Website: Email : Tel : 0918.775.368
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT................................................................3
LỜI NÓI ĐẦU.................................................................................................4
PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN CHÊNH LỆCH TỶ
GIÁ HỐI ĐOÁI TRONG DOANH NGHIỆP VIỆT NAM.........................1
1.1. Những vấn đề chung về ngoại tệ và chênh lệch tỷ giá hối đoái........1
1.1.1. Khái niệm ngoại tệ và tỷ giá hối đoái..........................................1
1.1.1.1. Ngoại tệ: ................................................................................1
1.1.1.2. Tỷ giá hối đoái........................................................................1
1.1.2. Chênh lệch tỷ giá hối đoái............................................................2
1.1.2.1. Khái niệm chênh lệch tỷ giá hối đoái......................................2
1.1.2.2. Các trường hợp phát sinh chênh lệch tỷ giá hối đoái..............2
1.2. Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái và xử lý chênh lệch tỷ giá hối
đoái trong các doanh nghiệp.......................................................................3
1.2.1. Nguyên tắc kế toán các giao dịch phát sinh bằng ngoại tệ........3
1.2.2. Tài khoản kế toán sử dụng...........................................................4
1.2.3. Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái...............................................6
1.2.3.1. Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh trong kỳ.............6
1.2.3.2. Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái đánh giá lại cuối năm tài
chính..................................................................................................10
1.2.4. Kế toán xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái....................................11
1.2.4.1. Nguyên tắc xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái..........................11
1.2.4.2. Phương pháp kế toán............................................................14
1.3. Chuẩn mực kế toán quốc tế và kinh nghiệm của một số nước về kế
toán chênh lệch tỷ giá hối đoái.................................................................16
1.3.1 Chuẩn mực kế toán quốc tế ........................................................16
1.3.2 Kinh nghiệm của một số quốc gia...............................................21
Website: Email : Tel : 0918.775.368
PHẦN II: HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHÊNH LỆCH TỶ GIÁ HỐI
ĐOÁI TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM...............................24

XDCB: Xây dựng cơ bản
Website: Email : Tel : 0918.775.368
LỜI NÓI ĐẦU
Quá trình hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới đã mang lại cho
các doanh nghiệp Việt Nam những thành công rất đáng ghi nhận: khối lượng
hàng hóa mua bán, trao đổi giữa các doannh nghiệp Việt Nam và các đối tác
nước ngoài ngày một tăng lên. Tuy nhiên, việc trao đổi này cũng hàm chứa
nhiều rủi ro tiềm ẩn từ sự biến động thất thường của tỷ giá.
Trong nền kinh tế mở, các giao dịch kinh tế của doanh nghiệp diễn ra
với rất nhiều đối tượng khác nhau, đơn vị tiền tệ được sử dụng cũng rất đa
dạng. Tuy nhiên, trong kế toán doanh nghiệp sử dụng thống nhất một đơn vị
tiền tệ để hạch toán để đảm bảo tính nhất quán và tính so sánh được của số
liệu kế toán. Khi đó, chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh. Khi tỷ giá ngoại tệ
tương đối ổn định, khoản CLTG này không phải là vấn đề tác động lớn đến
chi phí tài chính của DN. Nhưng trong điều kiện của nước ta hiện nay, khi
nền kinh tế về nhiều mặt là khó khăn so với nhiều nền kinh tế khác, giá trị
đồng tiền có sự ổn định thấp hơn so với các đồng tiền khác, thì CLTG trở
thành gánh nặng chi phí của nhiều DN. Chẳng hạn, năm 2008, 2009, tỷ giá
USD/VND trên thị trường đã có mức tăng đánh kể đã gây không ít khó khăn
cho nhiều DN. Việc xử lý CLTG cuối năm tài chính đã trở thành nguyên nhân
được nhắc tới nhiều trong báo cáo giải trình của các DN niêm yết, khiến lợi
nhuận của DN giảm xuống sau kiểm toán BCTC năm 2008. Do đó, việc
nghiên cứu sâu hơn về kế toán CLTG theo chế độ hiện hành, để tìm ra những
ưu điểm và những vấn đề còn tồn tại, qua đó đưa ra những giải pháp để hoàn
thiện kế toán CLTG trong DN là rất cần thiết.
Từ thực tế trên và qua môn học Kế toán tài chính, em muốn nghiên
cứu sâu hơn về vấn đề này nên em chọn đề tài: Bàn về kế toán chênh lệch tỷ
Website: Email : Tel : 0918.775.368
giá hối đoái trong các doanh nghiệp Việt Nam. Em xin cảm ơn sự giúp đỡ,
góp ý tận tình của TS.Trần Văn Thuận đã giúp em hoàn thành đề án này.

1
trường quyết định. Ở Việt Nam, tỷ giá hối đoái chính thức có một vài loại
sau: tỷ giá bình quân liên ngân, tỷ giá tính thuế xuất nhập khẩu, tỷ giá giao
dịch của ngân hàng thương mại, và tỷ giá hạch toán. Tỷ giá mua vào và bán ra
ngoại tệ niêm yết tại một số ngân hàng để phục vụ khách đổi tiền là tỷ giá
giao dịch của ngân hàng thương mại có tính thêm phí dịch vụ. Còn tỷ giá đổi
tiền tại các cửa hàng kinh doanh vàng, bạc, ngoại tệ của tư nhân hay khi đổi
tiền trong nhân dân chính là tỷ giá hối đoái song song.
1.1.2. Chênh lệch tỷ giá hối đoái
1.1.2.1. Khái niệm chênh lệch tỷ giá hối đoái
Chênh lệch tỷ giá hối đoái: Là sự chênh lệch từ việc trao đổi thực tế hoặc
quy đổi củng một lượng tiền tệ khác sang đơn vị kế toán theo tỷ giá hối đoái
khác nhau.
1.1.2.2. Các trường hợp phát sinh chênh lệch tỷ giá hối đoái
Chênh lệch tỷ giá hối đoái chủ yếu phát sinh trong các trường hợp:
 Thực tế mua bán, trao đổi, thanh toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh
bằng ngoại tệ trong kỳ (CLTG hối đoái đã thực hiện); CLTG hối đoái thực tế
phát sinh trong kỳ ở doanh nghiệp bao gồm:
+ CLTG hối đoái thực tế phát sinh trong kỳ của hoạt động đầu tư
XDCB (giai đoạn trước hoạt động);
+ CLTG hối đoái thực tế phát sinh trong kỳ của hoạt động kinh doanh,
kể cả của hoạt động đầu tư XDCB của doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vừa
có hoạt động đầu tư XDCB.
 Đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ ở thời điểm cuối
năm tài chính. CLTG hối đoái phát sinh do đánh giá lại các khoản mục tiền tệ
có gốc ngoại tệ ở thời điểm cuối năm tài chính bao gồm:
+ CLTG hối đoái ở thời điểm cuối năm tài chính do đánh giá lại của
các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ liên quan đến giai đoạn đầu tư XDCB
(Giai đoạn trước hoạt động);
2

phải được ghi sổ kế toán bằng Đồng Việt Nam, hoặc bằng đơn vị tiền tệ chính
thức sử dụng trong kế toán theo tỷ giá ghi trên sổ kế toán.
 Cuối năm tài chính, doanh nghiệp phải đánh giá lại các khoản mục tiền
tệ có gốc ngoại tệ theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên
ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm cuối năm
tài chính.
 Trường hợp mua, bán ngoại tệ bằng Đồng Việt Nam thì hạch toán theo
tỷ giá thực tế mua, bán.
1.2.2. Tài khoản kế toán sử dụng
 Tài khoản 635: Chi phí tài chính
 Tài khoản 515: Doanh thu tài chính
 Tài khoản 1112: Tiền mặt bằng ngoại tệ
 Tài khoản 1122: Tiền gửi ngân hàng bằng ngoại tệ
 Tài khoản 1132: Tiền đang chuyển bằng ngoại tệ
 Tài khoản 007: Ngoại tệ các loại
+ Bên nợ TK 007: Ngoại tệ thu vào
+ Bên có TK 007: Ngoại tệ chi ra
Tài khoản 007 phải mở chi tiết cho từng laọi ngoại tệ và nơi quản lý
ngoại tệ.
 Tài khoản 413: Chênh lệch tỷ giá hối đoái
 Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 413
 Bên nợ:
+ CLTG hối đoái do đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ
(Lỗ tỷ giá) cuối năm tài chính của hoạt động kinh doanh, kể cả hoạt động đầu
tư XDCB (Doanh nghiệp SXKD có cả hoạt động đầu tư XDCB);
4
+ CLTG hối đoái phát sinh và đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc
ngoại tệ (Lỗ tỷ giá) của hoạt động đầu tư XDCB (Giai đoạn trước hoạt động);
+ Kết chuyển số CLTG hối đoái do đánh giá lại các khoản mục tiền tệ
có gốc ngoại tệ cuối năm tài chính (Lãi tỷ giá) của hoạt động kinh doanh vào

 Tài khoản 4131 - CLTG hối đoái đánh giá lại cuối năm tài chính: Phản
ánh số CLTG hối đoái do đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ
(Lãi, lỗ tỷ giá) cuối năm tài chính của hoạt động kinh doanh, kể cả hoạt động
đầu tư XDCB (Doanh nghiệp SXKD có hoạt động đầu tư XDCB).
 Tài khoản 4132 - CLTG trong giai đoạn đầu tư XDCB: Phản ánh số
CLTG hối đoái phát sinh và chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại cuối năm tài
chính của các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ (Lãi, lỗ tỷ giá) của hoạt động
đầu tư XDCB (giai đoạn trước hoạt động).
1.2.3. Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái
1.2.3.1. Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh trong kỳ
a. Thời kì doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất kinh doanh
 Khi phát sinh các nghiệp vụ ghi tăng ngoại tệ:
 Bán sản phẩm, hàng hóa và cung cấp dịch vụ cho khách hàng thanh
toán bằng ngoại tệ
 Căn cứ vào lượng ngoại tệ khách hàng trả, kế toán ghi vào bên nợ TK
007
 Căn cứ vào tỷ giá thực tế bình quân liên ngân hàng hiện hành, kế toán
ghi sổ:
6
Nợ TK 1112, 1122, 131 : Tỷ giá thực tế lúc bán
Có TK 511: Tỷ giá thực tế lúc bán
Có TK 3331: Tỷ giá thực tế lúc bán
 Thu hồi các khoản nợ phải thu có gốc ngoại tệ
 Căn cứ vào lượng ngoại tệ thu về, kế toán ghi nợ TK 007 chi tiết tiền
mặt, tiền gửi ngân hàng.
 Căn cứ vào tỷ giá thực tế ngày thu nợ, kế toán xác định khoản lỗ, lãi tỷ
giá.
+ Nếu phát sinh lỗ CLTG trong giao dịch thanh toán nợ phải thu ghi:
Nợ TK 1112, 1122 (TGHĐ ngày giao dịch)
Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Lỗ tỷ giá hối đoái)

Nợ TK 133: Theo tỷ giá thực tế lúc mua
Có TK 1112, 1122: Theo tỷ giá thực tế lúc xuất ngoại tệ
Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (Lãi TGHĐ).
 Mua chịu vật tư, hàng hóa dịch vụ nhận nợ bằng ngoại tệ
 Tại thời điểm ghi nhận nợ, kế toán ghi:
Nợ TK 152, 153, 156, 627, 641, 642...: Tỷ giá thực tế lúc mua
Nợ TK 133: Tỷ giá thực tế lúc mua
8
Có TK 331: Theo tỷ giá thực tế lúc mua
 Tại thời điểm trả nợ cho người bán, một mặt kế tóan ghi đơn lượng
ngoại tệ chi ra vào bên có TK 007, mặt khác kế toán căn cứ vào tỷ giá thực tế
lúc ghi nhận nợ và tỷ giá thực tế xuất quỹ để ghi sổ kế toán:
Nợ TK 331: Tỷ giá thực tế lúc nợ
Nợ TK 635 (Có TK 515): CLTG
Có TK 1112, 1122: Tỷ giá thực tế lúc xuất quỹ
 Trả nợ bằng ngoại tệ
Nợ TK 311, 315, 341, 342, 334, 336, 338..: Tỷ giá thực tế lúc nợ
Nợ TK 635 (Có TK 515): Chênh lệch tỷ giá
Có TK 1112, 1122: Tỷ giá xuất ngoại tệ
Đồng thời ghi Có TK 007: Nguyên tệ, chi tiết theo TGNH, TM
 Bán ngoại tệ thu tiền Việt Nam
Nợ TK 1111,1121, 131: Gía thực tế lúc bán
Nợ TK 635 (Có TK 515): Chênh lệch tỷ giá
Có TK 1112, 1122: Tỷ giá thực tế lúc xuất ngoại tệ
Đồng thời ghi có TK 007: Nguyên tệ, chi tiết theo TGNH, TM.
b. Trong giai đoạn đầu tư xây dựng cơ bản để hình thành tài sản cố định của
doanh nghiệp mới thành lập.
Chênh lệch phát sinh trong giai đoạn đầu tư xây dựng cơ bản không tính vào
doanh thu hay chi phí tài chính mà được phản ánh trên TK 4132.
 Khi mua ngoài vật tư, thiết bị, hàng hoá, TSCĐ, dịch vụ, khối lượng

 Đối với các khoản mục tiền tệ và nợ phải thu:
Nợ TK 1112, 1122, 1132, 131, 331: Tiền mặt, tiền gửi, tiền đang
chuyển, nợ ngắn hạn
Có TK 4131: Chênh lệch tỷ giá hối đoái
 Đối với các khoản nợ phải trả dài hạn:
Nợ TK 4131: Chênh lệch tỷ giá hối đoái
Có TK 311, 331, 131, 341, 342: Các khoản phải trả dài hạn
 Nếu tỷ giá giảm: kế toán điều chỉnh ngược lại với trường hợp tỷ giá tăng.
b.Trong giai đoạn đầu tư xây dựng cơ bản để hình thành tài sản cố định của
doanh nghiệp mới thành lập
Cuối kì, cuối năm, đơn vị cũng đánh giá lại các khoản mục có gốc ngoại tệ
như doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất kinh doanh và ghi nhận phần
CLTG vào TK 4312.
1.2.4. Kế toán xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái
1.2.4.1. Nguyên tắc xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái
a.Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái của nghiệp vụ ngoại tệ trong kỳ:
 Trong giai đoạn đầu tư xây dựng để hình thành tài sản cố định của
doanh nghiệp mới thành lập:
Trong giai đoạn đầu tư xây dựng để hình thành TSCĐ của doanh
nghiệp mới thành lập, CLTG hối đoái phát sinh khi thanh toán các khoản mục
tiền tệ có gốc ngoại tệ để thực hiện đầu tư xây dựng và CLTG hối đoái phát
sinh khi đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ cuối năm tài chính
được phản ánh lũy kế, riêng biệt trên Bảng cân đối kế toán. Khi TSCĐ hoàn
thành đầu tư xây dựng đưa vào sử dụng thì CLTG hối đoái phát sinh trong
giai đoạn đầu tư xây dựng được phân bổ dần vào thu nhập hoặc chi phí sản
xuất, kinh doanh cụ thể:
11