích bố cục của văn bản trên, ta thấy văn bản Người thầy đạo cao đức trọng có 3 phần.
Phần 1 : phần mở bài, chỉ có 1 câu « Ông Chu Văn An đời Trần nổi tiếng là một thầy giáo giỏi, tính tình cứng
cỏi, không màng danh lợi ». Giới thiệu nhân vật và nội dung câu chuyện sẽ kể.
Phần 2 : phần thân bài kể diễn biến câu chuyện về ông Chu Văn An dạy học. Thái độ của ông đối với vua Dụ
Tông, can ngăn không được, ông trả mũ áo từ quan. Học trò của ông từ người làm quan to đến thường đều
nể sợ ông.
Phần 3 : phần kết bài nêu hai câu nhận định, đánh giá về ông khi ông mất. « Khi ông mất mọi người đều
thương tiếc. Ông được thờ tại Văn Miếu ở kinh đô Thăng Long ».
Các phần của văn bản đã phát triển và thống nhất để thể hiện chủ đề văn bản.
II. Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản
1. Phần thân bài văn bản Tôi đi học của Thanh Tịnh kể về những sự kiện nào ? Các sự kiện ấy được sắp xếp
theo thứ tự nào ?
Phần thân bài của văn bản Tôi đi học của Thanh Tịnh được sắp xếp dựa trên cơ sở là hồi kí : nhớ lại các sự
việc, tình tiết diễn ra vào buổi đầu đi học.

III. Luyện tập
Câu 1. Phân tích cách trình bày các đoạn văn sau.
a. Trình bày theo thứ tự không gian :
Xa … gần … tận nơi … xa dần.
- Xa xa từ vệt rừng đen…
- Càng đến gần những đàn chim bay…
- Đứng dưới gốc cây có thể thò tay…
- Xa xa thấp thoáng…


b. Trình bày ý theo thứ tự không gian:
- Ba Vì – xung quanh Ba Vì.
- Riêng về Ba Vì lại trình bày theo thứ tự thời gian.
c. Hai luận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng đối với luận điểm cần chứng minh:
- “Lịch sử thường sẵn những trang đau thương… Ta thử lấy truyện Hai Bà Trưng mà xét…”
- “NGhe Truyện Phù Đổng Thiên Vương, tôi thường tưởng tượng đến một trang nam nhi…”
(Nhảy xuống Hồ Tây tắm, xong mới ôm vết thương lên ngựa…)
Câu 2. Nếu phải trình bày về lòng thương mẹ của chú bé Hồng ở văn bản Trong lòng mẹ, em sẽ trình bày và
sắp xếp chúng như sau:
- Nêu bật tình cảm, thái độ của chú bé Hồng khi nói chuyện (đối thoại) với bà cô về mẹ.
- Vì thương mẹ, bé Hồng ghét những hủ tục phong kiến vô lí. Nêu lên câu nói đầy căm phận với hủ tục đó.
- Vì nỗi mong nhớ, thương yêu mẹ thường trực nên thoáng thấy bóng người trên xe kéo là bé Hồng chạy
theo.
- Kể lại những phút bé Hồng sung sướng được ở bên mẹ.
Câu 3. Các em tự chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”.