Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
A. Phần mở đầu:
Ngay từ khi mới ra đời cơng lĩnh của Đảng cộng sản Việt Nam(1930) đã
khẳng định mục tiêu lý tởng phấn đấu của nớc ta là độc lập dân tộc và chủ
nghĩa xã hội. Trải qua hơn 70 năm Đảng ta đã lãnh đạo đất nớc kiên trì, quyết
tâm phấn đấu theo lý tởng đó. Nớc ta giành độc lập từ tay giai cấp địa chủ
phong khiến và thực dân do đó nền kinh tế nớc ta lạc hậu chủ yếu là nông
nghiệp, công nghiệp què quặt hơn nữa chúng ta chịu ảnh hởng nặng nề của
chiến trang, do đó xây dựng chủ nghĩa xã hội là một quá trình phấn đấu đầy
gian khổ cha có tiền lệ nào trong lịnh sử. Chúng ta phải tự tìm con đờng đi
cho mình nên những sai lầm khuyết điểm là không thể tránh khỏi, sai lầm lớn
nhất của chung ta đó là sự duy trì quá lâu dài nền kinh tế kế hoạch hoá tập
trung quan liêu bao cấp đã làm cho nền kinh tế nớc ta trong những năm đầu
xây dựng chủ nghĩa xã hội rơi vào tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng. Đại
hội Đảng lần thứ VI đã nhận ra những khuyết điểm sai lầm đó và đề ra đờng
lối đổi mới. Về kinh tế chúng ta đã áp dụng cơ chế thị trờng vào nền kinh tế n-
ớc ta dới sự điều chỉnh của nhà nớc. 15 năm đổi mới đã khẳng định đợc tính
đúng đắn của đờng lối đổi mới, không những chúng ta đa đất nớc thoát khỏi
tình trạng khủng hoảng mà còn đang hội nhập với kinh tế quốc tế và khu vực.
Tuy nhiên xung quanh việc áp dụng kinh tế thị trờng vào nớc ta vẫn còn rất
nhiều quan điểm trái ngợc nhau, có quan điểm cho rằng kinh tế thị trờng
không dung hợp với chủ nghĩa xã hội, chấp nhận kinh tế thị trờng là xa rời
định hớng xã hội chủ nghĩa. Đó vẫn là vấn đề phức tạp,vì vậy chúng ta cần
đứng trên quan điểm toàn diện để có thể đánh giá một cách đúng đắn về công
cuộc xây dựng nền kinh tế thị trờng theo định hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt
Nam.
B: Nội Dung:
1.Sự cần thiết phải xây dựng nền kinh tế thị trờng theo
định hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam:
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
1.1.Kinh tế thị trờng là gì và những đặc điểm của nó:

điều kiện cho việc thực hiện chiến lợc kinh tế của nhà nớc,và chính điều đó sẽ
tạo đợc sự tin tởng vào đờng lối lãnh đạo của Đảng.
Một trong những u điểm nổi bật của nền kinh tế thị trờng đó là cơ chế cạnh
tranh, nhờ nó mà các nhà sản xuất luôn phải thay đổi mẫu hàng và chất lợng
sản phẩm để có thể bán đợc hàng do đó cần đổi mới công nghệ máy móc. Còn
về phía nhân dân thì mua đợc những mặt hàng có chất lợng cao mà giá thành
lại rẻ làm cho đời sống của nhân dân đợc nâng cao. Cơchế cạnh tranh có tác
dụng điều chỉnh tích cực cơ cấu kinh tế, đào thải những yếu tố lạc hậu, làm
bộc lộ đầy đủ những yếu kém trong sản xuất kinh doanh, trong quản lý từ vĩ
mô đến vi mô của nớc ta. Cơ chế cạnh tranh có tác dụng điều chỉnh tích cực
nền kinh tế ổn định, các doanh nghiệp phát huy đợc hết những sáng tạo của
mình trong sản xuất kinh doanh, không những thế cơ chế cạnh tranh còn giúp
phát triển dịch vụ sau bán hàng nh bảo dỡng, bảo hành sản phẩm càng làm
tăng chất lợng sản phẩm.
Nền kinh tế thị trờng có vai trò tự điều tiết giá cả theo cung cầu mà không
phải là sự định giá nh nền kinh tế hiện vật, giúp cho cơ cấu kinh tế linh hoạt
hơn, ngời sản xuất có thể xác định nhu cầu của ngời tiêu dùng mà quyết định
có tiếp tục đầu t hay ngừng sản xuất mặt hàng nào đó để thu đợc lợi nhuận cao
nhất, do đó trong nền kinh tế thị trờng các nhà kinh doanh phải luôn đổi mới,
hạ giá thành, nâng cao chất lợng sản phẩm để giành thị trờng.
1.1.3. Những nhợc điểm của kinh tế thị trờng :
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Ngay trong bản thân bất kì một mô hình kinh tế nào cũng có mặt tích cực và
tiêu cực và kinh tế thị truờng cũng thế. Trong nền kinh tế thị trờng luôn tồn tại
những mặt trái mà nếu không có sự điều chỉnh và can thiệp của nhà nớc thì sẽ
phát triển mạnh mẽ tàn phá đời sống xã hội. Những khuyết tật này của kinh tế
thị trờng đợc chính các học giả phơng tây rút ra. Trớc hết sự tự do trong kinh
doanh của kinh tế thị trờng làm một bộ phận những nhà kinh doanh giàu lên
một cách nhanh chóng do nắm bắt đợc thị trờng trong khi đó số còn lại thì phá
sản phải đi làm thuê bị bóc lột nên khoảng cách giàu nghèo ngày càng tăng

Trong nền kinh tế thị trờng tự do t bản chủ nghĩa làm cho xã hội ngày càng
bất ổn định, một học giả phơng tây đã nhận xét chua chát trong các nền văn
minh của đợc gọi là phát triển của chúng ta tồn tại một tình trạng kém phát
triển thảm hại về văn hoá, trí não, đạo đức và tình ngời
1.2.Kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa đặc điểm và yêu cầu:
1.2.1. Đặc điểm của kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa:
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Đại hội lần thứ IX của đảng đã khẳng định một lần nữa Đảng và nhân dân
ta quyết tâm xây dựng đất nớc theo con đờng chủ nghĩa xã hội trên nền tảng là
chủ nghĩa Mác- Lê Nin và t tởng Hồ Chí Minh(15- 3 ) Và kinh tế thị trờng
chính là phơng tiện để chúng ta thực hiện mục tiêu đó. Nền kinh tế thị trờng
cũng có những đặc điểm giống nh kinh tế thị trờng t bản chủ nghĩa,đó là nền
kinh tế vận động theo những quy luật vốn có của nó nh quy luật giá trị, quy
luật cạnh tranh, quy luật cung cầu...Trong nền kinh tế thị trờng thừa nhận tính
độc lập, tự chủ của cá nhân, xí nghiệp tự họ sẽ đa ra những quyết sách về kinh
tế và tự mình gánh vác những mạo hiểm trong kinh doanh. Thị trờng có vai trò
quyết định trong việc phân phối những nguồn lực về kinh tế, giá cả do thị tr-
ờng quyết định, thị trờng đóng vai trò cơ sở trong việc phân bố tài nguyên, con
nhà nớc chỉ có vai trò điều tiết vĩ mô để giảm bớt những thất bại của thị trờng.
Mục đích của kinh tế thị trờng t bản chủ nghĩa là đem lại lợi nhuận cho cá nhà
t bản còn mục đích của kinh tế thị trờng xã hội chủ nghĩa đó chính là phát
triển lực lợng sản xuất, phát triển kinh tế để xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật
của xã hội chủ nghĩa(17-3) vì vậy kinh tế thị trờng xã hội chủ nghĩa có
những đặc điểm riêng của mình:
Trớc hết nền kinh tế dựa trên cơ sở cơ cấu đa dạng về hình thức sở hữu trong
đó sở hữu nhà nớc làm chủ đạo, do đó nền kinh tế gồm nhiều thành phần
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
trong đó kinh tế nhà nớc làm chủ đạo. Trớc kia trong nền kinh tế kế hoạch hoá
tập chung quan liêu bao cấp chỉ có hai hình thức sở hữu cơ bản là sở hữu tập
thể và sở hữu toàn dân coi nhẹ sở hữu t nhân làm kìm hãm sự phát huy năng

kinh tế thị trờng không phải là nền kinh tế tự do thả nổi mà là nền kinh tế có
định hớng vì mục đích dân giàu nớc mạnh xã hội công bằng dân chủ văn
minh.
Khác với nền kinh tế kế hoạch hoá tập chung quan liêu bao cấp trớc đây là
nền kinh tế khép kín, tự cung tự cấp, không có sự giao lu rông rãi với các nớc
khác nên nền kinh tế không có sức cạch tranh, không có động lực, nền kinh tế
nớc ta lại là nền kinh tế nhỏ sản xuất thấp kém do đó nếu không có ụ giao lu
với kinh tế thế giới thì chúng ta không thể phát triển kinh tế. Nền kinh tế thị
trờng của nớc ta là nền kinh tế mở, hội nhập với kinh tế thế giới để thu hút
vốn, kĩ thuật công nghệ hiện đại để có thể rút ngắn giai đoạn quá độ đi lên chủ
nghĩa xã hội. Ngày nay xu thế toàn cầu hoá kinh tế là xu thế khách quan tiếp
tục lôi cuốn các nớc vầ mở rộng trên hầu khắp các lĩnh vực làm tăng sức ép
cạnh tranh và sự tuỳ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế. Hội nhập quốc tế
vừa là quá trình hợp tác và đấu tranh phức tạp muốn phát triển kinh tế phải mở
rộng cửa, hội nhập với kinh tế quốc tế nhng đồng thời cũng phải gắn liền với
độc lập tự chủ lợi ích quốc gia dân tộc.
Tóm lại nền kinh tế thị trờng theo định hớng xã hội chủ nghĩa không phải là
kinh tế thị trờng tự do và đối với chúng ta cơ chế thị trờng không phải là liều
thuốc vạn năng, không phải là mục đích mà chỉ là phơng tiện(9-6 )
1.2.2. Những yêu cầu để thực hiện thành công nền kinh tế thị trờng theo định
hớng xã hội chủ nghĩa:
Mục đích của Đảng ta là xây dựng nớc Việt Nam độc lập, dân chủ giàu mạnh, xã
hội công bằng văn minh và chúng ta lấy kinh tế thị trờng làm phơng tiện đi lên chủ
nghĩa xã hội nhng nếu chúng ta không có những chính sách cụ thể định hớng rõ
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
ràng thì nền kinh tế thị trờng có xu hớng tự phát thành t bản chủ nghĩa- con đờng
quen thuộc và đã có tiền lệ trong lịch sử hình thành và phát triển kinh tế thị trờng
trên thế giới(25-8 ) Trớc hết chúng ta cần giữ vững và tăng cờng bản chất nhà nớc
ta là nhà nớc xã hội chủ nghĩa, nhà nớc của dân do dân và vì dân, giữ vững vai trò
lãnh đạo của đảng công sản Việt Nam, thực hiện chế độ Đảng cầm quyền lấy dân

chúng ta xây dựng một nhà nớc xã hội chủ nghĩa của dân do dân vì dân, nhân
dân làm chủ nhng thực ra trong kinh tế kế hoạch hoá tập chung quan liêu bao
cấp hay còn gọi là mô hình kinh tế chỉ huy tập chung quan liêu bao cấp chúng
ta rất ít coi trong dân chủ nhất là dân chủ trong kinh tế. Trong nền kinh tế chỉ
có kinh tế nhà nớc, kinh tế tập thể là tồn tại mà phủ nhận sự tồn tại và phát
triển của kinh tế t nhân, chúng ta thậm chí còn cấm đoán không cho nhân dân
có quyền tự do buôn bán, kinh doanh phục vụ lợi ích của mình và góp phần
phát triển xã hội. Do đó chúng ta không phát huy đợc sức mạnh của toàn dân,
nhân dân không có quyền tự do làm giàu cho chính mình, mọi thứ đều đợc cào
bằng chứ không phải là phân phối theo lao động đã làm nảy sinh t tởng chán
nản, làm cầm chừng vì có làm tích cực hay không thì cũng chỉ đợc hởng chế
độ nh nhau, mọi ngời hởng chế độ phân phối làm cho nhiều lúc thì lơng thực
thừa thãi còn nhiều lúc thì khan hiếm lơng thực làm lòng dân lung lay, niềm tin vào
Đảng có phần suy giảm.
Về kinh tế chúng ta nhà nớc hoá về kinh tế, chúng ta đã quá nông vội trong
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
việc xoá bỏ các thành phần kinh tế t nhân còn trong kinh tế nhà nớc thì thực
chất các xí nghiệp nhà máyvận hành theo cơ chế: cấp phát và giao nộp họ
chỉ đợc vận hành theo yêu cầu và văn bản của nhà nớc do đó đã làm thủ tiêu
sự sáng tạo của các doanh nghiệp, nên họ đã t động xé rào do thiếu vật t, t liệu
sản xuất. Trong nông nghiệp nông dân không thể yên tâm khi sản phẩm thu đ-
ợc nộp cho hợp tác xã và bị cào bằng nên khoán chui đã trở thành phổ biến
của các địa phơng. Các quan hệ hàng hoá tiền tệ bị hình thức hoá. Nền kinh tế
kế hoạch hoá tập chung quan liêu bao cấp đã gây ra những hậu quả nặng nề
mà cho tới giờ chúng ta vẫn cha thể khắc phục đợc. Mọi sản phẩm đợc cào
bằng nên động lực về lợi ích kinh tế của nền kinh tế nói chung và các chủ thể
kinh tế, ngời lao động nói riêng bị thủ tiêu, đời sống của nhân dân sa sút, sản
xuất đình trệ nền kinh tế hoạt động một cách thiếu sinh khí. Các doanh nghiệp
nhà nớc thiếu trách nhiệm vì lãi nộp nhà nớc lỗ nhà nớc chịu . Trong nền
kinh tế bên cạnh thị trờng có tổ chức do nhà nớc nắm giữ là thị trờng tự do

ngày càng lôi cuốn các nớc. Đã có hơn 120 nớc tham gia vào các tổ chức kinh
tế chính trị khác nhau và nổi lên ba khu vực chính đó là khu vực thị trờng
chung( EU ), khu vực mậu dịch tự do, và khu vc Châu á-Thái Bình Dơng làm
cho kinh tế nớc ta đứng trớc những nguy cơ và thách thức lớn thúc đẩy kinh tế
phát triển đồng thời tạo sức ép cạnh tranh với kinh tế khu vực và thế giới.
Sự phát triển của Trung Quốc đã chứng tỏ sự tồn tại và phát triển của nhà nớc
xã hội chủ nghĩa trên thế giới, chúng ta cần phải học hỏi những kinh nghiệm
thành công của Trung Quốc để áp dụng vào kinh tế nớc nhà.
Thế giới đang biến động phức tạp bên cạnh xu thế đối thoại hoà bình thì
chiến tranh vẫn đang gia tăng, sự can thiệp quá sâu và nội bộ các nớc của Mĩ
làm một cuộc chạy đua vũ trang mới đang diễn ra nguy cơ chiến tranh hạt
nhân huỷ diệt đang đe dọa loài ngời, sự gia tăng đột ngột của chủ nghĩa khủng
bố....và hàng loạt những nguy cơ khác đòi hỏi loài ngời phải chung sức phấn
đấu vì hoà bình cho nhân loại.
1.3.3. Kinh tế thị trờngvà con đờng đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam:
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Sự sa sút về kinh tế trong những năm 70-80 buộc Đảng ta phải thẳng thắn
nhìn nhận lại mô hình kinh tế kế hoạch hoá tập chung quan liêu bao cấp và
tìm ra một mô hình kinh tế mới phù hợp để phát triển. Đảng ta đã nhận ra rằng
chủ nghĩa xã hội với những mục tiêu tốt đẹp nhng không sử dụng cơ chế thị
trờng thì không thể thành công, không thể biến những ý tởng tốt đẹp đó thành
hiện thực của cuộc sống (7/8-5 ) Nớc ta đi lên chủ nghĩa xã hội từ một điểm
xuất phát thấp, cơ cấu kinh tế mang đặc trng của một nớc nông nghiệp lạc hậu
với hơn 80% dân số làm nông nghiệp, trong thời gian đầu chúng ta quá vội
vàng sao chép một cách nguyên si mô hình kinh tế của các nóckhác mà không
tính đến điều kiện lịch sử. Chủ nghĩa Mác-Lê Nin khẳng định cơ sở vật chất
của chủ nghĩa xã hội chỉ có thể là nền đại công nghiệp cơ khí có khả năng tái
tạo cả nông nghiệp, vì vậy chúng ta cần có một mô hình kinh tế không những
phải đáp ứng đợc nhu cầu tiêu dùng cho đời sống nhân dân mà còn đòi hỏi
phải có tích luỹ đáng kể cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Do đó phát