KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
TRẦN THỊ TỐ TÂM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
**********
TRẦN THỊ TỐ TÂM
GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN
DU LỊCH VĂN HOÁ
Ở HUYỆN TAM ĐẢO - VĨNH PHÚC
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Việt Nam học
HÀ NỘI - 2010
1
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
TRẦN THỊ TỐ TÂM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
**********
TRẦN THỊ TỐ TÂM
Trần Thị Tố Tâm
3
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
TRẦN THỊ TỐ TÂM
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả
nghiên cứu trong khoá luận là trung thực. Khoá luận này chưa từng được công
bố trong bất kỳ công trình nào. Nếu sai, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.
Hà Nội, ngày 20 tháng 4 năm 2010
Tác giả khoá luận
Trần Thị Tố Tâm
4
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
TRẦN THỊ TỐ TÂM
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Thể dục thể thao
TCN
Trước công nguyên
WTO
Tổ chức thương mại thế giới
GDP
Tổng thu nhập quốc nội
5
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
TRẦN THỊ TỐ TÂM
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU........................................................................................................ 7
1. Lý do chọn đề tài.........................................................................................7
2. Lịch sử vấn đề..............................................................................................8
3. Mục đích nghiên cứu....................................................................................9
4. Nhiệm vụ nghiên cứu....................................................................................9
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.................................................................9
6. Phương pháp nghiên cứu...............................................................................9
2.2.1.2. Các điểm du lịch tiêu biểu..................................................................28
2.2.1.2.1. Khu du lịch Tam Đảo......................................................................28
2.2.1.2.2. Vườn quốc gia Tam Đảo.................................................................37
2.2.2. Du lịch nhân văn..................................................................................40
2.2.2.1. Tiềm năng...........................................................................................40
2.2.2.2. Các điểm du lịch tiêu biểu..................................................................41
2.2.2.2.1. Các di tích lịch sử – cách mạng.......................................................41
2.2.2.2.2. Khu di tích Tây Thiên.....................................................................43
2.2.2.2.3. Du lịch lễ hội Tây Thiên..................................................................48
2.2.2.2.4. Du lịch tâm linh – Thiền viện Trúc Lâm.........................................52
2.3. Đánh giá việc phát triển du lịch văn hóa ở huyện Tam Đảo..............55
2.3.1. Thuận lợi...............................................................................................55
2.3.2. Khó khăn...............................................................................................56
2.3.3. Nguyên nhân của những khó khăn........................................................57
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HOÁ
Ở HUYỆN TAM ĐẢO................................................................................ 59
3.1. Quan điểm phát triển ngành du lịch của tỉnh Vĩnh Phúc..........................59
3.2. Chiến lược phát triển du lịch văn hoá của tỉnh Vĩnh Phúc.......................61
3.3. Phát triển du lịch bền vững khu vực Tam Đảo.........................................63
3.4. Những giải pháp gắn phát triển du lịch với văn hoá và lễ hội..................64
3.5. Đầu tư xây dựng các khu du lịch, xác định các điểm, tuyến....................66
3.5.1. Đầu tư xây dựng các khu du lịch...........................................................66
3.5.2. Xác định các điểm du lịch.....................................................................68
3.5.3. Xác định các tuyến du lịch....................................................................69
3.6. Các giải pháp khác...................................................................................69
KẾT LUẬN....................................................................................................75
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................77
7
địa bàn tỉnh trong đó có khu du lịch Tây Thiên - Tam Đảo.
Huyện Tam Đảo được xem là vùng đất có tiềm năng rất lớn trong sự
phát triển kinh tế, du lịch của tỉnh. Để biến tiềm năng thành sản phẩm du lịch,
quảng bá rộng rãi trong nước và nước ngoài thì cần phải có giải pháp phát
8
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
TRẦN THỊ TỐ TÂM
triển du lịch trên địa bàn huyện. Vì vậy tôi đã chọn đề tài: “Giải pháp phát
triển du lịch văn hoá ở huyện Tam Đảo”.
2. Lịch sử vấn đề
Danh thắng Tây Thiên – Tam Đảo từ xa xưa đã có rất nhiều công trình
nghiên cứu, tìm hiểu về khu vực này nhằm phục vụ việc phát triển du lịch văn
hoá nơi đây. Các công trình chủ yếu đó là:
Núi rừng Tam Đảo được biết đến ngay từ đầu thế kỷ 18, nhà sử học Lê
Quý Đôn đã phát triển ra danh thắng núi Tam Đảo ở khu vực Tây Thiên.
Trong tác phẩm này, diện mạo khu vực Tây Thiên – Tam Đảo được miêu tả
khá chi tiết và rõ nét. Đó là một danh lam thắng cảnh với nhiều di tích, di vật
có lịch sử lâu đời. Ở đó trên đỉnh núi có các loại cây quý, dưới chân núi có các
khe suối, có sườn núi Kim Thiên, chùa Tây Thiên và nhiều cảnh quan đẹp nổi
tiếng nơi đây.
Năm 1889, người Pháp đô hộ cũng đặt chân đến Tam Đảo, xây dựng
Tam Đảo là nơi nghỉ mát phục vụ bọn quan chức Tây Đầm. Một thị trấn nhỏ
xinh đã được quy hoạch quanh một thung lũng nhỏ xinh và việc phát triển du
lịch đã đông vui, nhộn nhịp đến nhường nào.
Thời kỳ đổi mới có rất nhiều công trình nghiên cứu về Tây Thiên, Tam Đảo.
Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc phát triển du lịch văn hoá ở
huyện Tam Đảo.
Đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm định hướng và nâng cao hiệu quả
phát triển du lịch văn hoá huyện Tam Đảo.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
Tìm hiểu thực trạng và tiềm năng phát triển du lịch ở huyện Tam Đảo,
phân tích được những lợi thế cũng như khó khăn phát triển du lịch ở huyện
Tam Đảo.
Trên cơ sở đó để đưa ra những giải pháp có tính khả thi nhằm định
hướng và nâng cao hiệu quả phát triển du lịch văn hoá ở huyện Tam Đảo.
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng : Các tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân
văn tiêu biểu của Tam Đảo.
Phạm vi nghiên cứu:
Do khuôn khổ hạn chế, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu các tài nguyên
du lịch tự nhiên nổi tiếng như : Khu du lịch Tam Đảo, vườn quốc gia Tam
10
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
TRẦN THỊ TỐ TÂM
Đảo và các giá trị du lịch nhân văn như : Các di tích, lễ hội, tâm linh nổi tiếng
rất riêng ở nơi đây.
6. Phương pháp nghiên cứu.
Hệ thống hoá lý thuyết
Thu thập tài liệu
Điều tra
Du lịch là một mặt hoạt động của con người, đã xuất hiện từ khi con
người tồn tại trên Trái Đất. Lúc đó điều kiện kinh tế, xã hội còn ở trình độ
thấp kém và lạc hậu, cũng đã xuất hiện nhiều chuyến đi giao du của một số
người trong xã hội. Với thực tế đó, du lịch là một hoạt động mang tính chất tự
nhiên, xã hội loài người càng phát triển nhu cầu tự nhiên của con người ngày
càng tăng lên, cũng từ đó nhu cầu du lịch trước đây chỉ có ở một số người đã
trở thành nhu cầu xã hội và tính chất xã hội của du lịch bộc lộ rõ ràng.
1.1.1. Quan niệm trước đây về du lịch
Trước đây người ta mới chỉ quan niệm du lịch là một hoạt động mang
tính chất văn hoá, nhằm thoả mãn nhu cầu giải trí và những nhu cầu hiểu biết
của con người, du lịch không được coi là hoạt động kinh tế không mang tính
chất kinh doanh và ít được đầu tư để phát triển. Trong nhiều thế kỷ trước đây,
du khách hầu hết là những người hành hương, thương nhân, sinh viên và các
nho sỹ.
Đến đầu thế kỷ 20, du lịch còn dành riêng cho những người khá giả, họ
đi du lịch là để giải trí. Còn du lịch ngày nay gắn liền với cuộc sống hàng
ngày của hàng triệu người và một hoạt động thực sự bắt đầu từ sau chiến tranh
thế giới lần thứ 2. Mặc dù vậy, khi đề cập đến du lịch không ít người lầm
tưởng rằng: “ Du lịch chỉ là những kỳ nghỉ hè tầm thường, với các sân bay,
bãi biển đông người hoặc hình ảnh các xe du lịch chở khách thăm quan các
phố’’. Do đó, muốn cho du lịch phát triển mạnh mẽ và đáp ứng một cách đầy
12
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
TRẦN THỊ TỐ TÂM
đủ nhu cầu ngày càng tăng của đời sống con người cần có quan niệm đúng
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
TRẦN THỊ TỐ TÂM
doanh bao gồm các hoạt động tổ chức hướng dẫn du lịch sản xuất, trao đổi
hàng hoá và dịch vụ của những doanh nghiệp, đáp ứng các nhu cầu về đi lại,
lưu trú, ăn uống, thăm quan, giải trí, tìm hiểu và những nhu cầu khác của
khách du lịch. Các hoạt động đó phải mang lại lợi ích kinh tế, chính trị, xã hội
thiết thực cho những làng du lịch và cho bản thân doanh nghiệp.”[Tr14;16]
Như vậy, du lịch là một ngành hoạt động có nhiều đặc thù nhưng lại
mang theo tính chất pha trộn, tạo thành một tổng thể hết sức phức tạp. Hoạt
động của du lịch vừa có đặc điểm của ngành kinh tế, lại vừa có đặc điểm của
ngành văn hoá xã hội.
Để hiểu được khái niệm du lịch, chúng ta cần hiểu rõ bản chất của du
lịch xét dưới nhiều góc độ khác nhau:
* Dưới góc độ nhu cầu của khách du lịch
Như một nhu cầu tất yếu, khi cuộc sống khấm khá hơn người ta không
chỉ lo kiếm tiền mà còn có nhu cầu vui chơi giải trí và đi du lịch không những
đáp ứng nhu cầu đó mà cón giúp con người mở mang tầm hiểu biết giúp
chúng ta hoà mình vào thiên nhiên, giúp chúng ta hiểu hơn về thế giới đang
sống.
Người Phương Tây cũng hiểu du lịch theo nghĩa La Tinh tức là một
chuyến du ngoạn. Như vậy, nhu cầu đích thực của du khách là du ngoạn chứ
không phải là mang mục đích sinh lợi, không vì nhu cầu kinh tế.
Như vậy, bản chất của du lịch xét từ góc độ khách du lịch là du ngoạn
để hưởng những giá trị vật chất và tinh thần có tính văn hoá cao.
* Từ góc độ các chính sách phát triển du lịch
Chính sách phát triển du lịch của các nước đều dựa vào tiềm năng về
nhu cầu mua sắm sản phẩm du lịch phản ánh các giá trị văn hoá, các cảnh
quan thiên nhiên của mỗi vùng mỗi quốc gia mà họ đến.
Như vậy, tiếp thị du lịch có các đặc trưng khác các loại tiếp thị khác.
Đó chính là đặc trưng mua đi bán lại nhiều lần, mỗi lần như vậy lại làm tăng
khả năng cảm nhận.
* Xét dưới tỷ lệ khách hàng
Hành trang của các du khách khi đến du lịch mỗi quốc gia thường gọn
nhẹ, chủ yếu mang theo tiền để có thể di chuyển dễ dàng đi nhiều, biết nhiều.
Du lịch chính là cuộc tìm kiếm các giá trị văn hoá, cảnh quan thiên nhiên chủ
yếu để thoả mãn những đòi hỏi đích thực của con người.
Tóm lại, xét từ mọi góc độ thì du lịch chính là du ngoạn để được hưởng
những giá trị vật chất và tinh thần đặc sắc khác lạ với quê hương mình. Đó
15
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
TRẦN THỊ TỐ TÂM
chính là các di tích lịch sử, các phong tục tập quán, văn học nghệ thuật, món
ăn. Trong đó, quan trọng nhất là các di tích văn hoá, lịch sử, cảnh quan thiên
nhiên đặc trưng của nơi đến du ngoại.
Vì vậy, chúng ta phải không ngừng nâng cao chất lượng, đa dạng hoá
các sản phẩm của du lịch, tạo ra sự hấp dẫn, thu hút khách quốc tế làm cho
ngành du lịch Việt Nam phát triển ngày một vững mạnh.
1.1.3. Khái niệm về du lịch
Theo từ điển Tiếng Việt: “ Du lịch” là đi xa cho biết xứ lạ khác với nơi
mình ở.
Triết tự “Du lịch”:
khách muốn tìm hiểu các giá trị văn hoá tồn tại trong mỗi đối tượng tham
quan để thoả mãn mục đích của du khách.
Yếu tố văn hoá tồn tại trong đối tượng thăm quan không thể hiện ra bên
ngoài mà nó cần được nhìn nhận, so sánh, đánh giá dưới nhiều góc độ khác
nhau để trả lời câu hỏi “nó có ý nghĩa gì?”
Tài nguyên du lịch tự nhiên hay tài nguyên du lịch nhân văn dù ít hay
nhiều, rõ nét hay không rõ nét thì giá trị văn hoá vẫn tồn tại trong nó.
Du lịch văn hoá không chỉ đơn thuần là tìm hiểu các giá trị văn hoá có
trong đối tượng tham quan, mà văn hoá còn được thể hiện bằng hành động của
du khách thăm quan và việc giữ gìn, phát triển tài nguyên du lịch sao cho có
văn hoá. Đó chính là cách ứng xử của con người với tài nguyên du lịch.
Như vậy du lịch văn hoá là loại hình du lịch mà khách muốn được thẩm
nhận những giá trị văn hoá, bề dày lịch sử của một nước nhằm tìm hiểu về các
di tích lịch sử, các danh thắng và phong tục tập quán ở nơi đó. Có du lịch văn
hoá cho mọi đối tượng và có cả du lịch văn hóa phục vụ cho công tác nghiên
cứu cho một đối tượng chẳng hạn như nghiên cứu tìm hiểu về Văn Miếu, cố
đô Huế.
Đất nước ta có một bề dày văn hoá lịch sử nên chúng ta phải hết sức coi
trọng du lịch văn hóa, hơn nữa chúng ta có nhiều điều kiện thuận lợi để du
lịch văn hoá phát triển đặc biệt là ở các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ, trong đó chủ
yếu là thủ đô Hà Nội và vùng phụ cận.
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Du lịch - một nhân tố tồn tại tất yếu khách quan của nhu cầu con người
Du lịch là một tồn tại tất yếu khách quan của nhu cầu con người, du lịch
xuất phát từ nhu cầu nội tại của con người, nó mang tính phổ cập toàn cầu, ở
17
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc.
18
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
TRẦN THỊ TỐ TÂM
Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của nền kinh tế quốc dân
giữa ba khu vực dịch vụ công, nông, lâm, ngư nghiệp tạo ra một thị trường
tiêu thụ của cả ba khu vực không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn xuất khẩu tại
chỗ.
Sản phẩm du lịch đã được đa dạng hoá, nhiều sản phẩm du lịch mới
được xây dựng và đưa vào khai thác đã tăng sức thu hút khách du lịch, nâng
cao giá trị du lịch Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.
Về hệ thống các doanh nghiệp hiện có khoảng 399 doanh nghiệp lữ
hành quốc tế và 1.452 doanh nghiệp trong các trung tâm thành phố lớn.
Về kinh doanh lưu trú có khoảng 6.000 cơ sở lưu trú trong địa bàn cả
nước trong đó có 761 cơ sở thuộc sở hữu nhà nước, 66 cơ sở thuộc sở hữu liên
doanh với nước ngoài. Kinh doanh vật chất và dịch vụ du lịch khác hoạt động
có hiệu quả và từng bước đáp ứng nhu cầu của khách du lịch. Nhiều phương
tiện vận chuyển được hiện đại hoá tăng về quy mô và chất lượng phục vụ.
Từ năm 2000 đến năm 2005 lượng khách đến Việt Nam tăng trưởng
trung bình 11%, thu nhập từ du lịch tăng 17%. Lượng khách đến Việt Nam
trong thời gian gần đây chủ yếu là từ Châu Á chiếm khoảng 60% trong đó
riêng khách Trung Quốc chiếm từ 26% đến 29%, Nhật Bản chiếm khoảng
10%, Đài Loan chiếm 8%. Tổng số khách đến từ Châu Âu chiếm 13,8%, riêng
Pháp chiếm khoảng 4%. Khách đến từ Châu Mỹ chiếm khoảng 12% trong đó
chủ yếu từ Mỹ chiếm 10%. Khách từ châu Đại Dương chiếm 4% trong đó chủ
tài nguyên thiên nhiên phong phú, có hệ động, thực vật, rừng quý hiếm có giá
trị kinh tế cao, vừa phục vụ cho nghiên cứu khoa học, vừa có điều kiện để
phát triển loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng.
Vĩnh Phúc còn có nhiều tiềm năng du lịch tâm linh chứa đựng tính nhân
văn cả về văn hoá vật thể và văn hoá phi vật thể với hàng nghìn di tích lịch sử
- văn hoá, căn cứ địa cách mạng. Theo thống kê của Sở văn hoá thể thao và du
lịch tỉnh hiện nay toàn tỉnh có 967 di tích lịch sử văn hoá trong đó có 92 di
tích được xếp hạng quốc gia, 208 di tích được tỉnh xếp hạng. Đến Vĩnh Phúc,
không thể không biết đến đền thờ Hai Bà Trưng, khu danh thắng Tây Thiên
thờ Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu, khu du lịch tâm linh Thiền Viện Trúc Lâm Tây
Thiên, tháp cổ Bình Sơn… Du lịch khám phá leo núi, du lịch đồng quê, du
lịch gắn với các hình thức vui chơi giải trí đang hình thành như đua ngựa, chơi
gofl…hứa hẹn những tiềm năng phát triển ngành công nghiệp không khói ở
Vĩnh Phúc.
20
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
TRẦN THỊ TỐ TÂM
Không chỉ thế, Vĩnh Phúc còn có hệ thống sông hồ đa dạng đã và đang
được quy hoạch và đầu tư xây dựng thành khu, điểm du lịch như: Hồ Đại Lải
(Phúc Yên), hồ Bò Lạc, vườn cò Hải Lựu (Lập Thạch), Đầm Vạc (Vĩnh Yên),
hồ Thanh Lanh, thác Bản Long (Bình Xuyên)... Mấy năm gần đây, thu hút đầu
tư vào khu du lịch trên địa bàn tỉnh đã có bước tăng trưởng vượt bậc, nhiều dự
án đã đi vào hoạt động như: Sân Gofl Tam Đảo, câu lạc bộ văn hoá du lịch
Trại Ổi, một phần của dự án du lịch bắc Đầm Vạc…. Hiện nay trên địa bàn
tỉnh có 96 cơ sở lưu trú du lịch với trên 1400 phòng nghỉ, trong đó có 9 khách
Tuyên Quang, phía Bắc và Đông Bắc giáp huyện Đại Từ của tỉnh Thái
Nguyên. Bản đồ của huyện chạy dài theo hướng Tây Bắc, Đông Nam.
Huyện có địa hình núi thấp và bán bình nguyên, địa hình phức tạp xen
kẽ giữa đồi núi và đồng ruộng, đất canh tác có địa hình cao, đỉnh Tam Đảo
cao nhất với 1592 km nằm ở xã Quang Minh, khí hậu nhiệt đới gió mùa. Diện
tích tự nhiên của huyện là 23,641160 ha (236,42km).
* Về dân số
Vào thời điểm thành lập huyện mới năm 2003 dân số khoảng 70.000
người với mật độ dân số là 27,9 người/km bao gồm các dân tộc: Mường,
Dao, Kinh, Sán Dìu… với ngành sản xuát nông nghiệp là chính. Bên cạnh đó
còn phát triển trồng rừng nguyên liệu, cây dược liệu.
* Về hành chính
Huyện Tam Đảo gồm có 01 thị trấn Tam Đảo và 08 xã Yên Dương,
Đạo Trù, Bồ Lý, Đại Đình, Am Quan, Hồ Sơn, Hợp Châu, Minh Quang, trong
đó huyện lỵ đặt tại huyện Hợp Châu.
* Về lịch sử
Huyện Tam Đảo cũ được thành lập theo quyết định số 178/CP ngày 57-1977 của hội đồng Chính Phủ, do hợp nhất huyện Lập Thạch với huyện
Tam Dương. Ngày 26-2-1979 chia huyện Tam Đảo thành hai huyện Tam Đảo
và Lập Thạch. Ngày 9-6-1996 lại tách huyện Tam Đảo thành hai huyện Tam
Dương và Bình Xuyên.
Huyện Tam Đảo mới được thành lập theo nghị định số 153/2003
NĐ/CP ngày 9-12-2003 của chính phủ nước cộng hoà XHCN Việt Nam trên
cơ sở các xã: Yên Dương, Đạo Trù, Bồ Lý của huyện Lập Thạch, các xã Đại
Đình, Hợp Châu của huyện Tam Dương, xã Minh Quang của huyện Bình
Xuyên và thị trấn Tam Đảo của thị xã Vĩnh Yên lúc đó.
* Về giao thông
22
liên quan đến buổi bình minh dựng nước với truyền thuuyết nữ chúa Tam Đảo
Lăng Thị Tiêu đã kết duyên với vua Hùng Vương thứ 6 Lang Liêu và được
sắc phong là Quốc Mẫu. Quần thể Tây Thiên rất đa dạng, kỳ vĩ, khi là ruộng
23
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
TRẦN THỊ TỐ TÂM
đồng trù phú, lúc đến rừng rậm nguyên sinh, cây đại ngàn và muông thú, khi
ghềnh thác treo leo, suối reo nước chảy, lúc là binh địa phẳng phiu, những dãy
“người đá” kỳ dị đang họp chợ giao lưu rất phong phú khiến người thưởng
ngoại nơi đây cảm thấy không đơn điệu không biết chán càng đi càng say sưa,
lý thú. Tây Thiên đã và đang hấp dẫn du khách mọi miền và là một trong
những khu di tích danh thắng bậc nhất của tỉnh Vĩnh phúc.
Đặc biệt là lễ hội Tây Thiên - lễ hội về nguồn là lễ hội nổi tiếng của
Tây Thiên hàng năm thu hút nhiều khách thập phương đến nơi đây và Thiền
viện Trúc Lâm nổi tiếng, là nơi hành hương của Phật tử và nhân dân cả nước.
Như vậy, bằng lý luận và thực tiễn có sức tuyết phục khoá luận đã nêu
ra được những cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của việc phát triển du lịch văn
hoá ở huyện Tam Đảo. Đây sẽ là cơ sở, tiền đề để phân tích được thực trạng
và tiềm năng phát triển du lịch văn hoá ở huyện Tam Đảo chương tiếp theo.
24
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
ngôi làng dành riêng cho mấy trăm gia đình những người phu phen, tạp dịch.
25
Copyright: Tài liệu đại học ©