Website: Email : Tel (: 0918.775.368
bộ giáo dục và đào tạo
trờng đại học kinh tế quốc dân
Đề án môn học
Đề tài:
Hoạch định chiến lợc cạnh tranh tại các doanh
nghiệp trong nền kinh tế thị trờng
Giáo viên hớng dẫn : ths. Bùi đức tuân
Sinh viên thực hiện : Hồ Anh tuấn
Lớp : kế hoạch 42b

hà nội - 2004
SV: Hồ Anh Tuấn 1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời nói đầu
Nền kinh tế Việt Nam đang ở vào giai đoạn phát triển mới , chuyển
qua giai đoạn đổi mới từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung bao cấp sang nền
kinh tế vận hành theo cơ chế thị trờng với sự tồn tại nhiều thành phần kinh
tế , và chịu sự quản lý của nhà nớc theo định hớng XHCN .
Với đặc điểm của nền kinh tế vận động theo cơ chế thị trờng với sự
tham gia của nhiều thành phần kinh tế . Đồng thời nền kinh tế còn có sự mở
cửa hội nhập với nền kinh tế thế giới và khu vực . Từ những đặc điểm đó đã
hình thành nên môi trờng kinh doanh mới cho các doanh nghiệp Việt Nam .
Với môi trờng kinh doanh ngày càng hoàn thiện theo đúng nghĩa của nó .Với
các quy luật kinh tế , quy luật cạnh tranh làm quy luật chủ đạo của nền kinh
tế . Và tính chất cạnh tranh trong kinh doanh trở nên gay gắt hơn bao giờ hết.
Trớc những đặc điểm của nền kinh tế, của tính chất cạnh tranh trong
kinh doanh của các doanh nghiệp , trớc những vấn đề đặt ra cho việc nâng
cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp , đảm bảo cho sự tồn tại và phát
triển của doanh nghiệp trong kinh doanh. Em đã lựa chọn đề tài nghiên cứu
"Hoạch định chiến lợc cạnh tranh tại các doanh nghiệp trong nền kinh tế

qua các chính sách".
-F. J Gouillart phát biểu rằng: Chiến lợc của các doanh nghiệp tức
là :"Toàn bộ các quyết định nhằm vào việc chiếm đợc các vị trí quan trọng,
phòng thủ và tạo các kết quả khai thác và dùng ngay đợc" .
-G. Hirsch coi chiến lợc là "Nghệ thuật phối hợp các hoạt động và điều
chỉnh chúng nhằm đạt tới các mục tiêu dài hạn".
- Chiến lợc của doanh nghiệp là nhằm: "Phác hoạ những quỹ đạo tiến
triển đủ vững chắc và lâu dài, chung quanh quỹ đạo đó có thể sắp đắt những
quyết định và những hành động chính xác của doanh nghiệp " . Đó là quan
niệm của Alain Charles Martinet.
(Nguồn : giáo trình Chiến lợc và kế hoạch phát triển doanh nghiệp _NXB
Giáo dục )
-Raymond Alain- Thiétart quan niệm rằng : Chiến lợc là tổng thể các
quyết định, các hành động liên quan tới việc lựa chọn các phơng tiện và phân
SV: Hồ Anh Tuấn 3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
bổ nguồn lực nhằm đạt đợc một mục tiêu nhất định . (Nguồn : Chiến lợc
doanh nghiệp _NXB Thanh niên 1999 )
1.2. Đặc trng của chiến lợc kinh doanh.
Tuy rằng còn có nhiều cách tiếp cận khác nhau về phạm trù chiến lợc.
Song các đặc trng cơ bản của chiến lợc lại đợc quan niệm gần nh đồng nhất .
Để hiểu rõ hơn về chiến lợc kinh doanh, chúng ta cần xem xét một số đặc tr-
ng cơ bản của chiến lợc sau đây.
- Chiến lợc phác thảo một hệ thống mục tiêu và phơng hớng trong tơng
lai của doanh nghiệp mà doanh nghiệp tham muốn . Tức là chiến lợc sẽ chỉ ra
một số chỉ tiêu bao gồm cả định lợng và định tính về một số nội dung quan
trọng trong lĩnh vực kinh doanh. Mà trong tơng lai, doanh nghiệp có khả
năng thực hiện đợc, mà chính các mục tiêu này là điều mà lãnh đạo doanh
nghiệp có tham muốn đạt đợc nó .
- Chiến lợc kinh doanh đảm bảo cho việc huy động và phối hợp các

2. Khái niệm về chiến lợc cạnh tranh.
2.1 Khái niệm chiến lợc cạnh tranh.
Chiến lợc cạnh tranh là một loại của chiến lợc kinh doanh , nó nhằm
trả lới các câu hỏi cho doanh nghiệp nh:
+ chúng ta là ai? (sản xuất cái gì? năng lực cạnh tranh nh thế nào?)
+ Đối thủ cạnh tranh là ai?
+ Chúng ta đang cạnh tranh và sẽ cạnh tranh ở đâu?(địa phơng , quốc
gia ,quốc tế )
+ Cạnh tranh nh thế nào ? (giá , chất lợng )
2.2. Chiến lợc cạnh tranh của các doanh nghiệp:
Hiện nay các doanh nghiệp thờng sử dụng một trong những chiến lợc
cạnh tranh: cạnh tranh bằng sự khác biệt của hàng hóa và dịch vụ, cạnh tranh
bằng hệ thống phân phối, cạnh tranh bằng định hớng khách hàng.
a. Cạnh tranh bằng sự khác biệt sản phẩm:
Nhiều doanh nghiệp chọn hình thức cạnh tranh dựa trên sự khác biệt của
sản phẩm và dịch vụ. Cách tiếp cận dựa trên sự khác biệt của sản phẩm đã phổ
biến trong giai doạn phát triển của marketing hiện đại. Với niềm tin là Chế tạo
ra một chiếc bẫy chuột tốt hơn và khách hàng sẽ tìm đến mua. Vì thế, các
doanh nghiệp luôn cố gắng phát triển những sản phẩm mới và đặc thù cho thị tr-
ờng hoặc là hoàn thiện những sản phẩm hiện có. Mục tiêu của doanh nghiệp là
tiến một bớc trớc các đối thủ cạnh tranh bằng tính năng u việt của sản phẩm
nhằm chiếm đợc cảm tình của khách hàng. Chiến lợc dựa trên sự khác biệt của
hàng hóa và dịch vụ đợc các doanh nghiệp áp dụng từ thập kỷ 50.
SV: Hồ Anh Tuấn 5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Đến nay, chúng ta có thể thấy hầu hết các công ty sản xuất hàng tiêu
dùng vẫn còn có cạnh tranh dựa trên những đặc tính u việt của sản phẩm. Họ vẫn
tiếp tục thêm vào những đặc tính mới, công thức mới, mở rộng chủng loại sản
phẩm, thay đổi màu sắc kiểu dáng và những cách thức khác nhằm khác biệt
hóa sản phẩm của họ với các đối thủ cạnh tranh. Một minh họa điển hình cho

c. Cạnh tranh thông qua hệ thống phân phối u việt:
Một lựa chọn khác, các doanh nghiệp có thể cạnh tranh thông qua hệ
thống phân phối. Có nghĩa là, mục tiêu marketing cơ bản của họ là làm sao cho
sản phẩm dễ dàng tiếp cận đợc khách hàng. Trong nhiều trờng hợp thì các sản
phẩm hay dịch vụ hoàn toàn giống nhau hoặc ít ra là giống nhau đối với sự cảm
nhận của khách hàng. Phân phối sản phẩm ở khắp nơi sẽ mang lại lợi thế cạnh
tranh cho doanh nghiệp. Khách hàng dễ dàng tìm ra sản phẩm, và giá cả thì gần
giống nhau giữa các sản phẩm dịch vụ này. Chúng ta có thể thấy đợc hình thức
SV: Hồ Anh Tuấn 6
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
cạnh tranh này với sản phẩm nh là xăng dầu, nớc ngọt, nhà hàng thức ăn nhanh
và bánh kẹo. Chẳng hạn, Coca Cola đã chọn kênh phân phối là nhân tố chính để
tạo ra sự khác biệt của họ đối với các đối thủ cạnh tranh. Mục tiêu của họ là hiện
diện ở mọi nơi khách hàng chỉ cần với tay là có thể chạm vào sản phẩm. Hệ
thống phân phối bao gồm các máy tự động, các nhà hàng, của hàng thức ăn, nhà
bán sỉ-lẻ, đấu trờng thể thao Mỗi khi khách hàng cảm thấy khát thì Coca Cola
muốn sản phẩm của họ phải có ở đó.
Một số doanh nghiệp cũng sử dụng chiến lợc này dới những hình thức
khác nhau. Mc Donald nghiên cứu xác định vị trí để xây dựng nhà hàng thức ăn
nhanh. Các nhà hàng này phải xây dựng với một khoảng cách thích hợp so với
các nhà hàng khác. Xác định vị trí của nhà hàng thì hoàn toàn linh động và phụ
thuộc vào nhu cầu của khách hàng.
d. Cạnh tranh qua định hớng khách hàng:
Chiến lợc cạnh tranh này dựa trên định hớng tập trung vào một số đối t-
ợng khách hàng nhất định, bao gồm 2 loại: tập trung vào giá thành sản xuất và
tập trung vào sự khác biệt của sản phẩm.
Tập trung vào giá thành sản xuất tạo ra lợi thế cạnh tranh thông qua việc
cung cấp sản phẩm và dịch vụ với giá rẻ cho một số đối tợng khách hàng xác
định. Chiến lợc này phù hợp với các doanh nghiệp mà khi tập trung vào phục vụ
một số đối tợng khách hàng thì hiệu quả hơn các đối thủ cạnh tranh. Tuy nhiên

- Giúp doanh nghiệp thấy rõ hớng đi trong kinh doanh của mình trong t-
ơng lai để quản trị gia xem xét và quyết định tổ chức đi theo hớng nào và
thực hiện xây dựng lợi thế cạnh tranh của mình theo yếu tố nào mà doanh
nghiệp có thể thực hiện và phù hợp với môi trờng kinh doanh của mình .
- Giúp nhà quản trị luôn luôn chủ động trớc những thay đổi của môi tr-
ờng . Vì trên cơ sở phân tích môi trờng của chiến lợc, từ đó sẽ giúp nhà quản
trị thấy rõ cơ hội và nguy cơ xảy ra trong kinh doanh hiện tại và tơng lai, để
phân tích đánh giá dự báo các điều kiện môi trờng trong tơng lai, tận dụng cơ
hội, giảm nguy cơ đa doanh nghiệp vợt qua cạnh tranh, giành thắng lợi.
SV: Hồ Anh Tuấn 8
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Giúp doanh nghiệp sẽ khai thác và sử dụng đợc tối đa nguồn lực của
mình trong hoạt động kinh doanh. Nhằm tạo ra năng lực cạnh tranh của
doanh nghiệp trớc các đối thủ .Do trên cơ sở xác định rõ các điểm mạnh mà
doanh có và các nhân tố chủ đạo tạo nên lợi thế cạnh tranh mà môi trờng
kinh doanh , doanh nghiệp tham gia đòi hỏi.
- Giúp doanh nghiệp phân bổ nguồn lực một cách hợp lý và hiệu quả.
Một chiến lợc sẽ cho các nhà quản trị biết đợc một cơ cấu phân bổ các nguồn
lực của mình một cách hợp lý nhất, tránh đợc những chi phí không vần thiết
trên cơ sở thực hiện đợc các mục tiêu trong cạnh tranh , và chính đặc điểm
này cũng ảnh hởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp .
- Nó huy động mọi nỗ lực của các bộ phận trong doanh nghiệp và tạo
ra sự thống nhất giữa các bộ phận khi thực hiện các hoạt động chức năng của
mình nhằm thực hiện các quy định trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh
của doanh nghiệp. Để có đợc một chiến lợc phù hợp đòi hỏi phải có một quy
trình phối kết hợp một cách đồng bộ và tích cực giữa các đơn vị và các bộ
phận chức năng. Không những thế để biến chiến lợc thành hiện thực, thì yếu
tố này lại càng đóng góp một vai trò vô cùng quan trọng .
- Giúp doanh nghiệp thực hiện đợc các mục tiêu của mình trong kinh
doanh và phát triển bản thân. Chiến lợc canh tranh sẽ tạo ra cho doanh

thì suy yếu . Đó là qui luật của kẻ mạnh thì chiến thắng kẻ yếu sẽ phải thất
bại.
- Yếu tố cạnh tranh từ nớc ngoài, trở thành một nhân tố trong nền kinh
tế. Nó trở thành một tác nhân quan trọng ảnh hởng tới các doanh nghiệp
trong nớc .
Do xu hớng khu vực hoá, toàn cầu hoá của thế giới, và đờng lối mở
cửa nền kinh tế của Đảng và Nhà nớc . Nhằm phát triển nền kinh tế trong n-
ớc, khắc phục những yếu kém về công nghệ, khoa học, sự khan hiếm về
nguồn tài chính và để phát huy nguồn lực trong nớc.Tuy nhiên xu hớng này
lại là khó khăn của các nớc có nền kinh tế non trẻ, các nớc còn có nền kinh tế
yếu kém và năng lực cạnh tranh còn thấp . Bởi các doanh nghiệp nớc ngoài
có thế mạnh về công nghệ, về tài chính và khoa học quản lý hơn hẳn các
doanh nghiệp trong nớc, đồng thời họ cũng có nhiều kinh nghiệm trong kinh
SV: Hồ Anh Tuấn 10
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
doanh hơn hẳn các doanh nghiệp bản địa. Đã đẩy các doanh nghiệp trong nớc
vào tình thế cạnh tranh khó khăn hơn.
Chính những thực tế đó mà các doanh nghiệp trong nớc muốn tồn tại,
phát triển, không muốn thất bại ngay tại sân nhà và tận dụng đợc lợi thế của
xu hớng khu vực hoá, hiện đại hoá này đòi hỏi họ phải thay đổi chính
mình .Phải có tầm nhìn trong cạnh tranh, phải hoàn thiện khoa học quan trị
doanh nghiệp, phải xây dựng cho mình những chiến lợc kinh doanh đúng đắn
.
- Cạnh tranh trở thành điều kiện sống còn của doanh nghiệp . Bởi
cạnh tranh hiện nay là qui luật chủ đạo của nền kinh tế thị trờng hiện đại.
Cạnh tranh đã trở thành yếu tố không thể không có trong thị trờng, nó ngày
càng trở nên gay gắt và quyết liệt hơn bao giờ hết . Cạnh tranh là bài toán
khó khăn cho các doanh nghiệp cần phải tính toán nếu không muốn thất bại
và để phát triển . Cạnh tranh là chứa đứng yếu tố thất bại, nhng nếu không có
cạnh tranh sẽ không có sự phát triển. Các doanh nghiệp luôn tâm niệm trong

nguyên nhân quan trọng cho sự tồn tại về một phạm trù đợc gọi là khoa học
quản trị chiến lợc, cho một hoạt động không thể không có tại doanh nghiệp
đó là xây dựng chiến lợc kinh doanh .
b. Những yêu cầu nội tại của doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh
doanh.
Khi đứng trớc một môi trờng kinh tế mới chứa đựng nhiều nhân tố mới
và phức tạp . Đồng thời môi trờng kinh doanh của doanh nghiệp ngày càng
trở nên vô cùng phức tạp, biến đổi khôn lờng thì doanh nghiệp nảy sinh rất
nhiều những yêu cầu mới sau đây:
- Muốn có một cái nhìn tổng quan và dài hạn về môi trờng kinh doanh
của doanh nghiệp . Đây là một đòi hỏi bức thiết và quan trọng của doanh
nghiệp . Để nắm bắt đợc những thông tin quan trọng có giá trị cao, nhắm bắt
đợc những cơ hội và nhìn thấy sớm những mối hiểm hoạ .Từ đó có phơng h-
ớng hành động và các quyết định có lợi cho mình trong hoạt động kinh
doanh.
- Doanh nghiệp muốn đánh giá đợc chính xác năng lực cạnh tranh của
mình và thấy rõ vị thế của mình trên thị trờng . Từ đó có những quyết định
SV: Hồ Anh Tuấn 12
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
nhằm cải thiện năng lực cạnh tranh của mình , nhằm chiếm u thế trớc các đối
thủ trong kinh doanh.
-Doanh nghiệp muốn xác định rõ hớng đi của mình trong quá trình
phát triển đầy sóng gió . Đó là vì nếu xác định đợc một hớng phát triển đúng
đắn cho mình cho khoảng thời gian tơng lai sẽ là cơ sở quan trọng để doanh
nghiệp luôn vững vàng về hớng phát triển của mình .Và từ đó sẽ có đợc các
chính sách, các quyết định đúng đắn để thực hiện đợc cho đúng con đờng đã
chọn . Để đối phó với những sự biến động của môi trờng bên ngoài. Vì nếu
không xác định cho mình một hớng đi nhất định, thì khi đứng trớc sự biến
động, sự thay đổi từ bên ngoài sẽ làm cho doanh nghiệp bị giao động và mất
phơng hớng hoạt động . Sẽ dẫn đến các quyết định đợc đa ra lại trái ngợc