TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG
-oOo-
TRẦN THANH THÙY
PHẠM THỊ CẨM GIANG
KHẢO SÁT ẢNH HƯỞNG CỦA BIỆN PHÁP
NGẮT ĐỌT VÀ SỬ DỤNG DINH DƯỠNG BỔ
SUNG LÊN NĂNG SUẤT, TỶ LỆ NẢY
MẦM CỦA HẠT BẦU KURUME,
VỤ ĐÔNG XUÂN 2011-2012
Luận văn tốt nghiệp
Ngành: NÔNG NGHIỆP SẠCH
Cần Thơ – 2012
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG
-oOo-
Luận văn tốt nghiệp
Ngành: NÔNG NGHIỆP SẠCH
Tên đề tài:
KHẢO SÁT ẢNH HƯỞNG CỦA BIỆN PHÁP
NGẮT ĐỌT VÀ SỬ DỤNG DINH DƯỠNG BỔ
SUNG LÊN NĂNG SUẤT, TỶ LỆ NẢY
SUNG LÊN NĂNG SUẤT, TỶ LỆ NẢY
MẦM CỦA HẠT BẦU KURUME,
VỤ ĐÔNG XUÂN 2011-2012
Cán bộ hướng dẫn:
Sinh viên thực hiện:
PGS. TS. Trần Thị Ba
Phạm Thị Cẩm Giang
ThS. Võ Thi Bích Thủy
MSSV: 3093002
Lớp: Nông nghiệp sạch K35
Cần Thơ – 2012
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG
BỘ MÔN KHOA HỌC ĐẤT
-oOo-
Luận văn tốt nghiệp Kỹ sư ngành Nông nghiệp sạch, với đề tài:
KHẢO SÁT ẢNH HƯỞNG CỦA BIỆN PHÁP
NGẮT ĐỌT VÀ SỬ DỤNG DINH DƯỠNG BỔ
SUNG LÊN NĂNG SUẤT, TỶ LỆ NẢY
KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG
BỘ MÔN KHOA HỌC ĐẤT
--------------------------------------------------------------------------------------------------Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp đã chấp nhận luận văn tốt nghiệp Kỹ sư ngành
Nông nghiệp sạch với đề tài:
KHẢO SÁT ẢNH HƯỞNG CỦA BIỆN PHÁP
NGẮT ĐỌT VÀ SỬ DỤNG DINH DƯỠNG BỔ
SUNG LÊN NĂNG SUẤT, TỶ LỆ NẢY
MẦM CỦA HẠT BẦU KURUME,
VỤ ĐÔNG XUÂN 2011-2012
Do sinh viên Trần Thanh Thùy và Phạm Thị Cẩm Giang thực hiện và bảo vệ
trước Hội đồng.
Ý kiến của Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp:.....................................................
..............................................................................................................................
..............................................................................................................................
Luận văn tốt nghiệp được Hội đồng đánh giá ở mức:.............................................
Cần Thơ, ngày… tháng… năm 2012
Thành viên Hội đồng
……………………..
…………………….
……………………….
Duyệt Khoa
Trưởng khoa Nông Nghiệp và Sinh học Ứng dụng
…………………………
Địa chỉ: Thị trấn Trà Ôn, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long.
4. Đại học
Thời gian: 2009-2013
Trường: Đại học Cần Thơ
Địa chỉ: đường 3/2, phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều, Tp. Cần Thơ.
Cần Thơ, ngày….tháng…. năm 2012
Trần Thanh Thùy
vi
TIỂU SỬ CÁ NHÂN
I. LÝ LỊCH SƠ LƯỢC
Họ và tên: Phạm Thị Cẩm Giang
Giới tính: Nữ
Ngày, tháng, năm sinh: 05/06/1990
Dân tộc: Kinh
Nơi sinh: xã Ngãi Tứ, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long
Con ông: Phạm Văn Em
Và bà: Đặng Thị Duyên
Chỗ ở hiện nay: ấp Đông Thạnh, xã Ngãi Tứ, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long
II. QUÁ TRÌNH HỌC TẬP
1. Tiểu học
Thời gian: 1997-2002
Trường: Tiểu học Ngãi Tứ C
chỉnh luận văn.
- Cố vấn học tập Châu Minh Khôi đã quan tâm và dìu dắt lớp chúng tôi hoàn
thành tốt khóa học.
- Quý Thầy, Cô trường Đại học Cần Thơ, khoa Nông nghiệp và Sinh học
Ứng dụng đã tận tình truyền đạt kiến thức trong suốt khóa học.
Xin chân thành cảm ơn!
Chị Lý Hương Thanh, chị Trần Thị Hồng Thơi và anh Lâm Cảnh Hạc đã hết
lòng giúp chúng tôi hoàn thành luận văn.
Các bạn Hân, Dung, Trân, Thảo, Loan, Phú, Trang, Thơ, Trường, Phiến,
Quyên, Sĩ, Bé, Đức cùng các bạn lớp Nông nghiệp sạch K35, lớp Trồng trọt K35,
lớp Nông học K35 và các em lớp Trồng trọt K36 đã nhiệt tình giúp đỡ chúng tôi
trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Thân gửi về!
Các bạn lớp Nông nghiệp sạch khóa 35 những lời chúc sức khỏe và thành đạt
trong tương lai.
viii
TRẦN THANH THÙY VÀ PHẠM THỊ CẨM GIANG, 2012. “Khảo sát ảnh hưởng
của biện pháp ngắt đọt và sử dụng dinh dưỡng bổ sung lên năng suất, tỷ lệ nảy mầm
của hạt bầu Kurume, vụ Đông Xuân 2011-2012”. Luận văn tốt nghiệp kỹ sư ngành
Nông nghiệp sạch, Khoa Nông nghiệp và Sinh học Ứng dụng, Đại học Cần Thơ, vụ
Đông Xuân 2011-2012. Cán bộ hướng dẫn: PGS.TS. Trần Thị Ba và ThS. Võ Thị
Bích Thủy.
TÓM LƯỢC
Đề tài “Khảo sát ảnh hưởng của biện pháp ngắt đọt và sử dụng dinh dưỡng
bổ sung lên năng suất, tỷ lệ nảy mầm của hạt bầu Kurume, vụ Đông Xuân 20112012” được thực hiện tại trại Thực nghiệm Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ nhằm
xác định ảnh hưởng của biện pháp ngắt đọt và tìm ra biện pháp sử dụng dinh dưỡng
bổ sung thích hợp để cây bầu Kurume sinh trưởng tốt, cho năng suất hạt giống và tỷ
Danh sách bảng.............................................................................xiii
Danh sách hình ..............................................................................xv
MỞ ĐẦU ..............................................................................................................1
Chương 1 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU......................................................................2
1.1 Nguồn gốc và giá trị dinh dưỡng và đặc tính thực vật của cây bầu ........2
1.1.1 Nguồn gốc và giá trị dinh dưỡng của cây bầu ..........................2
1.1.2 Đặc tính thực vật cây bầu ........................................................2
1.2 Các thời kỳ sinh trưởng và phát triển của cây bầu .................................4
1.2.1 Thời kỳ nảy mầm (từ gieo đến khi 2 lá mầm) ..........................4
1.2.2 Thời kỳ cây con (từ xuất hiện 2 lá mầm đến cây có 4-5 lá thật)4
1.2.3 Thời kỳ tăng trưởng (từ 4-5 lá thật đến ra hoa) ........................4
1.2.4 Thời kỳ ra hoa, kết trái (ra hoa, đậu trái tập trung)...................4
1.2.5 Thời kỳ già cỗi (trái tập trung đến cây tàn) ..............................5
1.3 Yêu cầu ngoại cảnh của cây bầu............................................................5
1.3.1 Nhiệt độ ..................................................................................5
1.3.2 Ánh sáng .................................................................................5
1.3.3 Ẩm độ và nước........................................................................5
1.3.4 Đất và dinh dưỡng...................................................................6
1.3.5 Giống ......................................................................................6
1.4 Một số kết quả nghiên cứu về biện pháp bấm đọt trên họ dưa, bầu, bí...7
1.4.1 Cây bầu ...................................................................................7
1.4.2 Cây dưa hấu ............................................................................8
1.4.3 Cây bí đỏ.................................................................................8
1.4.4 Cây bí xanh .............................................................................8
x
1.5 Vai trò của các chất dinh dưỡng............................................................8
1.5.1 Vai trò của các hoạt chất chính trong các chất dinh dưỡng ......9
1.5.2 Thành phần và công dụng của các chất dinh dưỡng ...............10
3.4.2 Kích thước hạt.......................................................................38
3.4.3 Trọng lượng trung bình 100 hạt.............................................39
3.4.4 Tỷ lệ nảy mầm.......................................................................40
3.5 Hiệu quả kinh tế..................................................................................42
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ ................................................................................ 45
Kết luận ....................................................................................................45
Đề nghị.....................................................................................................45
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................46
PHỤ CHƯƠNG.......................................................................................................
xii
DANH SÁCH BẢNG
Bảng
2.1
Tựa bảng
Loại phân, lượng phân và thời gian bón cho bầu Kurume
Trang
19
2.2
Lịch sử dụng chất dinh dưỡng
20
3.1
Đại học Cần Thơ, vụ Đông Xuân 2011-2012.
29
3.5
Kích thước trái (cm) của bầu Kurume ở biện pháp ngắt đọt và
các biện pháp sử dụng dinh dưỡng bổ sung, trại Thực nghiệm
Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ, vụ Đông Xuân 2011-2012.
31
3.6
Trọng lượng trung bình trái (kg/trái) của bầu Kurume ở biện
pháp ngắt đọt và các biện pháp sử dụng dinh dưỡng bổ sung,
trại Thực nghiệm Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ, vụ Đông
Xuân 2011-2012.
33
3.7
Tổng năng suất trái (tấn/ha) của bầu Kurume ở biện pháp ngắt
đọt và các biện pháp sử dụng dinh dưỡng bổ sung, trại Thực
nghiệm Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ, vụ Đông Xuân 20112012.
Năng suất trái thương phẩm (tấn/ha) của bầu Kurume ở biện
pháp ngắt đọt và các biện pháp sử dụng dinh dưỡng bổ sung,
trại Thực nghiệm Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ, vụ Đông
Xuân 2011-2012.
DANH SÁCH HÌNH
Hình
2.1
Tựa hình
Tình hình khí hậu trong thời gian thí nghiệm (tháng 12/2011tháng 05/2012), tại Thành phố Cần Thơ (Đài Khí tượng Thủy
văn Cần Thơ).
Trang
14
2.2
Sơ đồ bố trí thí nghiệm “Khảo sát ảnh hưởng của biện pháp
ngắt đọt và sử dụng dinh dưỡng bổ sung lên năng suất, tỷ lệ
nảy mầm của hạt bầu Kurume, vụ Đông Xuân 2011-2012”,
trại Thực nghiệm Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ.
17
2.3
Bầu Kurume trong thí nghiệm tại trại Thực nghiệm Nông
nghiệp, Đại học Cần Thơ, vụ Đông Xuân 2011-2012.
18
3.1
Số lá trên chồi dài nhất (lá) của bầu Kurume qua các giai
34
3.5
Sinh khối (kg/cây) của bầu Kurume ở biện pháp ngắt đọt và
các biện pháp sử dụng dinh dưỡng bổ sung ở 110 NSKT, trại
Thực nghiệm Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ, vụ Đông Xuân
2011-2012.
37
3.6
Năng suất hạt (tấn/ha) của bầu Kurume ở biện pháp ngắt đọt
và các biện pháp sử dụng dinh dưỡng bổ sung, trại Thực
nghiệm Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ, vụ Đông Xuân
2011-2012.
38
xv
3.7
Trọng lượng trung bình 100 hạt (g) của bầu Kurume ở các
biện pháp sử dụng dinh dưỡng bổ sung, tại trại Thực nghiệm
Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ, vụ Đông Xuân 2011-2012.
40
thích hợp để làm gốc ghép cho loài cây cùng họ là dưa hấu.
Kỹ thuật ghép ngày càng phát triển, đòi hỏi một số lượng lớn gốc ghép. Tuy
nhiên, Kurume là giống bầu nhập nội chưa được sản xuất nhiều trong nước nên giá
thành cao, gây khó khăn cho nông dân trong sản xuất. Bên cạnh đó, vì là giống bầu
ngoại nên những đặc tính sinh lí và kỹ thuật canh tác để có năng suất, chất lượng hạt
giống cao cũng chưa được hiểu rõ.
Do đó, đề tài “Khảo sát ảnh hưởng của biện pháp ngắt đọt và sử dụng
dinh dưỡng bổ sung lên năng suất, tỷ lệ nảy mầm của hạt bầu Kurume, vụ
Đông Xuân 2011-2012” để xác định ảnh hưởng của biện pháp ngắt đọt và hiệu quả
của một số loại dinh dưỡng sử dụng bổ sung lên năng suất và tỷ lệ nảy mầm của hạt
bầu Kurume làm gốc ghép cho dưa hấu.
CHƯƠNG 1
LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU
1.1 NGUỒN GỐC, GIÁ TRỊ DINH DƯỠNG VÀ
ĐẶC TÍNH THỰC VẬT CỦA CÂY BẦU
1.1.1 Nguồn gốc và giá trị dinh dưỡng của cây bầu
Cây bầu có tên khoa học là Lagernaria siceraria (Molina) Standl, tên tiếng
Anh: Bottle gourd, thuộc họ bầu bí (Cucurbitacecae), có nguồn gốc ở Châu Mỹ,
ngày nay được trồng rộng rãi ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới trên thế giới (Võ
Văn Chi, 2005). Theo Mai Thị Phương Anh (1996) cho rằng bầu có nguồn gốc ở
Châu Phi và Madagasca, nó xuất hiện ở Hi Lạp khoảng 3.000-3.500 năm trước công
nguyên, ở Thái Lan 10.000-6.000 năm trước công nguyên, ở Mêhicô khoảng 7.0005000 năm trước công nguyên, ở Peru 4.000-3000 năm trước công nguyên, ở Trung
Quốc 500 năm sau công nguyên.
Theo Tạ Thu Cúc và ctv. (2000) tỷ lệ chất dinh dưỡng ở bầu kém hơn các
cây khác trong họ, trái non chứa 90,7% H2O, 10,7% đạm, 0,2% chất xơ, và 0,6%
chất khoáng. Võ Văn Chi (2005) cho rằng bầu chứa 0,5% protein, 0,1 % lipid và
0,8% cellulose. Thịt trái non ngọt, có tác dụng giải nhiệt, trừ độc, có thể chữa bệnh
đái tháo và mụn lở.
thì phải thực hiện thủ công, bằng cách chọn những hoa đực và cấy truyền hạt phấn
đến những hoa cái. Hoa thuộc loại đơn tính, đồng chu, thụ phấn chéo nên cần thụ
phấn bổ sung để tăng tỷ lệ đậu trái. Số lượng hoa đực nhiều hơn hoa cái gấp 10 đến
30 lần. Hoa có 5 cánh, màu trắng, nằm đơn độc ở nách lá, hoa có bầu noãn hạ,
cuống hoa dài, nở vào buổi chiều. Hoa cái chủ yếu xuất hiện ở nhánh và thân chính.
Khi nở, hoa hướng lên nhưng trái phát triển xuống dưới (Trần Thị Ba và ctv., 1999).
Theo Tạ Thu Cúc (2005), hoa bầu đơn tính, hoa đực nhiều hơn hoa cái tỷ lệ đực/cái
là 24:1 trên cùng một cây.
- Trái và hạt: trái thuộc loại phì quả, có 3 tâm bì (Trần Thị Ba và ctv.,
1999). Theo Tạ Thu Cúc (2005), trái có dạng khác nhau như hình trụ, tròn,…Vỏ
ngoài nhẵn hoặc có sọc, màu sắc quả xanh nhạt, xanh thẫm hay trắng,…Võ Văn Chi
(2005) cho rằng quả bầu tròn, dài, có lông, vỏ màu lục nhạt hay sẫm, hoặc có đốm
khi già thì vỏ ngoài hóa gỗ. Theo Trần Thị Ba và ctv. (1999) hạt bầu dẹp hơi dài,
một đầu nhọn và một đầu tròn. Kích thước 5-12 mm; nhiều hạt trên trái. Theo
3
Nguyễn Văn Thắng và Trần Khắc Thi (1999) hạt bầu chứa 30-40% chất dầu thực
vật.
1.2 CÁC THỜI KỲ SINH TRƯỞNG VÀ
PHÁT TRIỂN CỦA CÂY BẦU
1.2.1 Thời kỳ nảy mầm (từ gieo đến khi 2 lá mầm)
Theo Tạ Thu Cúc (2000) thời kỳ này sinh trưởng rất nhanh, ảnh hưởng đến
đời sống cây, đặc biệt là thời kỳ cây con. Hạt bầu lớn nên chứa nhiều dinh dưỡng
nên thuận lợi cho sự nảy mầm. Trong thời kỳ này, nhiệt độ là một yêu cầu cần thiết
cho bầu, nhiệt độ tối ưu là 25-300C. Nhiệt độ trên 120C hạt sẽ nảy mầm, dưới 10 0C
hạt không nảy mầm. Ẩm độ đất cũng quan trọng không kém trong thời kỳ này.
1.2.2 Thời kỳ cây con (từ xuất hiện 2 lá mầm đến cây có 4-5 lá thật)
Thân, lá tăng trưởng chậm, lóng ngắn, lá nhỏ, chưa phân cành. Rễ phát triển
trình thụ phấn, thụ tinh dẫn đến rụng hoa, rụng nụ. Nguyễn Văn Thắng và Trần
Khắc Thi (1999) cũng cho rằng nhiệt độ thích hợp để cây sinh trưởng là 20-300C.
1.3.2 Ánh sáng
Ánh sáng rất cần thiết cho cây bầu vì là nguồn năng lượng cho quang tổng
hợp. Sự tổng hợp chất xanh của lá, sự tổng hợp vitamin hay biến đổi về chất để cây
ra hoa, kết trái đều có liên quan đến ánh sáng (Phạm Hồng Cúc và ctv., 2001). Theo
Trần Thị Ba và ctv. (1999) yêu cầu ánh sáng đối với cây bầu ngày ngắn 8-12h chiếu
sáng trong ngày, quang kỳ ngắn kết hợp với cường độ ánh sáng mạnh thúc đẩy ra
hoa cái nhiều tăng tỷ lệ đậu trái, trái chín sớm, năng suất cao. Theo Tạ Thu Cúc
(2005), trong điều kiện trời mây âm u, mưa phùn hạn chế côn trùng hoạt động nên
cần thụ phấn bổ sung để tăng tỷ lệ đậu trái.
Cây bầu cần nhiều ánh sáng từ khi xuất hiện lá mầm đầu tiên cho đến khi kết
thúc sinh trưởng, nắng nhiều và nhiệt độ cao là hai yếu tố làm tăng chất lượng trái.
Cây không đủ ánh sáng do trồng dày, bị che khuất cây sẽ sinh trưởng kém, ra hoa
chậm làm giảm tỷ lệ đậu trái và kích thước trái nhỏ (Mai Thị Phương Anh, 1996).
1.3.3 Ẩm độ và nước
Ẩm độ không thích hợp cho bầu từ 45-55%, độ ẩm cao cây dễ bị bệnh hại
xâm nhiễm. Cây bầu có khối lượng thân, lá lớn, thời gian ra hoa, kết trái kéo dài nên
những thời kỳ quan trọng như: thời kỳ sinh trưởng thân, lá; thời kỳ hình thành hoa
cái và thời kì phát triển cần cung cấp đầy đủ nước (Tạ Thu Cúc, 2005). Các tác giả
5
Nguyễn Văn Thắng và Trần Khắc Thi (1999), Trần Thị Ba và ctv. (1999) và Tạ Thu
Cúc (2005) đều cho rằng độ ẩm thích hợp cho bầu là 70-80%.
1.3.4 Đất và dinh dưỡng
Theo Trần Thị Ba và ctv. (1999), cây bầu không kén đất, đất tơi, xốp, tầng
canh tác sâu giúp cây phát triển tốt, bầu thích hợp trên đất phù sa, thịt nhẹ, pH trung
bình. Giai đoạn đậu trái cần dinh dưỡng nhiều nhất vì vậy cần cân đối giữa NPK và
hình trụ cho nhiều trái, trung bình 30-40 trái/cây.
- Bầu Nhật làm gốc ghép: được nhập từ Nhật do công ty Kurume phân
phối. Trái giống như bình rượu, phình to ở phía đuôi, thắt eo ở phần đầu, trái to có
màu trắng hay sọc xanh, chứa nhiều hạt, kích thước 30-50 cm, cho từ 200-400 kg
hạt/ha.
1.4 MỘT SỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ BIỆN PHÁP
BẤM ĐỌT TRÊN HỌ DƯA, BẦU, BÍ
Theo Nguyễn Minh Chơn (2004) đỉnh sinh trưởng của cây là nơi tập trung
chất Auxin có tác dụng giúp cây vươn dài vì vậy khi mất đỉnh sinh trưởng thì sự
vươn dài của cây bị giảm dẫn đến chiều cao cây ngắn. Rau họ bầu bí dưa thuộc họ
một năm, chiều dài 2-8m, có tua cuốn (vòi bám) dài, phân nhánh nhiều, diện tích bề
mặt lá lớn. Do đó, cần phải tỉa nhánh, bấm đọt, cắt bớt lá già chồng chất lên nhau,
để hạn chế sâu bệnh và tăng khả năng quang hợp của lá (Trần Thị Ba và ctv., 1999).
1.4.1 Cây bầu
Ở cây bầu tua cuốn phân nhánh, thân lá phát triển mạnh và có tính sinh
nhánh lớn. Cây bầu mang trái ở dây nhánh, nên bấm đọt thường xuyên bốn đến năm
lần để bầu không bò dài, cho nhiều trái (Trần Thị Ba và ctv., 1999).
Theo Nguyễn Mạnh Chinh (2007) cây bầu bấm đọt thân chính khi cây có 45 lá thật, cây sớm ra nhánh cấp 1 và cấp 2, mang nhiều hoa cái hơn. Ngoài ra, bấm
đọt còn điều chỉnh sự sinh trưởng của cây một cách cân đối hài hòa, cho năng suất
cao. Việc tỉa nhánh được thực hiện thường xuyên cho đến khi thụ phấn (Tạ Thu
Cúc, 2005). Tỉa nhánh vào buổi sáng lúc trời nắng ráo để vết cắt mau khô, thỉnh
thoảng nhúng kéo vào dung dịch Benlate Copper B nồng độ 1-2% để ngừa bệnh lây
lan (Trần Thị Ba và ctv., 1999).
7
1.4.2 Cây dưa hấu
Khi cây có bảy đến tám lá thật thì tiến hành bấm ngọn để phát triển dây
nhánh, vì phần lớn trái được tạo ra ở dây thứ cấp một và hai. Dây thứ cấp một có
Copyright: Tài liệu đại học ©