C^2SH

.

-

On

Th

iD

ai

Ho

c0

1/

P G S . T S . N G U Y E N DtfC V U

DIA L I 12
(Theo chitcfng trinh gidm tdi cua Bo GD vd DT)

ww
w

.f
ac



HOC

QUOC GIA

HA

NOI


NHA XUAT BAN DAI HQC QUOC GIA HA NQI
16 Hang Chuo'i - Hai Ba Trifng - Ha Npi
Dien thoai:

Hanh chinh: (04)

Bien tap - Che ban: (04) 3 9 7 1 4 8 9 6 ;
3 9 7 1 4 8 9 9 ; Tong bien tap: (04) 3 9 7 1 4 8 9 7
Fax: (04) 9714899
*

-t

1/

*

Ho

c0

TRANG

Che ban:

NHA

SACH HONG A N

Trinh bay bia:

N H A SACH HONG A N

ai

Bien tap:

/T
ps
ou
gr

k.
co

SACH HONG A N

.f
ac

eb

cmi^ivA

BAI TAP

Ma so: 2L- 227BH2013

KI NANG DIA LI 12
i M \

In 2 . 0 M cuon, kho'Me x 24cm in tai'cong ti Cd'ph^an in Van Lang - TP.H6 Chi IVIinh
So xuat ban: 476- 2013/CXB/20 - 63/OHQGHN, ngay 12/4/2013
Quyet dmh xuat ban so: 219LK-XH/QD - NXBOHQGHN ngay 4/6/2013
in xong va nop luu chieu quy iil nam 2013

3


V I E T NAM T R E N D l / Q N G D O I MOT VA H O I NHAP

Bdif

c0

1/

• 1. Neu boi canh, dien bien va cac thanh tyu ciia cong cuoc Doi mffi
kinh te - xa hoi ff nu-oc ta.
Huang dan:
a) Boi canh
,i\


On

Th

iD

ai

Ho

b) Dien bien
- Cong cuoc doi mai dugc manh nha tu nam 1979, dau tien la tu ITnh vuc
nong nghiep.
- Duong loi doi mai la dua nen kinh te - xa hoi nuac ta phat trien theo
baxuthe:
+ Dan chu hoa dai song kinh te - xa hoi.
+ Phat trien nen kinh te hang hoa nhieu thanh phan theo dinh huang xa
hoi chu nghia.
+ Tang cuang giao luu va hop tac vai cac nuac tren the giai.

(

c) Thanh twu
- Nuac ta da thoat khoi tinh trang khung hoang kinh te - xa hoi keo dai.
Lam phat dugc day lui va kiSm che a muc mot con so.
- Toe do tang truang kinh te kha cao.
- Ca cau kinh te chuyen dich theo huang cong nghiep hoa, hien dai hoa.
- Ca cau kinh te theo lanh tho cflng chuyen bien ro net.
- Dat dugc nhirng thanh tuu to Ion trong xoa doi giam ngheo.

A. Cong nghiep.
B. Nong nghiep.
C. Dichvu.
D. Tieu thu cong nghiep.

1/

Huang dan:
- Thirc hien chiln luge toan dien vc tang truong va xoa doi giam ngheo.

c0

Huang dan: B
• 7. Cong cuoc D6i mdi du-oc manh nha tu- nam:

On

• 8. Viet Nam va Hoa Ki binh thu-o-ng hoa quan h? vao nam:

eu

C. 1996.

D. 1997.

Li

B.1995.

• 9. Nu-oc ta da la thanh vien ciia ASEAN tit nam:


D.1982.

Huang dan: A

- Co cac giai phap hiJu hieu bao ve tai nguyen, moi truong va phat trien
ben virng.

~ Boi canh: Tinh hinh quoc te dien bien het sue phuc tap (Nhieu nuac
XHCN a Dong Au va Lien X6 tien hanh cai each nhung khong thanh cong.
Lien X6, thanh tri cua phe XHCN tan ra, nhieu nuac XtlCN khac chuycn
doi nen kinh te va duang loi phat trien...).

B. 1980.

Th

C. 1981.

- Day manh hoi nhap kinh te quoc te de tang tiem lire kinh te quoc gia.

Huang dan:

iD

A. 1979.

- Day manh cong nghiep hoa, hien dai hoa gan vai phat trien nen kinh te
tri thuc.




Li

eu

On

Th

iD

- Nuac ta nam a ria pliia dong cua ban dao Dong Duong, gan trung tam
cua Ichu vuc Dong Nam A. Tren dSt liln giap Trung Qu6c, Lao, Campuchia;
tren bign giap Malaixia, Brunay, Phiiippin, Trung Quoc, Campuchia.
- Phan tren dal li^n:

/T
ps

ou

+ Diem cue Nam a vT do 8"34'B tai xa Dat Mui, huyen Ngoc Hi6n,
tinh Ca Mau.

ai

+ DiSm eye BSc a vT do 23°23'B tai xa Lung Cu, huy|n D6ng Van,
tinh Ha Giang.

m/



iD

- Huong nui: tay bac - dong nam va hudng vong cung.

Th

- Dia hinh rat da dang va phan chia thanh cac khu vuc.

eu

On

• 2. Trinh bay dac diem dia hinh viing niii Dong BSc.

Li

Huang dan:

ai

- Nam a ta ngan song Hong.

ps
ou

- Dia hinh nui thap chicm ph&i Ian dien tich.

eb
oo

day nui song song va so le thco huang lay BSc - Dong Nam vai dja th6 cao
a hai dau va thap a doan giua.
- Vung niii Truang San Nam:
+ Gom cac khoi nui va cac cao nguyen.
1A

+ Nam a ta ngan song Hong.
+ Co 4 canh cung Ian chum d4u a Tam Dao, ma ra ve phia bac va
phia dong: Song Gam, Ngan Son, Bac San, Dong TriSu.
+ Dia hinh nui th4p chicm phan Ian dien tich.
+ Dia hinh theo huang nghieng chung tay bac - dong nam. Nhung dinh
niii cao trcn 2000m nam tren vung Thugng ngu6n song Chay. Cac khoi niii
da voi do so cao trcn 1000m nam a bien giai Viet - Trung. Trung tam la
vung d6i niii thdp 500 - 600m. V6 phia bien, do cao con khoang 100m.

/T

- Co 4 canh cung Ian chum dau a Tam Dao, ma ra ve phia bad va phia
dong: Song Gam, Ngan San, BSc San, Dong TriSu.

- Vung niii Tay Bac:
+ Nam giija song Hong va song Ca.
+ Co dia hinh cao nhat nuac ta.
+ Co 3 mach niii Ian huang tay bac - dong nam (phia dong la day
Hoang Lien San. phia tay la dia hinh niii trung binh vai day song Ma chay
doc bien giai Vict - Lao, a giira thap han la day niii xen cac son nguyen,
cao nguyen da voi).
• 7. Dia hinh vung niii BSc Truotig Son va viing niii Nam Truong Son
khac nhau nhu-the nao?
Huang dan:


c0

Hu(/ng ddn: Quan sat hinh 6, thky dia hinh nuac ta rat da dang, bieu hien a:

Ho

D. Mien niii c6 nui cao, niii trung binh, niii th^p, cao nguyen, son nguyen,...

va hinh dang:

iD

9. Net noi bat ciia dia hinh viing niii Dong B5c la:

(3143m).

On

B. Co 3 mach niii Ian huang tay hie - dong nam.

+ N i i i trung binh: c6 dinh cao t u 1000 - 2000m, v i du nhu: Tay Con

eu

C. Dia hinh mil thap chiSm phdn Ian dien tich.

LTnh (2419m), Pu Hoat (2452m), Dong Ngai (1774m),...

Li

co

D. Dia hinh thap va hep ngang.
Huang dan: B

eb
oo

11. Su- khac nhau ro net giira viing niii Tru-ong Son BSc so voi
Truong Son Nam la:
A . Thap va hep ngang.
B. Huang niii vong cung.

ww
w

C. Tinh bat doi xung giila hai suon ro net han.

.f
ac

•

D. Vung niii g6m cac kh6i niii va cao nguyen.
Huang dan: A
•

+ Son nguyen: son nguyen Da Lat, san nguyen Ha Giang...
+ Cao nguyen: cao nguyen San La, cao nguyen Moc Chau, cac cao



1/

- Dong bang song H6ng: rong khoang 15 OOOkm^, dia hinh cao a ria phia
tay, tay bSc, thSp dan ra biln va bi chia cat thanh nhieu 6. Do c6 de ven song
ngan IQ nen vung trong de khong dugc boi phu sa hang nam, tao thanh cac
bac ruong cao bac mau va cac 6 trung ngap nuac, vung ngoai de thuofng
xuyen dugc boi phu sa.

ai

Ho

c0

mua mua.
- Song manh vao thai ki gio mua Dong Bac.
- Trong nam, thuy trieu bien dong theo hai mua IQ, can. Thuy trieu len cao
nhSt va Ian sau nhat a dong bang song Cuii Long va dong bang song Hong.
- Hai luu CO huong chay chiu anh huong cua gio mua va c6 tinh khep kin.

Th

ps

/T

ai

Li

gr

ou

- Phan nhieu hep ngang va bi chia cat thanh nhieu dong bang nho.
- C) nhieu dong bang thuang c6 sir phan chia lam 3 dai: Giap bien la con
cat, dam pha; giua la vung thap trung, dai trong cung da dugc boi tu thanh
dong bang.

iD

- Dong bang song Cuu Long (lay Nam Bo): rpng 40 OOOkm^, dia hinh
thap, phang. Tren be mat dong bang c6 mang luai kenh rach chang chit nen
mua lu nuac ngap sau a vung trung Dong Thap Muai, con ve mua can, nuac
trieu Ian manh lam 2/3 dien tich dong bang bi nhiem man.
• 13. Dira vao hinh 6 S G K (Dja hinh), nhan xct ve dja hinh dong bang
ven bien mien Trung.
Huang dan:

ww
w

a) La vung bien rgng, nguon nuac doi dao, tuang doi kin, c6 dac tfnh
nong am va chiu anh huang ciia gio mua.
b) Dac diem hai van:
- Nhiet do nuac h\kn cao, trung binh nam tren 23*^C va bien dong theo mua.
- Dp man trung binh khoang 32 - 33%o, tang giam theo mua kho va
mua mua. •
- Song manh vao thofi ki gio mua Dong Bac.
- Trong nam, thuy trieu bien dong theo hai mua lii, can. Thuy trieu ien cao

+ Bikn Dong lam bien tinh cac khoi khi di qua biln vao nuac ta.

C. Nam Trung Bp.

- Dia hinh va giai sinh vat vung bien:

Huong dan: D
^ '
• 10. Khoang san c6 tru lu'ong Ion va gia trj nhat cua viing bien nu-oc
ta la:
>
A. Mu6i.
B.Sa khoang.
C. Ddu khi.
D. Cat.
't/! • ;

+ Cac dang dia hinh ven bien rat da dang: vinh cua song, cac bo bien
mai mon, cac tam giac chau tho vai bai trieu rong Ian, cac bai cat phang li,
cac vGng vinh nuac sau, cac dao ven ba va nhung ran san ho...
+ Giai sinh vat vung bien rat da dang va giau c6: the hien a cac he
sinh thai (he sinh thai rung ngap man, he sinh thai tren dat phen, nuac man,
nuac ig khac va he sinh thai rung tren dao) giau tai nguyen sinh vat.

Ho

va Tru'cmg Sa la:
A. Tren 2000 loai ca.
C. Cac ran san ho.



On

~ Tai nguyen thien nhien vung bien:

Li

/T

ai

Huang dan:
- Ha Tong (thanh pho Ha Long, tinh Quang Ninh).
- Da Nang (thanh pho Da Nang).
- Xuan Dai (tinh Phu Yen).
- Van Phong, Cam Ranh (tinh Khanh Hoa).

k.
co

m/

gr

ou

ps

+ Tai nguyen hai san: sinh vat giau thanh phan loai va c6 nang suat
sinh hoc cao, nhat la a ven ba. Trong Bien Dong c6 tai tren 2000 loai ca,

dat dai a vung ven bien mien Trung.
A. Khong rong.

B. Ma rgng ra Thai Binh Duong.

C. Co dac tinh nong am.

D. It chiu anh huang cua gio mua.

Ilmmg dan: C
• 8. Tinh chat nhict doi gio mua ciia Bien Dong du-ffc the hien qua yeu to:
A. Nhict do.

B. Dien tich.

C. Hai luu.

D. Cau A + C dung.

Huong dan: D

Bai 9

THIEN NHIEN NHIET D O I AM GIO MUA

1. Dua vao kicn thiic da hoc cho biet vi sao nuoc ta c6 khi hau nhiet doi
am gio mua?
Huang dan: Vi tri nuac ta nam trong vung noi chi tuyen, trong khu vuc
nhiet dai gio mua, tiSp giap vai Bien Dong rong lofn, nen c6 khi hau nhiet
dai am gio mua.
' : *
25

24


3. Du-a vao kien thirc da hoc, hay cho bict cac trung tam cao ap hinh
thanh gio mua mua ha & Viet Nam, hu-ong gio di chuyen va tinh chat
ciia cac khoi khi nay.
Huang dan:

nuac ta thai tilt lanh kho. DSn cac thang II, III, khoi khi lanh di chuyen ve phi'a
dong, qua hikn vao nuac ta gay nen thai iik lanh am, mua phun.
Gio mua Dong Bac th6i theo tirng dot, chi hoat dong manh a mien Bac,
hinh thanh mot mua dong c6 2 - 3 thang lanh (nhiet do xu6ng dual 18°C).
Gio miia Dong Bac hoat dong manh c6 the xuong tai 12^*8. Khi di chuyen
xu6ng phia nam, khoi khi nay bi bi6n tinh va suy y6u dan nen duang nhu
kit thuc bai buc chan day Bach Ma.

- Gio tir trung tarn cao ap Bdc An Do Duong qua vinii Bengan (khoi khi
nhiet doi vinh licngan - TBg) xam nhap true tiep vao nuae ta theo huong

iD

+ Vao cac thang V, V I , V I I : khoi khi nhiet dai tir An Do Duong di
chuyfin theo huang tay nam xam nhap true tiep va gay mua Ian cho dong
bang Nam Bo va Tay Nguyen. Vugt day Truang San, khoi khi tra nen nong
kho (gio Tay, con goi la gio Lao) tran xu6ng vung dong bang ven bien
Trung Bo va phSn nam cua khu vuc Tay Bac. Doi khi do luc hut cua ap thap
Bac Bo lam \uk hien gio Tay kho nong tai ddng bang Bac Bo, khien cho
nhiet dp len tai 35 - 40"C va do km xu6ng dual 50%.

ai

/T
ps

ou

Huang dan: su luan phien cac khoi khi hoat dong theo mua khac nhau ca
ve huang va ve tinh chat da tao nen su phan mua khi hau.

Li

• 4. Hoat dong ciia gio mua da dan toi sy phan chia mua khi hau khac
nhau giu-a cac khu vu'c nhu* the nao?

gr

~ () mien Bac: c6 mua dong lanh kho, it mua va mua ha nong sm, mua nhieu.

m/


xa Ion hon.

D. Gio Tay Nam thoi t u cao ap a A n Do Ducmg.

ai

- Do tac dong cua gio mua Dong Bac, nen nhiet do vao thang I a phia

iD

Huang dan: A

Bkc ha vk th4p so vai phia Nam. N h u vay, gio mua Dong Bac la nguyen

Th

• 10. Mu'a vao thu dong la dac diem sy phan mua khi hau ciia:
B. MiSn Trung.

nhan chu yeu gay nen su tang nhiet do t u Bac vao Nam.

C. Mi6n Bfie.

D. Cau A + B dung.

• 13. Dira vao bang so lieu sau:

On



CC)

Lang Son

21,2

13,3

27,0

HaNoi

23,5

16,4

28,9

Vinh

23,9

17,6

29,6

IIuS

25,1


+ 245

D j a 6\km

Hay so sanh nhan xet vc luong mua, can bang am ciia ba dia diem va
giai thich tai sao.
Huang dan:

T A I M O T SO D I A D I E M
Dja diem

; i

Lu'O'ng mu'a

ps

m/

D. Gio dong bac xuat phat t u cao ap Xi-be-ri.

gr

C. Gio tin phong xuat phat t u cao ap can chi tuySn nua chu BSc.

ou

B. Gio mua tay nam xuat phat t u vinh Ben-gan.


Huang dan:

8. Nguyen nhan gay mu-a phun cho vung ven bidn va dong bang c
Bac Bo la gio:

Ho

•

- Hug C O lugng mua cao nhk do biic chan day Bach M a doi vai cac
luong gio th6i huang dong bac, bao t u Bien Dong vao va hoat dong cua hoi
tu noi chi tuySn. Ciing vi vay. Hug c6 mua mua vao thu dong (tCr thang V I I I - I).
Vao thai k i mua nhiSu nay, lugng boc hod nho, nen can bang hm a Hue r i t cao.
- TP. H6 Chi M i n h c6 lugng mua cao han Ha N o i do true tiep don nhan
gio mua tay nam mang mua, hoat dong cua hoi tu noi chi tuygn manh ban,
nhung nhiet do cao nen b6c hai nuac manh han, v i the c6 can bang am
tuang duomg Ha N o i .

.•Mil

29


1. Tai sao noi dia hinh niro-c ta la dja hinh xam thyc - boi tu?
Huang dan:

- Thanh phan cac loai nhiet dai chiem uu the.
- He sinh thai rung nhiet dai km gio mua phat triln tren dat feralit la
canh quan tieu bifiu cho thien nhien nhiet dai am gio mua a nuac ta.


a) Anh huMg den san xuat nong nghiep
- Thuan Igi: tao digu kien phat triSn nSn nong nghiep liia nuac, da dang

- Boi tu nhanh a dong bang ha luu song: a ria phia nam d6ng bang chau
tho song Hong va phia tay nam d6ng bSng song Cuu Long hang nam \kr\a
bien tu vai chuc den gSn tram met.

hoa cay trSng, vat nuoi.
- Kho khan: han han, \u lut, tai biSn khi hau, dien biln khi hau that
thuang (nam ret sam, nam ret mugn, nam ung ngap, nam han han,...).

iD

Th

On

eu

b) Anh huang din cac hoat dong san xuat khdc va d&i song

Li

2. Tai sao noi song ngoi niro-c ta la song ngoi cua viing nhiet doi am
gio miia?

- Cac hoat dong giao thong van tai, du lich, cong nghiep khai thac... chiu
anh huong true ti6p cua su phan mua khi hau, mua nuac song.

ai


~ Song ngoi nhieu nuac, giau phu sa:

eb
oo

+ T6ng luyng nuac 839 ti m^/nam (trong do c6 60% lugng nuac nhan
tu ngoai lanh th6).

- Che do nuac theo mua:

.f
ac

+ Tong lugng phu sa hang nam do song ngoi a nuac ta van chuyin ra
Bign Dong la 200 trieu t i n .

- Do 4m cao gay kho khan cho viec bao quan may moc, thiet bi, nong san.

- Cac thien tai nhu bao, lu lut, han han hSng nam gay t6n that rat Ion cho
mgi nganh san xuk, gay thiet hai wh nguai va tai san cua dan cu.
- Cac hien tugng thai tik thk thuang nhu dong loc, mua da, suang
mu6i, ret hai, kho nong... cung gay anh huong Ion dSn san xuk va dcri s6ng
nhan dan.
- Moi truong thien nhien de bi suy thoai, nfiu khong su dung hop l i dk
di bi xoi mon, rua troi, \u lut, kho han gia tang.
• 5. Vi sao dja hinh d6i niii nu-oc ta bi xam thu-c manh?

•


~ Tich cue: Ma mang dong bang ha luu song.
- Tieu cue: DSt bi bao mon rua troi, nhiSu noi chi con tro soi da.
31


C. Be mat dia hinh bi cSt xe, hem vuc, khe sau.
D. Tich tu dk da thanh non phong vat a chan nui.

•

7. Vi sao song ngoi niro'c ta c6 mang liroi day dac, nhieu niroc, giau
phu sa, che do niroc theo mua?
Huang dan:
- Do tac dong cua khi hau mua nhieu tren dia hinh d6i nui chiem phin
Ion dien tich va bj cat xe manh, suofn d6c Ion nen mang luoi song ngoi day
dac, nhieu nuac, giau phu sa.
- Do mua theo mua nen song ngoi c6 che do nuac theo mua.
• 8. Vi sao dat feralit la loai dat chinh a Viet Nam?
Huang dan:
- Qua trinh feralit la qua trinh hinh thanh dk dac trung cho khi hau nhiet
doi am.

gr

10. Neu bieu hien cua thien nhien nhiet doi §m gio miia qua cac
thanh phan dia hinh, song ngoi, tho nhu-ong, sinh vat 6- nu-o-c ta.
Huang dan:

1/


11. Tac dong cua dja hinh xara thu-c boi tu manh d6n viec siir dung
dat ff nu-oc ta la:
A. Bao mon, rua troi dk, lam tra soi da.
B. Tao thanh dia hinh cacxta vai cac hang dong ngim.

32

A. Ven biln.

B. D6ng bang.

C. Viing nui.

D. Doi.

Huang ddn: D

.f
ac

ww
w

•

D. Ddt trugt, da la a suan d6c.

Huang ddn: C
• 14. Nguyen nhan lam cho dat dai nu-frc ta de bi suy thoai la:
A. Khi hau nhiet km cao, mua theo mua, dia hinh nhieu doi niii.

I

THIEN NHIEN PHAN HOA OA DANG

1. Neu su- khac nhau ve canh quan ciia phan lanh tho phia B5c (tir
day Bach Ma trff ra) va phan lanh th6 phia Nam (tir day Bach Ma
tro' vao). Tai sao c6 sy khac nhau do?
Huang ddn:

a) Sir khac nhau
- P h k phia Bac lanh th6 (tir 16'^B tra ra);
+ Canh quan tieu bilu la dai rung gio mua nhiet dai.
+ Thanh phkn thuc vat, dong vat nhiet dai chifim uu t h l , ngoai ra con
CO cac loai cay can nhiet (de, re) va cac loai cay on dai (sa mu, pa mu).


+ 6 vung dong bang vao mua dong trong dugc ca cac loai rau on dai.
- Phan phia Nam lanh tho (tir 16°B tra vao):
+ Canh quan thien nhien tieu bi8u la dai rung gio mua can xich dao.
+ Thanh phdn thuc vat, dong vat phan Ian thuoc vung xich dao va
nhiet dai tu phuang Nam (Ma Lai - Indonexia) di len hoac tir phia tay (An
Do - Mianma) di cu sang. Trong rung xuit hien nhilu loai cay chiu han,
rung la vao mua kho.

- Dai dong bang ven h\hn tir Mong Cai dSn Hal Phong va tir Thanh Hoa
ciSn Ninh Thuan hep ngang, d6i niii lan ra sat bien, chia cat thanh nhijng
d6ng bang nho. Cac dang dia hinh b6i tu, mai mon xen ke nhau, cac c6n cat,
dam pha kha pho bien.
c) Thien nhien viing ddi nui: sir phan hoa thien nhien a mien doi niii rat
phuc tap, ph6 biSn a nuac ta la do tac dong cua gio mua vai huang cua cac

Dong Bac, nen mign Bac c6 mua dong vai 3 thang lanh (t° < 18°C) th6 hien
ro a d6ng bang Bac Bo va vung niii phia Bac.

On

• 3, Neu nguycn nhan nao tao nen su phan hoa thien nhien theo B5c - Nam.

eu

Huang dan:
- Sir tang lucmg biic xa mat trai tu Bac - Nam do goc nhap xa tang.

gr

ou

ai

ps

+ Nen nhiet thien ve khi hau xich dao, quanh nam nong, nhiet do trung
binh nam tren 2 5 ^ va khong c6 thang nao duai 20°C, hihxx hien ro tu Quy
Nhan tra vao.

- Su giam siit anh huang ciia kh6i khong khi lanh \k phia Nam.

a) Thien nhien viing bien va thint luc dia

eb
oo

- Nai hinh thanh cac dong bang chau th6 song H6ng, song Cuu Long,
doi nui lui xa vao dat li6n, d6ng bang ma rong vai cac bai trieu thlp phang.
34

• 4. Neu anh huotig kct hop ciia gio mua voi hu-ong cac day nui den su
khac biet v6 thien nhien gifra hai vung niii Dong Bac va Tay Bac,
gifira Dong va Tay Truong Son.
Huang ddn: Su phan hoa thien nhien a rmhn doi niii rat phiic tap, pho
biSn a nuac ta la do tac dong ciia gio mua vai huang cua cac day niii.
- CJ vung niii thip Dong Bac c6 mua dong lanh dSn sam. C) vung niii thap
Tay Bac miia dong bat lanh nhung kho han, mua ha den sam, doi khi c6 gio
Tay, lugng mua giam. Khi hau Tay Bac lanh chu ydu do dia hinh niii cao.

/T

- Phan phia Nam lanh th6 (tu le^B tra vao): khi hau can xich dao gio mua.

Li

+ Ve phfa Nam, gio mua Dong Bac ySu ddn, tu day Hoanh Son (vT do
18 C) tra vao khong c6 mua dong ro ret.

- Trong khi suan Dong Truang San c6 mua vao thu dong, thi vung niii
Tay Nguyen lai la miia kho, nhicu nai kho han gay gat. Vao miia mua Tay
Nguyen thi ben suan Dong lai chiu tac dong cua gio Tay kho nong.
• 5. Neu dac di£m thien nhien n6i bat cua phan phia BSc va phia Nam
lanh tho nu"6c ta.
Huang dan:
~ Thien nhien phan phia Bac lanh th6 (tir 16°B tra ra): Dac trung cho khi
hau nhiet dai km gio miia c6 mua dong lanh.

Nhiet
do
(°C)

Lu-ang
mu'a
(mm)

16,4

18

20,0

161

25,8

14

17,0

26

20,9

62

26,7


V

27,3

188

28,3

82

28,3

218

VI

28,8

240

29,3

116

27,5

312

VII


265

27,1

473

26,8

327

X

24,6

130

25,1

795

26,7

267

XI

21,4

43


27,1

1931

Nhiet
do
(°C)

On

Th

iD

Thang

ps

/T

ai

II

eu

I

ai


gr

- Sir phan hoa thien nhien theo Dong ~ Tay c6 sir khac nhau giua cac
vung do do cao, do huang cac day nui vai sir tac dong cua cac lu6ng gio
Dong Bac, Tay Nam, bieu hien a su phan hoa thien nhien giiJa dong va tay
Bac Bo, giiJa dong va tay Truofng San.

M U A TRUNG BINH T H A N G

6'M0TS0O!AOieM

chung ve moi lien he chat chc giua dac diem thien nhien viing them
luc dia, viing dong bang yen bien va viing doi niii ke ben.
Huang dan:
- Sy phan hoa thien nhien theo Dong - Tay biSu hien ro nhdt la sir phan
hoa dai dia hinh: vung bien - them luc dia, vung dong bang ven bien va
vung doi niii.

LirgNG

1/

•

Trung
binh
nam
Nhan xet nao sau day khong dung voi bang so lieu:
A . Gang vao Nam, nhiet do cang tang.
B. K h i hau a Ha N o i c6 mua dong lanh, it mua.

a) Thien nhien vung biin va them luc dia
- Vung bien rgng va c6 rk nhieu hon dao Ion nho.
- ThSm luc dia phia bac va phia nam c6 day nong, ma rong, noi quan tu
nhihu dao ven bo va ma rong cua cac d6ng bang chau tho. Duofng ba biln
Nam Trung Bo khuc khuyu voi thSm luc dia hep, tiep giap vung bien nuac sau.

Ho

•

1/

Huang ddn: B

ai

A. mua mua vao thu dong (tu thang IX, X - I , II).
CO

mot mua kho sau sic.

Th

C.

iD

B. mua mua vao ha thu (tu thang V - X).

Li

eb
oo

• 12. Du-a vao bieu do nhiet do va lu-ong mu-a a Ha Noi va TP. Ho Chi
Minh a S G K , nhan xet ve che do nhiet va ch6 do mua 6- hai dja
diem tren.

.f
ac

Huang ddn:
- Che do nhiet:

ww
w

+ Ha Noi CO nkn nhiet do thkp hon a TP. H6 Chi Minh (nhiet do trung
binh nam 23,5°C so vol 27,1 °C).
. + Ha Noi CO 3 thang (12, 1 va 2) c6 nhiet do xu6ng dual 20'^C, tham chi
Co 2 thang nhiet do xu6ng dual 18°C.
+ H^'N^ico 4 thang (6, 7, 8, 9) nhiet do cao hon a TP. H6 Chi Minh.
+ TP. Ho Chi Minh quanh nam nong, khong c6 thang nao nhiet do
xuong duoi 25,7''c.
. + Bien do nhiet do a Ha Noi cao, tai 12,5°C. Bien do nhiet do a TP. H6
Chi Minh thap, chi 3,1 °C.
- Che do mua:
38

b) Thien nhien vung dong Mng ven bien
- Noi hinh thanh cac d6ng bang chau tho song Hong, song Cuu Long,

duai25,7''C.


Tu 600 - 700m d6n 1600 - 1700m, cac he sinh thai rung can nhiet dai
la rong va la kim phat triSn tren ddt feralit c6 mun (dac tinh chua, tdng dat
mong)- Irong rung xuit hien cac loai chim, thii can nhiet dai phuang Bic.
Cac loai thii long day nhu glu, soc, cay, cao.
_ Tren 1600 - 1700m hinh thanh dat miin alit. Rung phat trien kem, dan
sian va thanh phSn loai (c6 reu, dia y phu kin than, canh cay). Trong rung, da
xuit hien cac loai cay on doi va cac loai chim di cu thuoc khu he Himalaya.
• 3. Neu dac difim ciia dai on doi gio miia tren niii.
Huong dan:
- Tu 2600m tra len (chi c6 6f mien Bac)
- Khi hau c6 tinh chSt khi hau on dai, quanh nam nhiet do dual 15''C,
mua dong xuong dual 5°C.
- Thuc vat on dai: do quyen, lanh sam, thiet sam.
• 4. Trinh bay dac di£m khi hau va dat ciia dai nhiet doi gio miia nu-oc
ta. Tai sao do cao ciia dai nhiet do-i gio mua ff mien Bac thap ho-n 6
mi£n Nam?
Huong dan:
a) Dac diem khi hau va dat ciia dai nhiet d&igio miia
- Do cao trung binh: a mifin Bac, duai 600 - 700m; a mihn Nam, den
900 ~ 1000m.
- Khi hau nhiet dai biSu hien ro ret, mua ha nong (nhiet do trung binh
thang tren 25"C). Do km thay d6i tu kho den am uat.
-Dat:
+ Dat phu sa (dien giai).
+ Dat feralit (dien giai).
b) Gidi thick do cao ciia dai nhiet d&i gio miia & miin Bac thdp horn d
mien Nam: Do miSn BSc c6 nen nhiet thap han mien Nam.


On

THIEN NHIEN PHAN HOA OA DANG (tiep theo)

Li

eu

Rai 12

Th

iD

ai

+ Nhiet do thang lanh a phia Nam cao han nhigu so vai phia Bkc.

/T

ai

• 1. Trinh bay dac difim cua dai nhiet doi gio miia chan niii.
Huong dan:

ps

- Co do cao trung binh dual 600 - 700m


w

+ Cac he sinh thai rung nhiet dai gio mua: rung thuong xanh, rirng
nua rung la, rung thua nhiet dai kho. Cac he sinh thai phat triln tren cac loai
th6 nhuang dac biet (he sinh thai rung nhiet dai thuang xanh tren da voi,
rung ngap man tren ddt man ven biSn, rung tram tren ddt phen, he sinh thai
xavan, cay bui gai nhiet dai kho tren ddt cat, dSt thoai hoa vung kho han).
• 2. Neu dac diem ciia dai can nhiet doi gio miia tren nui.
Huang dan:
- Co dp cao tu 600 - 700m dSn 2600m
- Khi hau mat me, khong c6 thang nao nhiet do tren 25°C, mua nhiSu
hgn, do am tang.
40

41


P 8. Nguyen nhan nao tao nen su phan hoa thien nhien theo do cao?
Thien nhien phan hoa theo dp cao if nu-oc ta bieu hien ro a cac thanh
phan tu- nhien nao?

6. Trinh bay dac diem chii yeu ciia mien T a y Bac va Bac T r u n g B9.

Huang dan:
- Nguyen nhan tao nen su phan hoa thien nhien theo do cao: Do sir thay
(J6i khi hau theo do cao.
- Thien nhien thay d6i theo do cao bilu hien ro a tho nhuang va sinh vat.
•

mien tu- nhien.


- Khoang san: thiec, sat, crom, ti tan, apatit.
- Vung ven bien c6 nhieu con cat, nhilu bai tSm dep.
- Thien tai thuong xay ra: bao, IQ, trugt la dSt, han han.

gr

ou

Huang dan:
- Nam tu day nui Bach Ma (vT tuyen 16°B) trof vao Nam.

/T

7. T r i n h bay dac diem chu yeu cua mien Nam Trung Bo va Nam Bo.

•

B. Dat feralh viing doi niii thap.

eb
oo

.f
ac

- Dac diem chung ca ban ciia mien: c6 khi hau can xich dao gio mua
(nen nhiet cao, dai rimg nhiet dai chan niii vai uu the thanh phdn dong, thuc
vat nhiet doi len tai do cao 1000m, c6 hai mua mua va kho ro ret).


+ LQ lut tren dien rong a d6ng bang Nam Bg va ha luu cac song Ian
trong miia mua.
+ Thilu nuac nghiem trgng vao mua kho.

ps

•

9. Neu nhirng kho khan chii yeu trong viec su- dung txx nhien moi

1/

Fluang dan:
- Giai han cua mien tu hixu ngan song Hong tai day niii Bach Ma (vT
tuyen le'^B).
- Dac diem ca ban: dia hinh cao, cac day nui xen ke cac dong song chay
song song theo huang tay bac ~ dong nam vai caC dai d6ng bSng thu hep,
anh huang ciia gio mua Dong Bac bi suy yeu va giam sut. Tinh chat nhiet
dai tang dan vai su c6 mat cua thanh phan thuc vat phuang Nam.

c0

•

- NhiJng tra ngai Ion trong su dung tu nhien:
+ Nhip dieu mua khi hau, cua dong chay song ngoi bat thuong.
+ Thai tiet c6 tinh bat on dinh cao.

C. D4t feralit.
D. Dat miin alit niii cao.

c) Miin Nam Trung Bp va Nam Bp:
- Nam tir day nui Bach M a (vT tuyen 1 e^B) tra vao Nam.

A. Thai tiSt l

16. D y a vao hinh 12 S G K (Cae mien dja li ty nhien) va cac kien thirc

k.
co

•

Mien Bac
va Dong
Bac I3ac
Bo

ai

Huang dan: D
•

ai

ro ret).

14. Mien Tay like va BSc Trung Bo la noi c6:

iD

•

Ho



- Ranh giai cua mien doc theo ta ngan song H6ng va ria phia tay, tay
nam dong bSng BSc Bo.
" Dia hinh: doi niii thap chigm uu thS, cac day nui c6 huang vong cung,
dong bang ma rong, dai hinh ba hikn da dang.
- Khi hau: gio mua Dong Bac boat dong manh tao nen mot mua dong lanh.
b) Miin Tay Bac va Bdc Trung Bp
- Giai han cua mi6n t u huu ngan song H6ng tai day nui Bach M a (vT
tuy6n 16^B).

Th6 manh v6 tai nguyen

Han ch6

^ Viing bien day nong, lang gio,

- Nhil'ng tra ngai Ion trong

CO vinh nuac sau thuan Igi cho

su dung t u nhien:

phat trien kinh te bien.

+ Nhip dieu mua khi hau,

- Tai nguyen khoang san: giau
than, sat, thiec, vonfram, vat

bat thuong.

trien rung ngap man, cac loai
tran, rSn, ca sau dam lay^ chim.
- Dual nuac giau torn, ca.
- Khoang san: Dau khi (c6 trii
lugng Ion a vung them luc dia),

- Dia hinh: cao, cac day niii chay theo huang tay bSc - dong nam, cac dai

cua dong chay song ngoi

- X 6 i mon, rua troi a vung
doi niii.
- L i i lut tren dien rong a
dong bang Nam Bo va ha
luu cac song Ian trong
mua mua.
- Thifiu nuac nghiem
trong vao mua kho.

boxit (Tay Nguyen).

dong bang thu hep. La mi^n duy nhat c6 dia hinh niii cao a nuac ta vai du
44

45


hai kho, hai am den
am.


Cac he sinh thai chinh

&dif3
•

ai

Ho

c0

Khi hau mat me, - Tu 600 - 700m din 1600 khong CO thang nao 1700m, cac he sinh thai rung
nhiet do tren 20''C, can nhiet dai la rong va la kim
tong nhiet do nam phat trien tren dat feralit c6
tren 4500'^C, mua mun.
nhieu han, do am - Tren 1600 - 1700m, rung phat
tang.
trien kem, don gian ve thanh
phan loai.

iD
Th

m/

Dong bang song Cuu Long, cac vung cua
song ven bien cua cac con song a Bac bo,
duyen hai mien Trung.

Ten

ai

Dai on
dai gio
mua
tren
niii

gr

ou

ps

+ Dat xam Bac mau tren - Tap trung nhieu nhit a Dong Nam Bo.
phu sa CO
- Ngoai ra, con c6 a ria dong bang song
Hong, duyen hai Nam Trung Bo.
b) Nhom dat phu sa
Dong bang song Hong, dong bang song
Cuu Long (a ven song Tien va song Hau),
~ Dat phu sa
dong bang duyen hai mien Trung.

Dai
can
nhiet
dai gio
mua
tren

kho tren dat cat, dat thoai hoa
vung kho han).

Khi hau c6 tinh chat He sinh thai rung on dai (thuc
khi hau on dai, tong vat: do quyen, lanh sam, thiet
nhiet do nam dual sam).
4500°C, quanh nam
nhiet do dual 15°C,
mua dong xuong
duai 5'^C.

Thychanh:DOC B A N D O D I A

HINH, D I E N VAO

USOC D O

TRONG MOT SO DXY NUI VA B I N H NUI

1. Xac djnh vi tri va doc ten cac day nui, dinh niii, cac dong song
(theo yeu cau cua bai) dya tren ban do Dia h' t\x nhien (hoac Atlat
Dia li Viet Nam).
Huang ddn:

Dual
- Khi hau nhiet dai.
600
- Tong nhiet do nam
tren TSOO^C, mua ha
700m

vac liroc do.

Ho

Ilu&ng dan:

ai

- Cac canh cung: Song Gam, Ngan San, Bic San, Dong TriSu.

Th

iD

- Cac day nui: Hoang Lien San, Truong San BSc, Truong San Nam,
Hoanh San, Bach Ma.

ai

Li

eu

On

- Cac dinh nui: Tay Con LTnh, Phanxipang, Ngoc Linh, Chu Yang Sin.

V A N D E SL/ D U N G V A B A O V E T l / N H I E N

ou

ww
w

+ Do che phu rung a nuac ta nam 1943 la 43%. Nam 1983, giam
xu6ng con 22%. D6n 2006, tang len dat 39%.
+ Mac du tong dien tich rung dang dugc phuc hoi, nhung tai nguyen
rung van hi suy thoai vi chat lugng rung khong ngung hi giam siit.
- Bien phap bao ve tai nguyen rung;
+ Theo quy lioach, phai nang do che phu rung cua ca nuac len 45 50%, vung nui d6c phai dat 70 - 80%.
+ Nhirng quy dinh ve nguyen tSc quan li, su dung va phat triln d6i vai
ba loai rung: Doi vai rung phong ho: Co k6 hoach, bien phap bao ve nuoi
duang rung hien c6, gay trong rung tren &ki trSng, d6i niii troc. D6i vai
rung dac dung: Bao ve canh quan, da dang sinh hoc cua cac vuan qu6c gia,
48

+ Xay dung va ma rgng he thSng vuan quoc gia va cac khu bao ton
thien nhien.
+ Ban hanh "Sach do Viet Nam".
+ Quy dinh khai thac (cim khai thac go quy, khai thac go trong rung
cim, rung non, gay chay rung; cam san ban dgng vat trai phep; cam dung
ch4t n6 danh bat ca va cac dung cu danh bat ca con, ca bgt; cam gay doc hai
cho moi truang nuac.
• 3. Trinh bay vice suy thoai tai nguyen dat. Neu cac bien phap bao ve
tai nguyen dat.
Huang dan:
~ Suy thoai tai nguyen dat:
+ Do chu truang toan dan ddy manh bao ve rung va trdng rung, dien tich
dat trdng, d6i trgc giam manh (nam 2005, ca nuac chi con khoang 5,35 trieu ha
dien tich dSt hoang, d6i nui trgc (giam gSn 1/2 dien tich so vai nam 1990).
+ Dien tich d4t hi suy thoai v i n con rat Ion (hien nay c6 khoang 9,3 trieu