Quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam hiện nay đang đứng trước muôn vàn
thời cơ và thách thức, điều này đề ra nhu cầu cấp thiết cho nền giáo dục Việt Nam
trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và bồi dưỡng nhân tài. Song song với việc
nâng cao chất lượng trong việc đào tạo thì sinh viên cũng là đối tượng cần phải
năng động và sáng tạo để tiếp thu những kiến thức, phương pháp học tập mới mẻ .
Ở bậc đại học thì phương pháp làm việc theo nhóm được biết đến như là một
phương pháp học tập khá phổ biến. Ngày nay, kỹ năng làm việc nhóm gần như
không thể tách rời với sinh viên, đặc biệt là sinh viên khối ngành luật, nó có thể coi
như là hành trang mang theo khi sinh viên ra trường. Nó đã trở thành một trong
những tố chất quan trọng đối với những ứng viên muốn thành công. Các doanh
nghiệp tuyển nhân viên luôn yêu cầu ứng viên có khả năng làm việc theo nhóm.
Đây cũng là lý do mà rất nhiều các công ty hiện nay, đặc biệt là các công ty nước
ngoài yêu cầu ứng viên phải có khả năng làm việc theo nhóm. Trên thế giới hiện
nay đang diễn ra những chuyển biến trong lĩnh vực giáo dục. Xu hướng giáo dục
đang phát triển với mục tiêu: đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp, phát
huy tính tích cực, chủ động cũng như khả năng tự học, tự nghiên cứu của người
học. Trong xu hướng đó, Giáo dục Việt Nam cũng đã và đang có nhiều thay đổi
mau lẹ, mạnh mẽ để hòa nhập với nền giáo dục hiện đại trên thế giới, đặc biệt là
vấn đề đổi mới phương pháp dạy và học trong nhà trường. Tại Nghi quyết của hội
nghị TW lần thứ 2 BCH TW Đảng khóa VIII (2- 1996) có đoạn: “Đổi mới mạnh
mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn
luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học”. Cũng tại Khoản 2, Điều 5, Luật
giáo dục 2005 cũng đã khẳng định: “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích
cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học
năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”. Như
vậy, trong thời đại mới, khi khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển, làm việc theo
nhóm là yêu cầu quan trọng, cần thiết được đặt ra đối với tất cả mọi người. Đặc


biệt đối với sinh viên luật, học tập theo nhóm là một trong các phương pháp học
tập hiệu quả để qua đó rèn cho sinh viên khả năng hợp tác, chia sẻ, tư duy phản

những người có tổ chức, hoạt động theo những nguyên tắc nhất định, nhằm đạt tới
mục tiêu và lợi ích chung .
Trong cuốn “Giáo trình giáo dục thực hành pháp luật” - 2104 do PGS.TS Lê
Thị Châu chủ biên thì nhóm được hiểu là tập hợp bao gồm nhiều thành viên với
những vai trò khác nhau nhưng cùng có chung một mục đích. Mỗi thành Viên
trong nhóm có vai trò và trách nhiệm nhất định. Phương pháp học là phương pháp
tự điều khiển hoạt động nhận thức và rèn luyện khả năng thu thập thông tin để hình
thành hệ thông tri thức và kỹ năng thực hành, hình thành nhân cách của người học
và đạt thành mục tiêu học tập. Phương pháp học thảo luận nhóm là phương pháp
tương tác giữa giảng viên và sinh viên, giữa các sinh viên với nhau thông qua quá
trình trao đổi và chia sẻ kiến thức. Cũng theo PGS.TS Lê Thị Châu thì làm việc
nhóm mang lại cho sinh viên nhiều hiệu quả hơn trong học tập, đặc biệt là sinh
viên ngành luật như:
- Thứ nhất, tăng khả năng quyết định và thực hiện công việc hiệu quả. Khi
đứng trước một quyết định, các thành viên cần phân tích rõ vấn đề thông qua
những quan điểm, góc nhìn khác nhau của mỗi thành viên. Vì thế, khi làm việc
nhóm sẽ tạo cơ hội tổng hợp được nhiều ý kiến của các thành viên và từ đó đưa ra
phương án tốt nhất;
- Thứ hai, thông qua việc giao tiếp và trong quá trình làm việc sẽ tạo sự cởi
mở, thân thiện giữa các thành viên và người lãnh đạo. Từ đó giúp mọi người hiểu
nhau và làm việc hiệu quả hơn;


- Thứ ba, tạo sự chuyên nghiệp và nâng cao tinh thần trách nhiệm cho từng
thành viên thông qua việc xây dựng và thực hiện tốt nội quy nhóm;
- Thứ tư, thích ứng tốt với điều kiện công việc trong một xã hội hội nhập: yêu
cầu cao khả năng làm việc nhóm để đạt được hiệu quả công việc cao nhất;
- Thứ năm, là môi trường làm việc lý lưởng để hình thành nên những kỹ năng,
tố chất của người lãnh đạo trong vai trò là trưởng nhóm.
Thành công nhóm xuất phát từ sự phối hợp các kỹ năng và kinh nghiệm của

giảng viên, mức độ hợp tác của sinh viên, thói quen học tập của sinh viên.
Với phương pháp tổ chức cho sinh viên học tập theo nhóm có thể áp dụng
trong suốt quá trình học tập hoặc cũng có thể áp dụng một phần trong quá trình học
tập theo từng nội dung học tập, chẳng hạn giải quyết nội dung của từng chương
hay bài tập của từng chương. Ngay buổi đầu của môn học Giảng viên nên thông
báo cho sinh viên biết cách tổ chức nhóm và nội dung hoạt động học tập của nhóm.
Việc tổ chức nhóm sao cho Giảng viên có thể bao quát được nhóm. Số lượng thành
viên trong nhóm vừa đủ để làm việc được và đồng thời phải phát huy được tính
tích cực của mỗi thành viên trong nhóm. Thông thường nhóm khoảng từ 4-6 sinh
viên và nên có nhóm trưởng. Giảng viên có thể phân nhóm ngẫu nhiên hoặc theo
sự sắp xếp của mình. Cũng có khi để tự sinh viên lựa chọn và tự kết nhóm (do có
thể đã có sẵn nhóm làm việc ăn ý với nhau). Việc phân nhóm có thể có nhiều cách
khác nhau nhưng miễn sao đạt được mục đích sinh viên có sự hợp tác và giúp đỡ
lẫn nhau trong học tập, tránh tình trạng trong nhóm chỉ có 1 vài người làm việc còn
những người khác không làm gì cả.
Một nhóm có hoạt động hiệu quả cần có cơ cấu tổ chức: Nhóm trưởng có
trách nhiệm tổ chức, điều hành mọi hoạt động của nhóm, nhóm trưởng có thể do


các thành viên trong nhóm bầu hoặc do giảng viên chỉ định. Có thể có Nhóm phó
nếu quy mô nhóm lớn để thay thế nhóm trưởng khi nhóm trưởng vắng mặt hoặc hỗ
trợ nhóm trưởng trong một số việc. Thư ký để ghi chép các diễn biến công việc,
thảo luận của nhóm, thư ký có thể được thay đổi theo từng công việc hoặc cố định
từ đầu đến cuối. Phải quy định rõ trách nhiệm cụ thể của từng vị trí của thành viên
trong nhóm (sinh viên trong nhóm tự phân công công việc). Trưởng nhóm phải có
năng lực, nhiệt tình và có uy tín: Trưởng nhóm sẽ góp phần quyết định thành công
của một nhóm học tập. Trong hoạt động của một nhóm, Trưởng nhóm đóng vai trò
quan trọng, là người chịu trách nhiệm trước thầy cô, tập thể lớp về hoạt động của
nhóm, là người điều hành và tổ chức công việc của nhóm, đảm bảo cho nhóm đi
đúng hướng, là người động viên thôi thúc mọi người học tập (làm việc) và tháo gỡ

xét, phân tích kết quả thực hiện của từng nhóm, so sánh với các nhóm khác để sinh
viên nhận ra ưu điểm, khuyết điểm của nhóm mình. Từ đó giảng viên chỉ ra những
cái được, những cái chưa được để sinh viên hiểu đúng vấn đề. Sinh viên tự đánh
giá kết quả làm việc của từng thành viên trong nhóm: Thực tế có nhiều sinh viên
với thói quen ỷ lại vào các sinh viên khác đã không tham gia tích cực làm việc
nhóm. Chỉ chờ các sinh viên khác làm rồi hưởng lợi. Vì vậy, ngay từ buổi đầu,
giảng viên công bố cách thức nhóm tự cho điểm các thành viên khi tham gia vào
công việc nhóm theo từng chủ đề bằng cách cả nhóm sẽ thống nhất tỷ trọng điểm
của từng thành viên sẽ được hưởng trong chủ đề (bài) đó. Giảng viên cho tổng
điểm của cả nhóm theo từng chủ đề (bài). Tổng điểm này nhân với tỷ trọng của
từng cá nhân sẽ được điểm của từng cá nhân. Sau phần thuyết trình của các nhóm
và phần nhận xét của giảng viên, giảng viên yêu cầu các nhóm bình chọn lẫn nhau
(chỉ bình chọn, không chấm điểm), đây là việc làm phát huy tính dân chủ trong


việc đánh giá đồng thời giúp cho giảng viên đưa ra kết quả cuối cùng một cách
công bằng. Giảng viên chấm điểm cho các nhóm sau khi đã có sự bình chọn giữa
các nhóm với nhau. Phần châm điểm của giảng viên nên bao gồm: phần nội dung
thuyết trình của nhóm và phần phản biện (nếu nhóm phản biện hay). Ngoài ra, có
thể chấm thêm phần kỹ năng thuyết trình. Tất cả những nội dung chấm điểm phải
được công bố trước cho cả lóp biết. Từ điểm của mỗi nhóm đem nhân với tỷ trọng
mỗi thành viên nhóm được hưởng sẽ được điểm của từng cá nhân. Phương pháp tổ
chức cho sinh viên học tập theo nhóm có một số ưu điểm so với các phương pháp
giảng dạy truyền thống:
Việc ứng dụng phương pháp này đã tích cực hóa người học. Qua đó, giúp họ
chủ động tìm tòi, khám phá kiến thức nên tạo được sự thích thú, khơi dậy niềm
đam mê trong việc tìm kiến thức và từ đó sinh viên sẽ hiểu biết nhiều hơn. Thông
qua việc chủ động tìm tòi và khám phá kiến thức mới giúp sinh viên tư duy chủ
động thay vì tư duy thụ động lối cũ chỉ nghe thầy giảng, lĩnh hội kiến thức một
chiều. Trong quá trình làm việc nhóm giúp sinh viên rèn luyện tính tự chủ trong

đồng đều nên không gặp khó khăn này so với trường khác). Thông tin trên các
phương tiện truyền thông được đăng tải từ nhiều nguồn khác nhau nên có mức độ
chính xác và tin cậy khác nhau làm cho người học khó phân biệt sự chính xác của
kiến thức thu thập được….
Với những ưu điểm, nhược điểm, thuận lợi cũng như những khó khăn còn tồn
tại, việc áp dụng phương pháp tổ chức cho sinh viên học tập theo nhóm đòi hỏi
người thầy phải nỗ lực nhiều hơn để không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy
nhằm giúp các em sinh viên học tập tốt hơn. Mặt khác, góp phần đưa nền giáo dục
đại học ở Việt Nam phát triển, hội nhập cùng các nước trong khu vực và thế giới.


Thực trạng hiện nay đối với sinh viên hoạt động nhóm phần lớn là ít có hiệu
quả do các thành viên chỉ ỷ lại vào một người trong nhóm để làm các công việc
được giao. Có thể thấy làm việc nhóm ở những trường hợp thế này là tương đối
nhiều, có thể bắt gặp ở mọi lớp học, ở mọi ngôi trường. Phải nói thêm, một phần
lớn sinh viên đang có xu hướng ỷ lại do ý thức học tập từ các lớp dưới còn chưa
tốt, chưa được giáo dục tốt về kỹ năng hoạt động nhóm. Nhưng đối với sinh viên
luật thì có thể học nhóm sẽ tốt hơn mặc dù sẽ có những trường hợp kể trên. Vì
lượng kiến thức trong ngành luật là rất nặng đòi hỏi sinh viên phải thực sự học để
có kiến thức thật sự. Việc học nhóm của sinh viên luật cũng là cách để họ trao dồi
kiến thức, là một cách học hay mà các bạn sinh viên ngành luật vẫn đang áp dụng.