Bộ giáo dục và đào tạo
Trờng đại học vinh

nguyễn thị hoài lê

MộT Số GIảI PHáP QUảN Lý
cơ sở vật chất và thiết bị dạy học
nhằm nâng cao chất lợng Đào tạo
ở trờng đại học sài gòn

Luận văn thạc sĩ khoa học GIáo dục


2

nghÖ an - 2013


Bộ giáo dục và đào tạo
Trờng đại học vinh

nguyễn thị hoài lê

MộT Số GIảI PHáP QUảN Lý
cơ sở vật chất và thiết bị dạy học
nhằm nâng cao chất lợng Đào tạo
ở trờng đại học sài gòn

Chuyờn ngnh: Qun lý giỏo dc
Mó s: 60.14.05



MỤC LỤC
Trang
LỜI CẢM ƠN......................................................................................................................................5
MỤC LỤC...........................................................................................................................................6
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG, BIỂU ĐỒ..................................................................................................9
PHẦN MỞ ĐẦU................................................................................................................................11
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................................................11
2. Mục đích nghiên cứu...................................................................................................................14
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.............................................................................................14
4. Giả thuyết khoa học.....................................................................................................................14
5. Nhiệm vụ nghiên cứu..................................................................................................................14
6. Phương pháp nghiên cứu............................................................................................................15
7. Những đóng góp của luận văn.....................................................................................................15
8. Cấu trúc của luận văn..................................................................................................................15
Chương 1
CỞ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI............................................................................................................16
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu........................................................................................................16
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài................................................................................................16
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước ...............................................................................................20
1.2. Các khái niệm cơ bản nghiên cứu của đề tài.............................................................................21
1.2.1 Quản lý...................................................................................................................................21
1.2.2. Quản lý giáo dục....................................................................................................................23
1.2.3. Quản lý nhà trường...............................................................................................................24
1.2.4. Khái niệm về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học........................................................................25
1.2.5. Khái niệm về quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học........................................................26
1.2.6. Khái niệm về giải pháp quản lý..............................................................................................27


7

8
3.1. Các nguyên tắc đề xuất giải pháp.............................................................................................72
3.1.1. Nguyên tắc tính mục tiêu.......................................................................................................72
3.1.2. Nguyên tắc tính thực tiễn .....................................................................................................72
3.1.3. Nguyên tắc tính hiệu quả.......................................................................................................72
3.1.4. Nguyên tắc tính đồng bộ.......................................................................................................73
3.1.5. Nguyên tắc tính khả thi..........................................................................................................73
3.2. Một số giải pháp quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo
ở trường Đại học Sài Gòn................................................................................................................73
3.2.1. Giải pháp tác động nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, nhân viên phụ trách quản lý
cơ sở vật chất và TBDH....................................................................................................................73
3.2.2. Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ sử dụng TBDH của đội ngũ cán bộ chuyên trách và
giảng viên .......................................................................................................................................75
3.2.3. Giải pháp về công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nâng cao trình độ và kỹ năng quản lý cơ
sở vật chất đào tạo..........................................................................................................................77
3.2.4. Giải pháp xây dựng kế hoạch mua sắm, sửa chữa CSVC và TBDH gắn liền với kế hoạch, dự
báo phát triển đội ngũ cán bộ, số lýợng sinh viên để kịp thời đáp ứng nhu cầu về cơ sở vật chất
trong tương lai................................................................................................................................80
3.2.5. Tham mưu tốt với chính quyền thành phố và cấp trên để được cấp kinh phí xây dựng CSVC
và mua sắm trang thiết bị phù hợp với nhu cầu đào tạo.................................................................81
3.2.6. Giải pháp về xây dựng quy trình mua sắm, sửa chữa, bảo trì CSVC và TBDH .......................82
3.2.7. Giải pháp tãng cýờng ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý cơ sở vật chất và
TBDH................................................................................................................................................83
3.2.8. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra...............................................................................84
3.3. Thăm dò các giải pháp..............................................................................................................86
3.8.1. Về tính cần thiết....................................................................................................................86
3.8.2. Về tính khả thi.......................................................................................................................87
Kết luận chương 3...........................................................................................................................88
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ..................................................................................................................89
TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................................................................91

của Nhà trường..............................................................................................................................57
Bảng 2.16. Đánh giá tần suất sử dụng TBDH của các giảng viên......................................................58


10
Bảng 2.17. Đánh giá mức độ thành thạo của giảng viên trong sử dụng TBDH vào việc giảng dạy...58
Bảng 2.18. Đánh giá hiệu quả của việc sử dụng thiết bị dạy học trong việc nâng cao chất lượng và
phương pháp dạy học......................................................................................................................59
Bảng 2.19. Bảng kế hoạch mua sắm của Ban Hạ tầng Cơ sở - trường
Đại học Sài Gòn năm 2012...............................................................................................................61
Bảng 3.1. Kết quả trưng cầu ý kiến về tính cần thiết
của các giải pháp đề xuất.................................................................................................................86
Bảng 3.2. Kết quả trưng cầu ý kiến về tính khả thi
của các giải pháp đề xuất................................................................................................................87


11
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Lý do về mặt lý luận
Giáo dục đại học hiện đại là một trong những thành tích vĩ đại nhất của
nền văn minh nhân loại. Alexander Griboyedov, một nhà soạn kịch Nga thế
kỷ 19 đã từng nói: “Con người càng được giáo dục nhiều thì mức độ hữu
dụng của họ đối với đất nước của họ càng tăng”. Qua đó, chúng ta cũng có
thể hiểu rõ được tầm quan trọng của giáo dục và đặc biệt là giáo dục đại học
đối với sự phát triển của một đất nước.
Hiện nay, cộng đồng thế giới đang trải qua các chuyển đổi quan trọng trong
chính trị, kinh tế, xã hội và quân sự. Giáo dục cũng đang có nhiều thay đổi quan
trọng. Như chúng ta đã biết, giáo dục đại học Việt Nam, giống như các hệ thống
giáo dục đại học trên thế giới, đã kinh qua nhiều thay đổi lớn, toàn diện và nhanh

Ngày 25/10, tại Hà Nội, Bộ Giáo dục - Đào tạo đã tổ chức Hội nghị
đánh giá thực trạng cơ sở vật chất, thiết bị đào tạo của các trường đại học và
cao đẳng công lập toàn quốc. Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đến dự và
phát biểu chỉ đạo hội nghị.
Tại hội nghị, Cục trưởng Cục Cơ sở vật chất và Thiết bị trường học, đồ
chơi trẻ em Trần Duy Tạo đã công bố kết quả khảo sát thực trạng cơ sở vật
chất (CSVC) và thiết bị đào tạo (TBĐT) tại các trường Đại học và Cao đẳng
công lập toàn quốc.
Theo đánh giá chung, những năm qua, vị trí, vai trò của công tác đầu tư
thiết bị đào tạo đã được các trường nhận thức đúng đắn, nhiều trường xây
dựng được cơ sở vật chất rất khang trang và đẹp (điển hình như Đại học An
Giang, Đại học Cần Thơ); một số trường đã xây dựng được các phòng thí


13
nghiệm, thực hành hiện đại, đáp ứng được nhiệm vụ giảng dạy, học tập,
nghiên cứu khoa học; 100% trường được đầu tư, trang bị phòng máy vi tính
và nối mạng internet; 69,4% số trường có sử dụng phần mềm ứng dụng trong
công tác giảng dạy và học tập; 66,3% trường có website riêng; nhiều trường
đã đầu tư xây dựng được thư viện điện tử hiện đại, đạt tiêu chuẩn thư viện
trong nước và thế giới... Có thể nói, cơ sở vật chất và đầu tư Nhà nước khá
lớn đã giúp giáo dục đại học đáp ứng được như cầu đào tạo nguồn nhân lực,
phát triển kinh tế xã hội, góp phần tích cực vào việc đảm bảo chất lượng...
Hiện nay, diện tích đất cho 1 sinh viên đại học, cao đẳng trong các
trường công lập quá thấp, khoảng 35,7 m 2 (trong khi tiêu chuẩn là 55 đến 85
m2 đất/ 1 sinh viên). Hầu hết diện tích đất chỉ để cho khu học tập, do đó, tình
trạng mật độ xây dựng quá cao (50-60%) so với tiêu chuẩn hiện hành (2025%). Diện tích sử dụng khu học tập trung bình trên 1 sinh viên cũng quá
thấp (chỉ khoảng 3,6 m2, trong khi tiêu chuẩn thiết kế hiện hành là 6 m2)...
Tính đến thời điểm khảo sát, theo báo cáo của 196 trường Đại học và
Cao đẳng công lập, chỉ có 157.429 chỗ ở cho sinh viên trong tổng số 855.337

Một số giải pháp quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học nhằm nâng
cao chất lượng đào tạo ở trường Đại học Sài Gòn.
4. Giả thuyết khoa học
Các giải pháp được đề xuất là có cơ sở khoa học, phù hợp với điều kiện
thực tế và có tính khả thi, nếu được thực hiện một cách đồng bộ thì sẽ góp
phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy
học ở trường Đại học
- Khảo sát thực trạng quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học ở trường
Đại học Sài Gòn.
- Đề xuất một số giải pháp quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học
nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ở trường Đại học Sài Gòn.


15
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các tài liệu, các luận án, đề tài, các văn bản pháp lý có liên
quan đến vấn đề nghiên cứu để làm luận cứ khoa học cho các giải pháp
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
- Phương pháp chuyên gia
- Phương pháp khảo nghiệm
- Phương pháp thống kê toán học
7. Những đóng góp của luận văn
7.1. Đóng góp về mặt lý luận
Hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác quản lý cơ sở vật chất ở trường
đại học hiện nay.

Mối quan hệ giữa các thành tố cấu thành quá trình giáo dục và dạy học
trong đó:
Cơ sở vật chất là một thành tố không thể tách rời được. Cơ sở vật chất thiết bị dạy học có mặt trong quá trình nêu trên có vai trò và vị trí như các
thành tố khác và không thể thiếu một thành tố nào.
Như vậy, cơ sở vật chất - thiết bị dạy học là một bộ phận, một thành tố
không thể thiếu được trong quá trình giáo dục và dạy học. Nó giúp cụ thể hóa
phần nào những tư duy từu tượng, giúp thể hiện phương pháp dạy học bằng
trực quan sinh động.
Chủ nghĩa Mác - Lênin xem xét lý luận và thực tiễn trong sự thống nhất
biện chứng. Thực tiễn là một phạm trù triết học chỉ toàn bộ hoạt động vật chất
có tính chất lịch sử - xã hội của con người làm biến đổi tự nhiên và xã hội.


17
Bản chất của hoạt động thực tiễn là sự tác động qua lại giữa chủ thể và khách
thể, trong đó chủ thể với tính tích cực của mình, tác động làm biến đổi khách
thể. Trong quá trình này không chỉ làm biến đổi khách thể mà còn làm biến
đổi ngay bản thân chủ thể. Lý luận với nghĩa chung nhất là sự khái quát
những kinh nghiệm thực tiễn, là sự tổng hợp các tri thức về tự nhiện và xã hội
đã được tích lũy qua quá trình lịch sử của con người.
Như vậy, lý luận là sản phẩm cao nhất của nhận thức, của sự phản ánh
hiện thực khách quan. Tính phổ biến của thực tiễn đối với nhận thức (lý luận)
thể hiện ở chỗ thực tiễn là khâu quyết định đối với hoạt động nhận thức (lý
luận). Nó không những là nguồn gốc, cơ sở, động lực của nhận thức mà còn là
mục đích của nhận thức. Chỉ có thực tiễn mới vật chất hóa được lý luận, đưa
lý luận vào đời sống hiện thực và biến thành khách thể vật chất. Chủ nghĩa
Mác - Lênin cũng khẳng định tính tích cực tác động của lý luận đối với thực
tiễn. Những tri thức về bản chất và quy luật của khách thể do lý luận đem lại,
có ý nghĩa to lớn trong hoạt động thực tiễn, làm cho thực tiễn vận động đúng
quy luật khách quan.

lực của giáo viên; K là trình độ của cơ sở vật chất - thiết bị dạy học của nhà
trường)
Trong những năm gần đây có một số nghiên cứu có đề cập đến cơ sở
vật chất - thiết bị dạy học trường học:
Tổ chức lao động quốc tế ADB/ILO (Evaluation Rating criteria for the
VTE Institution. ADB/ILO - Bangkok 1997) đưa ra 9 tiêu chuẩn và điểm
đánh giá cơ sở giáo dục - đào tạo để kiểm định các nước thuộc tiểu vùng sông
Mêkông như sau:
TT
1
2

CÁC CHUẨN
Triết lý
Tổ chức và quản lý

ĐIỂM TỐI
ĐA
25
45

GHI CHÚ


19
3
4
5
6
7

3
4
5
6

CÁC CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ
TỈ LỆ ĐÁNH GIÁ GHI CHÚ
Các thông tin chung về Giáo dục 5%
Đào tạo
Đội ngũ giáo viên
30%
Chương trình đào tạo
20%
Cơ sở vật chất và trang thiết bị
20%
Hệ thống quản lý
15%
Kiểm tra - Đánh giá
10%
TỔNG CỘNG
100%
Các điều kiện đảm bảo về cơ sở vật chất - thiết bị dạy học cho công tác

đào tạo chiếm 20% tổng điểm đánh giá chung.
Riêng ở nước ta, khi tổng kết kinh nghiệm các trường tiên tiến ngành ta
cũng đã khẳng định rằng cơ sở vật chất - thiết bị dạy học trường học là một
trong các yếu tố hết sức quan trọng. Thực tiễn giáo dục của các nước trên thế
giới và nước ta cho rằng đào tạo con người mới đáp ứng yêu cầu ngày càng
cao, ngày càng đa dạng nhằm phục vụ cho việc phát triển kinh tế - xã hội




22
Một số tác giả cho rằng: "Quản lý là tác động có định hướng, có chủ
đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị
quản lý) trong một tổ chức, nhằm làm cho tổ chức đó vận hành và đạt được
mục đích của mình".
Có ý kiến cho rằng: "Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá
trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để chúng ta phát triển phù
hợp với quy luật, đạt tới mục đích đã đề ra và đúng ý chí của người quản lý".
Quản lý là thiết chế và duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhân
làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành các nhiệm vụ và mục
tiêu đã định.
Từ những khái niệm trên đây ta có thể kết luận rằng: Quản lý là tác
động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý
thông qua việc thực hiện sáng tạo các chức năng quản lý để đạt được mục tiêu
của tổ chức, làm cho tổ chức vận hành tiến lên một trạng thái mới về chất.
Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích đến tập thể
người, nhằm thực hiện mục tiêu quản lý. Trong giáo dục, đó là tác động của
nhà quản lý giáo dục đến tập thể giáo viên, học sinh và các lực lượng khác
nhau trong hệ thống, nhằm thực hiện các mục tiêu quản lý giáo dục.
Các chức năng quản lý là biểu hiện bản chất của quản lý. Chức năng
quản lý là một phạm trù chiếm vị trí then chốt trong các phạm trù cơ bản của
khái niệm quản lý, là những bộ phận tạo thành hoạt động quản lý đã được
thích ứng chuyên môn hoá. "Các chức năng quản lý là những trạng thái biểu
hiện sự hoạt động có mục đích của tập thể người". Có bốn chức năng cơ bản
liên quan mật thiết với nhau, tạo thành chu trình quản lý: Lập kế hoạch, tổ
chức, chỉ đạo, kiểm tra. Trong bốn chức năng trên, chức năng tổ chức là quan
trọng nhất. Việc tìm hiểu và nghiên cứu những khái niệm cũng như những
trào lưu tư tưởng và học thuyết của quản lý có thể tạo nên một tầm nhìn, một



24
trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục
của nhà trường. [16, tr12]
Tóm lại: Quản lí giáo dục chính là quá trình tác động có định hướng
của ngành giáo dục, nhà quản lí giáo dục trong việc vận dụng nguyên
lý, phương pháp chung nhất của khoa học nhằm đạt được những mục tiêu đề
ra. Những tác động đó thự c chất là những tác động khoa học đến nhà trường,
làm cho nhà trường tổ chức một cách khoa học, có kế hoạch đảm bảo quá
trình giáo dục đạt được mục tiêu giáo dục.
1.2.3. Quản lý nhà trường
Cho đến nay, khó có đủ cứ liệu để xác định niên đại hay thời điểm hình
thành chính thức của nhà trường. Nhưng lịch sử Giáo dục đã chứng minh:
Nhà trường dưới hình thức phôi thai và đơn giản nhất với đầy đủ chức năng
của nó đã tồn tại trên 30 thế kỷ nay.
Từ cội nguồn của lịch sử, người ta đã đưa ra định nghĩa về nhà trường
như sau: “Nhà trường là một thiết chế chuyên biệt của xã hội, thực hiện chức
năng kiến tạo các kinh nghiệm xã hội cần thiết cho một nhóm dân cư nhất
định của xã hội đó. Nhà trường được tổ chức sao cho việc kiến tạo kinh
nghiệm xã hội nói trên đạt được các mục tiêu mà xã hội đó đặt ra cho nhóm
dân cư được huy động vào sự kiến tạo này một cách tối ưu theo quan niệm
của xã hội”
Vấn đề cơ bản của quản lý giáo dục là quản lý nhà trường - cơ sở giáo
dục, nơi tổ chức thực hiện mục tiêu giáo dục. Có nhiều định nghĩa khác nhau
về quản lý nhà trường.
Theo GS.Trần Kiểm: “Quản lý nhà trường là nhà trường thực hiện đường
lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình tức là đưa nhà trường
vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo
với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh”. [16, tr29]