Viêm não ở trẻ em
Căn nguyên, một số yếu tố dịch tễ,
lâm sàng, cận LS và chẩn đoán
PGS.TS. Phạm Nhật An


Mục tiêu
Sau học bài này anh (chị) có khả năng:
Trình bày đượ c đị nh nghĩa; Liệt kê đượ c
các căn nguyên viêm não thườ ng gặp ở trẻ em
Trình bày đượ c các đặ c điểm Dịch tễ của
các VN do các virus thườ ng gặp tại Việt nam
Trình bày đượ c các triệu chứng LS, cận LS
và chẩn đoán các loại Viêm não thườ ng gặp
tại Việt nam
Điều trị được các thể viêm não thường gặp
tại Việt nam


I. Định nghĩa
''Encephalitis'‘ is an (acute) inflammation of the brain
with histiopathology characters‘
Commonly caused by a virus, but can also be caused by
a bacteria such as bacterial meningitis spreading directly
to the brain (primary encephalitis) or may be a
complication of a current infectious disease like rabies or
syphilis (secondary encephalitis).
Certain parasitic or protozoa infestations, such as
toxoplasmosis, malaria, or primary amoebic
meningoencephalitis, can also cause encephalitis in
people with immune deficiency compromised.

+ Lây từ độ ng vật máu nóng (Dại, Herpes virus
similae, encephalomyocarditis ‘)


Một số loại viêm não do virus
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.

Japanese Encephalitis
Herpes Encephalitis (HSV1)
Enterovirus
CMV, EBV
Rubella, Measle, Mumb, Dengue...
St. Louis Encephalitis
Equine Encephalitis
La Crosse encephalitis
Murray Valley encephalitis
California encephalitis
Tick-borne meningoencephalitis
Herpes simplex, Herpes zoster...



Sinh bệnh học & Dịch tễ VN do Virus
Sinh bệnh học:
- Đườ ng lan truyền: Máu, qua hạch BH, theo
dẫn truyên dây TK...
- Xâm nhập của tác nhân gây bệnh:
(Trực tiếp vào hệ TKTƯ & Qua cơ chế miễn
dịch hoặc cả 2)
- Các tổn thươ ng cơ bản ở tổ chức TKTƯ


Dịch tễ: Tùy theo loại virus
Nguồn bệnh
Vecter truyền bệnh
Địa dư
Mùa
Tuổi
Chu kỳ dịch tễ


Triệu chứng lâm sàng
Dấu hiệu LS trong trườ ng hợp viêm não
thể nhẹ gồm:
Sốt, có thể viêm long đườ ng hô hấp
Nhức đầ u, choáng váng
Giảm đị nh hướ ng
Chán ăn
Mệt mỏi...


kháng thểđặc hiệu, PCR, độc chất, các RL chuyển hóa...
Phân lập virus (từ dịch não tủy, dịch họng hầu, máu,
phân...)


Chẩn đoán xác đị nh
 Tùy theo căn nguyên:
- Dựa vào triệu chứng lâm sàng
- Các yếu tố dịch tễ, đặ c biệt là đị a phươ ng,
mùa và lứa tuổi…
- Xét nghiệm:
+ Xác đị nh đúng viêm não
+ Xác đị nh căn nguyên


Viêm não do các loại Virus
thườ ng gặp tại VN:
VN nhật bản, VN do EV, VN do HSV


1.1. Yếu tố dịch tễ
Căn
nguyên
Mùa

VN nhật
bản
Tập trung các
tháng 5,6,7


Tính chất
dịch

++

+

-


1.2. Lâm sàng
Căn
nguyên

VN nhật
bản

Khởi phát

Rất cấp, đau
đầu, viêm long
HH…với nhiều
thể bệnh

Triệu chứng
nổi trội

Cơn co giật, co
cứng, sốt cao


CT, MRI sọ Phù não lan
não
tỏa, T
thương đồi
thị.

VN do HSV

BT

BT

SIMILA
Pr. Thay đổi
Phù não, có
thể tập
trung

SIMILA
Pr. Thay đổi
TT thùy thái
dương,
trán…


1.3. Cận lâm sàng
1.3.1. Dịch não-tuỷ:
Có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán,
Cần xét nghiệm dịch não- tuỷ khi nghi ngờ viêm não.
- Dịch trong, áp lực thường tăng

- Đường huyết : trong giới hạn bình thường.

  
Các xét nghiệm khác:
- Điện não đồ: tổn thương vùng trán, thái dương gọi ý do
Herpes;
- Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) não;
- Chụp tim phổi.


1.4. Chẩn đoán phân biệt
Cần phân biệt với các bệnh sau đây:
- Co giật do sốt cao;
- Viêm màng não mủ; Viêm màng não do lao;
- Ngộ độc cấp;
- Sốt rét thể não;
- Chảy máu não-màng não;
-

Động kinh.

- U não...


Điều trị VN: Nguyên tắc chung

-

Là một bệnh cấp cứu có thể tiến triển rất
nhanh, cần đượ c sử trí kịp thời, theo dõi chặt