TÌNH YÊU VÀ THÙ HẬN
(Trích Rô-mê-ô và Giu-li-ét)
W. Sếch-xpia
I. KIẾN THỨC CƠ BẢN
Sếch-xpia (1564-1616) là nhà soạn kịch Anh nổi tiếng cuối thời đại
Phục hưng ở Tây Âu. Quê ông là thị trấn Xtơ-rét-phớt Ê-vơn, miền tây
nam nước Anh. Cha ông là một thương gia. Sếch-xpia sớm phải vất vả
kiếm sống. Từ một chân giữ ngụa ở rạp hát đến người nhắc vở rồi diễn
viên và cuối cùng trở thành nhà viết kịch nổi tiếng.
Sếch-xpia để lại 37 vở kịch bao gồm cả ba thể loại: kịch lịch sử (Vua
Hen-ri VI, Vua Giôn,...); hài kịch (Chàng thương gia thành Vơ-ni-dơ,
Đêm thứ mười hai,...); bi kịch (Rô-mê-ô và Giu-li-ét, Vua Lia, Hămlet,...). Ông còn viết truyện thơ và làm thơ.
II. TÓM TẮT VỞ KỊCH
Rômêô và Giuliet là vở bi kịch nổi tiếng gắn liền với tên tuổi của
U.Sếch-xpia. ở thành Vêrôna nước ý có hai dòng họ phong kiến vốn
có mối thù truyền kiếp với nhau là Mông-te-ghiu và Ca-piu-let. Chàng
Rô-mê-ô là con trai họ Mông-ta-ghiu yêu Giu-li-et, con gái họ Ca-piulet. Họ là một đôi trai tài gái sắc. Hai người làm lễ thành hôn thầm
kín. Nhưng cùng trong ngày hôm đó, do một cuộc cãi lộn, Rô-mê-ô
đâm chết Ti-bân, anh họ Giu-li-et và bị kết tội biệt xứ. Gia đình Giuli-et ép nàng phải lấy bá tước Pa-rix. Nàng định tự sát, nhưng được tu
sĩ Lô-rân giúp kế tránh cuộc hôn nhân đó: tu sĩ cho nàng một liều
thuốc ngủ, uống vào sẽ như người đã chết; sau khi gia đình đặt thi thể
nàng vào hầm mộ, tu sĩ sẽ báo cho Rô-mê-ô đến cứu nàng trốn khỏi
thành Vê-rô-na. Nhưng người của tu sĩ chưa kịp báo tin thì người nhà
Môn-ta-ghiu lại đến trước báo cho Rô-mê-ô tin nàng Giu-li-et đã tự
sát. Rô-mê-ô tưởng nàng đã chết, nên đã tự sát bên nàng. Giu-li-et tỉnh
dậy, cũng tự sát theo. Và trước cái chết của hai người, hai họ đã quên
mối thù truyền kiếp.
Tác phẩm kết thúc bằng cái chết của hai nhân vật chính và sự hoà giải
của hai dòng họ. Một kết thúc đầy bi kịch nhưng âm hưởng chung của
tác phẩm lại thể hiện cái nhìn lạc quan của tác giả đối với sự chiến
thắng của lí tưởng nhân văn chủ nghĩa. Tình yêu say đắm thuỷ chung

yêu tha thiết của Rômêô qua lời độc thoại nội tâm của chính nhân vật.
Độc thoại ấy thể hiện mạch suy nghĩ của nhân vật.
Nhìn thấy Giuliet xuất thiện bên cửa sổ, Rômêô choáng ngợp. Chàng
so sánh nàng với chị Hằng rồi phủ định, so sánh nàng với vầng dương.
Sau đó chàng tập trung miêu tả vẻ đẹp của đôi mắt. Trời đêm nên
chàng nghĩ ngay đến những ngôi sao và có liên tưởng độc đáo “Chẳng
qua là hai ngôi sao đẹp nhất ... chờ đến lúc sao về”. Sau đôi mắt,
chàng lại tập trung ca ngợi gò má rực rỡ của người yêu, chàng thốt lên
rất tự nhiên “Kìa, nàng tì má lên bàn tay...”.
Dưới ánh trăng đẹp trong vườn nhà Capiulet những liên tưởng và so
sánh của Rômêô rất lãng mạn và phù hợp với khung cảnh. Nó thể hiện
tình yêu mãnh liệt của đôi trai gái này.


3. Diễn biến tâm trạng của Giuliet
Tình yêu của Rômêô và Giuliet nảy sinh trong một hoàn cảnh rất éo
le, đó là mối hận thù truyền kiếp của hai dòng họ. Vì thế tâm trạng của
Giuliet sau buổi găp gỡ diễn biến rất phức tạp. Nó diễn biến qua các
chặng sau:
+ Thổ lộ tình yêu mãnh liệt với Rômêô và những lo lắng tình yêu của
mình sẽ gặp trở ngại.
+ Vô tình thổ lộ tình yêu của mình vì không biết Rômêô đang đứng
trong vườn. Nàng lo lắng cho người yêu.
+ Nàng tin tưởng vào tình yêu của Rômêô và luôn lo lắng cho sự an
nguy của chàng.
Giuliet cũng yêu Rômêô tha thiết, nhưng với trái tim phụ nữ nhạy cảm
nàng lo lắng cho mốitình đầy nagng trái của mình, Song tâm trạng của
Giuliet cho thấy nàng là một cô gái có trai tim biết yêu say đắm, nàng
sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn để giành lấy tình yêu cho mình.
4. Trong đoạn trích không có sự xuất hiện của bất cứ xung đột nào

phận của họ trở thành bi kịch.
Tình yêu của Rô-mê-ô và Giu-li-ét là một tình yêu thơ mộng, đắm say,
chân thành và chung thuỷ. Tình yêu đó rất trần thế, rất con người,
nhưng cũng rất trong sạch, rất cao thượng; nó xa lạ với những ảo
mộng viển vông hay những dục vọng thấp hèn. Trên đôi cánh của tình
yêu, chàng trai đã bất chấp mối thù truyền kiếp, vượt bức tường thành
lễ giáo phong kiến để đến với người yêu. Và cô gái cũng không để cho
những hận thù vô nghĩa lý ngăn cản, đã dám thẳng thắn bộc lộ tình
yêu, mãnh liệt mà duyên dáng, táo bạo mà ngây thơ. Họ biết trân trọng
từng khoảnh khắc ngắn ngủi quý giá khi gặp nhau và cũng sẵn sàng hy
sinh để bảo vệ lời thề chung thuỷ.
Vở kịch đã cho thấy cuộc đấu tranh cho hạnh phúc tình yêu chống lại
thành kiến và uy quyền của lễ giáo phong kiến là cuộc đấu tranh một
mất một còn. Rô-mê-ô và Giu-li-ét chết, nhưng chúng ta không hề
cảm thấy cái ý tưởng về sự đầu hàng của những con người hiện thân
cho lý tưởng nhân văn đẹp đẽ này. Họ đã chết, nhưng chủ nghĩa nhân
văn đã thắng ở cả hai phương diện: lễ giáo và thành kiến phong kiến.
Điều đó được thể hiện trong cái bắt tay của Môn-ta-ghiu và Ca-piu-lét
để đời đời ghi nhớ câu chuyện tình yêu bất tử của hai người.
Về nghệ thuật, Rô-mê-ô và Giu-li-ét đã vươn đến cái tuyệt mĩ. Tính đa
dạng và biến hoá của hành động kịch, việc xen lẫn cái bi với cái hài,
cái cao cả với cái thấp hèn, vui gần kề với buồn, hạnh phúc bên cạnh
đau khổ làm cho kịch giống với cuộc đời; việc xây dựng những tính
cách vô cùng sinh động và chân thực, việc cá thể hoá ngôn ngữ cao độ
tạo nên sự hoà hợp tuyệt vời giữa ngôn ngữ và tính cách nhân vật, việc
sử dụng những ẩn dụ, so sánh, những hình ảnh đẹp… đã làm nên chất
trữ tình thi vị, chất men say ngất ngây có sức cuốn hút kỳ diệu của
Rô-mê-ô và Giu-li-ét.
Nguyễn Hoàng Tuyên