Trương Ba đã thay đổi cả về tâm hồn và thể xác bởi ông phải sống
trong một hoàn cảnh trớ trêu đầy bi kịch khi có sự chênh lệch
giữa Hồn và Xác. Mâu thuẫn và xung đột gay gắt giữa sự thanh
sạch cao khiết của tâm hồn với một thể xác thô lỗ, cộc cằn. Hồn
Trương Ba không thể sống mãi trong cái cảnh bên trong một
đằng, bên ngoài một nẻo được nên kết cục đã chọn lấy cái chết
vĩnh viễn để giữ tâm hồn thanh sạch.
Trong cuộc sống hàng ngày của mỗi con người chúng ta luôn luôn phải có sự hài hòa giữa tâm hồn và
thể xác. Nếu giữa tâm hồn và thể xác có một sự chênh lệch nào đó thì chúng ta không bao giờ được sống
bình yên mà phải luôn luôn trăn trở đầy khổ đau và gặp toàn những bi kịch mà thôi. Điều đó đã được Lưu
Quang Vũ thể hiện một cách sinh động và đầy nghệ thuật trong vở kịch “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”,
nhất là khi Hồn Trương Ba trú ngụ trong thân xác của anh hàng thịt.
Như chúng ta đã biết Hồn Trương Ba nguyên là một con người ngay thẳng, giàu lòng yêu thương vợ con,
là một người làm vườn chăm chỉ và khéo léo, có tài đánh cờ, có tâm hồn thanh cao trong sáng. Nhưng từ
khi Hồn Trương Ba nhập vào xác anh hàng thịt mọi cái đều thay đổi. Hồn Trương Ba bây giờ không còn
giống như trước nữa. Ông thay đổi cả ngoại hình lẫn tâm hồn, ông không còn là một người chồng mà bà
vợ ông rất mực yêu thương, kính trọng. Vợ Trương Ba cảm thấy bực bội trước sự thờ ơ của Hồn Trương
Ba trước những sự việc đang diễn ra xung quanh ông, như việc cu Tị bị ốm: “Ông bây giờ còn biết đến ai
nữa! Cu Tị ốm thập tử nhất sinh từ đêm qua tới giờ bắt đầu mê man, mẹ nó khóc đỏ cả mắt...”. Vợ
Trương Ba chán ngán chồng đến nỗi bà muốn bỏ ông mà đi: "Tôi nói thật đấy... Ông Trương Ba ạ, tôi đã
nghĩ kỹ: có lẽ tôi phải đi..”. Đi đâu vợ Trương Ba cũng chưa biết, nhưng vì buồn quá, chán quá nên bà nói
như nói lẫy: “Đi cấy thuê làm mướn ở đâu cũng được... đi biệt... Để ông được thảnh thơi... với cô vợ
người hàng thịt... còn hơn là thế này...". Bà nói mà mắt cứ rưng rưng nước mắt.
Vợ Trương Ba vốn là người vợ rất yêu chồng, nhưng vì bây giờ Hồn Trương Ba đã biến đổi quá nhiều
không còn giống như Hồn Trương Ba trước kia nữa: “Tôi biết, ông là người rất thương, yêu vợ con... Chỉ
tại bây giờ (khóc). Ông đâu còn là ông, đâu còn là ông Trương Ba làm vườn ngày xưa...”. Trước những
lời thoại ấy của vợ khiến Hồn Trương Ba cảm thấy đau đớn, xót xa đến thảng thốt, bàng hoàng tự hỏi:
“Sao lại đến nông nỗi này?” rồi “ngồi xuống, tay ôm đầu".
Ngay cả cái Gái đứa cháu nội mà Trương Ba hết mực yêu thương bây giờ cũng không thừa nhận ông:
“Tôi không phải là cháu của ông”, “Ông nội tôi chết rồi. Nếu ông nội hiện về được, hồn ông nội tôi sẽ
bóp cổ ông! Ông dám nhận ông là ông nội, dám đụng vào cây cối trong vườn cua ông nội tôi”. Khi Hồn