DAI I IOC Q\J6C
GIA H A NOI
TRl/dNG DAI HOC KHOA HOC XA HOI
VA NHAN VAN
KHOABAOCHI
**•
VU THI BINH CHAU
BAO CHI VOl VIEC PHAN ANH QUA TRINH
HOI N H A P
THirONG MAI QUOC TE CUA VIET NAM
GIAI DOAN 1996-2000
Chuyen nganh:
Ma so:
Bao chi
5.04.30
LUAN VAN THAC SY KHOA HOC BAO CHI
CM M-pC O'JOC. i.itA H/-. >iO'-
TRUNGTAMTMOiir;TIN TH:rvi[H
Vc-M/i/O .._J
Chuong trinh Tliue quan uu dai c6 hieu luc chung
Lien minh Chau Au
To chiic Tieu chuan Quoc te
He thong uu dai chung
Hiep dinh chung ve Thue quan va Thuong mai
CEPT
EU
ISO
GSP
GATT
HNTMQT
LAFTA
LBNga
MECOSUR
MEN
NAFTA
NK
NT
SEV
TMDT
TBKTVN
TBKTSG
TCTM
XNK
XK
XTTM
UBQG-HTKTQT:
VCCI
VET
Trang
M6 D A U
1
CHUONG M O T
QUA TRINH H O I NHAP THUONG MAI QUOC TE CUA VIET NAM
CHU TRUONG, DUONG LOI CUA DANG VA NHA NUOC VA VAI
TRO, NHIEM VU CUA BAO CHI
5
LL
MOT SO KHAI NIEM, DAC DIEM CUA HOI NHAP KINH T E - T H U O N G
MAI QUOC TE
"
5
1.1.1.
1.1.2.
1.1.3.
1.1.4.
Khai niem
Sir ra doi va qua trinh hoi nhap thuong mai quoc te
Cac cap do lihac nhau ciia hoi nhap kinh te-thuong mai quoc te
Mot so yeu cau ciia cac to chuc thuong mai quoc te
1.2.
BAO CHI VOl NHIEM VU PHAN ANH QUA TRINH HOI NHAP
THUONG MAI QUOC TE CUA VIET NAM
22
1.4.1. Anh huang ciia bao chi doi vdi boat dong tbuong mai
22
1.4.2. Nbiem vu ciia bao cbi doi voi qua trlnb hoi nhap thuong mai quoc
te cua Viet Nam
24
CHUDNG HAI
THlJC TRANG THONG TIN VE QUA TRINH HOI NHAP THUONG
MAI QUOC TE CUA VIET NAM TREN B A O CHI TIT 1996-2000
29
2.1.
XUAT NHAP KHAU CUA VI$T NAM GIAI DOAN 1996-2000
29
2.1.1. Tinh hinh XNK giai doan 1996-2000
2.1.2. Cache,chinhsach,chienIirocXNK
2.1.3. Mot so vS'n de khac
29
33
37
2.2.
To chuc thuong mai the gidi (WTO)
Diln dan hop tac kinh te A-Au (ASEM)
43
45
46
47
50
57
65
69
73
CHUQNG BA
HINH THtrC CHUYEN TAI T H O N G TIN V^ QUA TRINH H O I NHAP
THUONG MAI QUOC j t CUA VI$T NAM T R £ N BAO CHI GIAI
DOAN 1996-2000.
7g
3.1.
TIN
78
3.2.
BAI PHAN ANH
83
96
KET LUAN
105
TAI L I E U T H A M K H A O
112
PHU LUC
115
MO DAU
L Tinh cap thiet ciia de tai
Trong nira the ky qua, hoi nhap kinh te quoc te da tra thanh xu the phat trien chung,
mang tinh khach quan cua hau het cac nirac tren the gidi. Ngoai T 6 chuc Thuong mai
The giod (WTO) voi 144 quoc gia thanh vien, the gidi hien co gan 40 to chiic kinh tethucmg mai khu XOJC.
Viec hoi nhap vao cac to chuc kinh te khu vuc va quoc te da dem lai cho cac nuac
thanh vien nhiSu co hoi phat trien nhu: ma rong thi trudng. phat huy igi the so sanh cua
timg nuac, thu hut dSu tu nude ngoai, nhanh chdng tiep can khoa hoc c6ng nghe hien dai,
tang su'c canh tranh cua n6n kinh te... Di phat trien kinh te va nang cao vi the tren trudng
quoc te, cac nude, d bat ky trinh do phat trien nao, khong the diJng ngoai xu the nay.
Xac dinh ro tarn quan trong ciia viec hoi nhap, tai Dai hoi Dai bieu loan quoc Ian
thu VIII (1996), Dang ta nhan dinh: de "day manh cong nghiep hoa va hien dai hoa
daf ffiirdc", can "ket hop nhirng ngu6n luc va tiem nang ben trong vdi nhung nguon luc
ben ngoai do xu the chung va qua trinh hoi nhap quoc te mang lai". Viet Nam da Ian luat
mai quoc te cua Viet Nam giai doan 1996-2000" lam dt tai nghien ciiu cho luan van
tot nghiep cao hoc cua minh.
2. Ljch su van de
Cho den nay chua co cong trinh doc lap nao nghien cuu, tim ra nhiing dac diem
ciia bao chi trong viec phan anh ve qua trinh hoi nhap thuong mai quoc te cua Viet Nam
giai doan 1996-2000 va dua ra nhirng giai phap nang cao chat luong ciia hoat dong nay.
Dong thcfi cho den nay cijng chua co cong trinh nghien cuu nao he thong hoa vai
tro cua bao chi doi voi hoat dong thuong mai va dua ra nhung yeu cSu, nhiem vu cu the
v^ noi dung va hinh thu:c doi v6i bao chi trong viec tuyen truydn hoi nhap thuong mai
qu6'c x€ cua Viet Nam.
3. Doi tuong va pham vi nghien ciru
Doi tugng nghien ciru ciia de tai la nhirng dac diem vi noi dung va hinh thuc thong
tin vi qua trinh hoi nhap thuong mai quoc te ciia Viet Nam tren bao chi nu6c ta.
Phqm vi nghien ciru: Hoat dong thong tin vi qua trinh hoi nhap thuong mai quoc
te ciia Viet Nam la viec lam ciia rat nhidu co quan bao chi trong thoi gian qua. Tuy nhien
do dieu kien thoi gian khong cho phep, chiing toi chi nghien cuu cac tin, bai co noi dung
phan anh qua trinh hoi nhap thuong mai ciia Viet Nam tren 3 to bao kinh te tieng Vift la:
"Thoi bao Kinh te Viet Nam" (bao each ngay); "Thoi bao kinh te Sai Gon" (tuan bao);
"Tap chi Thuong mai" (3 so/thang) va 2 to bao kinh te tieng Anh la "Vietnam Investment
Review" (tuan bao) va "Vietnam Economic Times" (tap chi ra hang thang).
4. Muc dich va nhiem vu nghien ciru
Muc dich cua luan van la nghien ciixi nham hoc tap kinh nghiem cua cac ta bao
"Th6i bao kinh te Viet Nam", "Thdi bao Kinh te Sai Gon", "Tap chi Thuong mai",
2
"Vietnam Investment Review" va "Vietnam Economic Times" trong viec thong tin vi
qua trinh hoi nhap thuong mai quoc te cua Viet Nam, dong thcri rut ra nhiJug uu, nhuoc
diem cua tirng td bao, tir do dua ra nhung di xuat, kien nghi doi v6i m6i to bao gop phan
n^ng cao chat luong thong tin ve di tai nay. Ngoai ra, tren co so cac ket qua nghien ciiru,
6. Ket cau luan van
Ngoai phan Ma dSu va Ket luan, luan van co ba chuong:
Chuong Mot: Qua trinh hoi nhap thuong mai quoc te ciia Viet Nam-chii truong,
ducmg loi ciia Dang va Nha nuoc; vai tro, nhiem vu cua bao chi.
Chuong Hai: Thuc trang thong tin vi qua irinh hoi nhap thuong mai quoc te ciia
Viet Nam tren bao chi giai doan 1996-2000.
Chuong Ba: Hinh thuc chuyen tai thong tin vi qua trinh hoi nhap thuong mai quoc
t6 ciia Viet Nam tren bao chi giai doan 1996-2000.
CHUONG MOT
QUA TRINH HOI NHAP THUONG MAI QUOC TE CUA VIET NAMCHU TRUONG, DUCJNG LOI CUA DANG VA NHA NUOC;
VAI TRO, NHIEM VU CUA BAO CHI
Tien hanh rong rai cong tac tuyen truyen, giai thi'ch, co dong cho qua trinh hoi
nhap kinh te quoc te duoc Dang va Chinh phii nhan dinh la mot trong nhiJng nhiem vu
cap bach can thuc hien de day manh hoat dong hoi nhap kinh te cua Viet Nam trong giai
doan hien nay. Ciang v6i cac truong dang, trudng hanh chinh, cac trudng dai hoc va trung
hoc, cac phuong tien truyen thong dai chiing se la nhung mQi nhon ganh nhiem vu tu
tudng quan trong va nang ne nay.
Tuy nhien, cho den nay, d Viet Nam van chua co cong trinh nao nghien cuu s^u
s^c va toan dien vi vai tro ciia bao chi vdi van de tuyen truyen hdi nhap kinh te-thuong
mai quoc te. Bdi vay, trong chuong Mot ciia luan van chiing toi se tong hap, phan tich,
khai quat nhiJng anh hudng va yeu cau, nhiem vu ciia hoat dong thong tin bao chi trong
mang de tai hoi nhap thuong mai quoc te, dong thdi gidi thieu sir ra ddi va qua trinh phat
trien cua xu the hoi nhap thuong mai quoc te tren the gidi va d Viet Nam; he thong hoa
cac chii truong, dudng loi ciia Dang va Nha nude nh^m neu bat tinh tat yeu khach quan,
tam quan trong ciia hoat d6ng hoi nhap thuong mai quoc te va nhiing dinh hudng cho
hoat dong nay d Viet Nam,
1.1.
quoc gia thuc hien chinh sdch kinh te md, tham gia cac dinh che kinh tetdi chinh quoc
te, thuc hien tudo hod vd thuan lai hod thuang mai, dau tu. (19)
Tijf dien bach khoa true tuyen Encyclopaedia Britannica cua Hoa Ky dinh nghia:
Hoi nhap kinh te(hay cdn goi Id lien ket kinh te) Id sifxod ho nhiaig trd nggi thuang mai
giua cdc quoc gia. (13)
Xuat ban gan day, cudn "Tim hieu mot so khai niem trong van kien Dai hoi IX
ciia Dang", NXB Chinh tri Quoc gia, dinh nghia:
"Hoi nhdp kinh te'qudc teld qud trinh md rang giao hm kinh tevd khoa hgc cong
nghe giUa cdc nude tren quy mo todn cau; Id qua trinh tham gia gidi quyet cdc van de
kinh te -- xd hoi co tinh chat todn cau nhu van de dan so, tdi nguyen thien nhien, moi
trudng song, v.v. Id qud trinh loqi bo dan cdc hang rdo trong thuang mai quoc te, thanh
todn ciudc tevd viec di chuyen cdc nhan tdsdn xuat giixa cdc nude. "(31)
Ro rang, tuy ft nhi6u cdn d nhiing muc do khac nhau song cac dinh nghia noi tren
da the hien ba dac diem co ban cua khai niem "hoi nhap kinh te quoc te^', do la:
Thu: nhat: Hoi nhap kinh te quoc te la mot yeu dwx khach quan ciia qua trinh phat trien
kinh te the gidi.
Thir hai: Hoi nhap kinh te quoc te la su gap nhau ciia nhieu quoc gia, dat dugfc thoa thuan
chung va ciing hanh dong vi muc tieu tang trudng va phat trien kinh te.
Thu ba: Hoi nhap kinh te quoc te bao gom nhi^u linh vuc nhu thuong mai, tai chinh, dau
tu, dich vu...
Tren thuc te, Viet Nam da tham gia hau het cac linh vuc noi tren. Tuy nhien,thuc
tiln hoi nhap kinh te quoc te cua Viet Nam va su phan anh thuc ti^n nay tren bao chi rat
da dang va phu:c tap, vi vay, trong khuon kho luan van nay tac gia chi xin gidi han viec
nghien ciiu hoat dong hoi nhap kinh te quoc te cua Viet Nam d Iinh vuc thuang mai.
Mong mudn cua tac gia la cd duac cai nhin s^u s^c, sat thuc vi hoat dong thong tin ve
6
HNTMQT cua bao chi va tim ra nhirng giai phap hieu qua nhiau nhat de nang cao chat
luong hoat dong nay.
cong nghe, su'c san xuat tang nhanh keo theo ddi hoi cap bach vd viec md rong thi trudng
tieu thu san pham, to chiic lai thi trudng trong pham vi toan cau.
Nhu cau md rong thi trudng, to chuc lai thi trudng the gidi trudc het bdt nguon tij*
cac nude cong nghiep phat trien. Vi vay, cac cuoc chien tranh nh^m tranh gianh thi
trudng da diin ra trong sudt 40 nam dau the ky XX. Tuy nhien tir giira nhirng nam 1940,
phong trao giai phdng dan toe phat trien miinh tren toan the gidi da buoc cac nude cong
nghiep phat trien phai thay doi phuong thuc md rong thi trudng, chuyen tir hinh thirc
tranh gianh lin nhau sang hop tac di cung phat trien. Ket qua tieu bieu cua su hofp tac
nay la su ra ddi Hiep dinh chung ve thue quan va thuong mai - GATT vao nam 1948 vdi
23 nude thanh vien sang lap. Tir ngay 1/1/1995, GATT dugc ddi ten thanh To chuc
thuong mai the gidi (WTO) vdi pham vi di6u tiet khong chi dirng lai d thuong mai hang
hoa ma cdn md rong sang ca linh vuc dau tu, dich vu, so hiru tri tue. Cho den nay, vdi
144 nude thanh vien, chiem khoang 95% tong kim ngach thuong mai th§' gidi, to chuc
nay da trd thanh mot to chiic cd quy mo toan cau va la n6n tang phap ly cho cac quan he
kinh te quoc t§'.
Xu the hoi nhap kinh te quoc te d cap do khu vuc (cd the goi la xu the khu vuc hoa
kinh te) xuat hien khong lau sau su ra ddi GATT, vao khoang nhirng nam 1950. Tir dd tdi
nay xu the nay ciing da va dang phat trien rat manh me vdi su ra ddi cua tren 40 to chu:c
kinh te, thuong mai khu vuc trong dd dang chii y la sir ra ddi cua Hiep hoi cac nude
Dong Nam A (ASEAN) nam 1967, Diln dan hgp tac kinh te chau A-Thai Binh Duong
(APEC) nam 1989, Lien minh chau Au EU nam 1993, Khu vuc mau dich tu do B^c My
(NAFTA) nam 1994 va Hgp tac A- Au (ASEM) nam 1996. Cac to chiic kinh te- thuong
mai khu vuc nay deu dua tren n6n tang ciia WTO, tuan thu cac nguyen tdc ciia WTO va
deu nh^m muc tieu day manh hgp tac khu vuc, thuc hien tu do hoa, thuan Igi hoa thuang
mai-dau tu, tao Igi the canh tranh rieng cho khu vuc tren trudng quoc te.
1.1.3. Cac cap do khac nhau cua hoi nhap kinh te-thuang mai quoc te
Buon ban trao doi hang hoa, dich vu la cap do dau tien va thap nhat cua hoi
nhap thuang mai quoc te. Sd dl day dugc coi la mot hinh thiic hoi nhap quoc te bdi chinh
•Thi trudng chung: Ngoai viec tu do hoa thuang mai va hang hoa nhu d khu vuc mau
dich tu do, cac yeu to khac nhu von, nhan luc, dich vu... ciang dugc tu do luu thdng giira
cac nude thanh vien trong thi trudng chung. Thi trudng chung dau tien tren the gidi la Thi
trudng chung chau Au, chinh thiic hoat dong tir ngay 1/1/1993. Ngoai ra cdn mot sd thi
trudng chung khac nhu MERCOSUR d Nam My, Thi trudng chung Chau Phi, Thi trudng
chung Arap...
Lien minh kinh te va tien te, hinh thanh dong tiln chung, ngan hang trung uong
chung va cd su phdi hgp cac chinh sach kinh te cua cac nude thanh vien vdi nhau la cap
do hoi nhap cao nhat tai thdi diem nay. Day la trudng hgp cua Lien minh chau Au (EU)
vdi ddng tiln chung Euro. O cap do nay muc do the che hoa rat cao va dugc thudng
xuyen bo sung va hoan thien.
Tdm lai qua trinh HNTMQT cua the gidi cd 7 cap do bieu hien khac nhau, trong
dd thap nhat la cap do "buon ban, trao doi hang hoa, dich vu" va cao nhat la cap do "lien
minh kinh te va tiln te". Cac cap do nay cd thdi diem ra ddi khac nhau nhung cho den
nay v5n ciing ton tai va phat huy vai trd trong viec phat trien thuang mai toan cau.
9
1.1.4. Mot sd yeu cau cua cac to chuc thuang mai quoc te
Trong phan nay, tac gia luan van chi xin gidi thieu khai quat nhirng yeu cau cua
cac the che kinh te-thuong mai quoc te ma Viet Nam da va se tham gia nhu:
ASEAN/AFTA, APEC, WTO. Ddi vdi 3 to chuc nay, tuy cd muc do va 16 trinh hoi nhap
khac nhau nhung cac the che nay cd mot sd quy dinh chung nhu sau:
Giam thue quan ddi vdi hang nhap khau
Day la yeu cau dau tien ddi vdi cac thanh vien cua tat ca cac to chuc hgp tac kinh
te khu vuc va quoc te. Yeu cau nay nh^m muc dich tao co hoi binh dang cho hang hoa
ciia tat ea cac nude thanh vi^n va phat huy Igi the so sanh ciia cac nude nay.
Ddi vdi ASEAN/AFTA: Hiep hoi cac nude Dong Nam A (ASEAN) quy dinh trong khuon
kho chuong trinh AFTA, tdi nam 2002 thue quan ciia cac nude thanh vien se giam eon 05% (ngoai trir trudng hgp Viet Nam dugc liii den 2006, cac thanh vien mdi nhu Lao,
Campuchia, Myanmar liii den 2008)
hien dan dan tuy thugc kha nang eua tirng nude.
Cac yeu cdu khac
Tren day la 3 yeu cau co ban trong linh virc thuong mai ddi vdi cac nude thanh
vien ciia ASEAN, APEC va WTO. VSn trong linh vuc thuong mai, ngoai cac yeu cau
tren, khi tham gia hoi nhap, cac nude thanh vien cdn phai tuan thii mot sd yeu cau khac.
Do han che vl khuon kho va tinh chat ciia luan van, ngudi viet chi xin liet ke ma khong
phan tich cu the cac yeu cau nay. Dd la:
-i-Quy dinh vl doanh nghiep thuong mai nha nude
-i-Quy dinh vl quyin kinh doanh xuat nhap khau
-hQuy dinh vl gia tri tinh thue hai quan
-i-Quy dinh vl che do quan ly gia va trg cap binh on gia.
Tdm lai, cac to chuc kinh te quoc te ASEAN, APEC va WTO dIu cd chung mot
sd yeu cau co ban ddi vdi eac nude thanh vien nhu: viec cdt giam thue quan, hang rao phi
thue quan, quy che tdi hue qude va quy che dai ngo qude gia. Cac yeu cau nay dIu cd
nIn tang la nhirng quy dinh, nguyen t^c cua WTO. Tuy nhien, do su khac biet vl tinh
chat va khuon kho eua cac td chuc, cac yeu cau nay cd ddi hdi vl thdi gian thuc hien
khac nhau.
1.2. DUCiNG LOI, CHU TRUONG CUA DANG vA
NHAP THUONG MAI QUOC TE CUA VIET NAM
NHA NUQC
VE VAN DE
HOI
Muc tieu hoi nhap kinh te-thuong mai quoc te ciia nude ta la nham md rong thi
trudng, tranh thu von, cong nghe, kien thuc quan ly cua the gidi de phat trien dat nude,
day manh cong nghiep hoa, hien dai hoa theo dinh hudng xa hoi chii nghia. De thue hien
muc tieu nay, cac ca nhan, doanh nghiep, co quan nha nude tham gia vao qua trinh hoi
bdo dugc nhirng dien bien phirc tap vd thay doi sdu sdc trong quan he quoc te, su phdt
trien manh me cua luc lugng sdn xuat vd xu hudng quae te hod cua nen kinh te the gidi
de cd chu truang ddi ngoai phu hgp. Trong dieu kien mdi edng phdi coi trgng van dung
bdi hgc ket hgp sue manh dan toe vd sire manh thdi dai, site manh trong nude vdi su'c
manh quoc te', yeu to truyen thd'ng vdi yeu to hien dai de pimc vu su nghiep xdy dung vd
bdo ve To quoc xd /toi chu nghia ". (49, 88)
Diem mdi cua Dai hgi Ian nay so vdi Dai hgi Ian thii VI la Dai hgi da chi r5 nhung
trgng tam mdi can phat trien cua quan he ddi ngoai: "Phdt trien quan he hHu nghi vdi
cdc nude dDdng Nam A vd chau A-Thdi Binh Dii'c/ng, phd'n dau cho mot Ddng Nam A
hod binh, hi/u nghi vd hgp tac. Md rang sir hgp tdc binh ddng ciing cd Igi vdi cdc nude
Bac Au, Tdy Au, Nhat Ban vd cdc nude phdt trien khdc. Thuc day qud trinh binh thudng
hod quan he vdi Hoa Ky... Hgp tdc vdi cdc to chirc tdi chinh vd tien te qud'c te ciing nhu
12
cdc to chuc chuyen mdn cua Lien Hgp Quoc vd cdc to chirc phi chinh phu...Viet Nam
mudn Id ban vai tat cd cdc nude trong cong dong the gidi, phd'n dd'u vi hod binh, doc lap
vd phdt trien "(49, 147)
Nam nam sau, tai Dai hgi dai bieu toan qude Ian thii* VIII, 1996, ngoai viec tiep
tue khang dinh dudng loi ddi ngoai ddi mdi, edi md, Dang cdn dinh hudng rat r5 cho van
dl hgi nhap kinh te quoc te ciia dat nude: "Giir vii'ng doc lap tu chii dl ddi vdi md rang
hgp tdc qude te, da phuang hod, da dang hod quan he ddi ngoai... Xdy dung mot nen kinh
te md, hgi nhdp vdi khu vuc vd the giiri, hudng manh ve xuat khau, dong thdi thay the
nhdp khau bang nhirng sdn pham trong nude sdn xuat cd hieu qua.'" (50, 84-85) Hoac:
"Dieu chinh ca cau thi trudng de vw'a hgi nlidp khu vuc viTa hgi nhdp todn cau, xir ly
dung dan Igi ich giira ta vd cdc ddi tdc... Chii dong tham gia cong dong thuang mgi the
gidi, cdc diin ddn, cdc to chuc, cdc dinh che'quae te mot edeh cd chgn Igc, vdi budc di
thich hgp." (50, 90-91) Cung trong nam 1996, Dang cong san Viet Nam da dl ra nghi
quyet 01-NQ/TW (18/11/1996) vl md rong va nang cao hieu qua kinh te ddi ngoai tir
nam 1996-2000 trong dd khang dinh lai chu truong phat trien kinh te ddi ngoai theo dinh
kinh te qude te. Diem lai tinh hinh thuc hien chu truang hgi nhap kinh te quoc te, nghi
quyet khang dinh: "Chii truang hgi nhdp kinh tequdc te dd dugc khang dinh rd trong
nhieu nghi quyet ciia Ddng vd tren thuc te' dd dugc thuc hien tiaig budc, nhung nhan
thuc ve noi dung vd budc di, Id trinh hdi nhdp kinh te qud'c te chua dat dugc su nhd't tri
cao vd nhd't quan... Cong tdc hgi nhdp kinh te qud'c temdi dugc trien khai chu yeu a cdc
ca c{uan Trung uang vd cdc thdnh pho Idn, su tham gia ciia cdc ngdnh, cdc cap, ciia cdc
doanh nghiep cdn yeu vd chua dong bg... " (30)
Diem dang chu y nhat la nghi quyet da cu the hoa 9 nhiem vu va 6 bien phap to
chuc thuc hien nham day manh hoat dong hgi nhap kinh te qude te cua Viet Nam, trong
dd dac biet nhan manh vao cong tac tuyen truyin hoi nhap va coi day la nhiem vu dau
tien va quan trgng sd 1 can thuc hien trong thdi gian tdi: "J/e« hdnh rong rai cong tdc
tu tudng, tuyen truyen, gidi thich... coi dd Id nhu cau vita bite xuc, vita cabdn vd Idu
ddi cua nen tcinh te nude ta, nang cao quyet tdm ciia nhan ddn ta chu dong hoi nhap
kinh te quoc te". (30)
Vl khau to chuc thuc hien, Nghi quyet ciing tap trung lam ro nhirng ddi tugng
chiu trach nhiem trong cong tac tuyen truyen va hinh thiic tuyin truyin: "Ban cdn su
ddng Chinh pJiii phdi hgp vdi Ban Tu tudng-Vdn hod Trung uang, Ban Khoa giao Trung
uang vd cdc han cd lien quan ciia Ddng, chi dao cdc ca quan thong tin dai chiing xdy
dung vd thuc hien ke hoqch tuyen truyen, gidi thieu rong rai noi dung hgi nhdp kinh te'
qude te, dua vdo gidng day a cdc trudng ddng, trudng hdnh chinh vd cdc trudng trung
hgc, dai hgc noi dung quan trgng ndy...Cdc tinh uy, thdnh uy, vd to dure ddng d cdc cap
coi hgi nhap kinh te ciudc te Id mot nhiem vu quan trgng cdn dugc thudng xuyen quan
tdm chi dao, trudc mat kip tlidi pho bien rang rai Nghi quyet ciia Bd Chinh tri cimg nhu
chuang trinh cua Chinh phu... " (30)
Khai quat lai, chu truang hgi nhap kinh te-thuong mai qude te, tranh thu cac
nguon luc ben ngoai de phat trien kinh te dat nude da khdi phat tir nhirng nam dau tien
ciia nude Viet Nam dan chu cong hoa. Trong 15 nam cua chang dudng Ddi mdi tir 198614
2000, chu truang nay da lien tue dugc phat trien theo hudng ngay cang cdi md va cu the
cd chu quyIn va an ninh dat nude, canh giac vdi nhirng muu toan thong qua hgi nhap de
thuc hien y do "dien bien hoa binh" ddi vdi nude ta.
- Hgi nhap quoc te phai nham muc tieu phat trien, phuc vu ddi mdi thanh cong,
tranh thii cd hieu qua ngudn luc qude te de thuc hien thang Igi cong nghiep hoa, hien dai
15
hoa dat nude, bao dam hieu qua kinh te - xa hgi va tang trudng bin virng ciia nIn kinh te
qude dan, han che tdi da anh hudng tieu cue cua nhirng bien dong tir ben ngoai.
- Hgi nhap can dat trgng tam vao linh vuc kinh te thuong mai, ddng thdi quan tam
diing miie hgp tac trong cac linh vuc khac.
1.2.3. Mot sd nhiem vu cu the trong thdi gian tdi
-Tien hanh rong rai cong tac tu tudng, tuyen truyin, giai thich trong cac to chii'c
dang, chfnh quyIn, doan the, trong cac doanh nghiep va cac tang Idp nhan dan de dat
dugc nhan thiic va hanh dong thdng nhat va nhat quan vl hgi nhap kinh te qude te, coi dd
la nhu cau vira biic xiic, vira co ban va lau dai eua nIn kinh te nude ta, nang cao quyet
tam eua nhan dan ta chu dong hgi nhap kinh te qude te.
-Xay dung chien luge tong thi vl hgi nhap vdi mot 16 trinh cu thi dl cac nganh
cac dia phuang, eac doanh nghiep khan truong sap xep lai va nang cao hieu qua san xuat,
nang cao hieu qua va kha nang canh tranh, bao dam hgi nhap cd hieu qua.
-Chii dong va khan truong chuyen dich co cau kinh te, ddi mdi cong nghe va trinh
do quan ly de nang cao kha nang canh tranh, phat huy tdi da Igi the so sanh cua nude ta,
tao ra nhung nganh, nhirng san pham miii nhgn de hang hoa va dich vu ciia ta chiem linh
thi phan ngay cang Idn trong nude ciing nhu tren the gidi.
-Cd ke hoach cu the day manh cong tac dao tao ngudn nhan luc virng vang vl
chinh tri, kien dinh muc tieu doc lap dan tgc va XHCN, cd dao diic trong sang, tinh thong
nghiep vu va ngoai ngir, cd tac phong cong nghiep va tinh than ky luat cao.
-Tich cue dam phan de gia nhap To chiic Thuong mai The gidi theo cac phuang an
va 16 trinh hgp ly, gdn ket qua trinh dam phan vdi qua trinh ddi mdi mgi mat hoat dong
kinh te trong nude.
khac tir the ky XVI, XVII. Trong khoang thdi gian nay, tai cac thanh thi Viet Nam ngoai
eae thuang nhan chau A cdn cd sir hien dien cua cac thuong nhan chau Au nhu Ha Lan,
Bd Dao Nha, Tay Ban Nha, Anh, Phap. Cac thuong nhan nay md cira hang ban dd len,
da, pha le, mua to tam, tram huong, nga voi. Trilu dinh ngudi Viet cho ngudi nude ngoai
vao vdi muc dich chinh la Igi dung de mua vii khi. Viec buon ban kha tap nap d the ky
XVI, XVII, tuy nhien sang den the ky XVIII bi trilu dinh nha Nguyin han che dan vi
thay eae thuong nhan den Viet Nam ngoai buon ban eon cd y dd dd la tin tiic, phuc vu
am muu xam luge.
Tijf the ky XIX nhiing quy dinh cam bu6n ban vdi ngudi phuong Tay tuy chua
dugc xoa bd nhung da dugc ndi Idng hon, vi vay viec buon ban dugc dan dan khoi phuc.
Theo cudn'Kinh te thuang nghiep Viet Nam dudi trilu Nguyln'eiia tac gia Dd Bang,
trong the ky nay, ngoai he thdng tiln te cua trilu Nguyin, tren thi trudng Viet Nam cdn
cd su hien dien cua cac ddng tiln nude ngoai nhu tiln Tay Ban Nha (Piastre Espagnole),
do la My (Trade Dollar Americain), d6 la Anh (Dollar Britannique), va dac biet thong
dung la ddng bac Me Tay Co (Piastre Mexicaine). (1, 35-40)
Ke tir nam 1958, ciing vdi viec dat ach cai tri len Viet Nam, ngudi Phap da ndm
giii toan bg hoat dong XNK ciia Viet Nam va dilu hanh hoat dong nay theo hudng phuc
vu Igi ich nude Phap. Trong sudt giai doan tir 1858-1945, Viet Nam chi cd ba mat hang
xuat khau chinh la gao, cao su va than; hang nhap khau bao gom: xe dap, 6t6, bgt my,
dudng siia, rugu, vai, giay, chu yeu phuc vu tieu diing cua ngudi Phap. Khdi lugng tu lieu
nhap khau phuc vu san xuat chiem ty le rat nhd be, chi tir 1,4-8,2% tong kim ngach nhap
khau.
17
*—
-1
^ . . ..
cudi nam 1978 va dau nam 1979, nIn kinh te nude ta lai roi vao giai doan khd khan
nghiem trgng. Trong quan he kinh te ddi ngoai, diln ra hai xu the ngugc ehilu nhau:
Lien Xo va cac nude XHCN va mot sd bau ban tiep tue giiip do Viet Nam tan tinh.
Ngugc lai. My va cac nude thu dich, cac to chiie qude te nhu IMF, WB da thi hanh chinh
sach cam van khien cho kinh te Viet Nam tiep tue d trong tinh trang mat can ddi, hang
hoa khan hiem, lam phat phi ma. Thdi ky nay, xuat khau tri tre trong khi dd nhap khau
tang vgt. Trong 10 nam nude ta nhap sieu 9,9 ty riip / do la.
18
Giai doan tir 1986-1990 la giai doan cd y nghia dac biet trong tien trinh ddi mdi
cua Viet Nam. Budc vao nam 1986, tinh hinh kinh te dat nude v6 ciing khd khan, lam
phat phi ma len tdi miie ky luc 774%, dix trir ngoai te chi cdn 1 trieu USD, nan ddi hanh
hoanh khdp noi. Diing trudc thuc trang dd, Trung uong Dang va Chinh phu da thao luan
va di tdi eac giai phap chdng lam phat va on dinh tinh hinh kinh te nhu: Xoa bd he thdng
hai gia, nang ty gia tiln Viet — ngoai te len gan vdi gia thi trudng; xoa bd che do doe
quyIn kinh doanh XNK cua cac tdng cong ty kinh doanh theo chuyen nganh eua Bg
Kinh te ddi ngoai... Viec thuc hien ddng bg nhung giai phap nay da lam giam chi sd lam
phat xudng cdn 67% vao nam 1990 va kim ngach XK tir 660 trieu riip va do la nam 1986
len 1,2 ty USD nam 1990, ty le nhap sieu giam manh so vdi can can XNK tir miic 1 xuat
4 nhap nam 1986 xudng cdn 2 xuat 3 nhap nam 1990. Vdi nhiing ket qua nay, giai doan
1986-1990 dugc danh gia la su khdi dong thanh cong ciia qua trinh ddi mdi.
Giai doan 1991-1995: day la giai doan gat hai dugc nhilu thanh cong trong hoat
dong XK ndi rieng va hoat dong kinh te ndi chung. Viet Nam da thuc su viing budc tren
doi chan ciia minh sau su sup do cua Lien X6 va che do xa hgi chu nghia d Dong Au vdi
nhip do tang trudng GDP binh quan dat tdi 8,19%, tdc do xuat khau binh quan dat 17.8%
ddng thdi md rong dugc nhilu thi trudng xuat khau mdi nhu ASEAN, Nhat Ban, EU. Su
kien Viet Nam trd thanh thanh vien chinh thiic ciia Hiep hgi eac nude Ddng Nam A
(ASEAN), vao thang 7/1995 dugc xem la mdc hoi nhap kinh te quoc te da phuong
dau tien vdi day du y nghia trong lich sir hgi nhap kinh te qude te cua Viet Nam.
tac va thoa thuan ciia to chiic nay, Viet Nam mdi chinh thiic dugc xem da bat dau qua
trinh hgi nhap kinh te quoc te vdi y nghia day dii nhat. Tham gia sang lap ASEM, trd
thanh thanh vien chinh thiic cua APEC, ky hiep dinh Thuong mai vdi Hoa Ky, dam phan
gia nhap WTO la nhiing budc tien sau hon trong qua trinh hgi nhap kinh te qude te cua
Viet Nam giai doan 1996-2000.
1.3.2. Nhirng ca hoi va thach thuc
1.3.2.1.
Nhurng ca hoi va Igi ich
Theo nhan dinh ciia cac chuyen gia Bg Thuong Mai, tham gia hgi nhap thuong
mai qude te Viet Nam se cd dugc ba Igi ich co ban sau day:
Mot Id: Dugc hudng nhu'ng uu dai thuang mai, phat huy dugc nhung Igi the so sanh
tao dieu kien cho thuang mai phat trien. Cu the, tham gia cac to chiic kinh te qude t€
va khu vuc se tao co hgi cho nude ta md rong thi trudng tieu thu san pham, tranh thu cac
uu dai vl thuong mai dugc ap dung trong noi bg mdi to chiic, tan dung ket qua cua eae
cugc dam phan dac biet la viec giam thue nhanh ddi vdi nhu'ng mat hang Viet Nam ed
Igi the so sanh nhu may mac, giay dep, nong san.
Ngoai ra to chiic kinh te qude te dIu cd nhiing uu dai rieng ddi vdi nhirng nude
dang phat trien va cac nude trong thdi ky chuyen ddi. Neu biet tan dung nhu'ng uu dai cd
dugc, ehac chan Viet nam se cd co hgi vuon len.
Hai Id: Khac phuc tinh trang phan biet ddi xu, nang cao vj the trong thuong mai
quoc te
Nhin chung, tham gia hgi nhap cac to chiic kinh te qude te va khu vuc, Viet Nam
va cac nude nhd, cham phat trien khac se khac phuc dugc tinh trang bi cac cudng qude
phan biet ddi xir. Chiing ta se cd co hgi ddi thoai vdi cac nude phat triln hon, phdi hap
20
quan diem vdi cac nude khac tren diln dan qude te nham dau tranh ddi ddi xir c6ng bang
kinh te the gidi (WEE) vl nang lire canh tranh cua cac nIn kinh te the gidi, nam 1997
Viet Nam xep thii 49/53, nam 1998: 39/53 (do mot sd nude chau A chiu anh htrdng nang
nl cua khiing hoang), nam 1999: 48/53, nam 2000: 53/59 va nam 2001: 62/75 .
Xet vl nang lire canh tranh cua doanh nghiep: Theo ket qua cua cac cong trinh
nghien cu'u gan day thi nang luc canh tranh eua doanh nghiep Viet Nam nhin chung cdn
tuong ddi thap, chat lugng va tinh doc dao ciia san pham cdn thap, gia thanh khdng hgp
ly, thi trudng khdng on dinh, nang suat lao dong chua cao va trinh do cong nghe han che.
Thuc trang vl nang lire canh tranh cdn yeu kem cua nIn kinh te va doanh nghiep
ddi hdi Chinh phu Viet Nam phai giai quyet ddng bg eac van de eua nIn kinh te nhu ddi
21
Copyright: Tài liệu đại học ©