TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
--------
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
NIÊN KHÓA 2010-2014
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ KINH DOANH
DỊCH VỤ GIÁM ĐỊNH HÀNG HÓA
XUẤT NHẬP KHẨU
Giảng viên hướng dẫn:
Sinh viên thực hiện:
Ts. Cao Nhất Linh
Thái Quốc Tấn
Bộ môn: Luật Thương mại
MSSV: 5105906
Lớp: Luật Thương mại 1
Cần Thơ, 12/2013
LỜI CẢM ƠN
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
1.1.4.4.3 Nhiệm vụ.................................................................................11
1.2 Đặc điểm của hoạt động kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa
xuất nhập khẩu..................................................................................................11
1.2.1 Là một loại hình dịch vụ trong hoạt động thương mại......................11
1.2.1 Là ngành kinh doanh có điều kiện ....................................................12
1.2.3 Đối tượng của hoạt động kinh doanh dịch vụ giám định hàng
hóa xuất nhập khẩu ...........................................................................................13
1.3 Các loại hình dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu ......................14
1.3.1 Căn cứ vào nội dung và đối tượng giám định....................................14
1.3.2 Căn cứ vào tính chất và mục đích......................................................15
1.3.3 Căn cứ vào thời gian và địa điểm ......................................................16
1.4 Vai trò của hoạt động kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất
nhập khẩu ..........................................................................................................16
1.4.1 Dịch vụ giám định gắn liền với hoạt động thương mại và công
tác quản lí...........................................................................................................16
1.4.2 Dịch vụ giám định đem lại lợi ích thiết thực trong hoạt động
thương mại .........................................................................................................16
1.4.3 Dịch vụ giám định phục vụ đắc lực cho công tác quản lí và
những hoạt động khác .......................................................................................17
1.5 Lịch sử hình thành và phát triển của pháp luật Việt Nam về kinh
doanh giám định hàng hóa xuất nhập khẩu.....................................................19
1.6 Phân biệt giữa tổ chức kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất
nhập khẩu với cơ quan kiểm tra chất lượng của Nhà nước ............................19
1.7 Tổng quan về thị trường giám định ở Việt Nam hiện nay.........................20
1.7.1 Khu vực Thành phố Hồ Chí Minh....................................................20
1.7.2 Khu vực Hà Nội ................................................................................22
1.7.3 Khu vực Hải Phòng ..........................................................................22
1.7.4 Khu vực Đà Nẵng .............................................................................23
2.4.4.2 Giá trị pháp lí của chứng thư giám định .........................................36
2.4.4.3 Phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại trong trường hợp chứng
thư giám định có kết quả sai ..............................................................................38
2.4.4.3.1 Phạt vi phạm do chứng thư có kết quả sai.................................38
2.4.4.3.2 Bồi thường thiệt hại trong trường hợp chứng thư có giám
định sai................................................................................................................40
2.4.4.4 Phí giám định..................................................................................42
2.4.4.5 Ủy quyền giám định và việc giám định theo yêu cầu của cơ
quan Nhà nước....................................................................................................42
2.4.4.5.1 Ủy quyền giám định ................................................................42
2.4.4.5.2 Giám định theo yêu cầu của cơ quan Nhà nước .......................43
2.5 Các tranh chấp thường gặp trong lĩnh vực kinh doanh dịch vụ giám
định hàng hóa xuất nhập khẩu .........................................................................44
2.6 Sự khác biệt giữa giám định của công ty giám định và công ty bảo
hiểm....................................................................................................................45
Chương 3 Thực trạng và giải pháp hoàn thiện về kinh doanh dịch vụ
giám định hàng hóa xuất nhập khẩu ................................................................47
3.1 Nhận xét hoạt động kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất
nhập khẩu ..........................................................................................................47
3.1.1 Những thuận lợi ..................................................................................47
3.1.2 Những khó khăn..................................................................................48
3.2 Xu hướng phát triển của ngành giám định hàng hóa xuất nhập khẩu .....50
3.3 Những hạn chế của pháp luật Việt Nam về kinh doanh dịch vụ giám
định hàng hóa xuất nhập khẩu .........................................................................51
3.4 Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về kinh doanh dịch vụ giám định
hàng hóa xuất nhập khẩu..................................................................................52
3.4.1 Giải pháp mang tính chất pháp lí .......................................................52
3.4.2 Giải pháp mang tình kĩ thuật..............................................................53
đồng thời để giải quyết nhiều vấn đề trong thanh toán, giao nhận, bốc xếp, vận chuyển
hàng hóa… người ta thường chỉ định trong hợp đồng hoặc trực tiếp yêu cầu một tổ
chức giám định chuyên nghiệp, hợp pháp, hoạt động độc lập, trung lập, có đủ năng lực
về kĩ thuật và nghiệp vụ thay họ đứng ra làm bên trung gian chứng kiến và tiến hành
xác định tình trạng thực tế của hàng hóa, phương tiện để các bên có căn cứ thực hiện,
thanh toán và phân chia trách nhiệm của mình. Với vai trò và ý nghĩa như vậy, dịch vụ
giám định hàng hóa xuất nhập khẩu là một lĩnh vực gắn liền và hổ trợ đắc lực cho hoạt
động kinh doanh xuất nhập khẩu. Tuy nhiên theo đà phát triển của hoạt động Ngoại
thương, yêu cầu về giám định hàng hóa xuất nhập khẩu ngày càng tăng thì cùng với sự
xuất hiện của một số công ty giám định nước ngoài và rất nhiều công ty giám định
trong nước ồ ạt nổi lên mà chất lượng thì kém, thị trường giám định ngày càng phức
tạp, lộn xộn và cạnh tranh ngày càng gay gắt. Trong khi đó các văn bản pháp luật về
lĩnh vực này còn quá ít, việc quản lí các công ty giám định cũng như tiêu chuẩn về
giám định viện còn sơ sài, còn nhiều người chưa hiểu và chưa biết về dịch vụ giám
định mà doanh nghiệp giám định hàng hóa không ngừng tăng lên, trên thực tế đã gây
ảnh hưởng rất lớn đến thị trường giám, làm xáo trộn nền kinh tế thị trường. Mặt khác,
chưa có một trường Đại học, Cao đẳng hay Dạy nghề nào trong nước đào tạo ngề này.
GVHD: Cao Nhất Linh
Trang 1
SVTH: Thái Quốc Tấn
Một số vấn đề pháp lí về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu
Xuất phát từ ý nghĩa đó, vai trò quan trong của dịch vụ giám định cũng như các vấn đề
còn tồn tại xung quanh loại hình dịch vụ này mà em đã chọn đề tài “ Một số vấn đề
pháp lí về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu ” làm đề tài cho
Luận văn tốt nghiệp của mình.
Trang 2
SVTH: Thái Quốc Tấn
Một số vấn đề pháp lí về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu
5. Bố cục của luận văn
Với đề tài là “ Một số vấn đề pháp lí về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa
xuất nhập khẩu”, ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội
dung được chia thành 3 chương:
Chương 1: Khái quát chung về dịch vụ giám định hàng hóa
Trong chương này, người viết tập trung phân tích những khái niệm, những vấn
đề pháp lí về kinh doanh dich vụ giám định hàng hoá xuất nhập khẩu, đưa ra những vai
trò cũng như sự phan bố của lĩnh vực này ở Việt Nam.
Chương 2: Một số vấn đề pháp lí về kinnh doanh dịch vụ giám định hàng
hóa xuất nhập khẩu
Trong chương này, người viết nghiên cứu những quy định của pháp luật về các
vấn đề như: quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ giám định hàng
hóa, quyền và nghĩa vụ của bên yêu cầu giám định, trách nhiệm của tổ chức kinh
doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu. Bên cạnh đó, chương này cũng đề
cập đến trách nhiệm của Nhà làm luật, của các bên yêu cầu giám định.
Chương 3: Thực trạng và giải pháp về kinh doanh dịch vụ giám định hàng
hoa xuất nhập khẩu
Sau khi phân tích những quy định của pháp luật về những vấn đề cơ bản của việc
kinh doanh dịch vụ giám định, người viết đã đưa ra những hạn chế của luật khi áp
dụng vào thực tiễn và kiến nghị một số giải pháp để góp phần hoàn thiện hơn các quy
định của pháp luật về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu.
như vận tải, viễn thông, bưu điện,thương mại, tài chính ngân hàng, du lịch… đều thuộc
lĩnh vực dịch vụ. Thêm vào đó, phạm trù kinh tế cũng coi dịch vụ là sản phẩm của lao
động xã hội, được mua bán trao đổi trên thị trường. Nền sản xuất xã hội được chia
thành hai lĩnh vực lớn, đó là sản xuất hàng hoá và sản xuất dịch vụ. Quá trình tạo ra
dịch vụ chính là quá trình tương tác giữa ba yếu tố cơ bản gồm khách hàng – người
tiếp nhận dịch vụ; cơ sở vật chất; và nhân viên phục vụ. Ba yếu tố vừa kể trên có quan
hệ chặt chẽ với nhau tạo thành một hệ thống mà trong đó dịch vụ là kết quả của sự
tương tác trực tiếp giữa khách hàng, nhân viên phục vụ và cơ sở vật chất.Chẳng hạn,
dịch vụ ăn uống trong một nhà hàng là kết quả của sự tác động qua lại giữa khách
hàng, người phục vụ, đồ ăn thức uống và các tiện nghi khác như bàn ghế, bát đũa
v.v… Nhiều công trình nghiên cứu và các buổi hội thảo của các tổ chức quốc tế như
IMF, WTO… về dịch vụ nhằm đi đến sự thống nhất về khái niệm và phạm vi của dịch
vụ, trên cơ sở đó đánh giá xu hướng phát triển của dịch vụ. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa
có một định nghĩa thống nhất về dịch vụ. Nói một cách đơn giản hơn, Dịch vụ là
những hoạt động kinh doanh không trực tiếp làm ra của cải vât chất. Đặc điểm nhận
biết: Không trực tiếp làm ra của cải vật chất, Hỗ trợ sản xuất, Phục vụ những nhu cầu
của cuộc sống, xã hội. Ví dụ: Hoạt động ngân hàng là một loại dịch vụ, vì nó giúp lưu
GVHD: Cao Nhất Linh
Trang 4
SVTH: Thái Quốc Tấn
Một số vấn đề pháp lí về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu
thông tiền tệ từ nơi có nhu cầu cho vay đến nơi có nhu cầu vay tiền, tạo nguồn vốn đầu
tư, phát triển sản xuất. Kinh doanh nhà hàng, khách sạn, du lịch.Y tế, giáo dục; Công
nghệ giải trí: Phim ảnh, ca nhạc v.v. Trên thế giới có rất nhiều loại hình dịch vụ như
dịch vụ bảo vệ, dịch vụ kế toán… và đặc biệt là dịch vụ giám định đã và đang trở
chuẩn đã đưa ra
1.1.2.2 Khái niệm về dịch vụ giám định
Có nhiều khái niệm về dịch vụ giám định nhưng theo Điều 254 Luật Thương mại
2005 thì dịch vụ giám định được hiểu là “hoạt động thương mại, theo đó một thương
nhân thực hiện những công việc cần thiết để xác định tình trạng thực tế của hàng hóa,
GVHD: Cao Nhất Linh
Trang 5
SVTH: Thái Quốc Tấn
Một số vấn đề pháp lí về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu
kết quả cung ứng dịch vụ và những nội dung khác theo yêu cầu của khách hàng”1.
Theo định nghĩa thì dịch vụ giám định là một hoạt động thương mại, căn cứ theo
khoản 1, Điều 3 Luật Thương maị 2005 thì hoạt động thương mại là hoạt động nhằm
mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến
thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác… Định nghĩa này cho thấy,
giám định là hoạt động của bên thứ ba nhằm đánh giá tình trạng thực tế của đối tượng
giám định theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Nền tảng để thực hiện việc
giám định là sự kết hợp chặt chẽ giữa yếu tố con người, cơ sở vật chất, công nghệ,
phương pháp tạo nên sự đánh giá chuyên nghiệp. Có thể nói, không chỉ góp phần hạn
chế rủi ro trong kinh doanh, “giám định” còn góp phần giúp các cơ quan nhà nước
trong công tác quản lý nhằm bảo đảm một môi trường kinh doanh an toàn, hiệu quả
cho các nhà đầu tư. Dịch vụ giám định do Nhà kinh doanh dịch vụ giám định thực hiện
theo yêu cầu khách hàng theo những nội dung đã thỏa thuận trong hợp đồng.
Là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Việt Nam đang không
ngừng phát huy nội lực và từng bước hội nhập mạnh mẽ vào nền kinh tế quốc tế, xây
Trang 6
SVTH: Thái Quốc Tấn
Một số vấn đề pháp lí về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu
sản khác này không được vận chuỷển bằng phương tiện giao thông đường bộ thì nó có
được xem là hàng hóa nữa không? dù cho những hàng hóa này có được vận chuyển
bằng phương tiện gì đi chăng nữa thì nó cũng được xem là hàng hóa bởi vì bản chất
của chúng vẫn không thay đổi. Luật giao thông đường bộ đã mở ra cho chúng ta sư
thông hiểu sâu hơn về hàng hóa nhưng đồng thời nó cũng gây khó khăn cho Nhà nước
trong việc quản lí khi mà khái niệm này chưa được hiểu một cách thống nhất. Tuy
nhiên khái niệm hàng hóa được Mác định nghĩa theo một cách khác hơn.
Thứ hai, Theo Mác “hàng hóa là sản phẩm của lao động có thể thõa mãn nhu cầu
nhất định nào đó của con người thông qua trao đổi mua bán”. Theo định nghĩa này ta
hiểu hàng hóa là thành quả của quá trình lao động được đánh giá trên nhiều tiêu chí,
trên tính chất vật lý, kinh doanh....Nói chung hàng hóa là sản phẩm từ tay người sản
xuất được chuyển đến tay người tiêu dùng, người sử dụng hoặc đến người kinh doanh
kế tiếp nữa… mà nguồn gốc của nó xuất phát từ nhu cầu sinh hoạt, học tập và phát
triển của con người. Hàng hóa là một trong những phạm trù cơ bản của kinh tế chính
trị. Nói theo cách đơn giản, theo nghĩa hẹp, hàng hóa là vật chất tồn tại có hình dạng
xác định trong không gian và có thể trao đổi, mua bán được. Theo nghĩa rộng, hàng
hóa là tất cả những gì có thể trao đổi, mua bán được. Trong kinh tế chính trị MarxLenin, hàng hóa cũng được định nghĩa là sản phẩm của lao động thông qua trao đổi,
mua bán. Hàng hóa có thể là hữu hình như sắt thép, quyển sách hay ở dạng vô hình
như sức lao động. Karl Marx định nghĩa hàng hóa trước hết là đồ vật mang hình dạng
có khả năng thỏa mãn nhu cầu con người nhờ vào các tính chất của nó. Để đồ vật trở
thành hàng hóa cần phải có: Tính ích dụng đối với người dùng, Giá trị kinh tế, nghĩa là
được chi phí bởi lao động và sự hạn chế để đạt được nó, nghĩa là độ khan hiếm và theo
luật Thương mại hàng hóa hàng hóa được hiểu theo một cách đơn giản hơn.
thế giới và khu vực như WTO, ASIAN…cùng với các điều ước quốc tế đã làm cho
quá trình công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước phát triển nhanh chóng. Đặc biệt là
lĩnh vực kinh tế đã tạo ra nhiều hàng hóa dư thừa, nhu cầu phát triển vượt ra khỏi một
nước của nhiều doanh nghiệp, khi giá bán trong nước nhỏ hơn các nước bên ngoài đã
thu hút được các doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng dẩn đến hiện tượng xuất
khẩu hàng hóa ra nước ngoài.
1.1.3.2 Khái niệm về hàng hóa xuất nhập khẩu.
Xuất khẩu là việc bán hàng hoá hoặc dịch vụ cho nước ngoài trên cơ sở dùng
tiền tệ làm phương tiện thanh toán. Trong đó hàng hóa hay dịch vụ có thể di chuyển
qua biên giới hoặc không.
Xuất khẩu hàng hóa, theo Luật Thương Mại 2005, là việc hàng hóa được đưa ra
khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ việt nam
được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Hoạt động xuất khẩu
là hoạt động buôn bán hàng hoá, dịch vụ cho người hoặc tổ chức nước ngoài nhằm thu
ngoại tệ, có thể là ngoại tệ của một hoặc cả hai quốc gia. Hoạt động xuất khẩu là hoạt
động cơ bản của hoạt động ngoại thương . Nó đã xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử
phát triển của xã hội và ngày càng phát triển mạnh mẽ cả về chiều rộng và chiều sâu.
Hình thức sơ khai của chúng chỉ là hoạt động trao đổi hàng hoá nhưng cho đến nay nó
đã phát triển rất mạnh và được biểu hiện dưới nhiều hình. Bên cạnh xuất khẩu hàng
hóa, chúng ta cũng nhập khẩu những mặt hàng mà trong nước còn thiếu phục vụ cho
quá trình sản xuất.
Nhập khẩu hàng hóa là việc quốc gia này mua hàng hóa từ quốc gia khác và
Căn theo Luật Thương mại 2005 thì nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hóa đưa vào lãnh
thổi Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam
được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Nhập khẩu hàng hóa
tồn tại song song với quá trình xuất khẩu hàng hóa, đều là những hoạt động quan trọng
trong thương mại quốc tế.
1.1.4 Khái niệm về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu
1.1.4.1 Khái niệm giám định hàng hóa
Luật Thương mại 2005 không quy định thế nào là giám định hàng hóa nhưng căn
1.1.4.2 Khái niệm về giám định hàng hóa xuất nhập khẩu
Khi có sự tranh chấp giữa các thương nhân hay giữa thương nhân với người tiêu
dùng về hàng hóa xuất nhập khẩu. Để giải quyết vấn đề đó thì phải giám định hàng
hóa xuất nhập khẩu. Theo phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam thì: Giám định
hàng hóa xuất nhập khẩu là một hoạt động dịch vụ do một cơ quan giám định độc lập,
trung lập thực hiện thông qua việc sử dụng các phương pháp khoa học kĩ thuật và
nghiệp vụ giám định để xác định và cung cấp các chứng cứ về thực trạng hàng hóa,
phương tiện cũng như các vấn đề khác có liên quan theo yêu cầu của các doanh nghiệp
xuất nhập khẩu và các tổ chức, cá nhân khác. Giám định hàng hóa xuất nhập khẩu là
một hoạt động thương mại mang tính quốc tế, hàng hóa được vận chuyển từ quốc gia
này sang quốc gia khác, vấn đề pháp lí của hàng hóa xuất nhập khẩu đã không thuộc
về một nước nữa, khi mà hàng hóa ra, vào của mổi quốc gia đã trở thành vấn đề quan
trọng trong việc phát triển đất nước. Có rất nhiều mặt hàng không đúng chất lượng,
những mặt hàng bị được bán ra một cách lén lút, bất hợp pháp làm ảnh hưởng đến nền
kinh tế của Quốc gia và của thế giới. Giám định hàng hóa xuất nhập khẩu là một công
việc quan trọng, nó đòi hỏi giám định viên phải có một trình độ chuyên môn sâu, một
kĩ năng vững chắc và điều này thuộc về các tổ chức kinh doanh dịch vụ giám định
hàng hóa xuất nhập khẩu. Nói đến hoạt động giám định hàng hóa là nói đến việc thẩm
định chất lượng, số lượng, giá cả và các điều kiện tài chính của hàng hóa.
1.1.4.3 Tổ chức kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa
Căn cứ theo các văn bản pháp luât của Nhà nước về dịch vụ giám định (gọi tắc
là tổ chức giám định) được hiểu là: Doanh nghiệp được thành lập theo quy định của
pháp luật, hoạt động độc lập và chuyên kinh doanh giám định hàng hóa. Trên cơ sở
GVHD: Cao Nhất Linh
Trang 9
SVTH: Thái Quốc Tấn
Nhóm 1: Tổ chức giám định do Nhà nước thành lập. Ở Việt Nam hiện nay chỉ có
duy nhất một tổ chức giam định do Nhà nước thành lập. Đó là công ty giám định hàng
hóa xuát nhập khẩu Việt Nam-Vinacontrol được thành lập năm 1957 do Bộ Thương
mại quản lý. Đây là doanh nghiệp dịch vụ đạt chuẩn ISO 9002 đầu tiên tại việt Nam.
Nhóm 2: tổ chức giám định nước ngoài: Gồm có Công ty liên doanh hoặc 100%
vốn nước ngoài. Ví dụ như: SGS – Societé General de Suveillance của Thuỵ Sỹ, BV –
Bureaux Veritas, Apave của Pháp, Det Noorsue Veritas của Na Uy, Shinken của Đức,
Shin Nihon Kentei Kyokai của Nhật, Ofis (liên doanh giữa Omic và FCC) và Văn
phòng đại diện như: NKKK - Nippon Kaija Kentei Kyokai của Nhật Bản, OMIC –
Overseas Marchandise Inspection Company, Lloyd của Anh, TUV Rheinland của
Đức.
5
Theo khoản 2 Điều 3 Nghị định 20/1999/NĐ-CP ngày 12/4/1999 về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa
GVHD: Cao Nhất Linh
Trang 10
SVTH: Thái Quốc Tấn
Một số vấn đề pháp lí về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu
Nhóm 3: tổ chức giám định trong nước. Gồm các công ty cổ phần và công ty
TNHH, sau đây là một số công ty tiêu biểu: Công ty TNHH giám định Ngân Hà Micontrol (The Milky WayInspection Co.), Công ty TNHH Á Châu – AIS, Công ty
TNHH Nhật Minh –Sulicontrol, Công ty cổ phần Đại Việt– Davicontrol (Đại Việt
Control Co., Ltd), Công ty TNHH giám định Mêkông - MIC (Mêkong Control Co.,
Ltd.), Công ty giám định Thái Bình Dương – Pico, Công ty TNHH Viễn Đông, Công
ty TNHH Việt Minh, Công ty TNHH Thăng Long, Công ty TNHH Thái Đức Việt,
GVHD: Cao Nhất Linh
Trang 11
SVTH: Thái Quốc Tấn
Một số vấn đề pháp lí về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu
1.1.4.3.3 Nhiệm vụ của tổ chức kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất
nhập khẩu.
Hoạt động theo đúng quy định của pháp luật. Tổ chức thực hiện chức năng
giám định : Hướng dẫn thực hiện và quản lí theo quy định về quản lí kĩ thuật, quy trình
và phương pháp giám định. Cấp chứng thư giám định: Chính xác, trung thực, kịp thời
và đảm bảo tinh pháp lí của chứng thư giám định.
1.2 Đặc điểm của hoạt động kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập
khẩu
1.2.1 Là một loại hình dịch vụ trong hoạt động thương mại
Sự phát triển xã hội loài người gắn liền với sự phát triển của nền sản xuất. sản
xuất cũng phát triển thì mối quan hệ kinh tế giữa người sản xuất với người sản xuất,
người sản xuất với người tiêu dùng và giữa những người tiêu dùng với nhau ngày càng
phát triển và diển ra ngày càng phức tạp. khi sản xuất xã hội phát triển tới trình độ nhất
định, các mối quan hệ kinh tế phát triển không còn trong phạm vi của một quốc gia mà
còn vươn ra bên ngoài, tạo nên các mối quan hệ kinh tế đối ngoại và kinh tế quốc tế.
Hoạt động xuất nhập khẩu là một hoạt động của thương mại quốc tế, tác động trực tiếp
đến đời sống và sản xuất trong nước. Xu thế toàn cầu xuất hiện và phát triển như một
yếu tố khách quan do sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp, công cụ sản xuất và
năng suất lao động ngày càng cao hơn. Sự phát triển đó đã phá vỡ khuôn khổ chật hẹp
của nền kinh tế khép kín, làm cho tiêu dùng và sản xuất của các nước mang tính chất
nước ngoài mà nguyên nhân xuất phát từ hậu quả của hoạt động giám định không
đúng. Kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa, một hoạt động xãy ra rất thường xuyên
trong đời sống kinh tế - xã hội của quốc gia. Theo luật hiện hành, dịch vụ giám định
hàng hóa được mở rộng cho nhiều thành phần kinh tế tham gia, đúng như tinh thần của
luật doanh nghiệp. Điều kiện đối với một doanh nghiệp khi muốn kinh doanh dịch vụ
giám định đó là trình độ chuyên môn, kinh nghiệm và trang thiết bị chứ không nên như
hiện nay gần như là không đòi hỏi những điều kiện ràng buộc, hoặc đòi hỏi không cao.
Trong đó, điều kiện về trình độ chuyên môn của giám đốc- người kí và chịu trách
nhiệm trước kết quả giám định do công ty mình thực hiện, là điều kiện hàng đầu cho
sự ra đời của một công ty chuyên doanh về dịch vụ giám định.
Trình độ của giám đốc có thể không chuyên sâu nhưng người giám đốc phải đủ
hiểu biết để triển khai một dịch vụ giám định và bảo đảm được kết quả đó, phương tiện
và thiết bị không là yếu tố quan như trình độ hay kinh nghiệm của người đứng đầu
nhưng là điều cần thiết hình thành nên công ty giám định. Sự thiếu hụt về phương tiện
có thuê dịch vụ từ những tổ chức khác nhưng vẫn được coi là điều kiện cần phải có đối
với một công ty muốn tham gia hoạt động này, tránh trường hợp một công ty giám
định chỉ có vài nhân viên, còn mọi thứ điều phải thuê từ bên ngoài.
Việc đưa vụ giám định vào loại kinh doanh có điều kiện là để kiểm soát một hoạt
đông mà lâu nay vẫn bị bỏ ngỏ, chưa có cơ quan nào được lựa chon để chuyên trách
quản lí. Những kết quả giám định không đúng thực tế vì mục đích của một doanh
nghiệp nào đó hoặc tranh chấp về kết quả giám định của các doanh nghiệp… cũng
được xem là nguyên nhân đẫn đến việc xem xết và đặt điều kiện kinh doanh đối với
loại dịch vụ này.
Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực giám định hàng hóa đều cho rằng dịch
vụ giám định hiện nay rất bát nháo, đáng lo ngại. Hiện nay ở Việt Nam có khoảng 125
tổ chức giám định có chức năng giám định hàng hóa nhiều hơn rất nhiều so với ở Anh
chỉ khoảng 17, hoặc ở Singapore 14, Trung quốc từ 4-5 tổ chức giám định.
Nhiều công ty làm chức năng giám định không nghiêm túc, chẳng có phương tiện
giám định thì nói chi đến việt giám định và thông thường các công ty này đi thuê đủ
mọi thứ, chính vì có những công ty như thế mà số lượng Doanh nghiệp tham gia dịch
Thương mại cho phép hoạt động trong lĩnh vực này và các tổ chức giám định nước
ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam theo nguyên tắc nói tại Điều 10 của Quy chế
này thực hiện.
Việc Giám định được thực hiện tại bến đi đối với hàng xuất khẩu từ Việt Nam và
tại bến đến đối hàng nhập khâu vào Việt Nam
Tuỳ theo tính chất của hàng hoá và mức độ phức tạp của việc kiểm tra, các doanh
nghiệp nhập khẩu có thể thoả thuận thực hiện giám định tại nước xuất khẩu trước khi
giao hàng đối với từng lô hàng cụ thể để bảo vệ quyền lợi của mình.
Trong trường hợp này nếu hàng hoá nhập khẩu thì việc giám định phải do tổ chức
giám định của Việt Nam hoặc độc lập hoặc phối hợp với đồng nghiệp nước ngoài thực
hiện. Trường hợp hàng hoá không thuộc hàng hóa nhập khẩu thì các bên mua bán tự
thoả thuận lựa chọn tổ chức giám định phù hợp cho mình.
Một số hàng hóa xuất khẩu như: Gạo, hàng mai, hàng dệt, Dầu thô, Nghêu, sò
lông, sò huyết, ốc gạo: sống và khô (riêng các loại ba ba, rùa, rắn, ếch, cua đinh, ...
đang có tình trạng khai thác để xuất khẩu quá nhiều dẫn tới nguy cơ lạm sát, tuyệt
chủng ảnh hưởng đến việc cân bằng sinh thái, môi trường nên việc xuất khẩu các loại
này phải theo sự hướng dẫn cụ thể của Bộ Thuỷ sản). Các loại rau, hoa, quả, củ. Các
loại bánh, mứt, kẹo, mỳ, miến. Nước mắm, nước tương, các loại nước chấm khác. Các
loại trứng. Cát, đá xây dựng, sỏi, vôi sống. Mỹ phẩm và chất tẩy rửa…. và một số
hàng hóa nhập khẩu như: Nguyên liệu, phụ liệu sản xuất thuốc lá điếu. Linh kiện (dạng
CKD, IKD): Để lắp ráp ô-tô, xe 2 bánh gắn máy, tivi, radio. Sách, báo, tranh, ảnh, tem
thư. Hàng gia công. Xăng dầu (trừ dầu nhờn). Phân bón : Uréa, DAP….
1.3 Các loại hình dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu
GVHD: Cao Nhất Linh
Trang 14
SVTH: Thái Quốc Tấn
mặt số, khối lượng, phẩm chất, quy cách, tình trạng, bao bì, kí mã hiệu, vệ sinh, an
toàn hàng hoá,…theo quy định của hợp đồng mua bán ngoại thương. Giám định các
điều kiện, tình trạng, khả năng chuyên chở của phương tiện vận tải theo quy định của
hợp đồng vận tải. Giám định nguyên nhân, mức độ tổn thất hàng hoá phục vụ cho việc
tính toán bồi thường tổn thất theo hợp đồng bảo hiểm,…Hoạt động giám định thương
mại này do các tổ chức kinh doanh dịch vụ giám định độc lập, trung lập tiến hành theo
yêu cầu của khách hàng.
Hai là, Giám định chất lượng. Bắt buộc đối với một số hàng hoá nhập khẩu
thuộc danh mục Nhà nước quy định phải kiểm tra (còn gọi là kiểm tra Nhà nước về
GVHD: Cao Nhất Linh
Trang 15
SVTH: Thái Quốc Tấn
Một số vấn đề pháp lí về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu
chất lượng hàng hoá nhập khẩu). Danh mục này hiện nay bao gồm khoảng 13 nhóm
mặt hàng về lương thực, thực phẩm, máy móc thiết bị lẻ nguồn: Phòng Thương mại và
Công nghiệp Việt Nam: Tài liệu giám định hàng hoá xuất nhập khẩu – 2001
Cơ quan kiểm tra Nhà nước là các cơ quan sự nghiệp kĩ thuật chuyên ngành trực
thuộc các Bộ chuyên ngành hoặc Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng trực
thuộc Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường. Tuy nhiên, giấy chứng nhận kiểm tra
Nhà nước về chất lượng không có giá trị khiếu nại đối với các bên mua bán trong hợp
đồng mua bán Ngoại thương mà chỉ phục vụ cho yêu cầu quản lí Nhà nước.
Ba là, Giám định kiểm tra chất lượng hàng hoá chuyên ngành. Hoạt động này
do các cơ quan quản lý chuyên ngành áp dụng đối với hàng hoá chuyên ngành sử dụng
tại Việt Nam. Riêng trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, các cơ quan này chỉ được thực
hiện việc kiểm tra khi được Bộ KHCNMT hoặc Bộ chủ quản uỷ quyền và chỉ áp dụng
SVTH: Thái Quốc Tấn
Một số vấn đề pháp lí về kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập khẩu
không những phục vụ tốt cho hoạt động thương mại mà còn phục vụ đắc lực cho công
tác quản lí và những hoạt động liên quan khác.
1.4.2 Dịch vụ giám định đem lại lợi ích thiết thực trong hoạt động
thương mại.
Trong hoạt động thương mại, hàng hóa từ khi sản xuất ra đến khi được chuyển
tới tay người mua, người tiêu dùng, đều phải trải qua nhiều khâu (thu mua, vận
chuyển, giao nhận, bảo quản…), không thể tránh khỏi rủi ro, sai sót, tổn thất…dẫn đến
tranh chấp giữa các bên liên quan tham gia hợp đồng mua, bán. Những tranh chấp
thường gặp là: sai sót về số lượng, khối lượng, phẩm chất, bao bì, nguồn gốc, chủng
loại hàng hóa; về phân chia trách nhiệm, mức đền bù của các bên liên quan khi hàng
hóa bị tổn thất; tranh chấp về thời gian, địa điểm giao hàng, chuyển quyền sở hữu, rủi
ro đối với hàng hóa… Đối với từng giao dịch cụ thể, để trực tiếp phòng ngừa và có cơ
sở pháp lí giải quyết các tranh chấp xảy ra một cách nhanh chóng khi hàng hóa bị sai
hỏng, thiếu, mất, tổn thất…, các bên kí kết thường đưa vào hợp đồng thương mại điều
khoản chỉ định một tổ chức giám định độc lập, trung lập, có đủ năng lực, uy tín để tiến
hành kiểm tra và cấp kết quả về thực trạng hàng hóa.
Việc đưa điều khoản giám định vào hợp đồng không những làm tăng trách nhiệm
của các bên tham gia kí kết mà còn làm thuận lợi hóa cho các bên liên quan trong quá
trình thực hiện hợp đồng đó, cụ thể là:
Đối với bên bán: Sử dụng kết quả giám định của bên thứ ba trung lập, khách quan
để làm bằng chứng chứng minh nghĩa vụ thực hiện hợp đồng của mình; giảm được tổn
phí về thời gian, chi phí đi lại... vì không phải trực tiếp chứng minh nghĩa vụ nói trên.
Bên cạnh đó, chứng thư giám định còn là một trong những văn bản cơ sở để người bán
được thanh toán tiền hàng.
Đối với bên mua: thông qua tổ chức giám định, người mua có cơ sở yên tâm nhận
hoạt động liên quan khác.
Song song với vai trò to lớn của dịch vụ giám định trong hoạt động thương mại,
kể từ khi đất nước chuyển sang nền kinh tế thị trường, dịch vụ giám định còn góp phần
phục vụ đắc lực cho công tác quản lí của nhà nước, cụ thể là:
Cơ quan hải quan có một tổ chức chuyên nghiệp giúp xác định chính xác số
lượng, khối lượng, chủng loại, chất lượng, giá cả… hàng hóa để làm thủ tục thông
quan cho hàng hóa xuất nhập khẩu, để xác định đúng, đủ thuế, chống thất thu thuế,
chống gian lận thương mại.
Hỗ trợ các cơ quan quản lý nhà nước quản lí chất lượng hàng hóa nhằm tránh
nhập về hàng hoá kém phẩm chất, phế thải cấm… ngăn ngừa thiệt hại cho doanh
nghiệp, cho nguời tiêu dùng trong nước, hạn chế ảnh hưởng xấu đến môi trường; tránh
xuất đi hàng kém chất lượng làm mất uy tín quốc gia hoặc xuất đi hàng tốt hơn yêu
cầu của hợp đồng làm thiệt hại cho doanh nghiệp. Đặc biệt, hoạt động giám định giúp
kiểm soát hàng hóa lưu thông trên thị trường nội địa, đảm bảo về chất lượng, đúng giá
trị, an toàn trong sử dụng, chống nạn hàng giả, từ đó bảo vệ được quyền lợi chính đáng
của người tiêu dùng, bảo vệ sức khỏe của cộng đồng, ngăn chặn việc gây rối loạn thị
trường nội địa.
Giúp các cơ quan quản lí, các xí nghiệp sản xuất… làm tốt công tác môi trường:
hoạt động giám định giúp các doanh nghiệp, các cơ quan đánh giá, xác định những tác
động đến môi trường trong quá trình xây dựng các công trình cũng như trong quá trình
sản xuất thông qua việc giám định mức độ ô nhiễm không khí, nước, đất… Đặc biệt
trong quá trình công nghiệp hóa, chúng ta phải nhập khá nhiều máy móc thiết bị từ
nước ngoài, giám định giúp nhà nước, giúp các doanh nghiệp nhập về những máy móc
thiết bị đúng theo yêu cầu, không nhập về những máy móc thiết bị lạc hậu, tránh cho
đất nước trở thành “bãi rác công nghệ” của thế giới.
Liên quan đến công tác giám định còn có hoạt động thẩm định giá. Đặc biệt,
trong điều kiện đất nước đẩy mạnh đầu tư các công trình công nghiệp và quá trình cổ
phần hoá doanh nghiệp Nhà nước, hoạt động này có ý nghĩa rất lớn trong việc định giá
tài sản, máy móc thiết bị, giá trị doanh nghiệp… Thẩm định giúp cho việc mua bán tài
sản, máy móc thiết bị, định giá doanh nghiệp sát với giá trị thị trường, giảm thiểu các
ương.
Trước tình hình công tác xuất nhập khẩu ngày càng phát triển, Bộ Thương
nghiệp (tiền thân của Bộ Ngoại Thương sau này) đã có quyết định 514/BTN- TCCB
ngày 24/10/1957 tách phòng kiểm nghiệm thuộc Sở Hải Quan, để thành lập cục Kiểm
nghiệm hàng hóa xuất nhập khẩu. Cục Kiểm nghiệm hàng hóa xuất nhập khẩu hoạt
đông theo điều lệ kiểm nghiệm hàng hóa XNK đã được Thủ Tướng Chính phủ ban
hành theo quyết định 1045/TTG ngày 13/9/1956 nhằm quản lí hàng hóa XNK về chất
lượng, số lượng khối lượng bao bì, đóng goi, kí mã hiệu… và cấp giấy chứng nhận cho
các lô hàng hợp cách xuất khẩu nhằm bảo vệ và giữ uy tính hàng hóa XNK của Việt
Nam trên thị trường thế giới, bảo vệ quyền lợi chính đáng của 2 bên mua bán.
1.6 Phân biệt giữa tổ chức kinh doanh dịch vụ giám định hàng hóa xuất nhập
khẩu với cơ quan kiểm tra chất lượng của Nhà nướ
Kiểm tra nhà nước
Giám định
GVHD: Cao Nhất Linh
Trang 19
SVTH: Thái Quốc Tấn
Copyright: Tài liệu đại học ©