SV: Hoàng Ngự Bình GVHD: Trần Thị Minh Hoà
Mục lục
Lời mở đầu
A) Tổng quan về tình hình ngành Du lịch
B) Các nhân tố tác động qua lại với ngành Du lịch
I. Khí hậu và môi trường tác động đến ngành Du
lịch………..6
II. Dịch bệnh tác động đến Du
lịch……………………………...25
III. Kinh tế tác động đến Du
lịch………………………………….33
IV. Chính sách tác động đến Du
lịch…………………………….44
Lời kết
Lời mở đầu
1
SV: Hoàng Ngự Bình GVHD: Trần Thị Minh Hoà
Trong thời kỳ kinh tế Việt Nam bước vào thời mở cửa, Việt Nam ta
gia nhập vào WTO, Du lịch trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, đóng
một phần quan trọng vào GDP của đất nước. Nhưng bên cạnh đó, ngành
du lịch cũng đứng trước rất nhiều thử thách mới, và nhiều khó khăn trước
mắt cần phải giải quyết.
Ngành Du lịch là một ngành kinh tế nhạy cảm, chịu tác động và chi
phối từ rất nhiều ngành khác, từ điều kiện tự nhiên, khí hậu, môi trường,
dịch bệnh, kinh tế - xã hội, chính trị , chính sách của Đảng và Nhà nước.
Để có thể đưa ra những phương hướng và chiến lược sáng suốt và đúng
đắn nhằm phát triển ngành Du lịch trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn,
chúng ta cần hiểu rõ những nhân tố tác động đến ngành Du lịch. Ở đây, tôi
xin nêu ra 4 nhân tố chính cùng những tư liệu và lý luận phân tích của bản
thân mong có thể góp một phần vào việc tìm hiểu về ngành Du lịch.
2
năm 2007; khách đến vì các mục đích khác là 267.393 lượt người, giảm
23,3% so với năm 2007. .
Một số thị trường khách tăng như: Singapo tăng 14,6%, Malaysia
tăng 13,4%, Trung Quốc tăng 13,1%, Thái Lan tăng 9,6%, Úc tăng 4,5%,
Mỹ tăng 2,2% so với năm 2007. Bên cạnh các nước tăng như ở trên thì
cũng có một số nước giảm như: Nhật giảm 6,1%, Hàn Quốc giảm 5,5%,
Đài Loan giảm 4,9%, Pháp giảm 0,9% so với cùng kỳ năm 2007.
Du lịch nội địa: Thu hút khách bằng những sản phẩm mới
10/04/2009
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu khủng hoảng,
khách du lịch nước ngoài đến Việt Nam giảm đáng kể.
Nhiều doanh nghiệp và nhiều địa phương đã tìm cách
thu hút khách du lịch nội địa bằng những gói sản phẩm
du lịch hấp dẫn với nhiều điểm đến mới, đồng thời đa dạng các sản phẩm
du lịch.
Đà Nẵng: tạo nhiều điểm du lịch mới
Nhằm hút khách trong bối cảnh đang có sự suy giảm mạnh, UBND
TP Đà Nẵng quyết định chọn một số địa điểm giải trí lành mạnh cho phép
hoạt động về đêm đến 24 giờ, hỗ trợ kinh phí xây dựng các trích đoạn
4
SV: Hoàng Ngự Bình GVHD: Trần Thị Minh Hoà
tuồng, xây dựng đội múa Chăm để tổ chức các show diễn phục vụ khách
du lịch thường xuyên tại Nhà hát tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh. Thành phố tập
trung phát triển dịch vụ đường sông, khảo sát tuyến mới, đóng mới tàu du
lịch, lập các bến bãi thuận lợi và đề xuất chính sách thuế ưu đãi cho các
doanh nghiệp kinh doanh du lịch đường thủy. UBND TP Đà Nẵng cũng chỉ
đạo tập trung sửa chữa đường ra bán đảo Sơn Trà để xây dựng các tuyến
tham quan mới trong mùa du lịch 2009. Dự kiến sẽ có 4 tuyến được hình
thành, gồm tuyến vòng quanh bán đảo Sơn Trà từ đường Yết Kiêu lên đỉnh
Sơn Trà, ra bãi Bắc và trở về bãi Bụt, với chiều dài 35km. Tuyến này thuận
tiên “trình diện” ở Festival này như: đắp tượng cát, biểu diễn dù bay có
động cơ, thực hiện tác phẩm điêu khắc từ kim loại phế thải... Bên cạnh đó,
Festival Biển 2009 sẽ có sự trình diễn và xác lập các kỷ lục quốc gia, như:
“chế biến tô phở lớn nhất Việt Nam”, “Cà phê wifi lớn nhất trên bờ biển”,
“Dàn nhạc dân tộc đông nhất Việt Nam biểu diễn”, triển lãm tranh thêu kỷ
lục...
Hà Nội
Các điểm du lịch làng nghề, một trong những loại hình du lịch hấp
dẫn của Hà Nội. Để thu hút khách, nhiều làng nghề đã nâng cao chất lượng
sản phẩm, cải tiến mẫu mã, tổ chức nhiều loại hình dịch vụ để phục vụ
khách tham quan. Làng nghề Bát Tràng thành lập Công ty CP Du lịch Dịch
vụ Thương mại Làng Bát Tràng với mục tiêu là phát triển du lịch làng nghề
một cách chuyên nghiệp để giới thiệu với du khách về văn hoá, lịch sử
6
SV: Hoàng Ngự Bình GVHD: Trần Thị Minh Hoà
cũng như hoạt động của làng gốm hiện tại. Bà con trong làng đang mong
muốn thành lập một bảo tàng làng gốm theo phương thức xã hội hoá để
phát triển du lịch. .
Hà Nội hiện có 11 làng nghề truyền thống kết hợp du lịch, trong đó
làng nghề Vạn Phúc (Hà Đông) và Bát Tràng (Gia Lâm) là hai điểm du lịch
tiêu biểu. Hàng năm, các làng nghề này đón từ 8000 đến trên 10.000 lượt
khách nước ngoài đến tham quan và hàng chục nghìn lượt khách nội địa
tìm hiểu nghề thủ công truyền thống và mua sắm hàng hoá. Đặc biệt, du
khách châu Âu và châu Mỹ rất ưa thích tìm hiểu các làng nghề truyền
thống. Bên cạnh lợi thế xuất khẩu tại chỗ cho khách quốc tế, các cơ sở sản
xuất, doanh nghiệp tại làng nghề còn nhận được nhiều đơn đặt hàng do
khách du lịch mang lại.
Sa Pa
Thị trấn Sa Pa (Lào Cai) hiện đang phát triển du lịch theo hướng xã
hội hóa với mục tiêu để đồng bào các dân tộc có thể tham gia làm du lịch.
tốt trong năm…
...
8
SV: Hoàng Ngự Bình GVHD: Trần Thị Minh Hoà
Khí hậu góp phần quan trọng tạo nên tính thời vụ của du lịch, hình
thành mùa du lịch, vùng du lịch đặc trưng…
- Sự khác biệt khí hậu dẫn đến khác biệt về hệ sinh thái:
Do có sự khác biệt về hệ sinh thái nên có sự khác biệt về sinh vật
(động & thực vật) tại từng vùng riêng biệt. Do vậy, có vùng có những loại
động, thực vật này nhưng cũng có những vùng không có. Đó là điểm giúp
cho các loại hình du lịch sinh thái phát triển.
- Khí hậu thay đổi dẫn đến mùa du lịch thay đổi:
Ở những nước có sự thay đổi thời tiết, chuyển mùa, như mùa thu
sang mùa đông lạnh giá khiến cho người ta có xu hướng đến những nước
có khí hậu và thời tiết ấm áp để nghỉ ngơi thư giãn (tránh thời tiết lạnh lẽo
và rét mướt). Từ đó hình thành nên "mùa du lịch".
Thông thường mùa du lịch thường rơi vào những tháng cuối năm
hoặc đầu năm sau (từ tháng 11 năm trước đến tháng 2 năm sau). Sau đó
thì lại trở về mùa thấp điểm (do có sự tương đồng về thời tiết & khí hậu),
khi các nước đều có mùa hè, mùa thu .v.v...
Khí hậu không chỉ tác động tích cực đến việc phân chia, hình thành
những nét đặc trưng của các loại hình du lịch, thời vụ du lịch mà bên cạnh
đó còn có những ảnh hưởng tiêu cực rất lớn đến ngành du lịch… Những
biến đổi xấu về khí hậu của Trái đất trong thời gian gần đây đã rung lên hồi
chuông báo động cho sự phát triển của ngành du lịch.
9
SV: Hoàng Ngự Bình GVHD: Trần Thị Minh Hoà
Vậy những tác động đó là gì? Và phải chăng chỉ có khí hậu gây ảnh
hưởng đến ngành du lịch theo hướng một chiều không? Ta hãy cùng nhau
xem xét và phân tích những tư liệu dưới đây…
Và ngược lại khi môi trường xấu đi, khí hậu biến đổi cũng sẽ tác động tiêu
cực ngược trở lại với ngành Du lịch.
Theo như những tư liệu nghiên cứu, báo cáo, tin tức… thì việc biến
đổi khí hậu đang đe doạ nghiêm trọng đến các di sản thiên nhiên và văn
hoá thế giới.
Những di sản thiên nhiên và văn hoá thế giới như rạn san hô ở
Belize, vườn quốc gia nổi tiếng nằm ở bờ biển phía Tây Nam Phi, những
vết tích cổ 600 năm tuổi của Thái Lan và các điểm khảo cổ ở Scotland
ngày càng bị đe doạ bởi tình trạng biến đổi khí hậu. Một số di sản vô giá
đang gặp nguy hiểm do các tác động như; tăng mực nước biển, lũ lụt và
bão. Những di sản khác như nhà thờ hồi giáo, các thánh đường, những di
tích lịch sử và các cổ vật tại những nơi cổ kính cũng bị đe doạ do những
thay đổi về các điều kiện lịch sử và khí hậu.
11
SV: Hoàng Ngự Bình GVHD: Trần Thị Minh Hoà
Những phát hiện trong một báo cáo mới, Atlas về Biến đổi khí hậu do
các nhà khoa học thuộc Viện môi trường Stockholm biên soạn với sự trợ
giúp của Chương trình môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) đã chỉ ra những
thách thức lớn nhất về biến đổi khí hậu trên thế giới. Những phát hiện này
đã được công bố tại Hội nghị lần thứ 12 các bên tham gia Công ước khung
của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu và cuộc họp lần thứ 2 của các
thành viên tham gia Nghị định thư Kyoto được tổ chức ở Nairobi, Kenya,
trên cơ sở những nghiên cứu mới.
Theo ông Achim Steiner, Phó tổng thư ký Liên Hợp Quốc, kiêm Giám
đốc điều hành Chương trình môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) cho biết:
“Việc thích nghi với tình hình biến đổi khí hậu phải tính đến cả những di
sản thiên nhiên và văn hoá quan trọng. Nghiên cứu mới của UNEP và các
thành viên tham gia cho thấy rằng, các rạn san hô ở Ấn Độ Dương bị tổn
hại do sự kiện tẩy trắng vào cuối những năm 1990, đang được phục hồi
nhanh hơn ở các khu vực bảo tồn biển, trong khi những vùng này đang rơi
phòng hoà nhạc, nhà hát, bảo tàng và các thư viện. Theo ước tính, có
khoảng 500 nghìn cuốn sách và các tài liệu lưu trữ bị hư hại. Biến đổi khí
hậu có thể gây ra tình trạng lũ lụt và thiệt hại nhiều hơn. Cộng hoà Séc
được coi là một trong số các quốc gia dễ bị tổn thương.
13
SV: Hoàng Ngự Bình GVHD: Trần Thị Minh Hoà
- Ai Cập -
Qait Bey
Những di tích lịch sử của Alexandria gồm pháo đài QaitBey từ thế kỷ
thứ 15 bị đe doạ bởi tình trạng xói mòn bờ biển và lũ lụt ở vùng châu thổ
sông Nile, liên quan đến biến đổi khí hậu.
Thái Lan
Ở Đông Bắc Thái Lan, những trận lũ lụt đã gây hư hại cho các tàn
tích 600 năm tuổi thuộc tỉnh Sukothai và những tàn tích của Ayutthaya,
được coi như thủ phủ từ thế kỷ thứ 14 đến thế kỷ thứ 18.
Nam Phi
Là nơi có dấu chân loài người cổ nhất, theo ước tính, nó được tạo ra
14
SV: Hoàng Ngự Bình GVHD: Trần Thị Minh Hoà
cách đây 117.000 năm, ở gần Langebaan thuộc Vườn quốc gia phía Tây
bờ biển Nam Phi. Người ta đã di dời những vết chân này để tránh hư
hỏng, nhưng các chuyên gia cho rằng, còn lại những đồ tạo tác khác được
phát hiện đang gặp rủi ro do tình trạng gia tăng mực nước biển.
Bắc cực và các đảo nhỏ
Toàn bộ nền văn hoá đang gặp rủi ro, bao gồm những người dân
bản địa ở Bắc Cực, họ sống dựa vào băng trên biển để săn và đánh bắt
truyền thống và những đảo nhỏ nằm thấp dưới mực nước biển như
Tuyalu, đang có kế hoạch di tản để đối phó với tình trạng tăng mực nước
biển.
Scotland, Vương Quốc Anh
Vườn quốc gia Huascaran, Peru
Tình trạng tan băng nhanh đang làm tăng nguy cơ bùng nổ hồ băng,
đe doạ đến khu vực gần điểm văn hoá được gọi là Chavin de Huantar, là
nơi có những kho báu thời tiền Inca, gồm các thánh đường từ năm 900
trước công nguyên.
- Chinguetti -
Nhà thờ hồi giáo Chinguetti, Mauritania.
Một địa điểm di sản thế giới nằm trên rìa sa mạc Sahara, là nơi tập
17
SV: Hoàng Ngự Bình GVHD: Trần Thị Minh Hoà
trung những tác phẩm viết tay của đạo Hồi cũng như nhà thờ hồi giáo ở
thế kỷ thứ 13 đang bị đe doạ do sự xâm lấn mạnh mẽ của sa mạc do biến
đổi khí hậu.
Đảo Herschel, Canada
Những khu định cư trên đảo của người săn cá voi vào thế kỷ 19,
thuộc vùng Yukon, hiện nằm trong danh sách di sản thế giới của Canada
bởi giá trị văn hoá nổi tiếng của chúng. Tuy nhiên, sự suy giảm của tầng
đất đóng băng vĩnh cửu đang gây ra tình trạng sụt lún đất.
Du lịch với những chiếc máy bay to tiêu tốn nhiều năng lượng,
những khu liên hợp khách sạn cao cấp với máy điều hòa nhiệt độ và
hồ bơi có hệ thống lọc bằng các hóa chất... tất cả đều là những nguy
cơ đe dọa tăng nhiệt độ và biến đổi khí hậu. .
Trưởng đại diện Chương trình môi trường Liên Hiệp Quốc (UNEP)
Stefanos Fotiou cho biết: “Chúng ta phải xem xét tác động của du lịch đối
với sự thay đổi khí hậu. Du lịch không thể phát triển bền vững mà không
chú ý đến những thách thức của sự biến đổi khí hậu”.
Số liệu thống kê gần đây nhất của Tổ chức Du lịch quốc tế LHQ
(UNWTO) cho thấy, ngành công nghiệp không khói đang tiếp tục tăng
trưởng mạnh. Trong 8 tháng đầu năm 2007, đã có 610 triệu lượt khách du
lịch quốc tế, tăng 32 triệu so với cùng kỳ năm ngoái. Và con số này dự kiến
Sri Lanka cam kết sẽ trở thành một lá phổi của trái đất, một quốc gia đa
dạng sinh học và hoàn toàn không có khí thải cacbon dioxit.
Ông Alwis nhấn mạnh: “Quần thể động thực vật bản địa đã tạo nên
một hệ sinh thái độc đáo ở Sri Lanka. Đây là một lợi thế nhưng và cũng là
nhiệm vụ đối với chúng ta”.
Để thực hiện điều đó, Sri Lanka đã đề ra một số luật lệ và thói quen
cho lĩnh vực du lịch như tăng cường việc tái trồng rừng và khuyến khích
người dân lựa chọn sử dụng các nguồn năng lượng khác, với phương
châm:“Với sự lựa chọn của mình, bạn sẽ giúp ngành du lịch đối phó với
sự thay đổi khí hậu”.
Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp mà sự tồn tại và phát triển
của nó tác động qua lại với nhiều ngành kinh tế - xã hội, nhiều lĩnh
vực, trong đó quan hệ giữa du lịch và môi trường gắn kết hữu cơ với
nhau: sự tồn tại và phát triển của du lịch gắn liền với môi trường, du
lịch phát triển chỉ khi môi trường được bảo vệ.
Việc khai thác hợp lý, phục hồi, cải tạo và tái tạo tài nguyên du lịch sẽ
làm tốt lên chất lượng môi trường du lịch, làm tăng sức hấp dẫn tại các
điểm, khu du lịch. Ngược lại, việc khai thác không đồng bộ, không có các
biện pháp phục hồi, tái tạo tài nguyên du lịch sẽ dẫn đến việc phá vỡ cân
bằng sinh thái, gây nên sự giảm sút chất lượng môi trường, sự đi xuống
của hoạt động du lịch cũng như chất lượng của môi trường du lịch ở khu
vực đó.
20
SV: Hoàng Ngự Bình GVHD: Trần Thị Minh Hoà
1. Ảnh hưởng tích cực từ hoạt động du lịch lên môi trường
Sự phát triển nhanh chóng của du lịch thời gian qua đã góp phần tích
cực vào phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nói chung và nhiều địa
phương nói riêng. Hoạt động du lịch đã có những tác động góp phần làm
tăng tính đa dạng sinh học, bảo tồn cảnh quan, thúc đẩy các hoạt động
bảo vệ di tích lịch sử, di sản văn hóa, hoạt động của các làng nghề truyền
thuật, vật thể và phi vật thể, văn hóa, thủ công mỹ nghệ, trang phục, phong
tục truyền thống… bằng các nguồn kinh phí thu trực tiếp hay gián tiếp từ
hoạt động du lịch.
Phát triển du lịch tạo tiền đề cho việc khôi phục các sinh hoạt văn
hóa truyền thống của cộng đồng vốn đã bị mai một, đặc biệt là các lễ hội.
Nhiều lễ hội truyền thống của một địa phương riêng lẻ đã được nâng cấp
22
SV: Hoàng Ngự Bình GVHD: Trần Thị Minh Hoà
thành các lễ hội du lịch, thu hút số lượng lớn khách từ các vùng miền khác
cùng tham gia.
2. Ảnh hưởng tiêu cực từ hoạt động du lịch lên môi trường
Bên cạnh những tác động tích cực, hoạt động du lịch đã có những
tác động tiêu cực nhất định đến môi trường do tốc độ phát triển quá nhanh
trong điều kiện còn thiếu phương tiện xử lý môi trường, nhận thức và công
cụ quản lý nhà nước về môi trường còn hạn chế…, từ đó dẫn đến sự gia
tăng áp lực đến môi trường. Tại nhiều khu vực, do tốc độ phát triển quá
nhanh của hoạt động du lịch vượt ngoài khả năng và nhận thức về quản lý
nên đã tạo sức ép lớn đến khả năng đáp ứng của tài nguyên và môi trư-
ờng, gây ô nhiễm cục bộ và nguy cơ suy thoái lâu dài.
- Đối với môi trường tự nhiên
Hoạt động du lịch làm tăng áp lực về chất thải sinh hoạt, đặc biệt ở
các trung tâm du lịch, góp phần làm tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường đất,
nước. Lượng chất thải trung bình từ sinh hoạt của khách du lịch khoảng
0,67 kg chất thải rắn và 100 lít chất thải lỏng/khách/ngày (ví dụ như ở chùa
Hương vào mùa lễ hội, ước tính trung bình lượng rác thải từ 4 đến 5
tấn/ngày chưa tính đến nước thải và ô nhiễm về tiếng ồn, khói bụi… nhưng
khối lượng thu gom mới chỉ đạt khoảng 80%.
Khách du lịch, đặc biệt khách từ các nước phát triển thường sử dụng
nhiều nước và những tài nguyên khác, đồng thời lượng chất thải tính theo
mồi… bị săn bắt trái phép phục vụ nhu cầu ẩm thực, đồ lưu niệm, buôn
bán mẫu vật… của khách du lịch.
Ngoài ra, cuộc sống và tập quán quần cư của các động vật hoang dã
có thể bị ảnh hưởng do lượng lớn khách du lịch đến vào các thời điểm
trong chu trình sống (di trú, kiếm ăn, sinh sản, làm tổ...) của động vật
hoang dã ở các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia.
- Đối với môi trường xã hội - nhân văn:
Các giá trị văn hóa truyền thống của nhiều cộng đồng dân cư trên
các vùng núi cao thường khá đặc sắc nhưng rất dễ bị biến đổi do tiếp xúc
với các nền văn hóa xa lạ, do xu hướng thị trường hóa các hoạt động văn
hóa, do mâu thuẫn nảy sinh khi phát triển du lịch hoặc do tương phản về
lối sống. Ví dụ như tình trạng trẻ em lang thang bán hàng rong ngoài thị
trấn Sa Pa (Lào Cai) như hiện nay đang đe dọa phá vỡ sự gắn kết chặt
chẽ vốn có giữa trẻ em với các thành viên trong gia đình và dòng tộc, làm
tổn thương đến các giá trị truyền thống đã được thiết lập trong cộng đồng
dân tộc.
Các di sản văn hóa, lịch sử, khảo cổ thường được xây dựng bằng
các vật liệu dễ bị hủy hoại, ví dụ như di tích Mỹ Sơn (Quảng Nam) do tác
động của khí hậu nhiệt đới gió mùa ở Việt Nam. Các di sản này thường
phân bố trên diện tích hẹp, dễ bị xuống cấp khi chịu tác động thêm của
25
Copyright: Tài liệu đại học ©