L

GHÉT TH N G

(Trích Truy n L c Vân Tiên)
Nguy n ì nh Chi u
I. KI N TH C C

B N

1. Nguy n ì nh Chi u (1822 - 1888) sinh t i làng Tân Th i, ph Tân
Bình, t nh Gia n h , m t t i Ba Tri, t nh B n Tre. Cu c i Nguy n
ì nh Chi u khá l n n . L n lên và theo u i nghi p khoa c vào lúc
xã h i lo n l c, t n c r i vào ho xâm l ng, b n thân l i mù loà t
n m 25 tu i. B d nghi p thi c , ông chuy n sang h c thu c, làm
ngh b c thu c ch a b nh và m tr n g d y h c.
2. Truy n L c Vân Tiên là truy n th , c vi t d i hình th c th
l c bát. Truy n Nôm là th lo i v n h c khá phát tri n trong l ch s
v n h c Vi t Nam th k XVIII - XIX. ó là nh ng thành t u áng t
hào c a n n v n h c dân t c.
3. o n trích L ghét th n g (t câu 473 n câu 504 c a tác ph m)
là l i c a m t nhân v t trong truy n, ó là nhân v t ông Quán trong
cu c àm o gi a ông và các nho s tr tu i. T “ghét” “th n g”
ây c ng không n gi n là ch tình c m i v i m t ai ó. Chuy n
ghét th n g c nhìn nh n b ng quy n l i c a nhân dân. Quan i m
yêu ghét c a ông Quán chính là quan i m c a tác gi , nhà th , nhà
v n, ông Nguy n ì nh Chi u.
II. TÓM T T TRUY N
Nhân v t chính c a tác ph m là L c Vân Tiên, m t chàng trai v n võ
song toàn. Cháng ã ánh tan b n c p c u Ki u Nguy t Nga. Nguy t
Nga nguy n l y chàng tr ngh a. Trên n g i thi, L c Vân Tiên

than”, dân “nh c nh n” và “l ng h ng r i dân”. i t n g ghét là t t
c nh ng gì có h i cho nhân dân. M c
ghét c ng r t d t khoát, rõ
ràng và quy t li t, th hi n thái không khoan nh n g, không dung
tha i v i i u x u.
3. i t n g “th n g” là nhân v t c th , nh ng b c hi n tài m t lòng
giúp i , giúp dân. ó là: Kh ng T , Nhan T , Gia Cát, n g T ,
à o Ti m, Hàn D , Liêm, L c. H u là nh ng con ng i n i ti ng
v tài và c song l i g p toàn chuy n không may m n. H u là
ng i có nhân cách cao c , u h t lòng th n g yêu dân chúng, s ng
tr n o b tôi, gi v ng ph m cách c a nhà Nho. i t n g “th n g”
u là nh ng ng i tài c v n toàn. Thái th n g
ây bao g m c
s c m thông, trân tr ng, kính ph c c a tác gi và c ng là s t th n g
mình c a ông
Chi u.
4. Nhà th ã m n chuy n bàn lu n v ghét th n g, v l ch s
th
hi n thái c a mình i v i cu c i . Vi c ghét th n g g n ch t v i
quy n l i c a nhân dân lao n g . Vi c d n toàn nh ng chuy n c a s
sách Trung Qu c có ng ý nói v xã h i Vi t Nam th i nhà Nguy n.
Nh ng chuy n ghét th n g y là bóng dáng hi n th c xã h i mà tác
gi ph i ch ng ki n. Dùng chuy n l ch s
nói chuy n hi n th c là
cách t t n g và tâm s c a tác gi có th t do giãi bày.


5. Tác gi ã s d ng r t thành công các ph n g ti n ngôn ng nh
i p t , t láy, thành ng , ti u i
th hi n thái ghét th n g r t

khi nó hóa thành m t b c chân dung h i kí nh chuy n Ki u Nguy t
Nga.
L c ông n th m Ki u công, cha c a Nguy t Nga, cho bi t tin n
vang là Vân Tiên ã ch t. Nghe tin ó:
Nguy t Nga n g d a bên phòng,
Tay ôm b c t n g khóc ròng nh m a.
... Khi Nguy t Nga c v t lên, cùng v t li n v i b c t n g. n khi
vào nhà Bùi Ông, không
c , b i con là “Bùi Ki m máu dê”,
ph i tr n ra i, thì c ng:


Dán trong vách ph n m t t ,
Vai mang b c t n g kíp gi ra i.
n lúc tái h p Vân Tiên- Nguy t Nga c ng là nh b c t n g Vân
Tiên:
H i r ng b c y t n g chi,
Khen ai khéo v dung nghi gi ng mình.
Nh v y, Nguy t Nga v i b c t n g là m t i n hình c a tình yêu
chung th y; tâm s Nguy t Nga, chung quanh Nguy t Nga, ã làm
n y bao câu tr tình ôn h u và sâu s c ngòi bút
Chi u”.
Xuân Di u
(M y v n

v cu c i và th v n

Nguy n ì nh Chi u (Tái b n).
NXB Khoa h c xã h i, Hà N i, 1969, tr.45-47)
2. V o n trích