I HC QUC GIA H NI

TRNG I HC KHOA HC X HI V NHN VN

TH NGC ANH

GIá TRị CủA HÔN NHÂN Và GIA ĐìNH CÔNG GIáO
ở VIệT NAM HIệN NAY

LUN N TIN S TRIT HC

H NI 2015


I HC QUC GIA H NI
TRNG I HC KHOA HC X HI V NHN VN

TH NGC ANH

GIá TRị CủA HÔN NHÂN Và GIA ĐìNH CÔNG GIáO
ở VIệT NAM HIệN NAY

Chuyờn ngnh
Mó s

: CNDVBC & CNDVLS
: 62 22 80 05

LUN N TIN S TRIT HC

Ngi hng dn khoa hc: GS. TS. NGUYN VN TI

tham gia học nghiên cứu sinh.
Xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học, các Thầy, Cô giáo và gia đình,
bè bạn đã giúp đỡ, ủng hộ tôi hoàn thành luận án.
Tác giả

Đỗ Thị Ngọc Anh

ii


MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
NỘI DUNG....................................................................................................... 6
Chƣơng 1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.................................... 6
1.1. Tình hình nghiên cứu đề tài .................................................................... 6
1.2. Nguồn tài liệu Công giáo, khái niệm và những lý thuyết cơ bản ......... 21
1.2.1. Tài liệu Công giáo........................................................................... 21
1.2.2. Một số khái niệm ............................................................................ 23
1.2.3. Những lý thuyết cơ bản................................................................... 28
Chƣơng 2. HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH CÔNG GIÁO Ở VIỆT NAM 32
2.1. Công giáo ở Việt Nam .......................................................................... 32
2.1.1. Khái quát về Công giáo .................................................................. 32
2.1.2. Vài nét về sự hình thành Công giáo ở Việt Nam ............................ 34
2.2. Hôn nhân Công giáo ở Việt Nam ......................................................... 36
2.2.1. Quan niệm của Công giáo Việt Nam về hôn nhân ......................... 36
2.2.2. Mục đích của hôn nhân Công giáo Việt Nam ................................ 38
2.2.3. Đặc điểm của hôn nhân Công giáo Việt Nam ................................ 40
2.3. Gia đình Công giáo ở Việt Nam ........................................................... 46
2.3.1. Quan niệm của Công giáo Việt Nam về gia đình ........................... 46

Tiểu kết chƣơng 4 ...................................................................................... 127
Chƣơng 5. PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA HÔN NHÂN, GIA ĐÌNH CÔNG
GIÁO TRONG CỘNG ĐỒNG GIÁO DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY ..... 129
5.1. Những vấn đề đặt ra trong việc phát huy giá trị của hôn nhân, gia đình
Công giáo trong cộng đồng giáo dân Việt Nam hiện nay.......................... 129
5.1.1. Tính tất yếu của việc phát huy giá trị của hôn nhân, gia đình Công
giáo trong cộng đồng giáo dân Việt Nam hiện nay ................................ 129
5.1.2. Những thách đố trong việc phát huy giá trị của hôn nhân, gia đình
Công giáo trong cộng đồng giáo dân Việt Nam hiện nay ...................... 139

iv


5.1.2.1. Những chuyển biến về hôn nhân, gia đình của ngƣời Công giáo
Việt Nam hiện nay ............................................................................... 140
5.1.2.2. Một số hạn chế, khó khăn trong việc phát huy giá trị của hôn
nhân, gia đình Công giáo ở Việt Nam hiện nay .................................. 150
5.2. Giải pháp cơ bản phát huy giá trị của hôn nhân, gia đình Công giáo
trong cộng đồng giáo dân Việt Nam hiện nay ........................................... 153
5.2.1. Giải pháp về nâng cao nhận thức các giá trị ................................. 153
5.2.2. Giải pháp về phát triển các giá trị ................................................. 154
5.2.3. Giải pháp về hiện thực hoá các giá trị trong đời sống của ngƣời
Công giáo ................................................................................................ 155
Tiểu kết chƣơng 5 ...................................................................................... 158
KẾT LUẬN .................................................................................................. 160
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN
QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .............................................................................. 163
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................... 164
PHỤ LỤC



vi


CHÚ GIẢI CÁCH TRÍCH DẪN TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trong đề tài này, chúng tôi sử dụng cách trích dẫn cụ thể sau đây:
Thứ nhất, đối với tài liệu tham khảo của Giáo hội, chúng tôi sử dụng
phƣơng pháp trích dẫn đặc thù của Công giáo, chẳng hạn:
- Tài liệu là Kinh thánh, khi trích dẫn đoạn 5, câu 17 Sách Sáng thế,
chúng tôi ghi: [St 5, 17], hoặc khi trích dẫn đoạn 7, câu 1 của Thư thứ nhất
gửi giáo đoàn Cô-rin-tô, chúng tôi ghi: [1Cr 7, 1].
- Tài liệu Sách Giáo lý của Hội Thánh Công giáo, khi trích dẫn câu số
1601, chúng tôi ghi: [56, số 1601], trong đó, 56 là số thứ tự của tài liệu tham
khảo đƣợc xếp theo vần a, b, c… trong phần Tài liệu tham khảo của đề tài,
còn 1601 là số câu đƣợc trích dẫn.
- Tài liệu là Bộ Giáo luật, khi trích dẫn điều 1078, chúng tôi ghi: [54,
điều 1078], trong đó, 54 là số thứ tự của tài liệu tham khảo đƣợc xếp theo vần
a, b, c… trong phần Tài liệu tham khảo của đề tài, còn 1601 là số câu đƣợc
trích dẫn.
Thứ hai, đối với những tài liệu tham khảo khác, chúng tôi sử dụng
phƣơng pháp trích dẫn thông thƣờng của một đề tài nghiên cứu khoa học.

vii


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Với mỗi ngƣời, hôn nhân là việc trọng đại, đánh dấu sự trƣởng thành về
tâm sinh lý, nhận thức và trách nhiệm xã hội. Đồng thời hôn nhân cũng mở ra
một hƣớng đi mới trong cuộc sống của mỗi con ngƣời. Trong xã hội hiện đại,

các giá trị truyền thống của gia đình Việt Nam trên các phƣơng diện kinh tế,
văn hoá, đạo đức và lối sống… Đồng thời đây cũng là hệ quả của việc nhìn
nhận vấn đề hôn nhân, gia đình thiếu đúng đắn. Thực tiễn này đòi hỏi phải có
những hiểu biết cơ bản về vấn đề này. Yêu cầu đặt ra cho các nhà khoa học là
nghiên cứu cả về mặt lý luận và thực tiễn vấn đề hôn nhân, gia đình ở Việt Nam
hiện nay, tìm ra các giải pháp hữu hiệu phát huy những giá trị của hôn nhân,
gia đình truyền thống để xây dựng hôn nhân tiến bộ và gia đình hạnh phúc
trong xã hội hiện đại.
Việt Nam là một quốc gia đa tôn giáo. Giá trị của các tôn giáo đã đƣợc
khẳng định ở phƣơng diện đạo đức, văn hoá có nhiều điều phù hợp với công
cuộc xây dựng xã hội mới. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ
lên Chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) đã nhấn mạnh: “tôn trọng
những giá trị đạo đức, văn hoá tốt đẹp của các tôn giáo” [34, tr. 51].
Theo số liệu thống kê của Hội đồng Giám mục Việt Nam (tính đến
ngày 31/12/2012), hiện nay nƣớc ta có khoảng hơn 6,4 triệu ngƣời Công giáo
[118, tr. 13]. Nhƣ thế, trong tổng dân số cả nƣớc, ngƣời Công giáo chiếm
khoảng 7% và là cộng đồng không thể tách rời của dân tộc Việt Nam.
Điều đáng nói là trong quá trình tồn tại và phát triển đạo, ngƣời Công giáo đã
xây dựng đƣợc lối sống giàu bản sắc, mang đặc trƣng riêng của giáo dân
Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực hôn nhân, gia đình. Nghiên cứu về hôn
nhân, gia đình của ngƣời Công giáo Việt Nam chúng tôi thấy rằng, mặc dù
còn một số hạn chế nhất định, song mặt tích cực vẫn là cơ bản, trong đó giá trị
nổi bật của hôn nhân Công giáo là vợ chồng chung thuỷ và gia đình có tính
bền vững cao... Những giá trị này đặc biệt có ý nghĩa trong xã hội hiện nay.

2


Nghiên cứu hôn nhân, gia đình Công giáo Việt Nam không chỉ giúp
cho chúng ta có đƣợc cách nhìn mới toàn diện hơn về sự hội nhập, giao thoa

khuôn khổ của đề tài luận án này, chúng tôi tập trung nghiên cứu giá trị
hôn nhân, gia đình của ngƣời Công giáo Việt Nam hiện nay (cụ thể là từ
Công đồng Vaticanô II (1962 - 1965) cho đến nay) và chỉ nghiên cứu ngƣời
Việt dân tộc Kinh, còn các dân tộc khác chƣa có điều kiện nghiên cứu.
Vì nhiều lí do chủ quan và khách quan, chúng tôi xác định trƣớc hết
nghiên cứu giá trị của hôn nhân, gia đình Công giáo ở Việt Nam hiện nay chủ
yếu trên bình diện lý thuyết. Tuy chƣa có nhiều điều kiện trực tiếp khảo sát
thực tiễn đời sống của đồng bào Công giáo trong cả nƣớc, nhƣng trong quá
trình thực hiện luận án, chúng tôi kế thừa các công trình nghiên cứu mang tính
chất điền dã thực tiễn có liên quan đến đề tài đã đƣợc công bố.
4. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu
Đề tài đƣợc thực hiện dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin,
tƣ tƣởng Hồ Chí Minh, chủ trƣơng và đƣờng lối của Đảng, chính sách và
pháp luật của Nhà nƣớc về tôn giáo, về hôn nhân và gia đình.
Trên cơ sở phƣơng pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và
duy vật lịch sử, tác giả luận án chú trọng vận dụng các phƣơng pháp nhƣ:
phân tích và tổng hợp, diễn dịch và quy nạp, kết hợp logic với lịch sử, so sánh
và đối chiếu, phƣơng pháp tiếp cận giá trị, sƣu tầm....
5. Đóng góp của luận án
- Góp phần làm rõ những giá trị của hôn nhân, gia đình Công giáo ở
Việt Nam hiện nay.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy những giá trị của hôn nhân,
gia đình Công giáo trong cộng đồng giáo dân Việt Nam hiện nay.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
* Ý nghĩa lý luận
- Những kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần nâng cao nhận thức về

4



1.1. Tình hình nghiên cứu đề tài
Nghiên cứu vấn đề giá trị của hôn nhân và gia đình Công giáo ở
Việt Nam hiện nay đã đƣợc các nhà khoa học ít nhiều bàn đến. Sau khi tham
khảo các công trình trƣớc đó về mảng đề tài này, chúng tôi tạm chia thành
các nhóm vấn đề sau đây:
Thứ nhất, nhóm tài liệu nghiên cứu về lĩnh vực hôn nhân và hôn nhân
Công giáo
Đây là mảng tƣ liệu khá phong phú, đƣợc tiếp cận ở nhiều góc độ khác
nhau nhƣ văn hoá học, dân tộc học, tôn giáo học, triết học… Ở đây chúng tôi
tập trung tham khảo những công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài trên
bình diện lý thuyết, với mục đích lấy đó làm cơ sở vận dụng vào nội dung
nghiên cứu của luận án.
Trƣớc hết phải kể đến cuốn sách Tình yêu, hôn nhân, gia đình trong
xã hội ta của Viện Xã hội học, xuất bản năm 1985. Cuốn sách đã cung cấp cho
ngƣời đọc những hiểu biết nhất định về vấn đề hôn nhân, gia đình mà nền tảng
ban đầu chính là tình yêu. Tình yêu dẫn đến hôn nhân và hôn nhân là cơ sở
(cả về mặt xã hội và pháp lý) của gia đình. Tuy nhiên, cuốn sách này chỉ
dừng lại ở việc đƣa ra những quan niệm chung về hôn nhân, gia đình mà
chƣa có sự phân tích sâu sắc về giá trị của hôn nhân, gia đình.
Vấn đề hôn lễ của ngƣời Việt đƣợc tác giả Trƣơng Thìn đề cập trong
cuốn sách Những điều cần biết về hôn lễ truyền thống (NXB Hà Nội, 2008).
Trong cuốn sách này, tác giả đã nêu ra và phân tích những quy định, tập tục
về hôn lễ của ngƣời Việt truyền thống. Những quy định này có rất nhiều nội
dung tƣơng đồng với hôn lễ của ngƣời Công giáo Việt Nam hiện nay.

6


Nguồn sách của các giáo sĩ và những nhà nghiên cứu Công giáo viết về
hôn nhân Công giáo cũng khá nhiều. Có thể kế đến các cuốn sách do NXB

Vấn đề hôn nhân của ngƣời Công giáo Việt Nam cũng đƣợc tập thể tác
giả trong bản tin chuyên đề Hiệp thông nêu ra và bƣớc đầu phân tích dƣới
nhãn quan của ngƣời Công giáo [60]. Trong ấn phẩm này, các tác giả đã đề
cập đến những vấn đề nóng nhất của hôn nhân Công giáo nhƣ bí tích hôn
nhân, tính dục và tình dục, hôn nhân đồng tính hay làm cha, làm mẹ… Những
vấn đề này đã phác thảo nên một bức tranh về hôn nhân Công giáo nói chung.
Tuy nhiên, những bản tin này chỉ dừng ở việc nêu lên đặc điểm của hôn nhân
Công giáo và những sự kiện mang tính chất cung cấp thông tin chứ chƣa có
những phân tích, đánh giá về giá trị cũng nhƣ là những hạn chế của nó.
Những nghiên cứu về vấn đề hôn nhân nói chung và hôn nhân của
ngƣời Công giáo nói riêng trên đây giúp chúng tôi hiểu đƣợc một cách căn
bản về hôn nhân truyền thống, quan niệm về hôn nhân của ngƣời Công giáo
Việt Nam và các nghi lễ hôn phối của họ. Tuy nhiên, những công trình này
chủ yếu dừng lại ở việc trình bày khái quát những quan niệm của Hội Thánh
về hôn nhân và đặc điểm của hôn nhân Công giáo. Mảng tƣ liệu nghiên cứu
về giá trị của hôn nhân Công giáo Việt Nam vẫn còn quá ít và vì thế nó là
khoảng trống cần phải có sự đầu tƣ nghiên cứu.
Thứ hai, nhóm tài liệu nghiên cứu về gia đình và gia đình Công giáo
Tƣ liệu về gia đình nói chung và gia đình Công giáo Việt Nam nói riêng
khá phong phú, đa dạng. Có thể chia thành các loại sau đây:
- Tài liệu về gia đình và vai trò của gia đình đối với sự phát triển xã hội
Trong công trình Văn hoá gia đình Việt Nam và sự phát triển xã hội do Lê
Minh chủ biên (NXB Lao động, Hà Nội, 1994), các tác giả đã tiếp cận giá trị
tâm linh của gia đình và cho rằng nó “hết sức bền vững và có thể nói nó là
hằng số của văn hoá gia đình”, giá trị tâm linh sẽ “tồn tại vĩnh cửu chừng

8


nào con ngƣời còn tồn tại” [89, tr. 36]. Nhƣ vậy, vấn đề gia đình ở đây

tiên cho sự hình thành nhân cách con trẻ và có ảnh hƣởng lâu dài trong suốt
cuộc đời của mỗi cá nhân. Hƣớng nghiên cứu này đã đƣợc nhiều tác giả trình
bày trong các cuốn sách nhƣ: Gia đình và vấn đề giáo dục gia đình của Trung
tâm nghiên cứu khoa học về Gia đình và Phụ nữ (NXB Khoa học xã hội, Hà
Nội, 1994); Giáo dục đời sống gia đình của Nguyễn Đình Xuân (NXB Đại học
Quốc gia Hà Nội, 1997); Văn hoá gia đình với việc hình thành và phát triển
nhân cách trẻ em của Lê Nhƣ Hoa (NXB Văn hoá - Thông tin, Hà Nội, 2000);
Nghiên cứu phụ nữ giới và gia đình của Nguyễn Linh Khiếu (NXB Khoa học
xã hội, Hà Nội, 2003); “Bàn về thuyết “tam phụ” trong đạo Thiên Chúa, một
bƣớc đi vào văn hoá Việt Nam” của Trần Văn Toàn đăng trên Nguyệt san
Công giáo và Dân tộc (số 99, 2003); Giáo dục truyền thống văn hoá gia đình
cổ xưa của Dƣơng Thu Ái và Nguyễn Kim Hanh (NXB Văn hoá - Thông tin,
Hà Nội, 2004);...
Từ một góc độ khác, tác giả Lê Ngọc Văn trong cuốn Gia đình Việt Nam
với chức năng xã hội hoá (NXB Giáo dục, Hà Nội, 1998) đã tập trung chủ yếu
vào việc tìm hiểu vai trò của gia đình với việc hình thành và phát triển nhân
cách con ngƣời Việt Nam thông qua chức năng xã hội hoá của nó. Tác giả
khẳng định: “Trong sự phát triển lịch sử, các chức năng gia đình đã có nhiều
biến động. Một số chức năng của gia đình truyền thống bị mất đi hay bị thay
thế bằng các chức năng khác… Nhƣng chức năng tái sản xuất ra con ngƣời vẫn
luôn luôn là chức năng quan trọng nhất của gia đình. Bởi nó là một chức năng
cố hữu, đặc thù, không một thiết chế xã hội nào có thể thay thế đƣợc. Nó thực
hiện việc duy trì nòi giống, chuyển giao văn hoá từ thế hệ này sang thế hệ khác,
và - do đó, nó là một trong hai nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của
lịch sử nhân loại” [140, tr. 10]. Quan điểm này của Lê Ngọc Văn có nhiều nét
tƣơng đồng với quan điểm của Giáo hội khi bàn về vấn đề truyền sinh, một

10




nhau và hợp nhất với Thiên Chúa. Nếu Hội Thánh đƣợc gọi là gia đình con
cái Thiên Chúa, thì ngƣợc lại gia đình Kitô hữu cũng đƣợc gọi là Hội Thánh
tại gia hay Hội Thánh thu nhỏ. Chính Bí tích hôn phối đã giúp ngƣời Kitô hữu
xây dựng gia đình mình thành một mái ấm hạnh phúc, nơi Thiên Chúa tình
yêu ngự trị” [51, tr. 112].
- Tài liệu về giáo dục trong gia đình
Khi gia đình đƣợc hình thành, vợ chồng có nhiệm vụ sinh sản và giáo
dục con cái. Giáo dục con cái trong gia đình Công giáo Việt Nam luôn là một
chủ đề hấp dẫn cho các nhà nghiên cứu bàn đến. Bàn về vấn đề này có các
công trình nhƣ: Tứ đức công - dung - ngôn - hạnh theo linh đạo của Đức cha
Pierre Lambert De Lamotte của Trần Thị Thanh Hƣơng (NXB Đông Phƣơng,
Hà Nội, 2009); Giáo dục, huấn luyện và đồng hành - một sư phạm giúp một
người thể hiện ơn gọi mình (2011) của tác giả Amadeo Cencini và đã đƣợc
Damiano Ofm chuyển ngữ; hay Người nữ trong nhà Chúa của Ủy ban Cơ đốc
giáo dục (NXB Tôn giáo, Hà Nội, 2012);… Đây là những cuốn sách viết về
cách thức giáo dục con cái trong gia đình của ngƣời Công giáo Việt Nam cũng
nhƣ là những chuẩn mực về luân lý đạo đức mà các Kitô hữu cần hƣớng đến.
Những tƣ liệu tham khảo trên cho thấy, mặc dù nguồn tƣ liệu viết về
gia đình và gia đình Công giáo rất phong phú nhƣng hầu hết đây là những
công trình nghiên cứu về vai trò của gia đình đối với việc giáo dục và hình
thành nhân cách con ngƣời. Riêng mảng tƣ liệu viết về gia đình Công giáo
Việt Nam thì hầu hết khai thác ở nội dung gia đình là Hội Thánh tại gia và
con cái là hồng ân của Chúa qua thế giới quan của ngƣời Kitô hữu. Những
nội dung khác tuy có đƣợc đề cập nhƣng chỉ trong một chừng mực nhất
định, chủ yếu làm sáng tỏ quan niệm của Công giáo Việt Nam về gia đình.
Vấn đề giá trị của gia đình Công giáo Việt Nam mới bƣớc đầu đƣợc tìm hiểu
dƣới dạng phác thảo, trình bày.

12


13


Trong lịch sử Việt Nam, ngƣời Công giáo có vai trò quan trọng trong
việc phát huy bản sắc văn hóa dân tộc thông qua việc giữ gìn các lễ nghi, các
phong tục tập quán, trong đó có quan hệ hôn nhân, gia đình. Với nội dung
này, có thể tìm thấy qua các công trình:
- Nghi lễ và lối sống Công giáo trong văn hóa Việt Nam của tác giả
Nguyễn Hồng Dƣơng (NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2001). Mục đích của
tác phẩm này là chỉ ra mối quan hệ có tính quy luật trong việc hội nhập nghi
lễ Công giáo với lễ hội truyền thống Việt Nam, rộng ra là văn hóa truyền
thống dân tộc, đồng thời nêu lên vai trò, vị trí, ảnh hƣởng của nó đối với văn
hóa Việt Nam truyền thống và đƣơng đại.
- “Ngƣời Công giáo Việt Nam, trách nhiệm công dân và giáo dân” của
Thanh Hiếu đăng trên Nguyệt san Người Công giáo Việt Nam (số 50, 1998),
hay Tìm hiểu nét đẹp văn hoá Thiên Chúa giáo của Hà Huy Tú (NXB Văn
hoá - Thông tin, Hà Nội, 2002),… Trong các tác phẩm này, các tác giả ít
nhiều nói lên vai trò của con ngƣời trong quá trình hội nhập văn hoá hiện nay,
trong đó có hội nhập văn hóa Công giáo. Tác giả Hà Huy Tú khẳng định: “Sự
phong phú và đa dạng của văn hoá Thiên Chúa giáo có ảnh hƣởng không nhỏ
đến nền văn hoá ở nhiều quốc gia, nhiều dân tộc, trong đó có Việt Nam. Thiên
Chúa giáo ở nƣớc ta đã mang một sắc thái văn hoá riêng, hoà trong tổng thể
bản sắc văn hoá dân tộc, phong phú và đa dạng” [131, tr. 6].
Ngoài ra, vẫn theo hƣớng nghiên cứu hội nhập văn hoá Công giáo với
văn hoá dân tộc, chúng tôi còn tìm thấy trong “Bƣớc đƣờng hội nhập văn hóa
dân tộc của Công giáo Việt Nam” của Nguyễn Hồng Dƣơng (Tạp chí Nghiên
cứu Tôn giáo, số 1-2, 1999); Sống đạo theo cung cách Việt Nam của Hội đồng
Giám mục Việt Nam (NXB Tôn giáo, Hà Nội, 2004); các bài viết đăng trên
Nguyệt san Công giáo và Dân tộc: “Theo Đạo là đồng hành với Chúa Kitô”

Thông khi bàn về vấn đề Nếp sống người Công giáo: sự giao thoa giữa đức
tin và văn hóa dân tộc [26, tr. 31].

15


Cuốn sách Hội nhập văn hoá trong hôn nhân và gia đình Việt Nam
theo Tông huấn Familiaris Consortio (2006) của Linh mục Augustinô
Nguyễn Văn Dụ là một công trình chuyên sâu nghiên cứu về sự hội nhập
văn hoá Công giáo với văn hoá dân tộc Việt Nam trong lĩnh vực hôn nhân
và gia đình. Cuốn sách trình bày kế hoạch của đấng tạo hoá về hôn nhân, về
đời sống gia đình và về vai trò của gia đình trong xã hội. Theo tác giả, văn hoá
Công giáo khi hội nhập với văn hoá dân tộc đƣợc biểu hiện rõ nhất qua lĩnh
vực hôn nhân và gia đình. Trong quá trình tồn tại, đạo Công giáo, “mặc dù
chƣa có đƣợc một sự phát triển lớn lao về số lƣợng, nhƣng cũng không thiếu
những ảnh hƣởng trong cuộc sống riêng cũng nhƣ đời sống chung của dân
chúng” [20, tr. 98]. Có sự ảnh hƣởng không nhỏ đó là bởi vì giữa đạo đức,
văn hoá Công giáo với đạo đức, văn hoá dân tộc có nhiều điểm tƣơng đồng,
chứa đựng những giá trị hợp lý, tích cực.
Nhƣ vậy, các công trình kể trên đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề lý luận quan
trọng về hôn nhân, gia đình Công giáo và nếp sống đạo của họ. Các tác giả
bƣớc đầu cũng đã chỉ ra những giá trị văn hoá, đạo đức của Công giáo nói
chung và giá trị của hôn nhân, gia đình Công giáo nói riêng trong quá trình hội
nhập với văn hóa dân tộc Việt Nam hiện nay. Mặc dù vậy, nhƣ chính lời tựa
của một cuốn sách đã khẳng định, thì những công trình này chỉ mới “đƣợc xem
là công việc mở đầu, vấn đề nghiên cứu cần đƣợc tiếp tục với những công trình
sâu hơn, rộng hơn” [26, tr. 6].
Tuy nhiên, có một thực tế không thể phủ nhận đƣợc là ngoài sự hội nhập về
phong tục tập quán và nghi lễ truyền thống dân tộc của ngƣời Công giáo thì ở họ
vẫn có nét đặc thù khác biệt trong lĩnh vực hôn nhân, gia đình cả về mặt tín