C^2SH

.

-

P G S . T S . N G U Y E N DtfC V U

C A U H O I VA B A I T A P
K I NANG

DIA L I 12
(Theo chitcfng trinh gidm tdi cua Bo GD vd DT)

NHA

XUAT BAN

DAI

HOC

QUOC GIA

HA

NOI


NHA XUAT BAN DAI HQC QUOC GIA HA NQI
16 Hang Chuo'i - Hai Ba Trifng - Ha Npi

THU

TRANG

Che ban:

NHA

SACH HONG A N

Trinh bay bia:

N H A SACH HONG A N

quan va mot so cau hoi tu luan khac bam sat theo ngi dung chuang trinh
giam tai.
Trong moi bai con c6 mot so cau hoi kho danh cho cac em luyen tap

Doi tac lien ket xuat ban:
NHA

de thi hoc sinh gioi Dia li.
SACH HONG A N

Thuc hien dugc cac cau hoi va bai tap trong sach nay, cac em se nam
vimg dugc ngi dung mon Dia l i lap 12, thanh thuc cac k l nang dia l i ca ban
nhu: phan tich bang so lieu, ve bieu do va nhan xet, dgc ban do, doc Atlat
Dia l i . . . giiip cac em vOng vang va tu tin trong cac ki thi quoc gia.
Chiic cac em hoc tot va ngay cang c6 hung thii vai mon Dia li han.
TAG

,i\
Nen kinh te nuac ta sau chien tranh hi rai vao tinh trang khung hoang
keo dai. Lam phat c6 thai ki luon a muc 3 con so.
b) Dien bien
- Cong cuoc doi mai dugc manh nha tu nam 1979, dau tien la tu ITnh vuc
nong nghiep.
- Duong loi doi mai la dua nen kinh te - xa hoi nuac ta phat trien theo
baxuthe:
+ Dan chu hoa dai song kinh te - xa hoi.
+ Phat trien nen kinh te hang hoa nhieu thanh phan theo dinh huang xa
hoi chu nghia.
+ Tang cuang giao luu va hop tac vai cac nuac tren the giai.
c) Thanh twu
- Nuac ta da thoat khoi tinh trang khung hoang kinh te - xa hoi keo dai.
Lam phat dugc day lui va kiSm che a muc mot con so.
- Toe do tang truang kinh te kha cao.
- Ca cau kinh te chuyen dich theo huang cong nghiep hoa, hien dai hoa.
- Ca cau kinh te theo lanh tho cflng chuyen bien ro net.
- Dat dugc nhirng thanh tuu to Ion trong xoa doi giam ngheo.
• 2. Neu boi canh va thanh tyu ciia naoc ta trong hoi nhap quoc te va
lihu vyc.
Huang dan:
a) Boi canh
- Toan chu hoa cho phep nuac ta tranh thii dugc cac nguon luc ben
ngoai, dong thofi dat nen kinh te nuac ta vao the bi canh tranh quyet liet.

(

- Viet Nam va Hoa Ki binh thuang hoa quan he tu dau nam 1995.
- Nuac ta da tra thanh thanh vien cua ASEAN tu thang 7 - 1995.

- Day manh cong nghiep hoa, hien dai hoa gan vai phat trien nen kinh te
tri thuc.
- Day manh hoi nhap kinh te quoc te de tang tiem lire kinh te quoc gia.
- Co cac giai phap hiJu hieu bao ve tai nguyen, moi truong va phat trien
ben virng.

- Anh huong den cong cuoc Doi mai cua nuac ta:

C. 1981.

D.1982.

• 8. Viet Nam va Hoa Ki binh thu-o-ng hoa quan h? vao nam:
A. 1994.

B.1995.

C. 1996.

D. 1997.

Huang dan: B
• 9. Nu-oc ta da la thanh vien ciia ASEAN tit nam:

Huang dan:
~ Boi canh: Tinh hinh quoc te dien bien het sue phuc tap (Nhieu nuac
XHCN a Dong Au va Lien X6 tien hanh cai each nhung khong thanh cong.
Lien X6, thanh tri cua phe XHCN tan ra, nhieu nuac XtlCN khac chuycn
doi nen kinh te va duang loi phat trien...).


D. 2007.



Huang ddn:
Vung biSn cua nuac ta bao gom: noi thuy, lanh hai, vung tiep giap lanh
hai, vung dac quygn ve kinh te va ihkm luc dia. Nuac ta c6 chu quyen tren
mot vung biSn khoang tren 1 trieu km^ tai Bien Dong.
+ Noi thuy la vung nuoc tilp giap vai dat lien, a phia trong duong ca sa.
+ Lanh hai la vung biln thuoc chu quyen quoc gia tren bien, c6 chieu
rong 12 hai li (1 hai li = 1852m).
+ Vung tiSp giap lanh hai la vung biln dugc quy dinh nham dam bao
cho vice thuc hien chu quy^n cua nuac ven bien, rong 12 hai l i .
+ Vung dac quySn vh kinh \t la vung tiep lien vai lanh hai va hop vai
lanh hai thanh mot vung biln rong 200 hai l i tinh tu duong ca sa. C) vung
nay, Nha nuac ta c6 chu quygn hoan toan ve kinh te nhung van de cac nuoc
khac dugc dat 6ng din dSu, day cap ngdm va tau thuySn, may bay nuac
ngoai dugc tu do \h hang hai va hang khong nhu Cong uac quoc te quy dinh.
+ Th6m luc dia nuac ta la phan ngam dual bien va long dat dual day
bign thuoc phSn luc dia keo dai, ma rong ra ngoai lanh hai cho den ba ngoai
cua ria luc dia, c6 do sau khoang 200m hoac hon nua. Nai nao ba ngoai cua ria
luc dia each duong ca sa khong dSn 200 hai li thi them luc dia nai ay dugc tinh
dSn 200 hai li. Nha nuac ta c6 chu quySn hoan toan vh mat tham do, khai thac,
bao ve va quan li cac tai nguyen thien nhien a them luc dia Viet Nam.
• 4. Neu y nghia ty nhien cua vi tri dia li va pham vi lanh tho nu-ffc ta.
Huang ddn:
- V i tri dia li da quy dinh dac diSm ca ban cua thien nhien nuac ta la
mang tinh chat nhiet dai am gio mua.
- Nuac ta nam a vi tri tiSp giap giua luc dia va dai duang tren vanh dai
sinh khoang chau A - Thai Binh Duong, tren duang di luxi va di cu cua
nhifiu loai dong thuc vat nen c6 nhiSu tai nguyen khoang san va tai nguyen
sinh vat v6 cung quy gia.
- V i tri va hinh th6 nuac ta da tao nen su phan hoa da dang cua tu nhien

chau A, khu vuc gio mua dien hinh nhat tren thS giai.
- Tiep giap vai Bien Dong, nguon du trG doi dao ve nhiet va am, chiu
anh huang sau sac cua bien.
• 7. Ncu y nghia ciia vj tri dia li va pham vi lanh tho Viet Nam.
Huang dan:
- Y nghia tu nhien
+ V i tri dia l i da quy dinh dac diem ca ban ciia thien nhien nuac ta
mang tinh chat nhiet dai am gio mua.
+ Nuac ta nam a vi tri tiep giap giila luc dia va dai duong tren vanh
dai sinh khoang chau A - Thai Binh Duang, tren duang di luu va di cu cua
nhicu loai dgng thuc vat nen c6 nhieu tai nguyen khoang san va tai nguyen
sinh vat v6 cung quy gia.
+ V i tri va hinh the nuac ta da tao nen su phan hoa da dang cua tu
nhien thanh cac vung tu nhien khac nhau giiia mifin BSc vai mign Nam,
giua mien nui va dong bang, ven bien, hai dao.
10

+ Nuac ta cung nam trong vung c6 nhieu thien tai tren th^ giai nh^t la
bao, lu lut, ban ban thuang xay ra hang nam.
• 8. Quan dao ciia nuoc ta nkm a ngoai khoi xa tren Uign Dong la:
A. HoangSa.

'

B. Thd Chu.

C. Truang Sa.

D. Cau A + C dung.


B. Nhieu tai nguyen khoang san.
C. Nhicu vung tu nhien tren lanh tho.
D. Nhieu bao va lii lut, han han.
Huang dan: B
• 13. Dya vao ban do Cac nu-oc Dong Nam A va ban d6 Dja li tur nhien
Vict Nam, hay cho biet nu-ffc ta ti^p giap voi cac nu-oc nao tren dat
lien va tren bien.
- Tren dat lien: Trung Quoc, Lao, Campuchia.
- Tren bien: Trung Qu6c, Campuchia, Philippin, Malaixia, Brunay,
Indonexia, Xingapo, Thai Lan.
11


• 14. Dya vao kien thuc da hoc, hay cho biet pham vi lanh tho cua moi
nu-6c bao gom nhung bo phan nao?
Huang ddn: Pham vi lanh tho ciia moi nuac bao g6m 3 bo phan: Vung
dat, vung bien va vung trai.
• 15. Hay k£ ten mot so cu-a kh^u quan trong tren dirtmg bien gioi vo-i
cac niroc Trung Quoc, Lao, Campuchia cua nu-oc ta.
'Huang ddn:
- Tren duang bien giai vai Trung Qu6c: cua khiu Mong Cai, Hun Nghi,
Dong Dang, Lao Cai...
- Tren duang bien giai vai Lao: cua khSu Can Tree, Lao Bao...
- Tren duang bien giai vai Campuchia: cua khSu Moc Bai, VTnh Xuang...
• 16. Hay xac dinh vi tri dja li va pham vi lanh th6 nuoc ta tren ban d6
Cac nu-dc Dong Nam A.
Huang ddn:
a) Vitridiali
- O ria phia dong cua ban dao Dong Duang, a gan trung tam cua khu vuc
Dong Nam A.

• 4. Trinh bay dac diem dia hinh viing niii TruoTig Son B3c va Tru-crng
Son Nam.
Huang dan:
- Vung nui Truang San BSc: tu nam song Ca tai dco Hai Van, g6m cac
day nui song song va so le thco huang lay BSc - Dong Nam vai dja th6 cao
a hai dau va thap a doan giua.
- Vung niii Truang San Nam:
+ Gom cac khoi nui va cac cao nguyen.
1A

+ Kh6i nui Kon Turn va kh6i nui cue Nam Trung Bo c6 dja hinh ma
rong va nang cao. d6c ve phia dong.
+ Cac cao nguyen badan Play Ku, DakLak, Ma Nong, Di Linh c6 dia
hinh tuang doi bang phang, lam thanh cac hk mat cao 500 - 800 - 1000m va
cac ban binh nguyen xen doi a phia tay.
• 5. Neu dac didm ciia dia hinh ban binh nguyen va vung doi trung du
nuo-c ta.
Huang dan:
- Ban binh nguyen a Dong Nam Bo vai bac them phu sa c6 cao khoang
100m va b£ mat phu badan cao chung 200m.
- Dia hinh d6i trung du phSn nhiSu do tac dong cua dong chay chia cat
cac thim phu sa c6. Dai d6i trung du rong nhdt nim a ria d6ng bang song
H6ng va thu hep a ria d6ng bang ven bien mien Trung.
• 6. Neu nhung di£m khac nhau ve dja hinh giira hai viing niii Dong
Bac va Tay Bac.
Huang dan:
- Vung niii Dong Bac:
+ Nam a ta ngan song Hong.
+ Co 4 canh cung Ian chum d4u a Tam Dao, ma ra ve phia bac va
phia dong: Song Gam, Ngan Son, Bac San, Dong TriSu.

Huang ddn: Quan sat hinh 6 SGK, c6 the th4y dugc dia hinh nuac ta c6
3 dac d i l m chu yeu:
- Dia hinh d6i niii chi6m phSn Ion dien tich, nhung chu yeu la doi niii thap.

• 8. Bieu liien nao sau day chirng to ro ret dia hinh niii Viet Nam da dang?

- Hucmg niii: tay hie - dong nam va huang vong cung.

A . Mien niii c6 cac cao nguyen badan xep tang va cao nguyen da voi.
B. Ben canh cac day mil cao, d6 so, a mifin niii c6 nhiSu niii th§p.
C. Ben canh mil, miSn niii con c6 d6i.
D. Mien niii c6 nui cao, niii trung binh, niii th^p, cao nguyen, son nguyen,...
Huang dan: D
•

9. Net noi bat ciia dia hinh viing niii Dong B5c la:
A . Co dia hinh cao nhat nuac ta.
B. Co 3 mach niii Ian huang tay hie - dong nam.
C. Dia hinh mil thap chiSm phdn Ian dien tich.
D. Gom cac day niii song song va so le huang tay bSc - dong nam.
Huang dan: B

•

B. Co nhieu day niii cao va do so nhat nuac ta.
C. Co bon canh cung Ian.

14. Du-a vao hinh 6 S G K (Dia hinh), neu sy da dang dia hinh nu-6"c ta.
Hu(/ng ddn: Quan sat hinh 6, thky dia hinh nuac ta rat da dang, bieu hien a:
- Mikn niii nuac ta c6 nhiSu kieu dia hinh khac nhau ve do cao, do doc

(Pu Tha Ca a Ha Giang), san nguyen cacxta (Quan Ba - D6ng Van), hang

C. Tinh bat doi xung giila hai suon ro net han.

dong cacxta (Phong Nha)...

D. Vung niii g6m cac kh6i niii va cao nguyen.
Huang dan: A
•

•

Ra(723m)...

10. Net n6i bat ciia dia hinh vung nui Tay BSc la:
A . Gom cac khoi niii va cao nguyen.

•

- Dia hinh rat da dang va phan chia thanh cac khu vyc.

- Ba bien nuac ta c6 nhieu kieu dia hinh khac nhau.

12. K h a nang phat tricn du Ijch 6' mien niii bSt nguon tu":
A. Nguon khoang san d6i dao.

+ Dia hinh ba biSn mai mon: doan ba hikn tir mui Dai Lanh (Phu Yen)
d§n mui Dinh (Ninh Thuan).

C. Phong canh dep.

Truang San Bac chii yeu la nui thSp va trung binh, nui a Truang San Nam
CO nhung dinh cao tren 2000m.
- Huang: Truang San Bac c6 huang tay bac - dong nam, Truang San
Nam CO huang vong cung, quay be loi ra hlkn (cac kh6i nui va day niii iikp
nhau huang tay bac - dong nam, bac - nam, dong bac - tay nam).

+ Co tong dien tich 15 OOOkm^, phSn nhigu hep ngang va bi chia cat
thanh nhieu d6ng bang nho.
+ Ci nhiku dong bang thuofng c6 su phan chia lam 3 dai: giap biln la
c6n cat, dkm pha; giila la vung thap trung, dai trong cung da dugc b6i tu
thanh d6ng bang.
+ Trong su hinh thanh dong bang, bien dong vai tro chu yeu. Ddt c6
dac tinh ngheo, it phu sa.
•

2. Neu cac the manh va ban che ve tu nhien ciia khu v y c doi nui doi
vol phat tricn kinh te - xa hoi.
i L
Huang dan:

iVb

a) Cac the manh
- Khoang san: cac mo khoang san tap trung a vung doi nui la nguyen,
nhien lieu cho nhieu nganh cong nghiep.
- Rung va ddt trong: tao ca sa cho phat trien nen nong, lam nghiep nhiet
dai, da dang hoa cay trong.
+ Tai nguyen rung giau c6 \h thanh phSn loai dong, thuc vat va nhieu
loai quy hicm.
+ Cac be mat cao nguyen va cac thung IQng tao thuan Igi cho viec

- Do mua nhigu, do d6c Ion, mi6n nui con la nai xay ra nhieu thien tai (lu
nguon, IQ quet, xoi mon, trugt l a dat...).
- Tai cac dut gay sau c6 nguy ca phat sinh dong dat.
- Vung niii da voi theu ddt trSng trot va khan hiem nuac.
- Tren cac vung niii cao, dia hinh higm tra, cugc song ciia nguai dan gap
nhieu kho khan.
19


• 3. Neu cac the manh va han che ve tu- nhicn ciia khu vyc doi nui doi
vol phat trien kinh te - xa hoi.
Huang dan:
- Cac the manh:
+ La ca sa de phat trien nong nghiep nhiet dai, da dang hoa cac loai
nong san, dac biet la lua nuac.
+ Cung cap cac nguon Igi thien nhien khac nhu khoang san, thuy san
va lam san.
+ La nai c6 dieu kien de tap trung cac thanh ph6, khu cong nghiep,
trung tam thucmg mai.
- Han che: thuang xuyen chiu thien tai nhu bao, lut, ban ban...
• 4. Viec khai thac, siir dung dSt va rirng khong ho-p h' 6' mien doi niii
da gay ncn nhirng hau qua gi cho moi truong sinh thai nu-oc ta?
Huang dan:
~ Gay Ifl quet, lu bun, Ifl ong a mien niii, lu lut a d6ng bang.
~ Gay rua troi, xoi mon dSt.
- Thu hep moi truong song cua dong vat.
- Gop phan vao viec lam mat can bSng sinh thai moi truong.
•

5. Dong bang song Hong va Dong bang song Cu-u Long c6 nhirng

^
^
,
,
- Trong su hinh thanh d6ng bang, biln dong vai tro chu yeu. Dat c6 dac
tinh nghco, it phu sa.
• 7. 6 dong bang song Ciru Long, ve mua can, nu-oc trieu Ian manh
lam gan 2/3 dien tich dong bSng bi nhiem man, la do:
A. CO mang luai kenh rach chang chit.
;• f
B. dia hinh thap, bang phang.
' •'
C. CO nhicu vung trQng rong Ian.
D. bi^n bao bgc ba mat d6ng bang.
Huang dan: b
• 8. Thien tai bat thu-otig, kho phong tranh, thu-ong xuyen hang nam de
doa, gay hau qua nang ne cho viing dong bang ven bien nu-Q-c ta la:
A. Bao.
B. Sat la ba biln.
C. Cat bay, cat nhay.

D. Dong dat.

Hitang dan: A
• 9. Dong bSng song Ciru Long c6 dac diem la:
A. Rong 15 OOOkm^
B. Bi chia cat nhieu bai cac de ven song.
C. Co mang luai kenh rach chang chit.
D. Co cac bac rugng cao bac mau.
Hm'mg dan: C

ven bien mien Trung.
Huang dan:
- Phan nhieu hep ngang va bi chia cat thanh nhieu dong bang nho.
- C) nhieu dong bang thuang c6 sir phan chia lam 3 dai: Giap bien la con
cat, dam pha; giua la vung thap trung, dai trong cung da dugc boi tu thanh
dong bang.

jSd* S

T H I E N N H I E N C H I U A N H Hl/aNG S A U S A C C U A B I E N

• 1. Neu cac dac diem chinh ciia Bien Dong.
Huang dan:
a) La vung bien rgng, nguon nuac doi dao, tuang doi kin, c6 dac tfnh
nong am va chiu anh huang ciia gio mua.
b) Dac diem hai van:
- Nhiet do nuac h\kn cao, trung binh nam tren 23*^C va bien dong theo mua.
- Dp man trung binh khoang 32 - 33%o, tang giam theo mua kho va
mua mua. •
- Song manh vao thofi ki gio mua Dong Bac.
- Trong nam, thuy trieu bien dong theo hai mua lii, can. Thuy trieu ien cao
nhat va \in sau nhdt a d6ng bang song Cuu Long va dong bang song I long.
- Hai Imi c6 huong chay chiu anh huong cua gio mua va c6 tinh khcp kin.

c) Bifin Dong giau tai nguyen khoang san (sa khoang, dau khi) va hai san
(da dang vS loai va nang suat sinh vat cao).
• 2. Neu anh huong ciia cac yeu to hai van 6* Bien Dong den thien nhicn
nuoc ta.
Huang dan: Cac yeu to hai van a Bien Dong c6 anh huong den thien
nhien nuac ta:

khi thuong tren 80%.
+ Bic^Dong da mang lai cho nuoc ta mpt lugng mua Ion.
23


+ Cac luong gio tCr bien thoi vao luon sau theo cac thung lilng song
lam giam do luc dia a cac vung a phia lay dat nuac.
+ Bikn Dong lam bien tinh cac khoi khi di qua biln vao nuac ta.
- Dia hinh va giai sinh vat vung bien:
+ Cac dang dia hinh ven bien rat da dang: vinh cua song, cac bo bien
mai mon, cac tam giac chau tho vai bai trieu rong Ian, cac bai cat phang li,
cac vGng vinh nuac sau, cac dao ven ba va nhung ran san ho...
+ Giai sinh vat vung bien rat da dang va giau c6: the hien a cac he
sinh thai (he sinh thai rung ngap man, he sinh thai tren dat phen, nuac man,
nuac ig khac va he sinh thai rung tren dao) giau tai nguyen sinh vat.
•

6. Neu cac ngudn tai nguyen thien nhien va thien tai ff vung bien
nu-oc ta.
Huong dan:

i

~ Tai nguyen thien nhien vung bien:
+ Tai nguyen khoang san: dau khi (c6 tru lugng Ian va gia tri nhdt),
cac mo sa khoang nhu ti tan, cac bai cat ven bien (tru lugng Ian). Vung ven
bien thuan Igi cho nghe lam muoi.
!
+ Tai nguyen hai san: sinh vat giau thanh phan loai va c6 nang suat
sinh hoc cao, nhat la a ven ba. Trong Bien Dong c6 tai tren 2000 loai ca,

Huang dan: C
• 12. Xac dinh tren ban do Dia li tu nhien Vict Nam vj tri cac vjnh
bien: Ha Long, Da Nang, Xuan Dai, Van Phong, Cam Ranh. Cac
vjnh bien nay thuoc cac tinh, thanh pho nao?
Huang dan:
- Ha Tong (thanh pho Ha Long, tinh Quang Ninh).
- Da Nang (thanh pho Da Nang).
- Xuan Dai (tinh Phu Yen).
- Van Phong, Cam Ranh (tinh Khanh Hoa).

- Thien tai:
+ Bao: Moi nam trung binh c6 3 den 4 can bao true tiSp tu Bien Dong
do vao nuac ta, gay nhieu thiet hai nang ne cho san xuat va dai song.
+ Sat la ba bien: xay ra nhieu a dai ba bien Trung Bo.
+ Cat bay, cat chay Ian chiem ruong vuan, lang mac va lam hoang hoa
dat dai a vung ven bien mien Trung.
• 7. Bien Dong la mot viing bien:
A. Khong rong.

B. Ma rgng ra Thai Binh Duong.

C. Co dac tinh nong am.

D. It chiu anh huang cua gio mua.

Ilmmg dan: C
• 8. Tinh chat nhict doi gio mua ciia Bien Dong du-ffc the hien qua yeu to:
A. Nhict do.

B. Dien tich.
' : *
25

24


miln Nam, Bac va mua vao thang IX cho Trung Bo. Do ap thap Bac Bo,
kh6i khi nay di chuyin theo huang dong nam vao Bac Bo, tao nen "gio mua
Dong Nam" vao mua ha a mien Bac.
- Su luan phien cac kh6i khi hoat dong theo mua khac nhau ca v l huang
va ve tinh chat da tao nen su phan mua khi hau.
+ () mi In Bac: eo mua dong lanh kho, it mua va mua ha nong am,
mua nhilu.
'
+ 6 miln Nam: c6 hai mua kho, mua am ro ret.
+ 0 vung dong bang ven biln mien Trung: c6 hai mua mua, kho,
nhung mua mua lech ve thu dong.
• 7. Thoi gian gio mua mua dong thfii vao nuoc ta tir (thang):
A. 1 0 - 4 .

B. 1I~4.

c. 12

D. 1-4.

4.

Huc'/ng dan: B

' •


•

A . Gio Mau dich nua cau Nam.


C. Gio mua Dong Bac thoi t u cao ap can cue.

xa Ion hon.

D. Gio Tay Nam thoi t u cao ap a A n Do Ducmg.

- Do tac dong cua gio mua Dong Bac, nen nhiet do vao thang I a phia

Huang dan: A
• 10. Mu'a vao thu dong la dac diem sy phan mua khi hau ciia:

Bkc ha vk th4p so vai phia Nam. N h u vay, gio mua Dong Bac la nguyen

A. Mien Nam.

B. MiSn Trung.

nhan chu yeu gay nen su tang nhiet do t u Bac vao Nam.

C. Mi6n Bfie.

D. Cau A + B dung.

• 13. Dira vao bang so lieu sau:

Huang dan: B
•

LUONG MUA, K H A N A N G B O C H O I V A C A N B A N G A M


Nhiet d o t r u n g

Nhiet d o trung

trung binh n a m

binh t h a n g 1

binh t h a n g 7

(°C)

(°C)

CC)

Lang Son

21,2

13,3

27,0

HaNoi

23,5

16,4


25,8

27,1

; i

C U A M O T SO D I A D I E M

A . Gio mua tay nam xuat phat t u cao ap can chi t u y l n nua c^u Nam.

•

j

- Hug C O lugng mua cao nhk do biic chan day Bach M a doi vai cac
luong gio th6i huang dong bac, bao t u Bien Dong vao va hoat dong cua hoi
tu noi chi tuySn. Ciing vi vay. Hug c6 mua mua vao thu dong (tCr thang V I I I - I).
Vao thai k i mua nhiSu nay, lugng boc hod nho, nen can bang hm a Hue r i t cao.
- TP. H6 Chi M i n h c6 lugng mua cao han Ha N o i do true tiep don nhan
gio mua tay nam mang mua, hoat dong cua hoi tu noi chi tuygn manh ban,
nhung nhiet do cao nen b6c hai nuac manh han, v i the c6 can bang am
tuang duomg Ha N o i .

.•Mil

29


BdifO

- Thuan Igi: tao digu kien phat triSn nSn nong nghiep liia nuac, da dang

- Boi tu nhanh a dong bang ha luu song: a ria phia nam d6ng bang chau
tho song Hong va phia tay nam d6ng bSng song Cuu Long hang nam \kr\a
bien tu vai chuc den gSn tram met.

hoa cay trSng, vat nuoi.
- Kho khan: han han, \u lut, tai biSn khi hau, dien biln khi hau that
thuang (nam ret sam, nam ret mugn, nam ung ngap, nam han han,...).

•

2. Tai sao noi song ngoi niro-c ta la song ngoi cua viing nhiet doi am
gio miia?
Huang dan:
- Mang luai song ngoi day dac.
+ Tren toan lanh th6 c6 2360 con song c6 chi^u dai tren 10km
+ Doc ba biSn: cu 20km gap mot cua song.
+ Song ngoi nuac ta nhiSu, nhung phSn Ion la song nho.
~ Song ngoi nhieu nuac, giau phu sa:

+ T6ng luyng nuac 839 ti m^/nam (trong do c6 60% lugng nuac nhan
tu ngoai lanh th6).
+ Tong lugng phu sa hang nam do song ngoi a nuac ta van chuyin ra
Bign Dong la 200 trieu t i n .
- Che do nuac theo mua:

b) Anh huang din cac hoat dong san xuat khdc va d&i song
- Cac hoat dong giao thong van tai, du lich, cong nghiep khai thac... chiu
anh huong true ti6p cua su phan mua khi hau, mua nuac song.

Huang ddn:

- He sinh thai rung nguyen sinh dac trung la rung ram nhiet dai am la
rpng thuong xanh, con lai rk it.
30

11
^.lih

~ Tich cue: Ma mang dong bang ha luu song.
- Tieu cue: DSt bi bao mon rua troi, nhiSu noi chi con tro soi da.
31


7. Vi sao song ngoi niro'c ta c6 mang liroi day dac, nhieu niroc, giau
phu sa, che do niroc theo mua?
Huang dan:
- Do tac dong cua khi hau mua nhieu tren dia hinh d6i nui chiem phin
Ion dien tich va bj cat xe manh, suofn d6c Ion nen mang luoi song ngoi day
dac, nhieu nuac, giau phu sa.
- Do mua theo mua nen song ngoi c6 che do nuac theo mua.
• 8. Vi sao dat feralit la loai dat chinh a Viet Nam?
Huang dan:
- Qua trinh feralit la qua trinh hinh thanh dk dac trung cho khi hau nhiet
doi am.

C. Be mat dia hinh bi cSt xe, hem vuc, khe sau.
D. Tich tu dk da thanh non phong vat a chan nui.

•


C. Thanh tao dia hinh cacxta.

D. Ddt trugt, da la a suan d6c.

C. Trong nam c6 hai mua kho va mua.
D. D6i nui bi cat xe, do doc Ian va mua nhieu.
Huang ddn: C
• 14. Nguyen nhan lam cho dat dai nu-frc ta de bi suy thoai la:
A. Khi hau nhiet km cao, mua theo mua, dia hinh nhieu doi niii.
B. Khi hau nhiet km cao, mua theo mua, dia hinh nhieu doi nui thap.
C. Mua theo mua, xoi mon nhiSu, dia hinh nhieu doi niii.
D. Dia hinh nhifiu d6i nui, mua Ian va tap trung vao mot mua.
Huang dan: B
• 15. Qua trinh feralit dien ra manh me 6' viing:
A. Ven biln.

B. D6ng bang.

C. Viing nui.

D. Doi.

Huang ddn: D

&di 11

- Song ngoi: mang luai day dac; nhieu nuac, giau phu sa; chg do nuac
theo mua.


- 6 vung nui thap Dong Bac c6 mua dong lanh din sam. (3 vung nui thap
Tay Bac mua dong bat lanh nhung kho han, miia ha den sam, doi khi c6 gio
lay, lugng mua giam. Khi hau Tay Bac lanh chu y l u do dia hinh nui cao.
- Trong khi suan Dong Truang San c6 mua vao thu dong, thi vung niii
Tay Nguyen lai la miia kho, nhilu nai kho han gay gat. Vao mua mua Tay
Nguyen thi ben suan Dong lai chiu tac dong cua gio Tay kho nong.
• 3, Neu nguycn nhan nao tao nen su phan hoa thien nhien theo B5c - Nam.
Huang dan:
- Sir tang lucmg biic xa mat trai tu Bac - Nam do goc nhap xa tang.
- Su giam siit anh huang ciia kh6i khong khi lanh \k phia Nam.
• 4. Neu anh huotig kct hop ciia gio mua voi hu-ong cac day nui den su
khac biet v6 thien nhien gifra hai vung niii Dong Bac va Tay Bac,
gifira Dong va Tay Truong Son.
Huang ddn: Su phan hoa thien nhien a rmhn doi niii rat phiic tap, pho
biSn a nuac ta la do tac dong ciia gio mua vai huang cua cac day niii.
- CJ vung niii thip Dong Bac c6 mua dong lanh dSn sam. C) vung niii thap
Tay Bac miia dong bat lanh nhung kho han, mua ha den sam, doi khi c6 gio
Tay, lugng mua giam. Khi hau Tay Bac lanh chu ydu do dia hinh niii cao.
- Trong khi suan Dong Truang San c6 mua vao thu dong, thi vung niii
Tay Nguyen lai la miia kho, nhicu nai kho han gay gat. Vao miia mua Tay
Nguyen thi ben suan Dong lai chiu tac dong cua gio Tay kho nong.
• 5. Neu dac di£m thien nhien n6i bat cua phan phia BSc va phia Nam
lanh tho nu"6c ta.
Huang dan:
~ Thien nhien phan phia Bac lanh th6 (tir 16°B tra ra): Dac trung cho khi
hau nhiet dai km gio miia c6 mua dong lanh.
+ Nhiet do trung binh nam tir 22 - 24"C. Do anh huang cua gio miia Dong
Bac, nen mifin Bac c6 miia dong vai 3 thang lanh (t"
+ Canh quan tieu bi6u la dai rirng gio miia nhiet dai. Thanh phan th\rc
vat, dong vat nhiet dai chi6m uu th£, ngoai ra con c6 cac loai cay can nhiet


(de, re) va cac loai cay on dai (sa mu, pa mu). C5 vung d6ng bang vao mua
dong trdng dugc ca cac loai rau on dai.
- Thien nhien phan phia Nam lanh tho (tu 16°B trof vao): Thien nhien
mang sac thai cua vung khi hau can xich dao gio mua. •
+ Nen nhiet thien ve khi hau xich dao, quanh nam nong, nhiet do trung
binh nam tren 25'*C va khong c6 thang nao duai 2(fC, bieu hien ro t u Quy
Nhan tra vao. Trong nam c6 2 mua ro ret: mua mua va mua kho, dac biet tir
vTdo 14^B tra vao.
+ Canh quan thien nhien lieu bieu la dai rirng gio mua can xich dao.
Thanh phan thuc vat, dong vat phan Ion thuoc vung xich dao va nhiet dai tir
phuang nam ( M a Lai - Indonexia) di len hoac t u phia tay ( A n Do Mianma) di cu sang. Trong rung xuat hien nhieu loai cay chiu han, rung la
vao mua kho. Dong vat tieu bieu la cac loai thu I O T I vung nhiet dai va xich
dao (voi, ho, bao...). Vung dam lay c6 tran, ran, ca sau...
• 6. Neu khai quat sir phan hoa thien nhien theo Dong - Tay. Dan
chung ve moi lien he chat chc giua dac diem thien nhien viing them
luc dia, viing dong bang yen bien va viing doi niii ke ben.
Huang dan:
- Sy phan hoa thien nhien theo Dong - Tay biSu hien ro nhdt la sir phan
hoa dai dia hinh: vung bien - them luc dia, vung dong bang ven bien va
vung doi niii.
- Sir phan hoa thien nhien theo Dong ~ Tay c6 sir khac nhau giua cac
vung do do cao, do huang cac day nui vai sir tac dong cua cac lu6ng gio
Dong Bac, Tay Nam, bieu hien a su phan hoa thien nhien giiJa dong va tay
Bac Bo, giiJa dong va tay Truofng San.
- Dan chung ve moi lien he chat che giija dac diSm thien nhien vung
them luc dia, vung dong bang ven bien va vung doi nui ke ben: Giira hinh


M U A TRUNG BINH T H A N G

6'M0TS0O!AOieM
TP. H6 Chi IVIinh

Hue

Ha Noi
Nhiet
do
(°C)

Lu-gng
mu-a
(mm)

Nhiet
do
(°C)

Lipang
mira (mm)

Nhiet
do
(°C)

Lu-ang
mu'a

III

20,2

44

23,9

47,

27,9

10

IV

23,7

90

26,0

51

28,9

50

V


288

29,4

95

27,1

294

VIII

28,2

318

28,9

104

27,1

270

IX

27,2

265


580

26,4

116

XII

18,2

23

20,8

297

25,7

48

23,5

1676

25,2

2867

27,1


Truong Son Nam va viing Tay Nguyen la:
A. mua mua vao thu dong (tu thang IX, X - I , II).
B. mua mua vao ha thu (tu thang V - X).
C.

CO

mot mua kho sau sic.

D. ve mua ha c6 gio Tay kho nong.
Huang ddn: C
• 11. Thang mu-a cure dai liii dan tir BSc Bo den Trung Bo la do:
A. su lui dan ve vi tri trung binh cua dai hoi tu noi chi tuySn.
B. cang \l nam cang xa chi tuyin Bac ban cSu.
C. gio tay nam ngu6n g6c nam ban cdu suy ykn din.
D. su lui dan mua mua noi chung tu BSc Bo dgn Trung Bo.
Huang ddn: A
• 12. Du-a vao bieu do nhiet do va lu-ong mu-a a Ha Noi va TP. Ho Chi
Minh a S G K , nhan xet ve che do nhiet va ch6 do mua 6- hai dja
diem tren.
Huang ddn:
- Che do nhiet:
+ Ha Noi CO nkn nhiet do thkp hon a TP. H6 Chi Minh (nhiet do trung
binh nam 23,5°C so vol 27,1 °C).
. + Ha Noi CO 3 thang (12, 1 va 2) c6 nhiet do xu6ng dual 20'^C, tham chi
Co 2 thang nhiet do xu6ng dual 18°C.
+ H^'N^ico 4 thang (6, 7, 8, 9) nhiet do cao hon a TP. H6 Chi Minh.
+ TP. Ho Chi Minh quanh nam nong, khong c6 thang nao nhiet do
xuong duoi 25,7''c.
. + Bien do nhiet do a Ha Noi cao, tai 12,5°C. Bien do nhiet do a TP. H6

•

14. Qua bang so lieu, bieu do nhiet do va lu-ong mu-a cua Ha Noi va
TP. Ho Chi Minh 6- SGK, nhan xet A che do nhiet, che do mu-a ciia
2 dia diem tren va su bien doi nhiet theo vi do.

Huang ddn:
- Che do nhiet:
+ Ha Noi CO nhn nhiet do thap hon a TP. H6 Chi Minh (nhiet do trung
binh nam 23,5°C so vai 27,l''C).
+ Ha Noi CO 3 thang (12, 1 va 2) c6 nhiet do xu6ng dual 20°C, tham chi
CO 2 thang nhiet do xuong dual IS'^C.
+ Ha Noi CO 4 thang (6, 7, 8, 9) nhiet do cao hon a TP. Ho Chi Minh.
+ TP. H6 Chi Minh quanh nam nong, khong c6 thang nao nhiet do xuong
duai25,7''C.


+ Bien do nhiet do a Ha Noi cao, tai 12,5°C. Bien do nhiet do a TP. H6
ChiMinhthap, chi3,l°C.
- Che do mua:
+ Ha Noi va TP. Ho Chi Minh dku c6 mua nhieu trong cac. thang tir 5 - 1 0 .
Nhung lugng mua xong cac thang nay a TP. H6 Chi Minh ion hon.
+ Ha Noi va TP. Ho Chi Minh d6u c6 lugng mua it vao cac thang X I - 4,
nhung lugng mua trong cac thang nay a Ha Noi Ian hon.
- Su bien doi nhiet theo vT do:
+ Cang ve phia Nam, nhiet do trung binh nam cang Ian, bien do nhiet
cang giam.
+ Nhiet do thang lanh a phia Nam cao han nhigu so vai phia Bkc.

Rai 12

Tu 600 - 700m d6n 1600 - 1700m, cac he sinh thai rung can nhiet dai
la rong va la kim phat triSn tren ddt feralit c6 mun (dac tinh chua, tdng dat
mong)- Irong rung xuit hien cac loai chim, thii can nhiet dai phuang Bic.
Cac loai thii long day nhu glu, soc, cay, cao.
_ Tren 1600 - 1700m hinh thanh dat miin alit. Rung phat trien kem, dan
sian va thanh phSn loai (c6 reu, dia y phu kin than, canh cay). Trong rung, da
xuit hien cac loai cay on doi va cac loai chim di cu thuoc khu he Himalaya.
• 3. Neu dac difim ciia dai on doi gio miia tren niii.
Huong dan:
- Tu 2600m tra len (chi c6 6f mien Bac)
- Khi hau c6 tinh chSt khi hau on dai, quanh nam nhiet do dual 15''C,
mua dong xuong dual 5°C.
- Thuc vat on dai: do quyen, lanh sam, thiet sam.
• 4. Trinh bay dac di£m khi hau va dat ciia dai nhiet doi gio miia nu-oc
ta. Tai sao do cao ciia dai nhiet do-i gio mua ff mien Bac thap ho-n 6
mi£n Nam?
Huong dan:
a) Dac diem khi hau va dat ciia dai nhiet d&igio miia
- Do cao trung binh: a mifin Bac, duai 600 - 700m; a mihn Nam, den
900 ~ 1000m.
- Khi hau nhiet dai biSu hien ro ret, mua ha nong (nhiet do trung binh
thang tren 25"C). Do km thay d6i tu kho den am uat.
-Dat:
+ Dat phu sa (dien giai).
+ Dat feralit (dien giai).
b) Gidi thick do cao ciia dai nhiet d&i gio miia & miin Bac thdp horn d
mien Nam: Do miSn BSc c6 nen nhiet thap han mien Nam.
• 5. Trinh bay dac digm chii yeu ciia mien BSc va Dong B5c Bac Bo.
Huong dan:
~ Ranh giai cua mien doc theo ta ngan song Hong va ria phia tay, tay

Fluang dan:
- Giai han cua mien tu hixu ngan song Hong tai day niii Bach Ma (vT
tuyen le'^B).
- Dac diem ca ban: dia hinh cao, cac day nui xen ke cac dong song chay
song song theo huang tay bac ~ dong nam vai caC dai d6ng bSng thu hep,
anh huang ciia gio mua Dong Bac bi suy yeu va giam sut. Tinh chat nhiet
dai tang dan vai su c6 mat cua thanh phan thuc vat phuang Nam.
- La mien duy nhat c6 dia hinh nui cao 6f nuac ta vai du ba dai cao. Dia
hinh nui chicm uu the, trong vung c6 nhiSu son nguyen, coa nguyen, nhieu
long chao va thung IQng ma rong.
- Rirng con tuang doi nhieu a vung niii Nghe An, Ha TTnh,
- Khoang san: thiec, sat, crom, ti tan, apatit.
- Vung ven bien c6 nhieu con cat, nhilu bai tSm dep.
- Thien tai thuong xay ra: bao, IQ, trugt la dSt, han han.
•

7. T r i n h bay dac diem chu yeu cua mien Nam Trung Bo va Nam Bo.

Huang dan:
- Nam tu day nui Bach Ma (vT tuyen 16°B) trof vao Nam.
- Cau true dia chat - dia hinh kha phuc tap, g6m cac kh6i nui c6, cac hh
mat son nguyen boc mon va be mat cao nguyen badan, d6ng bSng chau th6
song va dong bang ven bien. Ba bien khuc khuyu, c6 nhieu hai cang dugc
che chan bai cac dao ven ba.
- Dac diem chung ca ban ciia mien: c6 khi hau can xich dao gio mua
(nen nhiet cao, dai rimg nhiet dai chan niii vai uu the thanh phdn dong, thuc
vat nhiet doi len tai do cao 1000m, c6 hai mua mua va kho ro ret).
- Rirng cay ho Dau phat trien. Co cac loai thii Ian: voi, h6, bo rirng, trau
rirng. Ven bien phat trien rimg ngap man, cac loai tran, rSn, ca sau &km Idy.
Dual nuac giau tom, ca.

B. Dat feralh viing doi niii thap.
C. D4t feralit.
D. Dat miin alit niii cao.
Huang ddn: b
•

11. Dac difim khi hau cua dai on doi gio miia tren niii la:

A. T6ng nhiet do nam tren 4500°C.
B. Quanh nam nhiet do dual 1 S'^C.
C. Nhiet do miia dong tren 10 C.
D. Mua nhiSu, do km tang.
Huang ddn: b
Q 12. Mua kho ff mien Nam Trung Bo va nam Bo rat sau sSc, vi trong
miia nay:

A. Gio Tin phong nua cau Bac thong tri.
B. Gio Tin phong niia cau Nam thong tri.
43


C. Gio Tay Nam vinh Tay Bengan thSng t r i .
D. Gio Dong Bac iioan toan khong anh huang.

dai cao. Dia hinh nui c h i l m uu th6, trong vung c6 nhidu son nguyen, coa
nguyen, nhiSu long chao va thung lung ma rong.
, K h i hau: anh huang cua gio mua Dong BSc bi suy yeu va giam sut.

Huang dan: A
•

Huong dan:

C. Dong bang chau tho ma rong ve phia biSn.
D. Day dii ba dai cao khi hau a dia hinh miSn niii.
Huang dan: D
•

15. Mien Nam Trung Bo va Nam Bo la noi c6 nhieu:
A. Vinh, dao.

B. Dia hinh da voi.

C. Cao nguyen badan.

D. Nui cao.

Mien

Th6 manh v6 tai nguyen

Han ch6

Mien Bac
va Dong
Bac I3ac
Bo

^ Viing bien day nong, lang gio,

- Nhil'ng tra ngai Ion trong

Mifin Nam
Trung Bo
va Nam Bo

- Rung cay ho Dau phat trien.
Co cac loai thu Ion: V o i , ho, bo
rung, trau rung. Ven bien phat
trien rung ngap man, cac loai
tran, rSn, ca sau dam lay^ chim.
- Dual nuac giau torn, ca.
- Khoang san: Dau khi (c6 trii
lugng Ion a vung them luc dia),

- Dia hinh: cao, cac day niii chay theo huang tay bSc - dong nam, cac dai

cua dong chay song ngoi

- X 6 i mon, rua troi a vung
doi niii.
- L i i lut tren dien rong a
dong bang Nam Bo va ha
luu cac song Ian trong
mua mua.
- Thifiu nuac nghiem
trong vao mua kho.

boxit (Tay Nguyen).

dong bang thu hep. La mi^n duy nhat c6 dia hinh niii cao a nuac ta vai du
44

phu sa CO
- Ngoai ra, con c6 a ria dong bang song
Hong, duyen hai Nam Trung Bo.
b) Nhom dat phu sa
Dong bang song Hong, dong bang song
Cuu Long (a ven song Tien va song Hau),
~ Dat phu sa
dong bang duyen hai mien Trung.

•

- Dat phen, dat man

Dong bang song Cuu Long, cac vung cua
song ven bien cua cac con song a Bac bo,
duyen hai mien Trung.

- Dat cat yen bien

Doc bo bien, nhieu nhat a Trung Bo.

19. Dien noi dung ten dai cao, dac diem khi hau, cac he sinh thai
chinh thich hop vao bang.
Huang dan:

Ten
dai cao

Dai
nhiet

den
2600m

Khi hau mat me, - Tu 600 - 700m din 1600 khong CO thang nao 1700m, cac he sinh thai rung
nhiet do tren 20''C, can nhiet dai la rong va la kim
tong nhiet do nam phat trien tren dat feralit c6
tren 4500'^C, mua mun.
nhieu han, do am - Tren 1600 - 1700m, rung phat
tang.
trien kem, don gian ve thanh
phan loai.

Dai on
dai gio
mua
tren
niii

Tu
2600m
tra len
(chi CO
a mien

Khi hau c6 tinh chat He sinh thai rung on dai (thuc
khi hau on dai, tong vat: do quyen, lanh sam, thiet
nhiet do nam dual sam).
4500°C, quanh nam
nhiet do dual 15°C,
mua dong xuong

song Dong Nai, song TiSn, song Hau.

+ Nhiem vu truac mat la quy hoach va thuc hien chien luge trSng
rCmg, nang do che phu rirng len 43%.
• 2. Trinh bay sy suy giam da dang sinh vat. Neu cac bien phap bao ve
da dang sinh vat.
Huang dan:
- Suy giam da dang sinh vat:
+ Gioi sinh vat tu nhien a nuac ta c6 tinh da dang sinh hgc cao the hien a
s6 lugng thanh phdn loai, cac kilu he sinh thai va nguon gen quy liiem.
+ Tac dgng cua con nguai lam thu hep dien tich rung tu nhien, d6ng
thai con lam ngheo tinh da dang cua cac k i l u he sinh thai, thanh phan loai
va nguon gen.
+ Ngu6n tai nguyen sinh vat dual nuac, dac biet nguon hai san cua
nuac ta ciing hi giam siit ro ret.

- Cac
(2452m),
(2711m),
Yang Sin

• 2. Tu- vc liroc do trong Viet Nam va dien cac noi dung theo yeu cau
vac liroc do.
Ilu&ng dan:
- Cac canh cung: Song Gam, Ngan San, Bic San, Dong TriSu.
- Cac day nui: Hoang Lien San, Truong San BSc, Truong San Nam,
Hoanh San, Bach Ma.
- Cac dinh nui: Tay Con LTnh, Phanxipang, Ngoc Linh, Chu Yang Sin.

V A N D E SL/ D U N G V A B A O V E T l / N H I E N

• 3. Trinh bay vice suy thoai tai nguyen dat. Neu cac bien phap bao ve
tai nguyen dat.
Huang dan:
~ Suy thoai tai nguyen dat:
+ Do chu truang toan dan ddy manh bao ve rung va trdng rung, dien tich
dat trdng, d6i trgc giam manh (nam 2005, ca nuac chi con khoang 5,35 trieu ha
dien tich dSt hoang, d6i nui trgc (giam gSn 1/2 dien tich so vai nam 1990).
+ Dien tich d4t hi suy thoai v i n con rat Ion (hien nay c6 khoang 9,3 trieu
ha dat bi de doa sa mac hoa).
- Hien trang su dung tai nguyen d4t: nam 2006, nuac ta c6 12,7 trieu ha
Trích đoạn CO cAu GiA TR! SAN XUAT NONG NGHIEP P H A N T H E O V U N G L A N H T H O (Dan vi: %) 2 Trinh bay sy phat trien ciia duong sat. 14 Tuyen duong ong chii ycu ciia niroc ta hien nay la: Suphan hoa theo lanh tho 13 Cac trung tarn du lich lo-n nhat ciia nu-oc ta gom: