“KINH NGHIỆM TRONG VIỆC THỰC HIỆN
CÔNG TÁC PHỔ CẬP GIÁO DỤC TIỂU HỌC ĐÚNG ĐỘ TUỔI

TRƯỜNG TIỂU HỌC KHÁNH BÌNH ĐÔNG 1”

A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1. Cơ sở lý luận.
Mục tiêu thực hiện công tác chống mù chữ-phổ cập giáo dục tiểu học nói
chung, phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi nói riêng là để từng bước nâng cao
mặt bằng dân trí một cách toàn diện, tạo nguồn nhân lực, nhằm đáp ứng yêu cầu
của sự nghiệp phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong giai đoạn
phát triển hiện nay của xã hội.
Trong các trường tiểu học việc thực hiện công tác phổ cập giáo dục tiểu họcchống mù chữ (PCGDTH-CMC), phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi
(PCGDTHĐĐT) để từng bước đạt được hiệu quả. Bộ Giáo dục và đào tạo (GDĐT) đã ban hành Thông tư số 36/1999/BGD-ĐT ngày 4/12/1999 thay thế Thông tư
số 14/1999/TT-BGD-ĐT và công văn số 28/1999/QĐ-BGD&ĐT về quy định kiểm
tra, đánh giá công nhận PCGDTHĐĐT ở cơ sở xã, (phường, thị trấn); quận,
(huyện), tỉnh, (thành phố);
Tỉnh ủy và UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành Công văn số 38/CV-TU ngày
16/5/2001, Chỉ thị 07/CT-TU ngày 24/6/2002 của Tỉnh ủy; Chỉ thị 38/CTUB ngày
14/8/2002 của UBND tỉnh Cà Mau; Công văn số 366-CV/TU ngày 28/3/2008 về
việc đẩy mạnh công tác phổ cập giáo dục đã được tổ chức triển khai đến tận các cơ
sở xã, thị trấn, các trường học trong tỉnh;
Sở GD-ĐT Cà Mau, Phòng GD-ĐT huyện Trần văn Thời cũng đã có các
công văn cụ thể để chỉ đạo trong ngành về thực hiện nghiêm túc quy định kiểm tra
đánh giá công tác phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi tại Thông tư quy định số
36/1999/QĐ-BGD&ĐT mà cụ thể là:
- Tiêu chuẩn 1:
Huy động ít nhất 95% (ở mức độ 1), 98% (ở mức độ 2) số trẻ em ở độ tuổi 6
tuổi vào học lớp 1, có ít nhất 80% (ở mức độ 1), 90% (ở mức độ 2) số trẻ em 11
tuổi tốt nghiệp tiểu học, số trẻ còn lại trong độ tuổi đang học các lớp tiểu học.
- Tiêu chuẩn 2:

năm, những em trong độ tuổi, và nhân dân còn chưa được đến trường để tiếp tục
vận động đi học.
Trình độ đào tạo nghiệp vụ giáo viên, việc phân công giảng dạy ...;
Cơ sở vật chất phòng học, trang thiết bị phục vụ dạy và học ở các trường ...
đều phải thống kê, cập nhật và đối chiếu so với chuẩn quy định của Bộ GD-ĐT.
Để nắm bắt và xử lý các số liệu của trường, của đơn vị xã theo từng năm,
thống kê tính các tỉ lệ huy động, tốt nghiệp ... theo hướng dẫn quy định của Bộ
GD-ĐT sao cho đạt chuẩn tỉ lệ theo quy định, chính xác về số liệu ..., rút ngắn về
thời gian làm những điều đó là cả một khó khăn, là nỗi trăn trở của các nhà quản lý
giáo dục, của giáo viên chủ nhiệm và đặc biệt là giáo viên chuyên trách thực hiện
công tác phổ cập giáo dục trong nhà trường hiện nay mà trước đó nhà trường đã
thực hiện một cách chậm chạp, thiếu chính xác về số liệu.
Từ những quy định nêu trên, những khó khăn đã qua, tôi mạnh dạn đề xuất
áp dụng một số kinh nghiệm trong phạm vi trường học của mình thông qua thực
tiễn kinh nghiệm nhiều năm đã từng làm công tác phổ cập giáo dục của đơn vị.
2.Thực tiễn.
Những năm trước đây, từ năm 1997 sau khi đơn vị được công nhận đạt
chuẩn quốc gia về phổ cập giáo dục tiểu học-chống mù chữ, trường tiểu học Khánh
Bình Đông 1, theo sự phân công của Ban chỉ đạo chống mù chữ-phổ cập giáo dục
xã Khánh Bình Đông thì trường chúng tôi có trách nhiệm tiếp tục thực hiện nhiệm
vụ phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi trên địa bàn dân cư đó là: Ấp 02, ấp
12A, ấp 12B; đồng thời thực hiện công tác thống kê số liệu CMC-PCGD của 6 đơn
vị trường tiểu học trong xã, đối chiếu rà soát số liệu với 2 trường THCS trong địa
bàn so sánh với chuẩn quy định của Bộ GD-ĐT.
Trong 8 năm qua về thực hiện công tác PCGDTHĐĐT, với cách làm mày
mò, làm ngày làm đêm, làm cả trong thời gian nghỉ hè với lực lượng thực hiện là
2


toàn thể giáo viên của trường đến mãi năm 2005 đơn vị mới được UBND huyện

tác động của chính quyền địa phương, và nhân dân; ý thức trách nhiệm của cán bộgiáo viên-nhân viên trong trường còn hạn chế, cọi nhẹ việc cập nhật thông tin
chính xác về số liệu điều tra.
- Trong việc thống kê tổng hợp số liệu từ phiếu điều tra cho thấy còn thiếu
chính xác, mất rất nhiều thời gian do chưa có kế hoạch, biện pháp cụ thể phù hợp
với tiến độ thời gian cho từng mảng công việc.
- Việc thiết lập các loại hồ sơ sổ sách theo dõi, quản lý thiếu khoa học, chưa
thể hiện được đầy đủ các thông tin cần thiết theo yêu cầu mà chủ yếu là người làm
chưa có kinh nghiệm và thời gian để thực hiện, người làm công tác phổ cập thường
xuyên thay đổi theo năm học; phương tiện, điều kiện làm việc còn thiếu thốn, hạn
chế.
- Công tác xã hội hoá giáo dục chưa thật sự được quan tâm sâu sát trong việc
tuyên truyền vận động cộng đồng trách nhiệm xây dựng CSVC, thiết bị giáo dục,
3


chăm sóc sức khoẻ, giáo dục pháp luật, động viên khích lệ GV, HS vươn lên trong
công tác dạy và học.
* Nguyên nhân khách quan:
- Điều kiện kinh tế, đời sống của nhân dân ở vùng đặc biệt khó khăn như xã
khánh Bình Đông, đời sống kinh tế chỉ đủ ăn trong gia đình là đã khó còn việc
chăm sóc cho con cái có đủ điều kiện học tập lại càng khó hơn.
- Mặt bằng dân trí của nhân dân nơi đây còn thấp, chưa đồng đều, chưa tạo
điều kiện tốt tham gia cùng cộng đồng các công việc hỗ trợ xã hội nên việc điều tra
các thông tin từng hộ gia đình là cực kỳ khó khăn dẫn đến thiếu chính xác so với
thực trạng.
- Năng lực của CB-GV-NV của trường còn nhiều hạn chế, việc sử dụng máy
tính những năm trước đây ở trường là rất hạn chế, phải dùng phương pháp thủ
công để thống kê số liệu nên thời gian làm việc kéo dài, số liệu thống kê thường
thiếu chính xác. Các hồ sơ theo dõi quản lý thường sửa chữa tẩy xoá.
- Địa bàn rộng, dân cư phân tán đường xá đi lại khó khăn, các điều kiện

thông báo kết quả hai mặt giáo dục của học sinh trong thời gian học tập, thống nhất
kế hoạch dạy phụ đạo, bàn biệp pháp phối hợp cụ thể để giúp các em tiến bộ, hiện
nay trường đang áp dụng dạy phụ đạo đồng loạt học sinh yếu các lớp học trong
trường).
- Phối hợp với các Ban ngành đoàn thể, các lực lượng xã hội nhằm hổ trợ
kinh phí, cấp phát học bổng cho học sinh nghèo tạo điều kiện cho các em học tập
tốt hơn. Đầu năm học trường tiếp tục vận động cấp cho học sinh trên 60 phần tập
vở, trao tặng 5 chiếc xe đạp cho học sinh nghèo, 19 bộ quần áo...; tổng số tiền hỗ
trợ để các em có điều kiện học tập tốt hơn ước tính trên 7.000.000 đồng.
- Dịp tết các thầy cô giáo và học sinh toàn trường tham gia tích cực trong
việc gây quỹ “Kế hoach nhỏ” nhằm hổ trợ cho học sinh nghèo được đón tết ấm êm
trong tình thương mến của bạn bè, thầy cô và xã hội. Từ đó động viên được tinh
thần vươn lên học tập tốt hơn, yêu trường mến bạn, hạn chế học sinh lưu ban, bỏ
học; nếu trước đây sau tết số lượng học sinh giảm 3 đến 6 % thì năm qua không có
học sinh nào phải để GVCN đến vận động đi học trở lại.
- Mỗi giáo viên bộ môn và giáo viên chủ nhiệm lớp nắm chắc danh sách học
sinh yếu kém bộ môn mình dạy, học sinh yếu kém của lớp mình, giao việc vừa sức
cho đối tượng này, thường xuyên giúp đỡ khích lệ để các em tự tin vươn lên trong
học tập và tiếp thu kiến thức, tạo được môi trường học tập thân thiện, học sinh chủ
động tích cự học tập
2: Tham mưu với chính quyền địa phương để tổ chức tốt hoạt động điều
tra cập nhật số liệu phổ cập theo hộ gia đình.
Tôi đã đề xuất Lãnh đạo nhà trường có kế hoạch tham mưu với chính quyền
địa phương của 3 ấp trong địa bàn và BCĐ xã thực hiện các hoạt động trong công
tác phổ cập giáo dục, Những năm trước, qua thực tế công tác điều tra tại các hộ gia
đình còn nhiều lúng túng và thông tin thu nhập thiếu chính xác. Do vậy trong năm
qua lãnh đạo nhà trường đã tham mưu với chính quyền địa phương làm tốt khâu
điều tra, cụ thể như sau:
- Lấy thông tin về lý lịch học sinh phục vụ công tác điều tra số liệu phổ cập
giáo dục của 3 ấp ngay từ khi tuyển sinh lớp 1. Trong lúc tuyển sinh lớp 1 nhà

- Ghi đầy đủ các thông tin cần thiết trong phiếu điều tra, đánh số phiếu (theo
từng ấp).
- Cách ghi từng nội dung trong phiếu phải thống nhất để khi bộ phận nhập
máy vi tính nhập theo nội dung đã ghi thi dễ phân loại thông tin trên máy tính. Ví
dụ: Năm sinh phải ghi đủ 4 chữ số (không ghi ngày tháng sinh), học lớp thì không
ghi chữ lớp mà ghi 2 ký tự: 1.a hoặc 1.b, ghi tên trường đang học chữ in hoa và
viết tắt: KBĐ 1, KBĐ 6,... ghi khuyết tật: KT; Chưa đi học ghi: CH; Bỏ học lớp
1,2,3 ...: BH 1,2,3 ...; đang học ghi lớp 1,2,3 ... ghi ĐH 1,2,3 ...; nữ: đánh dấu X,
nam để trống, tốt nghiệp Tiểu học ghi TNTH, tốt nghiệp THCS ghi TNTHCS, ấp
Minh Hà A, ghi MH A, ấp Minh Hà B, ghi MHB, ấp 6, ghi A6,...
b/ Quá trình nhập máy vi tính và xử lý trên máy tính:
- Phân công 1 nhóm nhập số liệu trên máy tính trong nhóm có 4 người trong
đó có 1 người đọc và 1 người nhập số liệu vào máy, 1 người kiểm tra đọc, 1 người
kiểm tra nhập. Yêu cầu phải đọc đủ và nhập đủ thông tin, nhập thông tin phải đúng
theo quy định, nếu không sẽ dẫn đến khó khăn trong việc xử lý tách thông tin theo
từng loại.
- Nhập toàn bộ thông tin theo hộ gia đình ở tất cả các độ tuổi trên cùng một
mẫu vào máy tính (dùng trên Excel).
- Từ nội dung của mẫu này sẽ tách lấy các thông tin khác: Dùng lệnh trên
Excel để tách theo từng độ tuổi, tách học sinh đang học theo khối lớp, tách học
sinh đang học theo trường, tách học sinh bỏ học, học sinh khuyết tật, đếm số lượng
nữ, tách học sinh đã TN THCS, TN THPT, THCN, TCDN..., tách theo từng ấp,...
Nói chung với cách làm này có thể phục vụ cho toàn bộ các nội dung cần thiết cho
thực hiện các mẫu thống kê phổ cập theo quy định.
- Từ các nội dung đã nhập đầy đủ dùng máy tính tách ra theo yêu cầu cần
thiết để thống kê các số liệu và tổng hợp đối chiếu với số liệu chung trên cùng một
biểu mẫu ban đầu đã đem lại chính xác cao.
4. Thiết lập hệ thống hồ sơ sổ sách theo dõi quản lý CMC-PCGD theo
hệ thống và mang tính khoa học.
6

Bộ phiếu điều tra trình độ văn hóa hộ gia đình (TĐVH) phải được bảo quản,
ghi chép, cập nhật cẩn thận, hàng năm. Muốn vậy việc ghi chép vào phiếu phải tỉ
mỉ, cẩn thận, tránh bôi xóa, xem xét đối chiếu với phiếu cũ để cập nhật, nếu ghi
mới thì ghi chép tên chủ hộ, các thành viên từ lớn tuổi đến nhỏ tuổi, ghi chú các
cột nữ, dân tộc, các cột TĐVH, đánh số từng ấp. Việc đối chiếu trình độ văn hóa
trên phiếu điều tra và các loại danh sách như danh sách lớp, sổ đăng bộ … là hết
sức cần thiết tránh trường hợp sai trình độ.
+ Ghi sổ phổ cập giáo dục tiểu học, và sổ chống mù chữ:
Sổ phổ cập tiểu học, sổ chống mù chữ là dùng để theo dõi các đối tượng độ
tuổi từ 0 – 35 tuổi hàng năm nên việc nhặt các đối tượng trong độ tuổi từ Phiếu
7


điều tra vào sổ phổ cập phải được thực hiện chính xác (dùng máy tách ra sau khi
đã nhập số liệu đầy đủ, chính xác), tránh thiếu hoặc dư các đối tượng. Tiến hành
cập nhật vào sổ theo thứ tự độ tuổi lớn trước, nhỏ sau, theo từng ấp … cách mỗi độ
tuổi nên trừ khoảng 2 đến 3 trang để có thể điều chỉnh hoặc ghi bổ sung hàng năm
khi cần thiết.
Sau khi ghi thêm và kiểm tra danh sách đầy đủ các cột mục trên sổ phổ cập,
trước khi lên các biểu mẫu thống kê, người làm nên lưu ý các mẫu thống kê đầu Sổ
phổ cập, cần thống kê trình độ các đối tượng trong Sổ theo địa bàn từng ấp. Thực
tế nhận thấy, đa số người làm chúng ta đều bỏ quên công việc này. Theo tôi, người
làm cần phải nắm rõ các số liệu này, vì đây là cơ sở để đánh giá, phân loại các ấp
trong công tác Phổ cập, nó cũng là cơ sở để đề ra kế hoạch cho từng ấp hoàn thành
tốt hơn ở những năm sau. Dựa vào đây, giáo viên làm công tác phổ cập có thể
tham mưu cho Ban chỉ đạo để đánh giá chất lượng hoạt động của các thành viên
Ban chỉ đạo phụ trách ấp.
+ Tổng hợp các biểu mẫu thống kê, các loại danh sách:
Sau khi cập nhật, hoàn chỉnh sổ phổ cập tiểu học, giai đoạn tổng hợp các số
liệu, lên các biểu mẫu thống kê, thiết lập các loại danh sách đòi hỏi sự cẩn thận,

5.1. Sự cần thiết tăng cường công tác về tuyên truyền:
Tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng pháp luật của nhà nước
về giáo dục, phối kết hợp để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh:
- Tổ chức tốt thực hiện cuộc vận động 3 đủ (đủ ăn, đủ mặc, đủ sách vở học
tập), được sự đồng thuận trong mọi tầng lớp nhân dân, trong PHHS và toàn thể
CB-GV-NV, học sinh toàn trường.
- Tổ chức tốt các hội nghị PHHS theo từng lớp, từng khối lớp nhằm tuyên
truyền các chủ trương chính sách của Đảng, nhà nước về giáo dục và kế hoạch
nhiệm vụ năm học cuả nhà trường.
- Tham mưu với chính quyền địa phương tổ chức tốt hội nghị bàn biện pháp
giáo dục đạo đức học sinh (thành phần mở rộng gồm các ấp, các ngành đoàn thể
địa phương, công an ấp, xã, HĐSP trường).
- Phối hợp với công an xã tổ chức giáo dục về an toàn giao thông, phòng
chống HIV/AIS, phòng chống tệ nạn xã hội, chơi trò chơi nguy hại khác dẫn đến
kết quả xấu về hạnh kiểm và học lực, tổ chức giáo dục truyền thống thông qua các
ngày lễ lớn, ...
- Phối hợp chặt chẽ với hội khuyến học, công đoàn nhà trường nhằm tổ chức
tốt việc giúp đỡ học sinh nghèo vươn lên đạt kết quả cao trong học tập. Động viên
khen thưởng kịp thời trong GV và học sinh.
- Phối hợp chặt chẽ, thường xuyên với công an xã, y tế địa phương trong
việc giáo dục đạo đức và chăm sóc sức khoẻ cho học sinh.
5.2. Về việc vận động ủng hộ trên tinh thần tự nguyện để mua sắm, xây
dựng bổ sung CSVC:
- Huy động kinh phí từ các mạnh thường quân để hỗ trợ làm tốt công tác
điều tra, xử lý số liệu PCGD và hình thành các loại hồ sơ theo quy định.
Thời gian thực tế thực hiện công tác điều tra, xử lý số liệu, các loai hồ sơ
CMC-PCGD trong năm 2010 tại trường là gần 2 tháng (từ đầu tháng 8 đến cuối
tháng 9 năm 2010). Không nên huy động nhiều CB-GV-NV tham gia làm giảm độ
chính xác mà chỉ cần 2 đến 4 người có năng lực, vai trò, trách nhiệm cao nắm rõ
phương pháp làm và đặc biệt là cần phải có một nguồn kinh phí tại trường hổ trợ

- Thiết lập đủ các hồ sơ theo quy định.
- Các số liệu điều tra đúng trùng khớp với thưc tế, ít nhầm lẫn phải điều
chỉnh, không sai sót so với các năm qua.
- Các số liệu thống kê đúng trùng khớp với các biểu bảng.
- Các số liệu đúng khớp với hồ sơ minh chứng.
4/ Hình thức: Các loại hồ sơ được sắp xếp khoa học, dễ kiểm tra, hình thức
sạch đẹp, tất cả hồ sơ đều, xử lý và lưu trữ trên máy vi tính và tủ hồ sơ.
Đã được UBND huyện Trần Văn Thời kiểm tra công nhận trường, xã Khánh
Bình Đông đạt chuẩn chống mù chữ, phổ cập giáo dục phổ cập đúng độ tuổi năm
2010.
5/ Công tác XHHGD: Được củng cố và quan tâm từ các lực lượng xã hội,
các nhà tài trợ, các mạnh thường quân, PHHS năm qua là đáng kể làm giảm đi nỗi
phấn đấu đơn độc đè nặng lên thầy cô giáo trong trường.
D. BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
1. Công tác phối hợp với PHHS, các ban ngành đoàn thể nhằm tập trung
nâng cao chất lượng hai mặt giáo dục ở đối tượng học sinh yếu kém phải được
thực hiện thường xuyên, đòi hỏi phải có sự đầu tư về kế hoạch, chú ý về tâm lý
giáo dục, kinh phí hỗ trợ, động viên kịp thời. Giúp cho đối tượng này tiến bộ
không phải dễ nhưng nếu làm được một cách thực chất và đồng loạt sẽ góp phần
nâng cao mặt bằng dân trí một cách bền vững.
2. Xây dựng Thư viện sách giáo khoa giành cho học sinh nghèo không chỉ
có ý nghĩa về mặt vật chất mà còn có ý nghĩa cao đẹp về mặt tinh thần, là một
10


nguồn động viên, khích lệ các em học sinh nghèo vươn lên học tập tốt hơn, giáo
dục cho học sinh toàn trường lòng nhân ái, tính tiết kiệm.
3. Công tác tuyển sinh trong hè nếu biết kết hợp để điều tra, bổ sung số liệu
phổ cập là việc làm rất hiệu quả vì đây là dịp tốt nhất để nhà trường gặp mặt và
trao đổi với từng phụ huynh học sinh và xem được hộ khẩu của mỗi hộ gia đình,

các biện pháp áp dụng thực hiện SKKN nêu trên mà đơn vị đã thực hiện. Tôi đề
nghị các thầy cô chúng ta cần dành thời gian tiếp tục nghiên cứu tiếp tục tạo lập
được phần mềm (hàm Excel) theo mẫu thống kê quy định của Bộ GD-ĐT sao cho
khi nhập phiếu điều tra chính xác, máy tính sẽ tự động chiết xuất được các biểu
bảng cần thiết theo yêu cầu.
3. Đối với BCĐ cấp tỉnh và cấp huyện, cần có chính sách biên chế cho các
trường tiểu học 1, THCS 1 của các xã có 1 chuyên trách phổ cập giáo dục để có đủ
thời gian thực hiện tốt công tác phổ cập giáo dục của đơn vị và của xã.
11


Nếu như hiện nay thì trường tiểu học 1 phải gánh việc thống kê tổng hợp
của toàn xã; giáo viên thực hiện phổ cập trường tiểu học 1 vừa phải dạy và lại vừa
phải làm phổ cập tôi chắc chắn cả 2 việc trên đều không có việc nào đạt hiệu quả
cao.
4. Đối với các trường không nên thay đổi cán bộ giáo viên làm công tác phổ
cập vì những người muốn có bề dày kinh nghiệm để thực hiện công tác phổ cập đạt
được chất lượng hiệu quả cao ở đơn vị thì ít nhất phải có từ 3 năm trở lên làm
nhiệm vụ phổ cập giáo dục.
Trên đây là một số biện pháp, kết quả cũng như những kinh nghiệm được rút
ra trong thực tiễn công việc chỉ đạo và làm công tác CMC-PCGD ở trường tiểu học
Khánh Bình Đông 1, giai đoạn 2001-2010; để từng bước thực hiện thắng lợi
PCGDTHĐĐT ở mức độ 2 xin trân trọng được nhận sự đóng góp ý kiến chân tình
của đồng nghiệp và lãnh đạo.
Xin chân thành cảm ơn!
Ngày tháng

năm 2010

Người viết

Nhận xét
Nội dung
Xếp loại
Đặt vấn đề
Biện pháp
Kết quả phổ biến
Tính khoa học
Tính sáng tạo

Xếp loại chung: ……………………….

Xếp loại chung: …………………………

Ngày …… tháng ……. năm ……….
Tổ trưởng

Ngày …… tháng ……. năm ……….
Hiệu trưởng

Vũ Biên Cương
PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HUYỆN TRẦN VĂN THỜI
Nhận xét:
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
Căn cứ kết quả xét thẩm định của HĐKH Phòng GD-ĐT cấp huyện, Trưởng
Phòng GD-ĐT huyện thống nhất công nhận SKKN và xếp loại:
13