BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

CAO THỊ ÁNH

MỘT SỐ GIẢI PHÁP
QUẢN LÝ CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở THỊ XÃ THUẬN AN,
TỈNH BÌNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN – 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

CAO THỊ ÁNH

MỘT SỐ GIẢI PHÁP
QUẢN LÝ CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở THỊ XÃ THUẬN AN,
TỈNH BÌNH DƯƠNG

CHUYÊN NGÀNH : QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ : 60.14.05
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. PHAN QUỐC LÂM


Cao Thị Ánh


MỤC LỤC
BẢNG KÝ HIỆU VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
MỞ ĐẦU..............................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài.....................................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu ..............................................................................................3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu........................................................................3
4. Giả thuyết khoa học ...............................................................................................4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu..............................................................................................4
6. Phương pháp nghiên cứu........................................................................................4
7. Đóng góp của luận văn............................................................................................5
8. Cấu trúc của luận văn..............................................................................................5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI.......................................................6
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ..................................................................................6
1.1.1. Một số kết quả nghiên cứu chính ở nước ngoài............................................7
1.1.2. Những nghiên cứu trong nước liên quan đến vấn đề nghiên cứu................8
1.2. Một số khái niệm cơ bản....................................................................................10
1.2.1. Giáo viên và Giáo viên THCS....................................................................10
1.2.2. Đội ngũ giáo viên và đội ngũ giáo viên THCS...........................................10
1.2.3. Nhiệm vụ và quyền hạn của GV.................................................................11
1.2.4. Phẩm chất, năng lực sư phạm của GV........................................................12
1.2.5. Những yêu cầu mới đối với GV, vai trò của GD và vị trí của người GV
trong giai đoạn hiện nay........................................................................................14
1.2.6. Đánh giá chất lượng GV.............................................................................19
1.2.7. Bồi dưỡng và bồi dưỡng giáo viên.............................................................20
1.2.8. Quản lý và Quản lý công tác BDGV..........................................................27

2.5. Thực trạng công tác BDGV THCS thị xã Thuận An........................................85
2.5.1. Điểm mạnh .................................................................................................85
2.5.2. Điểm yếu.....................................................................................................85
2.6. Nguyên nhân của thực trạng..............................................................................86

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG GIÁO
VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở THỊ XÃ THUẬN AN, TỈNH BÌNH DƯƠNG 88
3.1. Các nguyên tắc cơ bản của việc đề xuất các giải pháp......................................88
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu.............................................................88


3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện............................................................88
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả.............................................................89
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi...............................................................89
3.2. Một số giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên Trung học cơ sở ở thị
xã Thuận An, tỉnh Bình Dương................................................................................90
3.2.1. Giải pháp 1: Nâng cao nhận thức của CBQL và giáo viên về bồi dưỡng .90
3.2.2. Giải pháp 2: Xác định nhu cầu bồi dưỡng .................................................95
3.2.3. Giải pháp 3: Gắn kết chặt chẽ giữa công tác BDGV với quy hoạch phát
triển đội ngũ GV trường THCS.............................................................................96
3.2.4. Giải pháp 4: Tăng cường kiểm tra, giám sát công tác BDGV ..................98
3.2.5. Giải pháp 5: Tăng cường đào tạo và BDGV cốt cán đồng thời tăng cường
công tác tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên.........................................................99
3.2.6. Giải pháp 6: Đảm bảo các điều kiện cần thiết cho công tác BDGV đạt kết
quả........................................................................................................................101
3.2.7. Giải pháp 7: Đổi mới đánh giá kết quả BDGV .......................................102
3.2.8. Giải pháp 8: Hoàn thiện các chế độ chính sách, có chế độ động viên khích
lệ đối với hoạt động bồi dưỡng...........................................................................102
3.2.9. Giải pháp 9: Sự dụng hệ thống các phương pháp quản lý để quản lý công
tác BDGV theo chương trình phù hợp................................................................103

3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25

Chữ viết tắt
BD
BDGV
CB, GV, CNV
CBQL
CNH-HĐH

Giáo dục và Đào tạo
Giáo viên
Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng
Hiệu trưởng
Nghị quyết
Nhà xuất bản
Phó giáo sư. Tiến sĩ
Số lượng
Phương pháp dạy học
Quản lý
Quản lý giáo dục
Sách giáo khoa
Thiết bị dạy học
Trước công nguyên
Trung học cơ sở
Trung học phổ thông
Trung ương


DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
Sơ đồ
Sơ đồ 1.1. Chu trình quản lý...............................................................................31
Sơ đồ 3.1. Nội dung bồi dưỡng GV....................................................................93
Bảng biểu
Bảng 2.1 Quy mô giáo dục cấp THCS toàn tỉnh Bình Dương trích theo báo cáo
năm học 2011-2012 của Sở GD&ĐT tỉnh Bình Dương.....................................56
Bảng 2.2. Học lực của học sinh cấp THCS toàn tỉnh Bình Dương trích theo báo
cáo năm học 2011-2012 của Sở GD&ĐT tỉnh Bình Dương...............................56
Bảng 2.3. Hạnh kiểm của học sinh cấp THCS toàn tỉnh Bình Dương trích theo
báo cáo năm học 2011-2012 của Sở GD&ĐT tỉnh Bình Dương........................57

người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững”.
Điều 2 Luật Giáo dục đã ghi: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người
Việt Nam phát triển toàn diện có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và
nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội,
hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp
ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Nghĩa là giáo dục,
đào tạo ra những con người có tri thức, có nhân cách, những người có đủ
“đức, trí, thể, mĩ”. Công việc này không ai có thể làm được ngoài những nhà
giáo dục và quản lý giáo dục mà đội ngũ giáo viên trong nhà trường là nhân tố
trung tâm của sự phát triển giáo dục. Vì vậy người lãnh đạo, quản lý nhà
trường phải hết sức coi trọng xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên đủ về số
lượng, mạnh về chất lượng hay nói một cách khác là xây dựng, bồi dưỡng đội
ngũ giáo viên “vừa hồng, vừa chuyên”. Nghị quyết Ban chấp hành TW2 khóa
8 của Đảng cũng đã khẳng định “Giáo viên là nhân tố quyết định chất
lượng giáo dục, đào tạo và được xã hội tôn vinh”.
Thuận An là thị xã thuộc tỉnh Bình Dương. Hiện nay Bình Dương là
một trong những tỉnh đã và đang dẫn đầu cả nước về tốc độ công nghiệp hóa.
Đồng thời, đây cũng là nơi mà vấn đề chất lượng nguồn nhân lực bộc lộ một
cách rõ ràng và gay gắt: Sự thiếu hụt lao động chất lượng cao so với nhu cầu.
Hầu hết nhân lực địa phương là lao động phổ thông nên chỉ có thể tham gia


2

vào các quá trình lao động giản đơn. Số lao động có tay nghề cao có thể làm
việc trong các quá trình sản xuất hiện đại là không đáng kể… Điều này đã,
đang và sẽ gây tổn thất về nhiều mặt cho địa phương. Trước hết là những thiệt
thòi về kinh tế, nhưng quan trọng hơn là điều đó sẽ làm nảy sinh nhiều vấn đề
xã hội và kìm hãm tốc độ phát triển đáng lẽ cao hơn và bền vững hơn của tỉnh
nhà.

nhằm nâng cao tay nghề dạy học cho giáo viên của tỉnh. Tuy nhiên, hiệu quả
của hoạt động này chưa cao mà một phần là do thiếu những giải pháp quản lý
phù hợp. Vì vậy, việc đề xuất và thực thi những giải pháp quản lý nhằm nâng
cao chất lượng hoạt động bồi dưỡng giáo viên THCS ở thị xã Thuận An, tỉnh
Bình Dương là vấn đề cấp thiết. Đó là lý do để chúng tôi chọn đề tài: "Một số
giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên trung học cơ sở ở thị xã
Thuận An, tỉnh Bình Dương".
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên các
trường THCS ở thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương nhằm góp phần nâng cao
chất lượng đội ngũ giáo viên ở các nhà trường THCS trên địa bàn.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.2. Khách thể nghiên cứu
Bồi dưỡng giáo viên Trung học cơ sở các trường THCS ở thị xã Thuận
An, tỉnh Bình Dương.
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên các trường THCS ở thị
xã Thuận An, tỉnh Bình Dương.


4

4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất và thực thi được những giải pháp quản lý có cơ sở khoa
học và có tính khả thi thì có thể nâng cao hiệu quả công tác bồi dưỡng giáo
viên các trường Trung học cơ sở ở thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu một số cơ sở lý luận về vấn đề bồi dưỡng giáo viên
5.2. Tìm hiểu thực trạng quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên của các trường
Trung học cơ sở thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương.

xuất.
6.3. Phương pháp toán thống kê: Để xử lý về mặt định lượng những kết quả
nghiên cứu đã thu được bằng các phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
7. Đóng góp của luận văn
- Góp phần khái quát hoá lý luận về các giải pháp quản lý công tác bồi
dưỡng GV.
- Phản ánh thực trạng chất lượng đội ngũ GV và công tác bồi dưỡng giáo
viên THCS ở thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương.
- Đề xuất được một số giải pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên
Trung học cơ sở ở thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương đáp ứng được đòi hỏi
của sự nghiệp đổi mới Giáo dục.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, luận văn gồm có 3
chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài.
Chương 2: Thực trạng quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên Trung học cơ sở
ở thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương.
Chương 3: Một số giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên Trung học
cơ sở ở thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương.


6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Trong bối cảnh Việt Nam bước vào hội nhập với nền kinh tế thế giới,
nền giáo dục Việt Nam cũng phải đẩy nhanh tiến trình đổi mới để rút ngắn
khoảng cách về trình độ phát triển giáo dục trong tương quan so sánh với các
nước trong khu vực và thế giới. Phát triển giáo dục toàn diện, phải đánh giá
được điểm mạnh của nền giáo dục hiện tại để duy trì và phát triển hơn nữa,

chuyên biệt của xã hội để GD – ĐT thế hệ trẻ trở thành những công dân có
ích cho xã hội.
Trong QL nhà trường, quản lý đội ngũ Giáo viên là một bộ phận chủ
yếu của hệ thống cấu thành quá trình quản lý GD&ĐT, vì đội ngũ cán bộ QL
cùng với đội ngũ Giáo viên là yếu tố quyết định chất lượng GD. Kết quả toàn
bộ hoạt động của nhà trường, chất lượng GD của nhà trường phụ thuộc rất
nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ
giáo viên. QL nhà trường là phải QL toàn diện nhằm hoàn thiện và phát triển
nhân cách của thế hệ trẻ một cách hợp lý, khoa học và hiệu quả. Thành công
hay thất bại của nhiệm vụ đổi mới nâng cao hiệu quả GD trong nhà trường
phụ thuộc rất lớn vào điều kiện cụ thể của nhà trường. Vì vậy muốn thực hiện
có hiệu quả công tác QLGD người QL phải xem xét đến những điều kiện đặc
thù của nhà trường, phải chú trọng tới việc cải tiến công tác QL GD.
1.1.1. Một số kết quả nghiên cứu chính ở nước ngoài
Trên thế giới, ngay từ thời cổ đại, tư tưởng về DH và QL DH đã được
thể hiện trong những quan điểm của nhiều nhà triết học đồng thời là nhà GD.
Khổng Tử (551- 479 TCN) chủ trương phát triển năng lực của người học
bằng cách khuyến khích sở trường và phê bình sở đoản, phương châm DH
của ông là gợi mở. Socrates (469 - 399 TCN) đã đề xuất PPDH phát vấn được
sử dụng cho đến ngày nay. J.A.Komenxki (1592 - 1670) đã phân tích các hiện
tượng trong tự nhiên và hiện thực để đưa ra các biện pháp DH buộc HS phải


8

tìm tòi, suy nghĩ để nắm được bản chất của sự vật hiện tượng. J.J.Rousseau
(1717 - 1778) chủ trương GD trẻ em một cách tự nhiên và người học sẽ tự
khám phá, tích lũy kiến thức thông qua chính hoạt động của mình.
Từ cuối thế kỷ XIV, khi mà chủ nghĩa Tư bản bắt đầu xuất hiện, vấn đề
dạy học và QL dạy học đã được nhiều nhà giáo dục thật sự quan tâm. Nổi bật

nghiệp giáo dục...Sứ mệnh của đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục
có ý nghĩa đặc biệt cao cả. Họ là bộ phận lao động tinh hoa của đất nước. Lao
động của họ trực tiếp và gián tiếp thúc đẩy sự phát triển của đất nước, cộng
đồng đi vào trạng thái phát triển bền vững”.
Các công trình khoa học trên với tầm vóc quy mô về giá trị lý luận và
thực tiễn đó được áp dụng rộng rãi và mang lại những hiệu quả nhất định
trong QLGD, quản lý nhà trường. Phần lớn các công trình đó chủ yếu đi sâu
nghiên cứu lý luận có tính chất tổng quan về QLGD, QL nhà trường, xây
dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ GV. Tuy nhiên, theo chúng tôi ít có
công trình nghiên cứu đi sâu vào các giải pháp quản lý công tác BDGV
THCS. Đặc biệt, tại Thị xã Thuận An chưa có công trình nào nghiên cứu về
vấn đề QL và phát triển, nâng cao chất lượng đội ngũ GV THCS.
Trong giai đoạn đổi mới toàn diện GD nói chung, GD THCS nói riêng
thì việc BD đội ngũ GV là hết sức quan trọng, nó đòi hỏi các Nhà lãnh đạo,
các nhà quản lý giáo dục cần phải có những giải pháp hợp lý, phù hợp với
điều kiện thực tế của từng trường để nâng cao chất lượng công tác BDGV,
nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ GV. Vì vậy, trên cơ sở tìm hiểu, nghiên
cứu thực trạng các trường THCS tại địa bàn thị xã Thuận An, chúng tôi tập
trung quy hoạch các giải pháp QL và phát triển, nhằm nâng cao chất lượng
đội ngũ Giáo viên.


10

1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Giáo viên và Giáo viên THCS
1.2.2.1. Giáo viên
Theo điều 70, Luật Giáo dục năm 2005 quy định: “Nhà giáo là người
làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, các cơ sở giáo dục khác”.
Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây: Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt;

một nhiệm vụ, có đầy đủ các tiêu chuẩn của một nhà giáo, cùng thực hiện các
nhiệm vụ và được hưởng các quyền lợi theo Luật giáo dục và các luật khác
được Nhà nước quy định.
1.2.2.2. Đội ngũ giáo viên THCS
Đội ngũ GV THCS là lực lượng chủ yếu để tổ chức giảng dạy, GD
trong các nhà trường THCS. Đây là bộ phận rất quan trọng trong một tập thể
sư phạm. Chất lượng GD&ĐT cao hay thấp phụ thuộc phần lớn vào chất
lượng đội ngũ. Một đội ngũ giáo viên có trình độ cao, có đầy đủ phẩm chất và
năng lực cần thiết, yêu nghề, tận tụy với công việc...sẽ là động lực cơ bản tạo
nên mọi thành tích chung của nhà trường. Vì vậy, người QL nhà trường bao
giờ cũng biết nhìn nhận, đánh giá đúng vai trò của đội ngũ GV và có những
chủ trương, biện pháp thích hợp để xây dựng và phát triển lực lượng giáo viên
ngày càng vững mạnh.
1.2.3. Nhiệm vụ và quyền hạn của GV
1.2.3.1. Nhiệm vụ của GV theo Điều 71, Luật giáo dục 2005 quy định:
GV có những nhiệm vụ sau đây:
- Giáo dục, giảng dạy theo mục tiêu, nguyên lý GD, thực hiện đầy đủ và
có chất lượng chương trình GD;
- Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật và
điều lệ nhà trường;
- Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo; tôn trọng nhân cách
của người học, đối xử công bằng với người học, bảo vệ các quyền, lợi ích


12

chính đáng của người học;
- Không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức, trình
độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy, nêu
gương tốt cho người học;

sự thành công của các hoạt động sư phạm;
- Năng lực sư phạm của nhà giáo là khả năng thực hiện các hoạt động
DH và GD với chất lượng cao. Năng lực bộc lộ trong hoạt động và gắn liền
với một số kỹ năng tương ứng.
- Có thể trình bày các nhóm năng lực sư phạm cơ bản của GV một cách
khái quát như sau:
+ Năng lực chẩn đoán nhu cầu và đặc điểm đối tượng DH – GD;
+ Năng lực thiết kế kế hoạch DH – GD;
+ Năng lực tổ chức thực hiện kế hoạch DH – GD;
+ Năng lực giám sát, đánh giá kết quả các hoạt động DH – GD;
+ Năng lực giải quyết những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn DH – GD.
- Về cụ thể, năng lực sư phạm của nhà giáo thể hiện ở các mặt sau đây:
+ Nắm vững mục tiêu, nguyên lý GD, chương trình, nội dung môn học
và các đặc điểm tâm lý học sinh;
+ Hiểu được tâm lý, trình độ, năng lực học tập, dự đoán được triển
vọng phát triển của học sinh để có những phương pháp GD có hiệu quả;
+ Có kiến thức sâu về chuyên ngành, rộng về liên ngành, có hiểu biết
thực tiễn phong phú, có kinh nghiệm GD;
+ Có phương pháp tự học, tự nghiên cứu, biết ngoại ngữ để mở rộng
kiến thức chuyên môn và nâng cao trình độ nghiệp vụ sư phạm;
+ Có khả năng phát triển chương trình, thiết kế bài giảng;
+ Có khả năng tổ chức các hoạt động GD và DH bằng phương pháp
tích cực;


14

+ Biết sử dụng các thiết bị kỹ thuật DH đặc biệt là ứng dụng CNTT
vào quá trình giảng dạy môn học;
+ Linh hoạt, tế nhị trong giao tiếp, ứng xử sư phạm và cảm hóa học

thế kỉ của sự phát triển nhanh chóng chưa từng thấy của nền sản xuất – xã hội.
Trong quá trình phát triển này, con người sẽ đứng vào vị trí trung tâm. Bởi vì
sự phát triển đó được quyết định chủ yếu bởi sức mạnh của tri thức khoa học,
bởi sự khai thác tiềm năng con người, nguồn lực con người trở thành nhân tố
cơ bản của sự phát triển nhanh chóng và bền vững của một đất nước. Con
người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển của xã hội hiện đại.
Con người đó, chỉ có thể là sản phẩm của nhà trường hiện đại. Nhà trường
này có những mục tiêu mới, khác biệt căn bản so với các nhà trường truyền
thống. Đó là nhà trường hướng vào khuyến khích sự phát triển tiềm năng sáng
tạo của con người. Bên cạnh “học để biết”, nhà trường hiện đại đặt mục tiêu:
“Học để làm, học để thích nghi, học để chung sống” và “học để tự khẳng
định mình”. Cũng chỉ có như vậy, nhà trường mới thực sự trở thành phương
tiện cho sự phát triển cá nhân của mỗi trẻ em. Qua đó, xây dựng nguồn lực
con người cho dân tộc trong quá trình đi lên công nghiệp hóa, hiện đại hoá để
vươn tới một nền kinh tế mới - nền kinh tế tri thức.
Giáo dục Việt Nam nói chung và giáo dục Bình Dương nói riêng, về cơ
bản vẫn đang ở trình độ của một nền giáo dục truyền thống với mục tiêu, nội
dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học chưa đáp ứng kịp với yêu
cầu chung của xã hội. Vì vậy, chưa đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội
của đất nước cũng như của địa phương. Sự đổi mới giáo dục, đổi mới nhà
trường một cách cơ bản và toàn diện là điều cấp thiết. Quá trình đổi mới này
trước hết đặt ra những yêu cầu mới về vai trò, phẩm chất, năng lực của người
giáo viên.


16

Trước hết, từ cuối thế kỉ 20, có sự phát triển cực kì nhanh chóng của
công nghệ thông tin và các phương tiện nghe nhìn như: Internet, các kênh
truyền hình, các phần mềm dạy học… Đó là những phương tiện mới cho phép