TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ – QUẢN TRỊ KINH DOANH
----------  ----------

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN THU NHẬP CỦA NÔNG HỘ Ở HUYỆN
TIỂU CẦN - TỈNH TRÀ VINH

Giáo viên hướng dẫn:
PGS.TS LÊ KHƯƠNG NINH

Sinh viên thực hiện:
ĐÀO NGỌC ĐOAN TRANG
MSSV: 4094086
Lớp: Tài chính - Ngân hàng 1 K35

Cần Thơ - 2013


MỤC LỤC
Trang
1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.............................................................................7
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU..................................................................................8
1.2.1. Mục tiêu chung................................................................................................8
1.2.2. Mục tiêu cụ thể................................................................................................8
1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU.....................................................................................8
1.3.1. Không gian......................................................................................................8
1.3.2. Thời gian..........................................................................................................8

5.1. CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP...........................................................................19
5.2. THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN CỦA NÔNG HỘ TRONG QUÁ TRÌNH SẢN
XUẤT..........................................................................................................................19
5.3. CÁC NHÓM GIẢI PHÁP NÂNG CAO THU NHẬP CỦA NÔNG HỘ THUỘC
HUYỆN TIỂU CẦN – TRÀ VINH............................................................................19
CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ............................................................20
6.1. KẾT LUẬN..........................................................................................................20
6.2. KIẾN NGHỊ.........................................................................................................20
TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................................21

iii


DANH MỤC BIỂU BẢNG
Trang

iv


DANH MỤC HÌNH
Trang

v


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

vi



thế nào để nâng cao thu nhập của người nông dân nhằm cải thiện đời sống của họ?
7


Trước hết, ta cần tìm ra nguyên nhân làm hạn chế thu nhập của người dân. Xuất phát
từ nhu cầu thực tế đó đề tài: “Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của
nông hộ ở huyện Tiểu Cần - tỉnh Trà Vinh” được tác giả chọn làm đề tài nghiên cứu
với hy vọng tìm ra những yếu tố chính ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân từ đó đề
xuất giải pháp nhằm cải thiện mức thu nhập cho các nông hộ trên địa bàn để nâng cao
đời sống và mở rộng sản xuất.
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.2.1. Mục tiêu chung
Đề tài tập trung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập của nông hộ ở
huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh và đưa ra giải pháp nhằm cải thiện thu nhập của nông
hộ trên địa bàn.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
Để đạt được mục tiêu trên, trước hết, ta cần đạt được lần lượt các mục tiêu sau:
Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng thu nhập của nông hộ ở huyện Tiểu Cần, tỉnh
Trà Vinh.
Mục tiêu 2: Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của nông hộ trên địa
bàn huyện Tiểu Cần.
Mục tiêu 3: Đưa ra giải pháp nâng cao thu nhập của nông hộ ở địa phương.
1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.3.1. Không gian
Đề tài được thực hiện trên địa bàn huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh.
1.3.2. Thời gian
Thông tin và số liệu thứ cấp được sử dụng trong đề tài nghiên cứu được thu thập
trong giai đoạn 2010 – 2012.
Thông tin và số liệu sơ cấp được thu thập bằng cách phỏng vấn trực tiếp nông hộ
ở huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh. Số liệu là thông tin của nông hộ trong năm 2011,

gia đình và sinh kế. Tổng số quan sát là 182 mẫu tại các xã Vĩnh Xuân, Thuận Thới,
Tích Thiện, Tân Mỹ, Thiện Mỹ. Sau khi thiết lập mô hình hồi quy tuyến tính, nhóm
tác giả đã phân tích và cho thấy số nhân khẩu, kinh nghiệm làm việc, trình độ học vấn
của chủ hộ, số hoạt động tạo thu nhập, số tuổi lao động là 5 nhân tố tác động đến thu
nhập của hộ nông dân.
- Đề tài “Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ chăn nuôi gia cầm
ở Đồng bằng Sông Cửu Long” của hai tác giả Mai Văn Nam và Huỳnh Thị Đan Xuân
năm 2011 đã cung cấp thông tin về cơ cầu thu nhập, đa dạng thu nhập và các yếu tố
ảnh hưởng đến thu nhập của các hộ chăn nuôi gia cầm bị dịch cúm gia cầm ở ĐBSCL.
Số liệu được sử dụng được nghiên cứu bởi 307 quan sát ở các tỉnh Long An, Cần Thơ,
Hậu Giang, Đồng Tháp và Trà Vinh. Kết quả nghiên cứu là thu nhập bình quân trên
9


lao động bị ảnh hưởng bởi các nhân tố trình độ học vấn của chủ hộ, tổng diện tích đất,
vốn vay, kiểm dịch, thu nhập từ chăn nuôi gia cầm, thu nhập từ chăn nuôi khác, thu
nhập phi nông nghiệp. Nhiên cứu cũng cho thấy 93,7% sự biến động của thu nhập
được giải thích bởi các nhân tố trên.
- Ngoài ra, tác giả đã khai thác từ nghiên cứu của Nguyễn Việt Anh và Trần Thị
Thu Thủy năm 2010 về “Những nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ nông dân có
vốn vay tại huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình”. Hai tác giả của nghiên cứu trên đã
sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng để chọn ra 180 mẫu từ 9 xã
thuộc 3 vùng (vùng núi, vùng bãi ngang và vùng đồng bằng ven biển) của huyện
Quãng Trạch, mỗi vùng chọn 60 mẫu. Bài nghiên cứu sử dụng nhiều phương pháp để
phân tích như phương pháp thống kê, phương pháp hồi quy, hàm hồi quy CobbDouglas để phân tích các yêu tố tác động đến thu nhập của nông hộ nơi đây. Kết quả
nghiên cứu cho thấy thu nhập của hộ nông dân chủ yếu chịu tác động của trình độ học
vấn, tuổi, số lao động, lượng vốn vay, chi phí đầu vào, diện tích đất canh tác, lãi suất,
thời hạn vay.
.


chọn quyền sử dụng phần còn lại. Nếu có sản phẩm dư thừa, hộ nông dân có thể đưa ra
thị trường tiêu thụ đó là sản phẩm hàng hóa.
2.1.1.3. Vài trò của kinh tế nông hộ
Nông hộ là tế bào kinh tế xã hội, là hình thức tố chức cơ sở của nông nghiệp ở
nông thôn. Nông hộ bao gồm chủ yếu cha mẹ và con cái, có hộ còn có cả ông bà và
11


cháu chắt. Các thành viên trong nông hộ gắn bó với nhau chặt chẽ trước tiên bằng
quan hệ hôn nhân và dòng máu, dựa trên cơ sở huyết thống. Ngoài ra, còn do truyền
thống qua nhiều đời, do phong tục tập quán, tâm lý đạo đức gia đình, dòng họ. Về kinh
tế, các thành viên trong nông hộ có cùng mục đích và cùng lợi ích chung là làm cho hộ
mình ngày càng phát triển, ngày càng giàu có. Trong mỗi nông hộ thường bố mẹ vừa
là chủ hộ, vừa là người tổ chức phân công lao động trong gia đình, vừa là người lao
động trực tiếp. Các thành viên trong cùng hộ lao động gần gũi về khả năng, trình độ,
tình hình và hoàn cảnh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phân công và hợp tác lao động
một cách hợp lý (Lâm Quang Huyên, 2004).
Kinh tế nông hộ trong quá quá trình phát triển nông nghiệp của nhiều nước có vai
trò hết sức quan trọng. Ở Mỹ, nước có nên nông nghiệp phát triển với công nghệ cao,
phần lớn nông sản vẫn được sản xuất bằng lao động của chính chủ nông trại và các
thành viên trong gia đình. Động lực lớn nhất thú đẩy sản xuất ở nông trại gia đình là
lợi ích kinh tế của các thành viên trong gia đình. Ở Việt Nam, kinh tế nông hộ mặc dù
còn ở quy mô sản xuất nhỏ và phân tán nhưng có vai trò hết swcfs quan trọng để phát
triển nông nghiệp. Kinh tế nông hộ đã cung cấp cho xã hội rất nhiều sản phẩm thiết
yếu góp phần tăng nhanh sản lượng lương thực, thực phẩm, cây công nghiệp và xuất
khẩu, góp phần sử dụng tốt hơn đất đai, lao động, tiền vốn, tăng thêm việc làm ở nông
thôn và tăng thêm thu nhập cho nông dân.
2.1.2. Một số đặc trưng của nông thôn Việt Nam
Theo bài báo cáo tổng quan của Trần Tiến Khai tại Hội nghị thường niên của
Viện khoa học kỹ thuật nông nghiệp Miền Nam ngày 26-28/8/2007 với tựa đề “Cải

Cơ sỏ lý thuyết về các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập của nông hộ !
2.1.4. Mô hình nghiên cứu
Để xác định các yêu tố ảnh hưởng đến thu nhập của nông hộ tác giả đã xây dựng
mô hình tương quan và hồi quy tuyến tính dựa trên phương pháp bình phương bé nhất
(OLS) vì đây là phương pháp phù hợp nhất và có sai số ít nhất đối với mục tiêu của đề
tài.
Mô hình tổng quát:
Yi= β 0 +

n

∑β

i

Xij + ei

j =1

Y là biến phụ thuộc, thể hiện mức thu nhập bình quân đầu người của mỗi hộ
nông dân, đơn vị của biến là đồng.
Xij là biến độc lập. Đây là các yếu tố ảnh hưởng đến mức thu nhập của nông hộ.
Dựa trên lý thuyết đã nêu và tham khảo kết quả các bài nghiên cứu trước, tác giả
đã chọn ra các yêu tố có thể tác động đến thu nhập của nông hộ để xác lập mô hình.
Theo Nghuyễn Quốc Nghi, Trần Quế Anh và Bùi Văn Trịnh (2011) thì các yếu tố số
13


nhân khẩu, kinh nghiệm, trình độ học vấn của chủ hộ, số hoạt động tạo thu nhập và số
tuổi lao động có ảnh hưởng mạnh đến thu nhập của hộ gia đình ở khu vực nông thôn

Tử, Phú Cần, Tân Hòa, Tân Hùng và Tập Ngãi. Tác giả chọn nhiều xã như vậy nhằm
đảm bảo tính đại diện cao cho bài nghiên cứu và ở mỗi xã tác giả sẽ chọn phỏng vấn
ngẫu nhiên các nông hộ sống ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa.
2.2.2. Phương pháp thu thập số liệu
. 2.2.2.1 Số liệu sơ cấp

Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua bảng câu hỏi phỏng vấn ngẫu nhiên các
hộ dân ở huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh nhằm xác định được những đặc điểm cụ thể
của đối tượng nghiên cứu cũng như những nhân tố có ảnh hưởng thu nhập của nông
hộ.
2.2.2.2 Số liệu thứ cấp

14


Số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo tổng hợp ở các xã và báo cáo của
huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh. Ngoài ra tác giả còn tham khảo, tổng hợp số liệu từ
Internet, báo chí chuyên ngành, niên giám thống kê của huyện, của tỉnh.
2.2.3. Phương pháp phân tích số liệu
2.2.3.1. Đối với mục tiêu 1: Phân tích thực trạng tín dụng chính thức của nông
hộ ở huyện Tiểu Cần tỉnh Trà Vinh.
Để thấy được thực trạng thu nhập của các nông hộ ở huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà
Vinh, tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh dựa trên số
liệu thứ cấp nhằm đánh giá, phân tích thực trạng thu nhập của nông hộ ở huyện Tiểu
Cần, tỉnh Trà Vinh .
* Phương pháp so sánh: Là phương pháp được sử dụng nhiều nhất để phục vụ
cho mục tiêu 1 trong đề tài chủ yếu là so sánh tuyệt đối và so sánh tương đối:
+ Phương pháp so sánh tuyệt đối: là kết quả của phép trừ giữa trị số của kỳ phân
tích với kỳ gốc của các chỉ tiêu kinh tế.
ΔY = Y1 – Y0

của phương pháp này là nhằm ước lượng mức độ liên hệ (tương quan) giữa các biến
độc lập đến biến phụ thuộc. Phương pháp này được ứng dụng trong phân tích kinh tế
nhằm phân tích mối liên hệ giữa hai hay nhiều biến độc lập với nhau.
Mô hình hồi qui tương quan có dạng: Y = ß0 + ß1X1 + ß2X2 +…+ + ßnXn
Trong đó:
Y: là chỉ tiêu phân tích hay biến phụ thuộc (biến được giải thích)
Xi (i = 1, n): các nhân tố ảnh hưởng đến chỉ tiêu phân tích hay các biến độc lập
(biến giải thích)
ß0 : phản ánh mức độ ảnh hưởng của các nhân tố khác đến chỉ tiêu phân tích (trừ
các biến độc lập được đưa vào mô hình).
ßi (i = 1, n): hệ số hồi qui phản ánh mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố (biến
độc lập) đến chỉ tiêu phân tích. Nếu ß > 0: ảnh hưởng cùng chiều; ß < 0: ành hưởng
ngược chiều. Hệ số ß càng lớn thì sự ảnh hưởng của biến độc lập đến chỉ tiêu phân
tích càng lớn. Cụ thể, tác giả sẽ:
+ Sử dụng phần mềm excel để xử lý và phân tích số liệu sơ cấp và thứ cấp
+ Sử dụng phương pháp thống kê mô tả kết hợp phần mềm hỗ trợ STATA và
những lý thuyết cơ bản trên để phân tích mô hình hồi qui tương quan tuyến tính để xác
định các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập nông hộ.
2.2.3.3. Đối với mục tiêu 3: Đề ra giải pháp nâng cao thu nhập cho các nông hộ
ở địa phương.
Dựa vào kết quả phân tích thống kê và chạy mô hình kinh tế lượng từ kết quả
phỏng vấn trực tiếp các hộ gia đình, tham khảo các chính sách liên quan, tác giả sử
dụng phương pháp phân tích suy luận để đề xuất giải pháp nâng cao thu nhập cho các
nông hộ.
16


CHƯƠNG 3:
TỔNG QUAN VỀ HUYỆN TIỂU CẦN – TRÀ VINH VÀ THỰC TRẠNG
THU NHẬP CỦA HỘ NÔNG DÂN TẠI ĐỊA BÀN

6.2. KIẾN NGHỊ

20


TÀI LIỆU THAM KHẢO

21