Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời mở đầu
Bất kỳ một nớc chậm phát triển nào cũng muốn đạt đợc trình độ của một
nớc phát triển đều phải trải qua nấc thang có tính tất yếu . Trong sự nghiệp đổi
mới của nớc ta do Đảng khởi xớng và lãnh đạo đã giành đợc những thắng lợi b-
ớc đầu mang tính quyết định quan trọng là việc chuyển đổi từ một nền kinh tế
kém phát triển mang nặng tính quyết định quan trọng là việc chuyển đổi từ một
nền kinh tế kém phát triển mang nặng tính tự cung tự cấp sản xuất phân tán lạc
hậu chuyển sang một nền kinh tế hàng hoá vận hành theo cơ chế thị trờng có sự
quản lý của Nhà nớc với nhiều thành phần kinh tế theo định hớng XHCN.
Trên thế giới ở nhiều nớc đã tiến hành phát triển nền kinh tế hàng hoá và
đạt đợc thành công bớc đầu mang tính quyết định.
ở nớc ta theo đờng lối của Đảng đề ra đó là phát triển nền kinh tế hàng
hoá nhiều thành phần đến nay sự nghiệp đó vẫn đang tiếp tục. Nhng hoàn cảnh
và điều kiện quốc tế trong nớc trình độ phát triển nền kinh tế của nớc ta hiện
nay khác nhiều so vứoi nhiều năm trớc. Điều đó đặt ra nhiều vấn đề lý luận thực
tiễn, giải quyết nh nền kinh tế hàng hoá trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt
Nam còn là tất yếu khách quan với nớc ta nữa hay không? Đánh giá thế nào về
thực trạng của kinh tế nớc ta trong những năm qua. Tốc độ và bớc đi sự phát
triển của nền kinh tế - hàng hoá nhiều thành phần có còn là mục tiêu hàng đầu
hay không?
Nền kinh tế - hàng hoá không chỉ là xu thế phát triển của nớc ta mà còn là
xu thế phát triển chung của các nớc trên thế giới. Nó không ch là quá trình biến
đổi về mặt kinh tế mà còn là quá trình biến đổi sâu sắc về mọi mặt đời sống xã
hội, kinh tế, chính trị văn hóa khoa học làm cho xã hội phát triển thêm một
trạng thái mới về chất. Quá trình phát triển nền kinh tế hàng hoá ở Việt Nam
với mục tiêu: "Đẩy mạnh việc phân công lao động xã hội trên cơ sở thực hiện
công nghiệp hóa hiện đại hóa nền kinh tế, đa dạng hóa các loại hình sở hữu phát
triển một cách đồng bộ thị trờng, cơ cấu kinh tế hợp lý quan hệ sản xuất phù
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

nhn thc v phõn loi cỏc mi liờn h trong xó hi tr nờn phc tp hn
nhiu so vi vic nhn thc v phõn loi cỏc mi liờn h trong gii t nhiờn.
Quan điểm toàn diện là quan điểm khi xem xét và nghiên cứu sự vật phải
nghiên cứu tất cả các mặt, các yếu tố kể cả các mắt các khâu trung gian gián
tiếp có liên quan đến sự vật. Đây là mt quan im mang tớnh phng phỏp
lun khoa hc trong nhn thc v thc tin, t ra nhng yờu cu c bn sau
trong vic nhn thc v ci to th gii.
Mt l, khi xem xột, nghiờn cu mt s vt, hin tng phi t nú trong
mi liờn h ph bin, vn cú ca nú. Bi s vt, hin tng, bn cht ca s
vt, hin tng c hỡnh thnh, bin i v bc l thụng qua nhng mi liờn
h gia chỳng vi cỏc s vt, hin tng khỏc. Khng nh yờu cu ny,
Lờnin vit : "Mun thc s hiu c s vt, cn phi nhỡn bao quỏt v
nghiờn cu tt c cỏc mt, tt c cỏc mi liờn h v "quan h giỏn tip" ca s
vt ú". [V.I.Lờnin ton tp, NXB Tin b, Matxcva, 1979]. Tuy nhiờn, nh
nguyờn lý v mi liờn h ph bin ó ch ra, s vt, hin tng tn ti trong
vụ vn mi liờn h, do ú trong mi iu kin lch s nht nh con ngi
khụng th nhn thc c tt c cỏc mi liờn h. Bi vy, tri thc t c v
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
sự vật cũng chỉ là tương đối, không đầy đủ và trọn vẹn. Song nếu ý thức được
điều đó, chúng ta sẽ tránh được việc tuyệt đối hoá những tri thức đã có về sự
vật, coi những tri thức đó là những chân lý bất biến, tuyệt đối, không thể sửa
đổi, bổ sung và phát triển. Bởi vậy, trong thực tế cuộc sống, việc luôn xem xét
mọi mặt của sự vật, hiện tượng sẽ giúp chúng ta tránh khỏi những sai lầm do
nhìn nhận sự vật, hiện tượng một cách cứng nhắc, phiến diện.
Hai là, quan điểm toàn diện cũng yêu cầu khi xem xét về mọi mặt của các
mối liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng phải đánh giá đúng vị trí, vai trò của
những mối liên hệ đó, tránh việc xem xét dàn trải, bình quân, không đi vào
bản chất vấn đề. Chúng ta đã biết, sự vật hiện tượng tồn tại trong mối liên hệ
phổ biến, nhưng vị trí, vai trò của các mối liên hệ không ngang bằng nhau. Vì

thích trong mối liên hệ phổ biến và được quyết định bởi rất nhiều mối liên hệ
với vị trí, vai trò khác nhau. Xuất phát từ nguyên lý về mối liên hệ phổ biến,
chủ nghĩa duy vật biện chứng đã khẳng định quán triệt quan điểm toàn diện là
nguyên tắc phương pháp luận chung nhất chỉ đạo mọi hoạt động tư duy của
con người.
2.1 Nội dung nguyên lý về mối liên hệ phổ biến
Thế giới vật chất được tạo thành từ vô vàn những sự vật, hiện tượng, những
quá trình khác nhau. Quan điểm siêu hình cho rằng các sự vật, hiện tượng tồn
tại tách rời nhau, và giữa chúng hoàn toàn không có sự phụ thuộc, ràng buộc
lẫn nhau; mà nếu có cũng chỉ là những liên hệ bên ngoài, mang tính ngẫu
nhiên. Trong khi đó, quan điểm biện chứng lại nhìn nhận thế giới như một thể
thống nhất, trong đó các sự vật, hiện tượng và quá trình cấu thành thế giới vừa
tách biệt nhau nhưng lại vừa có mối liên hệ hữu cơ với nhau.
Vậy mối liên hệ, theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, là "sự phụ
thuộc, ràng buộc, quy định lẫn nhau và tác động qua lại với nhau". [Giáo
trình chủ nghĩa duy vật biện chứng - Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí
Minh- NXB Chính trị quốc gia-2004] . Trong phép biện chứng, khái niệm
mối liên hệ bao hàm một nội dung phong phú và sâu sắc, theo đó mối liên hệ
là sự thống nhất của ba phương diện: Tính qui định, quá trình tương tác và
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
những quá trình biến đổi. Trong ba phương diện đó, tính qui định là cơ sở
khách quan của các quá trình tương tác. Còn quá trình tương tác là cơ sở dẫn
tới những biến đổi. Nhưng quá trình nhận thức lại đi theo một trình tự ngược
lại: việc quan sát quá trình biến đổi giúp xác định nguyên nhân là những quá
trình tương tác, từ đó giúp con người hiểu rõ về tính qui định của sự vật, hiện
tượng.
2.2 Tính chất của mối liên hệ phổ biến
Tính khách quan
Đứng trên quan điểm duy vật khoa học, phép duy vật biện chứng khẳng định

hệ giữa các mặt của một sự vật, hiện tượng, mối liên hệ giữa các yếu tố cấu
thành nên sự vật đó. Có mối liên hệ bên ngoài, có mối liên hệ bên trong. Có
mối liên hệ bản chất và mối liên hệ không bản chất, có mối liên hệ tất yếu và
mối liên hệ ngẫu nhiên. Có mối liên hệ chủ yếu và có mối liên hệ thứ yếu. Có
mối liên hệ trực tiếp và có mối liên hệ gián tiếp. Có mối liên hệ chung bao
quát toàn bộ thế giới, có mối liên hệ bao quát một số lĩnh vực nào đó của thế
giới. Có mối liên hệ về thời gian trong quá trình lịch sử của sự vật, hiện
tượng.. Có thể nói, tính đa dạng của sự liên hệ xuất phát từ tính đa dạng trong
sự tồn tại, vận động và phát triển của chính sự vật và hiện tượng qui định.
Tóm lại, với tư cách là phương pháp luận chỉ đạo hoạt động thực tiễn dựa trên
cơ sở lý luận là nguyên lý về mối liên hệ phổ biến của các sự vật, hiện tượng,
quan điểm toàn diện đòi hỏi khi nhận thức và cải tạo bất kỳ một sự vật, hiện
tượng nào cũng phải tính đến mối liên hệ phổ biến của nó, phải sử dụng đồng
bộ nhiều biện pháp, nhiều phương tiện khác nhau để tác động nhằm thay đổi
những mối liên hệ tương ứng, từ đó đem lại kết quả cải tạo thực tiễn theo ý
muốn.
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Phần II: Quan điểm toàn diện với việc phát triển nền
kinh tế hànghoá nhiều thành phần theo định hớng
XHCN ở Việt Nam.
I. Học thuyết hình thành kinh tế - xã hội ở nớc ta
Lần đầu tiên trong lịch sử xã hội học, học thuyết Mac - LêNin về hình thái
kinh tế xã hội vạch ra nguồn gốc động lực bên trong của sự phát triển xã hội tìm
ra những nguyên nhân v cơ sở của sự xuất hiện và biến đổi của những hiện tợng
xã hội đặt cơ sở khao học cho xã hội học, nâng xã hội học lên thành một khoa
học thật sự chống lại quan điểm duy tâm về lịch sử. Coi xã hội là một sự kết
hợp có tính chất máy móc của nhiều cá nhân và gia đình coi sự vận động phát
triển của xã hội là do ý chí của những nhà cầm quyền chi phối. Coi kỹ thuật là
cái chung quyết định tính chất chế độ xã hội là tiêu chuẩn khách quan phân biết

- Tạo môi trờng cho hoạt động tự do sáng tạo cho mọi sáng kiến cá nhân
và đơn vị, khai thác triệt để yếu tố con ngời vì con ngời.
-Khái quát lại xây dựng hình thái kinh tế xã hội chủ yếu ở nớc ta là xây
dựng một hệ thống quan hệ xã hội theo yêu cầu phát triển không ngừng của lực
lợng sản xuất hiện đại, xã hội một hệ thống chính trị làm chủ nhân dân lao động
hoạt động theo nguyên tắc tất cả từ con ngời và vì con ngời.
II. Xu hớng vận động của nền kinh tế hàng hoá
Trên hình diện chung quốc tế hiện nay không một nớc nào nền kinh tế
hàng hoá hay kinh tế thị trờng lại vận động hoàn toàn theo cơ chế thị trờng
"hoàn hảo" hoàn toàn do bàn tay vô hình theo cách mới của AXmit nhà kinh tế
chính trị học t sản cổ điển Anh ở thế kỷ 18 - 19. Trái lại chúng đều vận động
theo cơ chế thị trờng có sự điều tiết của các doanh nghiệp lớn và Nhà nớc với
mức độ và phạm vi khác nhau nhất định giữa Nhà nớc. Do vậy có thể hiểu kinh
tế hàng hoá là mô hình kinh tế mà hầu hết các quan hệ kinh tế đợc thực hiện dới
hình thái hàng hoá và dịch vụ vận động theo cơ chế thị trờng có sự quản lý của
Nhà nớc. Kinh tế hàng hoá tồn tại trong nhiều hình thái kinh tế - xã hội. ở nớc
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
ta những điều kiện chung của kinh tế hàng hoá vẫn còn nền kinh tế hàng hoá
tồn tại là một tất yếu khách quan. Thật vậy:
Phân công lao động xã hội với t cách là cơ sở của trao đổi chẳng những
không mất đi, trái lại ngày càng phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Sự
chuyên môn hóa hợp tác hóa lao động đã mở ra khỏi quốc gia trở thành quốc tế.
- Nền kinh tế đã và đang tồn tại nhiều hình thức sở hữu khác nhau về liệu
sản xuất và sản phẩm lao động. Trình độ xã hội hóa sản xuất giữa các ngành,
giữa các xí nghiệp trong cùng một hình thức sở hữu vẫn cha đều nahu. Trong
điều kiện đó giữa các doanh nghiệp có sự tách biệt về kinh tế nhất định. Việt
hạch toán kinh doanh phân phối trao đổi còn cần thiết phải thông qua hình thái
hàng hoá.
Trên con đờng đi của lịch sử phát triển kinh tế hàng hoá ở nớc XHCN đã