LỜI NÓI ĐẦU
Xu thế toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại
đang là vấn đề nổi bật của kinh tế thế giới hiện nay. Chính đặc điểm này đã tạo
sự liên kết và phụ thuộc lẫn nhau ngày càng cao giữa các quốc gia và khu vực.
Các định chế và các tổ chức kinh tế - thương mại khu vực và quốc tế đã được
hình thành để phục vụ cho kinh tế quốc tế và các lĩnh vực khác trên thế giới. Tổ
chức thương mại thế giới (WTO) được thành lập ngày 1/1/1995 đến nay đã có
hơn 148 nước tham gia và tương lai sẽ trở thành tổ chức lớn nhất hành tinh.
Ngày 11/1/2007, Việt Nam ta đã chính thức gia nhập tổ chức WTO, mở
đầu chặng đường hội nhập một cách sâu rộng và hiệu quả với nền kinh tế thế
giới. Hội nhập kinh tế thế giới đã mang lại những thành tựu to lớn cho đất nước
ta, góp phần giải quyết các vấn đề xã hội như xóa đói giảm nghèo, công ăn việc
làm, bảo vệ môi trường, củng cố an ninh quốc phòng... Tuy nhiên, bên cạnh
những lợi ích đó, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế cũng gây ra nhiều áp lực với
môi trường, trong đó phải kể đến sự gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường từ bên
ngoài, chất lượng môi trường suy thoái, tài nguyên môi thiên nhiên cạn kiệt, cân
bằng sinh thái bị đảo lộn...
Sự ô nhiễm và suy giảm môi trường nghiêm trọng dẫn đến công tác bảo vệ
môi trường có ý nghĩa vô cùng lớn. Bảo vệ môi trường được coi là một trong
những nền tảng cơ bản cho sự phát triển lâu dài và bền vững của đất nước. Do
vậy, trong thời kỳ hội nhập kinh tế, toàn cầu hóa, việc bảo vệ và giữ gìn một môi
trường trong lành, xanh sạch đẹp đã trở thành nhiệm vụ quan trọng hàng đầu và
hết sức cần thiết đối với mọi quốc gia, đặc biệt là với Việt Nam – một quốc gia
đang phát triển và có môi trường ô nhiễm khá nặng. Ở Việt Nam, công tác bảo
vệ môi trường bao gồm nhiều hoạt động khác nhau. Trong đó hoạt động quản lý
chất thải là một hoạt động quan trọng và thu hút được khá nhiều sự quan tâm của
Đảng, Nhà nước, các tổ chức và cá nhân. Trong thời đại công nghiệp hóa, hiện
đại hóa hiện nay, khi môi trường đang ngày một suy thoái ở mọi lĩnh vực thì
công tác bảo vệ môi trường nói chung cũng như hoạt động quản lý chất thải nói
riêng ở Việt Nam cần được đẩy mạnh hơn nữa.
Tiến vào thời kỳ hội nhập, công tác quản lý môi trường cũng như công tác

NỘI DUNG CHÍNH
I/Khái quát chung:
1/ Hội nhập kinh tế và tình tình hội nhập kinh tế ở Việt Nam:
1.1/ Hội nhập kinh tế:
Trước hết ta cần làm rõ, “hội nhập kinh tế quốc tế” là quá trình các doanh
nghiệp của một quốc gia tham gia một cách chủ động và tích cực vào nền kinh tế
thế giới. Hội nhập kinh tế thế giới đã trở thành một xu thế khách quan trong thế
giới ngày nay khi làn sóng toàn cầu hóa đang diễn ra vô cùng mạnh mẽ. Nếu như
toàn cầu hóa luôn có hai mặt tích cực và tiêu cực thì hội nhập kinh tế luôn mang
theo mình những cơ hội và thách thức to lớn.
Hội nhập kinh tế quốc tế của các nền kinh tế chuyển đổi ( trong đó có Việt
Nam) là quá trình thực hiện tự do hóa thương mại và thực hiện cải cách toàn
diện theo hướng mở cửa thị trường. Từ đó đem lại nhiều cơ hội kinh tế như hàng
hóa xuật nhập khẩu có thể tiếp cận thị trường tốt hơn, thu hút được nhiều vốn
đầu tư nước ngoài trên mọi lĩnh vực kinh tế, môi trường... và nhiều lợi ích gián
tiếp khác đi liền với cạnh tranh quốc tế gay gắt và tăng dần hiệu quả kinh tế theo
quy mô.
1.2/ Tình hình hội nhập kinh tế ở Việt Nam:
Ngày 27/11/2001, Bộ chính trị ban hành nghị quyết về hội nhập kinh tế
quốc tế. Nghị quyết này đã kế thừa, cụ thể hóa và triển khai các đường lối của
Đảng đề ra từ trước tới nay, đồng thời đáp ứng được kịp thời những đòi hỏi
khách quan của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Sau khi đánh
giá những thành tựu quan trọng của đất nước ta trong việc mở rộng quan hệ kinh
tế đôi ngoại, Nghị quyết đã chỉ rõ mục tiêu, những quan điểm chỉ đạo và một số
nhiệm vụ cụ thể trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Nhờ vào những chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước nên trong
những năm qua, chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu. Việt Nam đã ra khỏi tình
trạng bị bao vây cấm vận, cô lập, tạo dựng được môi trường quốc tế, khu vực
thuận lợi cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nâng cao vị thế của nước
ta trên chính trường và thương trường thế giới. Cho đến nay, Việt Nam đã ký với

vào áp dụng để nâng cao hiệu quả của quá trình này... Tuy nhiên, cùng với sự
phát triển và mở rộng các khu công nghiệp, khu chế xuất thì lượng chất thải
cũng không ngừng gia tăng cả về số lượng và chủng loại. Chúng gây ảnh hưởng
nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe con người. Theo dự đoán của Ngân
hàng Thế giới (WB), với tốc độ gia tăng GDP như thời gian qua ( khoảng
7%/năm) thì mức độ ô nhiễm môi trường bởi chất thải của nước ta vào năm 2020
có thể sẽ gấp 4 - 5 lần hiện nay. Do đó trong thời gian tới, để có thể kiểm soát và
kiềm chế sự ảnh hưởng của chất thải cần có một cơ chế quản lý chất thải nghiêm
ngặt và chặt chẽ.
Như vậy ta có thế kết luận rằng, hội nhập kinh tế là nhu cầu nội sinh của
bản thân nền kinh tế nước ta, chứ không phải do chúng ta bị o ép, bị bắt buộc.
Thời cơ đang đến, yêu cầu của chính bản thân đòi hỏi, không còn sự lựa chọn
nào ưu việt hơn. Vì vây, Việt Nam cần phải chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
và khu vực theo tinh thần phát huy tối đa nội lực, nâng cao hiệu quả hợp tác
quốc tế, bảo đảm độc lập dân chủ, tự chủ và định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo vệ
lợi ích dân tộc, an ninh quốc gia, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và bảo vệ môi
trường. Hội nhập kinh tế là sự nghiệp của toàn dân, trong đó Nhà nước giữ vai
trò chủ đạo vì vậy Đảng và Nhà nước phải cùng kết hợp để đẩy mạnh phát triển
kinh tế nhưng vẫn không quên nhiệm vụ bảo vệ môi trường trong lành, khỏe
mạnh.
2/ Chất thải và quản lý chất thải:
2.1/ Chất thải:
Theo điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2005 thì “chất thải” là vật chất ở thể
rắn, lỏng, khí được thải ra từ sản xuất kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt, hoặc các
hoạt động khác. Như vậy, một vật có phải là chất thải hay không phụ thuộc vào
ý chí của người sở hữu vật đó. Sự tồn tại của chất thải sẽ đồng nghĩa với nhu cầu
loại bỏ nó hay biến đổi nó thành một dạng vật chất khác có ích cho đời sống con
người. Ngoài ra, “chất thải” còn được định nghĩa là các chất hoặc các đồ vật mà
người ta tiêu hủy, có ý định tiêu hủy hoặc phải tiêu hủy theo các điều khoản của
luật lệ quốc gia

Theo điều 3 của Luật bảo vệ môi trường 2005 thì “quản lý chất thải” là
họat động phân loại, thu gom, vận chuyển, giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế, xử lý,
tiêu hủy, thải loại chất thải. Còn theo Công ước Basel (1989) về kiểm soát, vận
chuyển xuyên biên giới các chất thải nguy hại và tiêu hủy chúng thì “quản lý
chất thải” là việc thu thập, vận chuyển và tiêu hủy các phế thải nguy hiểm hoặc
các phế thải khác, bao gồm cả việc giám sát các địa điểm tiêu hủy. Như vậy, có
thể hiểu quản lý chất thải nói chung là một quy trình khép kín và tuần tự, chúng
(1)
Theo công ước Basel (1989) về kiểm soát, vận chuyển qua biên giới các phế thải nguy hiểm và xử lý
chúng
luôn chịu sự giám sát chặt chẽ ở tất cả các khâu. Việc quản lý chất thải được
thực hiện bởi nhiều hoạt động khác nhau. Những tác động này phải luôn đảm
bảo có sự gắn kết, chặt chẽ và tuần tự nhằm tiêu hủy triệt để sự nguy hại của
chất thải từ giai đoạn phát sinh đến giai đoạn xử lý và tiêu hủy hoàn toàn.
Quản lý chất thải có thể hiểu là một quá trình tổng hợp của nhiều hoạt
động không tách rời, bao gồm:
- Hoạt động thu gom chất thải: là việc thu gom, phân loại, đóng gói, lưu giữ
tạm thời chất thải tại các địa điểm hoặc cơ sở đã được chấp nhận. Đây là giai
đoạn đầu tiên, không thể thiếu trong quá trình quản lý chất thải, tạo điều kiện
thuận lợi cho việc vận chuyển, lưu giữ và xử lý chất thải.
- Hoạt động lưu giữ chất thải: là việc lưu giữ và bảo quản chất thải trong một
thời gian nhất định với những điều kiện cần thiết để đảm bảo không rò rỉ,
phát tán, thất thoát ra môi trường cho đến khi chất thải được vận chuyển đến
các địa điểm hoặc cơ sở tiêu hủy được chấp nhận. Hoạt động này nhằm ngăn
ngừa và hạn chế tình trạng chứa đựng chất thải một cách tùy tiện. Yêu cầu
của hoạt động này đòi hỏi các chủ thể có liên quan phải tuyệt đối tuân thủ để
phòng tránh sự cố môi trường có thể xảy ra.
- Hoạt động vận chuyển chất thải: là quá trình chuyên chở chất thải từ nơi phát
sinh đến nơi lưu giữ, xử lý, tiêu hủy chất thải. Đây là giai đoạn cần thiết để
quá trình kiểm soát chất thải được triệt để và chặt chẽ hơn.

thải sinh hoạt là 21220 tấn/ ngày, chất thải y tế là 240 tấn/ ngày, cùng hàng
nghìn m
3
nước thải và khí thải từ các nhà máy, xí nghiệp, công trường, bệnh
viện... thải ra môi trường
(2)
.Phần lớn chúng đều chưa được xử lý và trở thành
nguy cơ lớn tới sức khỏe và môi trường sống hiện nay. Theo số liệu của WB
cung cấp, ở các thành phố lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh chỉ chiếm
24% tổng dân số nhưng lại có đến hơn 6 triệu tấn chất thải mỗi năm, bằng gần
50% lượng chất thải có trong cả nước.
Lượng chất thải phát sinh trong thời kỳ hội nhập kinh tế vẫn không ngừng
tăng lên song việc thu gom còn chưa được thực hiện toàn diện. Khối lượng chất
thải được xử lý hầu như không đáng kể. Theo WB thì chỉ có gần 3/4 lượng rác
thải ở các đô thị và 1/5 lượng rác thải ở nông thôn được thu gom, chỉ có khoảng
1/5 số điểm tiêu hủy rác trên cả nước là hợp vệ sinh còn chủ yếu là các bãi chôn
lấp được vận hành không đúng kỹ thuật. Hình thức tiêu hủy rác thải chủ yếu là
đổ ở các bãi rác lộ thiên rồi đem đốt, gây ô nhiễm môi trường cho vùng dân cư
xung quanh. Bên cạnh đó, nước ta còn thiếu những hệ thống xử lý chất thải công
nghiệp nguy hại và các cơ chế khuyến khích việc thực hiện những biện pháp tiêu
hủy an toàn.
Ngoài ra, lượng khí thải trên đất nước ta khi phát sinh đều chưa được qua
bất kỳ một khâu xử lý nào khiến cho môi trường không khí bị ô nhiễm nặng nề.
Không khí chủ yếu bị ô nhiễm bụi, nồng độ bụi trung bình một ngày thường
vượt quá tiêu chuẩn cho phép từ 1,5 đến 3 lần. Nhiều nơi bị ô nhiễm ở mức độ
nghiêm trọng như: khu dân cư gần nhà mày ximăng Hải Phòng, nhà máy tuyển
than Hòn Gai... Tại nhiều khu dân cư gần các khu công nghiệp lớn, nồng độ khí
sulfure gấp chỉ số tiêu chuẩn nhiều lần như: khu dân cư gần nhà máy ximăng Hải
Phòng (gấp 1,4 lần tiêu chuẩn cho phép), cụm công nghiệp Tân Bình (gấp 1,1
lần tiêu chuẩn cho phép). Tại các làng nghề thủ công sản xuất nhựa, gốm, sứ, vật

quản lý chất thải tại Việt Nam chưa được đầu tư đúng mức, những giải pháp
để quản lý và kiểm soát chất thải còn thiếu sự quan tâm của cơ quan chức
năng và toàn xã hội.
- Quá trình đô thị hóa có bước phát triển đáng kể, chất lượng cuộc sống được
nâng cao cùng với sự gia tăng ồ ạt của những dòng người di cư từ nông thôn
ra thành thị sinh sống, làm ăn khiến khối lượng rác thải ở đô thị tăng lên
nhanh chóng. Mặc dù trong những năm gần đây, cơ sở hạ tầng – kỹ thuật tại
các đô thị được đầu tư, nâng cấp nhưng cơ bản hệ thống này vẫn còn nhiều
yếu kém.
- Thêm nữa, phần lớn người dân chưa có ý thức về trách nhiệm bảo vệ môi
trường nói chung và vệ sinh rác thải nói riêng. Kiến thức về rác thải còn hạn
chế, trong khi đó ngành vệ sinh môi trường vốn cũng chưa hoàn thiện.
- Một nguyên nhân nữa là do sự thiếu đồng bộ của hệ thống pháp luật về chất
thải ở Việt Nam. Các cơ quan chức năng chưa thực sự chú trọng đến hoạt
động bảo vệ môi trường cũng như quản lý chất thải. Do đó, quá trình quản lý
chất thải của cơ quan có thẩm quyền còn phiến diện và mang tính hình thức.
Công tác kiểm tra, giám sát quá trình quản lý chất thải ở các cơ sở, địa
phương còn lỏng lèo và nhiều bất cập, từ đó làm nảy sinh các hành vi tiêu
cực đối với môi trường.
- Nguyên nhân cuối cùng là do sự lạc hậu về trình độ khoa học kỹ thuật,
phương tiện, thiết bị chuyên dụng, vốn đầu tư cho các dự án, các hoạt động
về kiểm soát chất thải, thiếu nhân lực có trình độ chuyên môn về vấn đề này.
2/ Thực trạng pháp luật Việt Nam về quản lý chất thải trong thời kỳ hội
nhập kinh tế:
2.1/ Các quy định pháp luật chung:
* Đối với cá nhân, tổ chức: Điều 66, 68 Luật bảo vệ môi trường 2005 quy
định, các cá nhân, tổ chức trong hoạt động của mình mà làm phát sinh chất thải
thì phải có những trách nhiệm sau:
- Áp dụng các biện pháp làm giảm thiểu phát sinh chất thải: Các biện pháp
giảm thiểu việc phát sinh chất thải rất đa dạng, từ việc áp dụng các biện pháp