Hai đứa trẻ là một truyện ngắn hay của Thạch Lam hấp dẫn
người đọc bằng chính vẻ đẹp của cuộc sống bình thường đã được
khám phá ra; bằng chính ngòi bút tinh tế và giọng văn nhỏ nhẹ
của tác giả.
Thạch Lam sinh ngày 7 tháng 7 năm 1910. Trong cuộc sống Thạch Lam là một con người khiêm nhường
bình dị. Ông cũng không thích cuộc sống ồn ào, náo nhiệt ở đô thị mà sống ở một ngôi nhà tranh vách gỗ
bên Hồ Tây. Cuộc đời sáng tác của Thạch Lam thật ngắn ngủi ông mắc bệnh lao và qua đời ngày 28 tháng
6 năm 1942, khi tài năng đang ở độ chín.
Là một nghệ sĩ có tâm hồn lãng mạn, Thạch Lam yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp. Thạch Lam là người
chắt chiu cái đẹp và sáng tác của Thạch Lam chính là sự tìm kiếm cái đẹp đã bị đánh mất. Thạch Lam cho
rằng một nhà văn thực sự có tài phải là người có thể cảm nhận được mọi vẻ đẹp man mác khắp vũ trụ.
Ông viết: Công việc của nhà văn là phát biểu cái đẹp chính ở chỗ mà không ai ngờ tới, tìm cái đẹp kín
đáo và che lấp của sự vật, cho người đọc một bài học trông nhìn và thưởng thức.
Thạch Lam yêu cái đẹp nhưng với ông, văn chương không phải lấy cái đẹp làm cứu cánh, không phải
ngợi ca cái đẹp mà xa rời hiện thực. Người nghệ sĩ không tìm đến văn chương như một thứ thoát li hiện
thực. Trong bài tựa Gió đầu mùa, ông viết: Đối với tôi, văn chương không phải là một cách đem đến cho
người đọc sự thoát li hay sự quên. Trái lại, văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng
ta có để vừa tố cáo và thay đổi một cái thế giới giả dối và tàn ác, vừa làm cho lòng người được thêm trong
sạch và phong phú hơn.
Hai đứa trẻ là một truyện ngắn không có chuyện. Toàn bộ truyện là một mảnh đời nơi phố huyện nhỏ
chầm chậm diễn ra xung quanh chị em Liên vào một buổi cuối mùa hè. Làm gì có phát triển và đỉnh
điểm, thắt nút và mở nút như các bài học giáo khoa về lí luận văn học vẫn dạy. Nhưng lạ thay, người đọc
không vì thế mà dễ dàng quên đi thiên truyện sau khi đọc. Họ luôn nhớ về nó như một kỉ niệm êm đềm
mà mỗi chi tiết đều gây xúc động, gợi lại một thời đã qua.
Cảm xúc sâu đậm trước tiên đến với người đọc là tình người giữa những dân nghèo của phố huyện vào
một thời khắc bình lặng của cuộc sống. Có người, khi nói tới Hai đứa trẻ, đã nhấn mạnh cuộc sống nghèo
khổ, bế tắc được miêu tả trong truyện như một khía cạnh làm nên giá trị của truyện. Đúng là từ những chi
tiết của câu chuyện bất cứ ai cũng có thể nhận ra không khó khăn gì cảnh nghèo khổ, nhếch nhác của phố
huyện, cũng như của từng gia đình. Chỉ cần thấy cảnh Liên xếp hàng họ vào hòm, cách tính tiền bán hàng
của hai chị em, cái ý nghĩa gánh phớ bác Siêu là món quà xa xỉ không bao giờ chị em Liên có thể mua
được, chúng ta cũng đủ hiểu gia cảnh và mức sống của gia đình Liên. Nhưng nếu coi đây là một khía

xà của kính lướt qua sân ga, cùng không thay đổi được gam màu xám của cảnh vật. Trái lại sự xuất hiện
thoáng qua của chúng lại làm tăng thêm độ sẫm, độ buồn của màu sắc xung quanh. Âm thanh hoạt động
của con người trong khung cảnh thiên nhiên ấy cũng rời rạc, chậm rãi, khẽ khàng. Tóm lại sự miêu tả
cảnh vật và con người thống nhất trong sự êm ả, đượm buồn đó tạo nên một vẻ riêng của truyện.
Hai đứa trẻ là một truyện ngắn hay của Thạch Lam không hấp dẫn người đọc bằng những tính cách sắc
nét, những tình huống li kì hoặc ướt át. Nó lại hấp dẫn người đọc bằng chính vẻ đẹp của cuộc sống bình
thường đã được khám phá ra; bằng chính ngòi bút tinh tế và giọng văn nhỏ nhẹ của tác giả. Truyện ngắn
Hai đứa trẻ không đi sâu vào những chuyện áp bức bóc lột, cũng không kể tỉ mỉ những cành ngộ thương
tâm, mà chỉ lặng lẽ đưa ra những hình ảnh xoàng xĩnh quen thuộc ở một phố huyện nghèo qua con mắt
một đứa trẻ. Nhưng bức tranh đời sống nghèo trong truyện một mặt rất mực chân thực, đồng thời chan
chứa niềm cảm thương, chân thành của tác giả đối với những người lao động nghèo khổ sống quẩn quanh,
bế tắc, bị chôn vùi trong kiếp tối tăm.
Trích: Loigiaihay.com
Xem thêm: Video bài giảng môn Văn học