Tiếng hát con tàu là khúc hát say mê rạo rực của một tâm hồn đã
thoát khỏi cái khung chật hẹp của một cái tôi nhỏ bé để ra với
chân trời rộng lớn của nhân dân, đất nước. Trong niềm vui mới,
hồn thơ của Chế Lan Viên như hóa thành con tàu tâm tưởng, hăm
hở trong hành trình về với nhân dân, về với cuộc sống rộng lớn.
hãy bình giảng đoạn thơ sau đây trong bài Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên:
Nhớ bản sương giăng, nhớ đèo mây phủ
Nơi nào qua, lòng lại chẳng yêu thương?
Khi ta ở, chỉ là nơi đất ở Khi ta đi, đất đã hóa tâm hồn!
Anh bỗng nhớ em như đông về nhớ rét
Tình yêu ta như cánh kiến hoa vàng
Như xuân đến chim rừng lông trở biếc
Tình yêu làm đất lạ hóa quê hương.
Chủ đề bài thơ Tiếng hút con tàu: cảm hứng đi vào thực tế, khát vọng được trở về với nhân dân của người
nghệ sĩ.
Sự ra đời của bài thơ Tiếng hát con tàu gắn liền với một sự kiện kinh tế - xã hội lúc bấy giờ. Vào năm
1958 là năm có phong trào vận động thanh niên miền xuôi lên mở mang kinh tế, văn hóa ở miền núi.
Phong trào này được sự ủng hộ nhiệt tình của đông đảo các từng lớp nhân dân... bài thơ Tiếng hát con tàu
của Chế Lan Viên ra đời trong không khí sôi nổi ấy. Những sự kiện đó chỉ là một gợi ý, là điểm xuất phát
để Chế Lan Viên thể hiện khát vọng được về với nhân dân, về với cuộc sống rộng lớn, đồng thời cũng là
trở về với ngọn nguồn của nghệ thuật.
Bình giảng khổ thơ thứ nhất để làm nổi bật tình cảm gắn bó của con người với một vùng đất:
Tiếng hát con tàu là khúc hát say mê rạo rực của một tâm hồn đã thoát khỏi cái khung chật hẹp của một
cái tôi nhỏ bé để ra với chân trời rộng lớn của nhân dân, đất nước. Trong niềm vui mới, hồn thơ của Chế
Lan Viên như hóa thành con tàu tâm tưởng, hăm hở trong hành trình về với nhân dân, về với cuộc sống
rộng lớn. Nhưng về với nhân dân cũng là về với lòng mình, làm giàu thêm tâm hồn mình; từ đó nhà thơ
đã đi đến sự khẳng định Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu. Cả phần hai - cũng là phần chủ yếu của bài
thơ - dùng cho việc tái hiện hình ảnh nhân dân và gợi lên kỉ niệm đẹp, sâu nặng tình nghĩa trong những
năm kháng chiến gian khổ. Theo dòng hoài niệm, mạch thơ mang đến những câu thơ mang tính khái quát,
triết lí:
Nhớ bản sương giăng, nhớ đèo mây phủ