Công tác phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta trong xã hội hiện nay
– Thực trạng ở tỉnh Hậu Giang

TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT

----o0o----

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
KHÓA 36 (2010 – 2014)
CÔNG TÁC PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI
PHỤ NỮ VÀ TRẺ EM Ở NƢỚC TA TRONG XÃ HỘI HIỆN NAY –
THỰC TRẠNG Ở TỈNH HẬU GIANG

Giảng viên hướng dẫn:

Sinh viên thực hiện:

Cn. Nguyễn Hữu Lạc
Bộ Môn: Luật Hành Chính

Trần Quốc Thật
MSSV: 5106097
Lớp: Luật Hành Chính – K36

Cần Thơ, tháng 11/ 2013

CBHD: Nguyễn Hữu Lạc

1


Công tác phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta trong xã hội hiện nay
– Thực trạng ở tỉnh Hậu Giang

LỜI NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN


...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................

...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................

CBHD: Nguyễn Hữu Lạc

4

SVTH: Trần Quốc Thật


Công tác phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta trong xã hội hiện nay
– Thực trạng ở tỉnh Hậu Giang


CBHD: Nguyễn Hữu Lạc

5

SVTH: Trần Quốc Thật


Công tác phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta trong xã hội hiện nay
– Thực trạng ở tỉnh Hậu Giang

1.7. Sơ lƣợc về quy định của pháp luật việt nam về phòng chống bạo lực gia
đình đối với phụ nữ và trẻ em ...............................................................................14
1.7.1. Các quyền của phụ nữ theo pháp luật Việt Nam ...................................14
1.7.2. Pháp luật bảo vệ phụ nữ và trẻ em trong lĩnh vực chính trị, xã hội và
học tập ................................................................................................................17
1.7.3. Các quy định của pháp luật về bảo vệ tính mạng, sức khoẻ, danh dự
nhân phẩm của phụ nữ, trẻ em .........................................................................18
1.7.4. Pháp luật ghi nhận, bảo vệ tài sản và các lợi ích kinh tế của phụ nữ và
trẻ em ..................................................................................................................19
CHƢƠNG 2 QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC
GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI PHỤ NỮ VÀ TRẺ EM Ở NƢỚC TA HIỆN NAY ............21
2.1. Nguyên tắc phòng, chống bạo lực gia đình ...................................................21
2.1.1 Kết hợp và thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng, chống bạo lực gia
đình, lấy phòng ngừa là chính, chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục về
gia đình, tư vấn, hoà giải phù hợp với truyền thống văn hoá, phong tục, tập
quán tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. .................................................................21
2.1.2. Hành vi bạo lực gia đình được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời
theo quy định của pháp luật. .............................................................................22
2.1.3. Nạn nhân bạo lực gia đình được bảo vệ, giúp đỡ kịp thời phù hợp với

2.5.3. Xử lý theo pháp luật dân sự ....................................................................37
2.5.4. Xử lý theo pháp luật hình sự ...................................................................39
2.6. Tính hợp lí và bất cập của một số biện pháp xử lí vi phạm hành chính trong
lĩnh vực phòng chống bạo lực gia đình ...................................................................41
2.6.1. Biện pháp cảnh báo .................................................................................41
2.6.2. Biện pháp phạt tiền ..................................................................................42
2.6.3. Cách li nạn nhân hoặc cấm tiếp xúc ......................................................44
2.7. Các biện pháp bảo vệ và trợ giúp nạn nhân là phụ nữ và trẻ em bị bạo lực
.....................................................................................................................................45
2.7.1. Các biện pháp trợ giúp về vật chất tinh thần .........................................45
2.7.2. Biện pháp hành chính: ............................................................................48
2.7.3. Biện pháp hình sự....................................................................................50
2.7.4. Các biện pháp khác..................................................................................50
2.8. Một số đề xuất kiến nghị nhằm đảm bảo tính khả thi của một số biện pháp
xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng chống bạo lực gia đình .............51
CHƢƠNG III THỰC TRẠNG – NGUYÊN NHÂN, GIẢI PHÁP VỀ VẤN ĐỀ
BẠO LỰC VÀ PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH Ở TỈNH HẬU GIANG
.....................................................................................................................................55
3.1. Tình hình bạo lực gia đình trên địa bàn tỉnh hậu giang.................................55
3.1.1. Bạo lực giữa vợ và chồng ........................................................................55
3.1.2. Bạo lực giữa cha mẹ và con cái ..............................................................56
3.1.3 Bạo lực giữa các thành viên khác trong gia đình ..................................57

CBHD: Nguyễn Hữu Lạc

7

SVTH: Trần Quốc Thật



mâu thuẫn, xung đột trong gia đình. Hành vi này không chỉ để lại hậu quả tiêu cực
trong thời điểm hiện tại mà còn để lại những tổn thương tâm lý lâu dài cho người chịu
bạo lực. Đặc biệt, sự ảnh hưởng của bạo lực gia đình đối với trẻ em là rất nghiêm
trọng.
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã dành nhiều sự quan tâm tới
việc phòng, chống bạo lực gia đình và đã ban hành nhiều đạo luật trực tiếp và gián
tiếp liên quan như: Hiến pháp năm 1992; Luật Hôn nhân và gia đình; Luật Bảo vệ,
chăm sóc và giáo dục trẻ em; Bộ luật Dân sự; Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính;
và đặc biệt là Luật Phòng, chống bạo lực gia đình. Những văn bản này đã tạo ra nhiều
chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia
đình. tuy nhiên công tác phòng, chống bạo lực gia đình tuy đã được các quốc gia trên
thế giới cũng như ở nước ta quan tâm nhưng hiệu quả mang lại còn thấp vì bạo lực
gia đình vẫn được giấu kín đằng sau cánh cửa mỗi gia đình. Hơn nữa, bạo lực gia
đình là một vấn đề xã hội nhạy cảm với tính phổ biến cao, từ xã hội phương Tây đến
xã hội phương Đông; từ thành thị đến nông thôn; từ nhóm có trình độ văn hoá thấp
đến nhóm có trình độ văn hoá cao, từ nhóm không có việc làm đến nhóm có việc làm
ổn định. Bạo lực gia đình có thể xảy ra ở tất cả các mối quan hệ trong gia đình: Bạo
lực giữa chồng và vợ, bạo lực giữa cha mẹ và con cái, bạo lực giữa anh chị em với
nhau...Chính sự đa dạng, phức tạp cùng với tính phổ biến của bạo lực gia đình nên
công tác phòng, chống bạo lực gia đình hiện nay gặp nhiều khó khăn.
Nhận thấy tầm quan trọng của vấn đề nên người viết chọn đề tài “Công tác
phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta trong xã hội hiện
nay – thực trạng tại tỉnh Hậu Giang” nhằm đi sâu vào vấn đề phòng, chống bạo lực
gia đình ở nước ta nói chung và ở Hậu Giang nói riêng, đồng thời có cái nhìn thấu
đáu hơn về tình trạng bạo lực gia đình cũng như đề ra những giải pháp nhằm hạn chế
tối ưu tình trạng bạo lực gia đình ở nước ta hiện nay.

CBHD: Nguyễn Hữu Lạc

9

về phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em.
Chương 2: Quy định của pháp luật về Công tác phòng chống bạo lực gia đình
đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta hiện nay.
Chương 3: Thực trạng – nguyên nhân, giải pháp về bạo lực gia đình ở tỉnh Hậu
Giang

CBHD: Nguyễn Hữu Lạc

10

SVTH: Trần Quốc Thật


Công tác phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta trong xã hội hiện nay
– Thực trạng ở tỉnh Hậu Giang

CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN VỀ BẠO LỰC VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁ LUẬT VIỆT NAM VỀ
PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI
VỚI PHỤ NỮ VÀ TRẺ EM
1.1. Tổng quan về bạo lực gia đình
1.1.1. Các khái niệm
1.1.1.1. Khái niệm gia đình và thành viên gia đình
Gia đình là một cộng đồng người sống chung và gắn bó với nhau bởi các
mối quan hệ tình cảm, quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng
và hoặc quan hệ giáo dục,[1]. Gia đình có lịch sử từ rất sớm và đã trải qua một quá
trình phát triển lâu dài. Thực tế, gia đình có những ảnh hưởng và những tác động
mạnh mẽ đến xã hội.
Đối với xã hội học, gia đình thuộc về phạm trù cộng đồng xã hội. Vì vậy, có
thể xem xét gia đình như một nhóm xã hội nhỏ, đồng thời như một thiết chế xã hội

– Thực trạng ở tỉnh Hậu Giang

liên hệ này có thể dựa trên những căn cứ pháp lý hoặc có thể dựa trên những căn cứ
thực tế một cách tự nhiên, tự phát.
Dưới góc độ pháp lý, gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau hôn
nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh nghĩa vụ và
quyền giữa họ với nhau theo quy định của luật này (Điều 8, Luật Hôn nhân và gia
đình năm 2000)
Tuy nhiên, trong thực tế đời sống cũng có nhiều cách hiểu khác nhau về khái
niệm gia đình: gia đình là tập hợp những người cùng có tên trong một sổ hộ khẩu; gia
đình là tập hợp những người cùng chung sống với nhau dưới một mái nhà…
Xuất phát từ những quan niệm khác nhau về gia đình dẫn tới những quan
niệm khác nhau về thành viên gia đình.
Thành viên gia đình có thể được hiểu là những người gắn bó với nhau bằng
quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng; hoặc cũng có quan điểm cho rằng thành
viên gia đình là những người cùng được ghi tên trong một sổ hộ khẩu; hoặc là những
người cùng sống trong một gia đình…
Thành viên gia đình hiểu theo nghĩa truyền thống là tất cả những người trong
cùng dòng họ, trong một đại gia đình từ cụ, kỵ, ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con cái,
cháu chắt... (bao gồm cả con dâu, con rể, cháu dâu, cháu rể...)
Thành viên gia đình hiểu theo nghĩa hiện đại là những người sống trong cùng
một gia đình, có đời sống chung về mặt vật chất và tinh thần như cha mẹ và con cái,
vợ và chồng, những người khác sống cùng như người giúp việc, giữa những người đã
từng là con dâu với cha mẹ chồng, đã từng là con rể với cha mẹ vợ, giữa những người
sống chung với nhau như vợ chồng. Những người này có một khoảng thời gian sống
chung với nhau ổn định, có sự quan tâm chia sẻ với nhau những công việc của gia
đình và xã hội, từ đó hình thành nên mối liên hệ đặc biệt về tâm lý, tình cảm, tạo nên
cách ứng xử giữa họ với nhau. Theo chúng tôi, đây là quan niệm đúng đắn về thành
viên gia đình, có thể áp dụng trong các quan hệ pháp lý bởi vì sự điều chỉnh của pháp
luật trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình cần xuất phát từ mối quan hệ, sự ảnh hưởng,

đa dạng, tuy chưa đủ căn cứ cần thiết để khẳng định (vì chưa có cơ quan quản lý và
chưa có số liệu thống kê về vấn đề này) nhưng trong phạm vi quan sát thì bạo lực đối
với phụ nữ phần lớn là do nam giới thực hiện, và bạo lực đối với trẻ em là do người
lớn thực hiện.
Điểm chung duy nhất có thể nhận thấy chủ thể thực hiện hành vi bạo lực
phần lớn là những người mà phụ nữ và trẻ em lệ thuộc vào họ như: chồng, con trai,
người sử dụng lao động, cha, mẹ hoặc người nuôi dưỡng, người cho ở nhờ, thầy cô
giáo, bảo mẫu, người quản lý… Như vậy một trong những biện pháp phòng ngừa cần
thiết là hổ trợ để tăng tính độc lập của phụ nữ và tăng cường kiểm tra, giám sát tại các
trường học, các cơ sở nuôi dạy trẻ em, sử dụng lao động trẻ em, xử lý nghiêm minh
đối với các cơ sở vi phạm.
1.3. Biểu hiện của bạo lực gia đình
Hành vi bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em bao giờ cũng được thực hiện với lổi
cố ý, chủ yếu bằng hành động nhưng cũng không loại trừ việc thực hiện bằng việc
không hành động như: Cha, mẹ bỏ mặt con cái, không cho ăn, không chăm sóc,
không quan tâm, không tiếp xúc…vì vậy, việc xác định có hay không có tình trạng

CBHD: Nguyễn Hữu Lạc

13

SVTH: Trần Quốc Thật


Công tác phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta trong xã hội hiện nay
– Thực trạng ở tỉnh Hậu Giang

bạo lực là không phải dễ dàng, phải đặc vào những hoàn cảnh và mối quan hệ cụ thể
mới xác định được.
1.4. Các hành vi đƣợc xem là bạo lực gia đình

CBHD: Nguyễn Hữu Lạc

14

SVTH: Trần Quốc Thật


Công tác phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta trong xã hội hiện nay
– Thực trạng ở tỉnh Hậu Giang

xúc phạm danh dự, nhân phẩm, Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về
tâm lý gây hậu quả nghiêm trọng; Cưỡng ép tảo hôn; cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc
cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ” những hành vi này thường ít nhận thấy và rất
khó xác định, và thường để lại những nổi đau dai dẳn và rất khó để hàn gắn, điển hình
như trường hợp: Chồng xỉ nhục vợ trước đám đông, cha, mẹ ép ghả con theo quan
niệm cha mẹ đặc đâu con ngồi đó…những hành vi đó ít nhiều gì cũng gây ãnh hưỡng
đến tâm lí đối với nạn nhân.
Bên cạnh đó hành vi bạo lực về tình dục hiện nay cũng rất phổ biến và không
thể chấp nhận được như hành vi “Cưỡng ép quan hệ tinh dục”, hành vi này để lại hậu
quả vô cùng nghiêm trọng, có thể khiến cho nạn nhân rối loạn tâm lí, trầm cảm hoặc
có thể là tâm thần, đôi khi hậu quả của hành vi này hiện diện lên những nét hành vi
bạo lực tinh thần, do vậy hai hành vi này thường có tính tác động lẫn nhau. Còn đối
với hành vi bạo lực về kinh tế bao gồm những hành vi như “Ngăn cản việc thực hiện
quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữa ông, bà và cháu; giữa cha, mẹ và con;
giữa vợ và chồng; giữa anh, chị, em với nhau, Chiếm đoạt, huỷ hoại, đập phá hoặc
có hành vi khác cố ý làm hư hỏng tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình
hoặc tài sản chung của các thành viên gia đình; Cưỡng ép thành viên gia đình lao
động quá sức, đóng góp tài chính quá khả năng của họ; kiểm soát thu nhập của thành
viên gia đình nhằm tạo ra tình trạng phụ thuộc về tài chính” những hành vi này
thường gắn liền với vấn đề vật chất, người gây ra hành vi lợi dụng sức mạnh, quyền

lực gia đình.
Ví dụ điển hình về trường hợp của Bác sĩ Phạm Kha Ly vì nghi vợ ngoại tình
mà đánh đập vợ dã man trong khi vợ đang mang thai… Theo chị Loan, sau khi nghe
tin chị có thai, Kha Ly bồng chị vào phòng rồi khóa cửa, lột hết quần áo của chị, và
dùng dây xích khóa hai tay chị vào thanh giường. Sau đó Kha Ly vừa mắng chửi vừa
đánh chị rất dã man, Ngày 18.8, chị Trần Cẩm Loan (SN 1981, công tác tại Chi Cục
Thú Y TP. Cần Thơ), đã gửi đơn đến cơ quan chức năng tố cáo chồng là bác sĩ Phạm
Kha Ly (SN 1982, bác sỹ Khoa Tiêu hóa - Huyết học thuộc Bệnh viện Đa khoa trung
ương Cần Thơ) về hành vi hành hung vợ dã man dẫn đến sẩy thai và bỏ vợ. Theo
đơn, chị Loan và Kha Ly kết hôn ngày 29.12.2012 sau hai năm tìm hiểu và yêu nhau.
Vào khoảng 9h ngày 22.3.2013 sau khi nghe chị Loan cho hay chị có thai, Kha Ly tỏ
vẻ rất vui mừng và đã bồng chị vào phòng. Nhưng sau khi khóa cửa phòng, Kha Ly
lột hết quần áo trên người chị Loan và dùng dây xích khóa hai tay chị vào thanh
giường. Tiếp đó, Kha Ly vừa mắng chửi thậm tệ, vừa đánh chị rất dã man. Không
hiểu chuyện gì chị Loan đã khóc lóc van xin chồng đừng đánh. Nhưng chị càng khóc
Kha Ly càng đánh chị nhiều hơn. Sau đó, Kha Ly đã dùng dao dọa chặt ngón tay,
rạch mặt, cắt cổ chị để ép chị Loan phải kí vào đơn ly hôn mà anh ta đã soạn sẵn với
lý do: lấy người khác mang thai. Đáng nói hơn, Kha Ly còn dùng dao cắt hết mái tóc
dài của chị… đây là một trong những trường hợp điển hình gần đây về tình trạng bạo
lực gia đình về thể chất, và đặc biệt hơn chủ thể gây ra bạo hành lại là tầng lớp trí
thức, hành vi thật đáng lên án trong xã hội.
1.5.2. Bạo lực về tình dục
Bạo lực về tình dục là vấn đề nổi cộm gây nhức nhối dư luận trong thời gian
gần đây, việc thừa nhận đó là hình thức độc lập hay không cũng còn nhiều ý kiến trái
chiều nhau. Tuy nhiên, do mức độ nghiêm trọng cũng như tính nhân văn, tính đột phá
của vấn đề, pháp luật vẫn đề cập hành vi này.

CBHD: Nguyễn Hữu Lạc

16

1.5.3. Bạo lực về tinh thần
Bạo lực tinh thần là hành vi lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, làm
nhục, buộc làm những việc trái đạo đức, thường xuyên tạo áp lực về tâm lí, gây tổn
thương tinh thần dưới những hình thức như: Đe dọa bằng lời nói, thư, tin nhắn khủng
bố…
Hình thức bạo lực tinh thần cũng tương đối phổ biến nhưng thường không
biểu hiện rỏ nét và dễ nhận biết như bạo lực về thể chất, bên cạnh đó bạo lực về tình
dục cũng gây những tổn thương tinh thần vô cùng mạnh mẽ, đôi khi bạo lực tình dục
cũng là nguyên nhân dẫn đến bạo lực tinh thần, chẵng hạn như bạo lực tình dục sẽ
khiến cho nạn nhân bị trầm cảm…

CBHD: Nguyễn Hữu Lạc

17

SVTH: Trần Quốc Thật


Công tác phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta trong xã hội hiện nay
– Thực trạng ở tỉnh Hậu Giang

Những hành vi của bạo lực tinh thần thường tác động đến tâm lí của nạn
nhân, khiến họ cảm thấy xấu hổ, tủi nhục, và bị cô lập…nhiều nghiên cứu đã kết luận
rằng trẻ em sống trong gia đình có tình trạng bạo lực tinh thần thường bị ảnh đến
hưởng tâm lí, thụ động, học kém…và có nguy cơ lặp lại những hành vi mà mình
chứng kiến…điển hình là trường hợp: chồng lột quần áo và nhốt vợ vào chuồng chó
rồi gọi mẹ vợ sang chứng kiến tại Yên Dũng, Bắc Giang…hay trường hợp mẹ xích
con trai vào cột điện ven đường tại Đà Nẵng…những việc làm đó sẽ ảnh hưởng đến
tâm lí trực tiếp của nạn nhân và nặng hơn nữa sẽ dẫn đến trường hợp trầm cảm cho
nạn nhân.


Công tác phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta trong xã hội hiện nay
– Thực trạng ở tỉnh Hậu Giang

1.6. Một số yếu tố tác động đến bạo lực gia đình
1.6.1. Phong tục, tập quán
Việt Nam là một nước Á Đông với tư tưởng gia trưởng còn nặng nề, điều này
có ảnh hưởng rất lớn tới vấn đề bạo lực gia đình ở nước ta hiện nay. Tính gia trưởng
được chấp nhận trong gia đình và ngoài xã hội đã tạo ra một vị trí đặc biệt cho những
người đàn ông trong gia đình: họ có "quyền" quyết định những vấn đề quan trọng,
quyết định thái độ ứng xử với các thành viên khác, họ có quyền “dạy dỗ” vợ con theo
ý mình... Thậm chí, có người coi việc sử dụng bạo lực là ứng xử cần thiết để đảm bảo
hạnh phúc gia đình. Đi cùng với đó là tư tưởng “đèn nhà ai nhà nấy rạng”, "vợ chồng
đóng cửa bảo nhau" nên những việc trong gia đình thì những người khác thường
không muốn can thiệp vào. Đây là những yếu tố gây ra khó khăn rất lớn trong công
tác phòng, chống bạo lực gia đình hiện nay.
Tuy nhiên, cũng không thể phủ nhận những truyền thống tốt đẹp như: kính
già yêu trẻ, con cái phải hiếu thảo với cha mẹ hay những triết lý Nho giáo tiến bộ
“Phu thê cung kính như khách” đã và đang có những tác động tích cực tới việc bảo vệ
những thành viên yếu thế trong các gia đình: người già được kính trọng, trẻ con được
yêu thương, vợ chồng tôn trọng lẫn nhau… Những tư tưởng này nếu được phát huy
và áp dụng phù hợp với xã hội hiện nay thì sẽ góp phần quan trọng, tích cực trong
phòng, chống bạo lực trong các gia đình Việt Nam
1.6.2. Tâm lý
Khái niệm tâm lý được đề cập ở đây không phải là tâm lý xã hội nói chung mà
là tâm lý của từng thành viên trong gia đình với tư cách là cha, mẹ, con, anh, chị,
em…với nhau và với vấn đề bạo lực gia đình.
Tâm lý của mỗi cặp vợ chồng nói chung vẫn là: “Phu xướng phụ tùy”, đề cao
vai trò tự chủ của đàn ông trong gia đình. Điều này có lúc đã làm mất đi quyền tự vệ
của người vợ trước những hành vi bạo lực của chồng mình. Điều này đã ăn sâu vào

sự áp đặt của những thành viên lớn tuổi với các thành viên nhỏ hơn trong gia đình là
khá phổ biến và thường xuyên vì quan niệm “khôn không đến trẻ, khỏe không đến
già”. Trong xã hội hiện nay, điều này thường làm phát sinh tư tưởng chống đối ở giới
trẻ khiến các mối quan hệ trong gia đình trở nên căng thẳng, dễ làm phát sinh bạo lực
gia đình.
1.6.3. Điều kiện kinh tế xã hội
Điều kiện kinh tế xã hội luôn là yếu tố tác động mạnh tới các mối quan hệ
trong gia đình và ngoài xã hội. Kinh tế khó khăn thường gây nên sự căng thẳng, tranh
chấp trong gia đình, là nhân tố dẫn tới các hành vi bạo lực về thể chất, tinh thần
không đáng có. Việc thiếu thốn về vật chất cũng làm cho các thành viên trong gia
đình không có điều kiện giao lưu, học tập, tiếp cận những tri thức tiến bộ cũng như
không được định hướng về cách ứng xử trong gia đình, khiến tình trạng bạo lực càng
dễ có nguy cơ xảy ra. Tuy nhiên, ở rất nhiều gia đình, dù điều kiện vật chất đầy đủ
nhưng vẫn có hiện tượng bạo lực gia đình. Điều này có thể được lý giải như sau: khi
kinh tế phát triển, các thành viên trong gia đình có xu hướng thỏa mãn các lợi ích cá
nhân mà thiếu đi sự quan tâm chăm sóc tới nhau; hoặc vì quá ham mê các lợi ích kinh
tế mà phát sinh tranh chấp giữa những người thân trong gia đình. Ở những gia đình
này, bạo lực về tinh thần có xu hướng phát triển hơn bạo lực về thể chất, kinh tế hay
tình dục bởi vì những nhu cầu này đều có thể được đáp ứng phần nào bằng tiền bạc.
Bên cạnh đó, do ảnh hưởng của nhiều yếu tố văn hóa bên ngoài, xu hướng
bạo lực có chiều hướng gia tăng trong xã hội Việt Nam: Mọi người đều dễ dàng tìm

CBHD: Nguyễn Hữu Lạc

20

SVTH: Trần Quốc Thật


Công tác phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta trong xã hội hiện nay

bạo lực sẽ khó có cơ hội phát triển: Nạn nhân hiểu rõ quyền của mình và có thể áp
dụng những biện pháp tự bảo vệ cần thiết; người có hành vi bạo lực biết tính chất sai
trái của hành vi và những hậu quả có thể phải gánh chịu, do đó sẽ phải cân nhắc kỹ
càng; những người xung quanh, những cơ quan có thẩm quyền khi biết được nghĩa vụ

CBHD: Nguyễn Hữu Lạc

21

SVTH: Trần Quốc Thật


Công tác phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta trong xã hội hiện nay
– Thực trạng ở tỉnh Hậu Giang

và quyền lợi của mình sẽ tham gia phòng, chống bạo lực gia đình một cách tích cực,
chủ động hơn.
1.7. Sơ lƣợc về quy định của pháp luật việt nam về phòng chống bạo lực gia đình
đối với phụ nữ và trẻ em
1.7.1. Các quyền của phụ nữ theo pháp luật Việt Nam
Theo Hiến Pháp, các đạo Luật, và các văn bản pháp luật khác, quyền của phụ
nữ bao gồm:
- Quyền bình đẳng:
Bình đẳng nam nữ là quyền quan trọng nhất được quy định trong hệ thống
các quyền của phụ nữ, hàng ngàn năm, quyền bình đẳng là giá trị to lớn bị chôn vùi.
Thân phận người phụ nữ trong xã hội trước đây, trừ những bộ tộc giữ gìn truyền
thống mẫu hệ, đều bị xem nhẹ và còn bị chà đạp thô bạo. đối với những quốc gia
phương đông và những quốc gia kém phát triển khác trên thế giới, vị trí của người
phụ nữ không được thừa nhận cả trong gia đình ngoài xã hội. Quyền của phụ nữ trong
gia đình lệ thuộc vào người chồng, người phụ nữ không được tham gia các khâu quản

bạc về các hoạt động sự kiện của đất nước, xã hội, gia đình. Dưới thời phong kiến,
nữ nhi chỉ có quyền lo lắng việc hậu cung và không được bàn luận chính sự…ngày
nay, phụ nữ có quyền tự do ngôn luận, tức là có quyền cất tiếng nói của mình, được
luận đàm các việc liên quan đến bản thân, gia đình, và xã hội, bởi vì, tự do ngôn luận
là một trong những phương thức bày tỏ ý chí của phụ nữ. Quyền tự do ngôn luận
được quy định với tư cách là quyền căn bản của công dân được quy định tại điều 69
hiến pháp 1992.
- Quyền lao động:
Quyền trong lĩnh vực lao động của phụ nữ được ghi nhận trong bộ luật lao
động và các văn bản pháp luật khác biểu hiện ở một số khía cạnh sau:
+ Phụ nữ và nam giới được hưởng sự bình đẳng trong việc lựa chọn nghề
nghiệp, nơi làm việc theo khả năng nguyện vọng;
+ Lao động nữ không được đối xữ trong lao động;
+ Nghiêm cấm việc sử dụng lao động nữ làm các công việc nặng nhọc, độc
hại, nguy hiểm theo danh mục do bộ lao động thương binh và xã hội quy định;
+ Lao động nữ được chăm sóc sức khỏe định kỳ trong thời gian lao động, công
tác;
+ Lao động nữ được dành thời gian trong thời gian lao động để cho con bú…
+ Cấm chấm dứt hợp đồng lao động hoặc sa thải lao động nữ đang có thai hoặc
nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi…
- Quyền tự do tín ngưỡng: Phụ nữ có đức tin và niềm tin mãnh liệt, nếu biết sử
dụng thì có thể mang lại những lợi ích to lớn, phụ nữ cũng như đàn ông có quyền
theo đạo giáo nào, giữ đạo, chuyễn đạo, mà không bị pháp luật hạn chế hoặc tham
gia các khóa lễ miễn là không quy phạm pháp luật, pháp luật không quy định nhưng
quyền nào dành riêng cho phụ nữ vì nó được coi là một trong nhưng quyền chung cơ
bản của công dân.
- Quyền được hưỡng các chế độ an sinh xã hội và phúc lợi xã hội: Quyền này
của phụ nữ được thể hiện rỏ nét nhất trong luật bảo hiểm xã hội 2006, phụ nữ cũng
như nam giới đều có thể được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội như: chế độ đau ốm,
thai sản, tai nạn lao động, hưu trí, tử tuất, thất nghiệp, mất sức lao động…

- Bảo vệ các quyền chính trị xã hội và học tập của phụ nữ được ghi nhận
trong hầu hết các văn bản Hiến pháp của Việt Nam, như Hiến pháp 1946, Hiến pháp
1959, Hiến pháp 1980 và đặc biệt Hiến pháp 1992 có nhiều quy định để bảo vệ các
quyền chính trị của phụ nữ. Tại điều 63 đã khẳng định: “Công dân nữ và nam có
quyền ngang nhau về mọi mặt chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội và gia đình; nghiêm
cấm mọi hành vi phân biệt đối xử với phụ nữ, xúc phạm nhân phẩm của phụ nữ". Quy
định này vừa đưa người phụ nữ lên ngang hàng với nam giới, vừa có tính bảo vệ đối
với phụ nữ trong lĩnh vực chính trị không cho phép phân biệt đối với phụ nữ về chính
trị - xã hội. Đây là quy định có tính hiệu lực pháp lý cao nhất và nó trở thành nguyên
tắc Hiến Định, mọi quy phạm pháp luật của các đạo luật khác phải phù hợp với
nguyên tắc này.
Việc bảo vệ quyền chính trị của phụ nữ còn được quy định tại điều 54 của
Hiến Pháp 1992, trong Luật Bầu Cử Đại Biểu Quốc Hội, Luật Bầu Cử Đại Biểu Hội

CBHD: Nguyễn Hữu Lạc

24

SVTH: Trần Quốc Thật


Công tác phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em ở nước ta trong xã hội hiện nay
– Thực trạng ở tỉnh Hậu Giang

Đồng Nhân Dân. Trong đó khẳng định rõ phụ nữ từ 18 tuổi có quyền bầu cử, đủ 21
tuổi có quyền ứng cử vào các cơ quan quyền lực Nhà nước để tham gia quản lý Nhà
nước, quản lý xã hội "Công dân không phân biệt dân tộc, nam, nữ, thành phần xã hội,
tín ngưỡng tôn giáo… đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử, đủ 21 tuổi trở lên có quyền
ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng Nhân dân theo quy định của pháp luật" (Điều 54).
Đặc biệt Điều 130 Bộ luật Hình sự 1999 đã quy định tội xâm phạm quyền