Một số vấn đề khi ứng dụng mô hình CAMELS trong đánh giá rủi ro hoạt
động của các Tổ chức tín dụng
Sự phát triển nhanh chóng của hệ thống ngân hàng Việt Nam thời gian qua và
trong tương lai dẫn đến việc thành lập hàng loạt ngân hàng và các chi nhánh mới.
Hội nhập kinh tế quốc tế đem lại nhiều cơ hội nhưng cũng không ít rủi ro cho hệ
thống ngân hàng còn non yếu như: dễ bị phá sản, thiếu vốn để cạnh tranh, thua lỗ
và mất thị phần. Do vậy, việc đánh giá dự báo “sức khỏe” các tổ chức tín dụng
(TCTD) và đưa ra các giải pháp phù hợp, kịp thời luôn là yêu cầu không chỉ dành
cho các nhà quản lý, cơ quan thanh tra giám sát Ngân hàng nhà nước ( NHNN) mà
còn là việc vô cùng quan trọng đối với các nhà phân tích, đối tác kinh doanh và các
nhà đầu tư.
Trong khuôn khổ bài viết này, chúng ta sẽ cùng xem xét một số vấn đề liên quan
đến mô hình CAMELS thường được áp dụng trong phân tích các TCTD hiện nay.
CAMELS có phải là mô hình chuẩn mực duy nhất?
Được áp dụng từ những năm 70 của thế kỷ trước, mô hình CAMELS là hệ thống
xếp hạng, giám sát tình hình ngân hàng của Mỹ và được coi là chuẩn mực đối với
hầu hết các tổ chức trên toàn thế giới khi đánh giá hiệu quả, rủi ro của các ngân
hàng nói riêng và các TCTD nói chung.
Mô hình này chủ yếu dựa
trên các yếu tố tài chính,
thông qua thang điểm để đưa
ra kết quả xếp hạng các ngân
hàng, từ đó cho nhà quản lý
biết “tình hình sức khỏe của
các ngân hàng”.
Các tiêu chí đánh giá bao
gồm: Mức độ an toàn Vốn
(Capital Adequacy), Chất
lượng tài sản có (Asset
Quality), Quản lý (Management), Lợi nhuận (Earnings), thanh khoản (Liquidity)
và Độ nhạy cảm rủi ro đối với thị trường (Sensitivity to Market risk).

chính thức hoạt động dưới tên NH TMCP Sài Gòn kể từ 01/01/2012) và chịu sức
ép tái cấu trúc lại để phù hợp với xu hướng hiện tại. Tất cả những vẫn đề trên đã
không được phản ánh và cảnh báo sớm thông qua các kênh dự báo, phân tích thông
thường.


Trước thực tế trên, việc cần làm là phải kết hợp phân tích theo mô hình CAMELS
với những đánh giá định tính của ngân hàng để có thể có các kết quả phân tích một
cách kỹ lưỡng, chính xác và kịp thời hơn.
Hiện nay, một số quốc gia trên thế giới đã tiên phong trong việc điều chỉnh hệ
thống phân tích, đánh giá các TCTD trên cơ sở của mô hình CAMELS bằng cách
bổ sung thêm các yếu tố phi tài chính vào hệ thống phân tích. Điển hình trong số
đó là Nhật Bản. Trước năm 2007, Nhật Bản vẫn sử dụng kết quả đánh giá theo mô
hình CAMELS và báo cáo xếp hạng tín dụng nội bộ của các tổ chức độc lập như:
Moody’s, S&P, Fitch,… làm căn cứ đánh giá, dự báo tình trạng của các tổ chức tín
dụng.
Sau năm 2007, nhận rõ ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế tác động đến hệ thống
ngân hàng qua bài học từ cuộc khủng hoảng kinh tế bắt nguồn ở Thái Lan 1997,
Nhật Bản đã xây dựng mô hình xếp hạng ngân hàng FIRST một cách đầy đủ và
toàn diện hơn, xét trên 10 yếu tố thiên về quản lý (phi tài chính) như: Quản lý
kinh doanh, tuân thủ pháp luật, quản lý bảo vệ khách hàng, quản lý rủi ro toàn
diện, quản lý vốn,…
Mô hình FIRST với trọng tâm quản lý, xếp hạng TCTD về quản lý có tốt hay
không và mục đích là đưa ra các cơ chế để TCTD phấn đấu, làm tốt hơn, quản lý
hiệu quả hơn.
Như vậy, mô hình CAMELS của Mỹ thiên về các yếu tố tài chính, tập trung vào
phân tích, thanh tra để đưa ra dự báo rõ ràng cho ngân hàng và biện pháp phòng
ngừa, tuy nhiên đã bộc lộ một số hạn chế nhất định, trong khi đó mô hình FIRST
của Nhật Bản lại thiên về yếu tố phi tài chính mang tính khích lệ những nỗ lực của
ngân hàng để cải thiện công tác quản trị điều hành, nhưng chưa đáp ứng yêu cầu

assessment systems) đã được áp dụng tại nhiều nước phát triển.
Như vậy, đây là lúc các ngân hàng cần định hình lại công tác quản trị và quản trị
rủi ro sẽ là một trong những trụ cột chính trong tái cơ cấu ngân hàng. Nhiệm vụ
trọng tâm của nhà quản trị rủi ro trong giai đoạn này là lựa chọn mô hình quản trị
rủi ro phù hợp, kết hợp được các yếu tố tài chính và phi tài chính nhằm đánh giá
toàn diện rủi ro, nguồn lực và đưa ra cảnh báo xu hướng rủi ro trong tương lai.
Thay cho lời kết, chúng tôi muốn mượn lời của bà Sakamaki Tsuzuri – Chuyên gia
tư vấn Tổ chức Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) trả lời phỏng vấn Thời báo Ngân


hàng Việt Nam để gửi tới các nhà quản trị rủi ro tại các TCTD. Theo đó, bà
Sakamaki Tsuzuri đã có gợi ý rằng, đối với nền kinh tế nhỏ đang tăng trưởng
nhanh như Việt Nam, hệ thống ngân hàng cũng phát triển mạnh. Do đó rất cần việc
quản lý hệ thống ngân hàng một cách hiệu quả, đan xen giữa mục tiêu phòng ngừa
phá sản của CAMELS, và đưa ra cơ chế để các ngân hàng chủ động phát triển lành
mạnh, bền vững của FIRST nhằm mang lại hiệu quả hoạt động tốt nhất và bền
vững nhất.
(Nguyễn Lê Thành - PVFC)

/>o_hoat_dong_cua_cac_To_chuc_tin_dung/