Thực trạng giải quyết tranh chấp kinh tế tại Toà án
Mục lục
Lời mở đầu.............................................................................................................1
Nội dung
Phần I: Tranh chấp kinh tế và các hình thức giải quyết tranh chấp kinh tế ở Việt
Nam hiện nay.........................................................................................................3
I. Khái niệm...........................................................................................................3
1. Tranh chấp kinh tế.............................................................................................3
2. Giải quyết tranh chấp kinh tế.............................................................................3
II. Các hình thức giải quyết tranh chấp kinh tế ở Việt Nam .................................5
1. Kinh nghiệm tổ chức giải quyết tranh chấp kinh tế ở một số nớc trên thế giới 5
2. Các hình thức giải quyết tranh chấp kinh tế ở Việt Nam..................................6
2.1. Trọng tài kinh tế nhà nớc thực tiễn và yêu cầu đổi mới.................................6
2.2. Sự cần thiết thành lập toà án kinh tế ở nớc ta.................................................7
2.3. Cơ cấu tổ chức, chức năng và nhiệm vụ của toà án kinh kế...........................8
Phần II: Giải quyết tranh chấp kinh tế tại toà án nhân dân tỉnh Thanh Hoá.......12
I.Thực trạng..........................................................................................................12
II.Nguyên nhân và giải pháp................................................................................19
Phần III: Quan điểm về việc xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp kinh tế ở nớc
ta trong giai đoạn hiện nay..................................................................................23
I. Sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật kinh tế..................................................23
II. Cơ sở thiết lập cơ chế giải quyết tranh chấp kinh tế trong điều kiện hiện nay
ở Việt Nam ..........................................................................................................24
Kết luận................................................................................................................29
Tài liệu tham khảo
Nguyễn Thị Mai Hiên - Lớp KT 23A
Thực trạng giải quyết tranh chấp kinh tế tại Toà án
Lời mở đầu
Từ năm 1986, Đảng và nhà nớc ta đã chủ trơng phát triển nền kinh tế thị
trờng, chủ trơng đó đã làm thay đổi căn bản nền kinh tế nớc ta từ hai thành phần
kinh tế chính với lối quản lý mang nặng tính hành chính sang nền kinh tế đa

hoá từ ngày thành lập đến nay và phần hứ hai là những vấn đề giải pháp trớc mắt
cho những vấn đề còn tồn tại
Phần III: Là phần mở rộng của chuyên đề nói lên ý kiến chủ quan cá
nhân về xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay.
Với thời gian thực tập ngắn và phạm vi tìm hiểu trong một địa phơng nên
chuyên đề không tránh khỏi những hiếu sót, suy nghĩ chủ quan kính mong thầy
cô chỉ bảo để tạo điều kiện cho những đề tài hoàn thiện hơn sau này.
Nguyễn Thị Mai Hiên - Lớp KT 23A
Thực trạng giải quyết tranh chấp kinh tế tại Toà án
Phần I
Tranh chấp kinh tế và hình thức giải quyết tranh
chấp kinh tế ở Việt Nam hiện nay
I. Khái niệm
1. Tranh chấp kinh tế
Tranh chấp kinh tế là mâu thuẫn hay xung đột về quyền và nghĩa vụ của các
nhà đầu t, các doanh nghiệp với t cách là chủ thể kinh doanh. Đây là các tranh
chấp phát sinh trong các khâu từ đầu t, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc thực
hiện dịch vụ trên thị trờng nhằm mục đích sinh lời. Xét về bản chất, tranh chấp
trong kinh doanh phản ánh những xung đột về lợi ích kinh tế giữa các bên.
ở Việt Nam, trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung, các tranh chấp kinh tế chủ
yếu tồn tại dới dạng các tranh chấp hợp đồng kinh tế. Trong điều kiện kinh tế thị
trờng, sự đa dạng phong phú của các quan hệ kinh tế kéo theo sự đa dạng phong
phú về các tranh chấp trong kinh doanh. Có những loại tranh chấp mới phát sinh
nh: tranh chấp giữa thành viên công ty với công ty, giữa thành viên công ty với
nhau trong quá trình thành lập, hoạt động và giải thể công ty; tranh chấp liên
quan đến mua bán cổ phiếu, trái phiếu; tranh chấp về liên doanh, liên kết kinh
tế; tranh chấp rong các lĩnh vực quảng cáo, bảo hiểm, kiểm toán, t vấn; tranh
chấp liên quan đến hối phiếu, séc; tranh chấp liên quan đến sở hữu công
nghiệp... Xét về mức độ, các tranh chấp trong kinh doanh trong điều kiện nền
kinh tế thị trờng cũng trở nên gay gắt và phức tạp hơn.

trình giải quyết tranh chấp kinh tế, giữa toà án kinh tế với những bên tham gia tố
tụng kinh tế và giữa họ với nhau.
Nguyễn Thị Mai Hiên - Lớp KT 23A
Thực trạng giải quyết tranh chấp kinh tế tại Toà án
Việc giải quyết một vụ án kinh tế phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của nó
nh nguyên tắc tự định đoạt, nguyên tắc hoà giải, nguyên tắc bình đẳng trớc pháp
luật...
II. Các hình thức giải quyết tranh chấp kinh tế
1. Kinh nghiệm tổ chức giải quyết tranh chấp kinh tế ở một số nớc trên thế
giới
ở các nớc xã hội chủ nghĩa trớc đây, tuy cách thức tổ chức và tên gọi có
khác nhau nhng nhìn chung việc giải quyết tranh chấp kinh tế đều thuộc thẩm
quyền của trọng tài kinh tế- một cơ quan nhà nớc thuộc hệ thống các cơ quan
quản lý nhà nớc. Và hiện nay, khi các nớc này chuyển sang nền kinh tế thị tr-
ờng, thì họ cũng tiến hành đổi mới cách thức tổ chức giải quyết tranh chấp kinh
tế, theo hớng thành lập toà án kinh tế và xác định lại tính chất, cách thức tổ chức
của trọng tài kinh tế cho phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế thị trờng. Điều đó
cho thấy chúnh ta đang thực hiện đổi mới hệ thống các cơ quan giải quyết tranh
chấp kinh tế theo xu hớng chung của thời đại.
ở các nớc có nền kinh tế thị trờng phát triển thì tranh chấp kinh tế (tranh
chấp thơng mại) đợc giải quyết thông qua trọng tài thơng mại và toà án thơng
mại hay toà án thờng. Trong cách tổ chức và giải quyết tranh chấ thơng mại ở
các nớc có nền kinh tế thị trờng phát triển nh CHLB Đức, Pháp, Thuỵ Điển...
nguyên tắc tự lựa chọn của các bên đợc bảo đảm, tức là nơi và ngời đứng ra giải
quyết tranh chấp thơng mại phụ thuộc vào sự lựa chọn của các bên.
ở rất nhiều nớc khác nhau thì việc giải quyết tranh chấp kinh tế bằng trọng
tài phi chính phủ là chủ yếu và phổ biến. Tổ chức trọng tài phi chính phủ đợc
thành lập dới hai hình thức: trọng tài theo vụ việc(ad-hoc) và trọng tài có cơ
quan thờng trực do phòng thơng mại và công nghiệp thành lập. ở một số nớc có
hiệp hội trọng tài( Nhật, Mỹ) trọng tài giải quyết một lần theo sự lựa chọn hay

Thực trạng giải quyết tranh chấp kinh tế tại Toà án
hình thức và nội dung của các tranh chấp trong kinh doanh. Sự phát triển đó đòi
hỏi phải đổi mới phơng thức giải quyết tranh chấp kinh tế
Trong điều kiện nh vậy, sự tồn tại của trọng tài kinh tế với t cách là một cơ
quan quản lý không còn phù hợp nữa, Điều đó đặt ra yêu cầu bức xúc là phải đổi
mới tổ chức và phơng thức hoạt động của trọng tài kinh tế. Nhận thức sâu sắc
yêu cầu đó, nhà nớc ta chủ trơng xoá bỏ trọng tài kinh tế nhà nớc, thành lập toà
án kinh tế và trọng tài kinh tế với t cách là một tổ chức xã hội nghề
nghiệp( trọng tài kinh tế phi chính phủ).
2.2 Sự cần thiết thành lập toà án kinh tế ở nớc ta
Có thể nói sự thành lập toà án kinh tế ở nớc ta trong giai đoạn hiện là phù
hợp và rất cần thiết. Điều này có thể lý giải nh sau:
Thứ nhất sự chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh
tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trờng có sự quản lý của
nhà nớc làm phát sinh nhiều quan hệ mới giữa các tổ chức và cá nhân thuộc mọi
thành phần kinh tế trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Sự thay đổi các quan hệ
kinh tế tất yếu dẫn đến sự đổi mới từng bớc hệ thống chính trị nói chung, trong
đó có tổ chức bộ máy hoạt động của nhà nớc. Việc đổi mới tổ chức và hoạt động
của cơ quan giải quyết các tranh chấp trong kinh doanh cũng đợc tiến hành
trong công cuộc đổi mới này.
Thứ hai, trong nền kinh tế thị trờng, các đơn vị thuộc mọi thành phần kinh tế
đều bình đẳng và tự do kinh doanh theo pháp luật. Hoạt động kinh doanh thuộc
quyền tự chủ của các doanh nghiệp. Các quan hệ kinh doanh giữa các doanh
nghiệp đợc xây dựng theo nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng cùng có lợi, không
trái pháp luật và đạo đức xã hội. Do vậy để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp
bảo đảm thực sự dân chủ và bình đẳng của các bên, các tranh cấp trong kinh
doanh phải do một cơ quan tài phán giải quyết theo một trình tự t pháp.
Nguyễn Thị Mai Hiên - Lớp KT 23A
Thực trạng giải quyết tranh chấp kinh tế tại Toà án
Thứ ba, trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, ngoài những tranh

quan tài phán, chủ trơng cải cách t pháp, đồng thời có sự kế thừa những thành
quả và kinh nghiệm giải quyết tranh chấp trong những năm qua.
Trên cơ sở những t tởmg chỉ đaọ nói trên, toà án kinh tế đợc tổ chức với t
cách là một toà chuyên trách nằm trong các toà án nhân dân từ cấp tỉnh trở lên.
Theo qui định của luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật tổ chức toà
án nhân dân, đợc Quốc hội nớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá IX,
kỳ họp thứ t thông qua ngày28/12/1993, cơ cấu tổ chức của toà án kinh tế gồm:
- Trong toà án nhân dân tối cao, bên cạnh toà án quân sự trung ơng, các
toà án phúc thẩm, toà hình sự, toà dân sự, có toà kinh tế.
- Trong các toà phúc thẩm toà án nhân dân tối cao có các thẩm phán kinh
tế chuyên trách.
- Trong toà án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ơng bên cạnh toà
dân sự, toà hình sự, có toà kinh tế.
Nhìn chung mô hình tổ chức toà án kinh tế nh qui định của pháp luật nói
trên sẽ đảm bảo thống nhất tổ về tổ chức, cơ quan xét xử, tổ chức bộ máy nhà n-
ớc gọn nhẹ, không gây tranh chấp về thẩm quyền.
2.3.2 Chức năng và nhiệm vụ
Theo qui định của pháp luật, toà kinh tế có chức năng cơ bản sau đây:
Thứ nhất, chức năng xét xử các vụ án kinh tế. Khi thực hiện các chức
năng này, toà kinh tế phải căn cứ vào các qui định của pháp luật, cả pháp luật về
nội dung và pháp luật về tố tụng. Toà án kinh tế thực hiện chức năng xét xử các
vụ án kinh tế của mình bằng việc ra bản án, quyết định. Các bản án, quyết định
của toà án kinh tế đã có hiệu lực pháp luật phải đợc các cơ quan nhà nớc, doanh
Nguyễn Thị Mai Hiên - Lớp KT 23A
Thực trạng giải quyết tranh chấp kinh tế tại Toà án
nghiệp, tổ chức xã hội, và mọi công dân ton trọng, những cá nhân và mọi tổ
chức kiên quan phải nghiêm chỉnh chấp hành.
Thứ hai, chức năng tuyên bố phá sản doanh nghiệp. Khi thực hiện chức
năng tuyên bố phá sản doanh nghiệp, toà án kinh tế phải tuân thủ nghiêm túc
các qui định của pháp luật phá sản ngày 30/12/1993 nói riêng và những qui định