Tiểu luận : Lý thuyết tài chính
Lời mở đầu
Trong lịch sử loài ngời, nhà nớc ra đời trong cuộc đấu tranh của xã
hội có giai cấp, nó là sản phẩm của cuộc đấu tranh giai cấp, nhà nớc xuất
hiện với t cách là cơ quan có quyền lực công cộng để thực hiện các chức
năng để thực hiện chức năng và nhiệm vụ về nhiều mặt nh quản lý hành
chính, chức năng kinh tế, chức năng trấn áp và các nhiệm vụ xã hội.
Để thực hiện đợc chức năng và nhiệm vụ của mình nhà nớc cần phải
có nguồn lực tài chính đó là cơ sở vật chất cho nhà nớc tồn tại và hoạt
động.
Ngày nay nền kinh tế thị trờng càng phát triển thì vị trí và vai trò
của tài chính nhà nớc ngày càng quan trọng đối với sự phát triển kinh tế xã
hội. Vì vậy xây dụng nền tài chính tự chủ vững mạnh là yêu cầu cơ bản
cấp bách trong thời kỳ công nghiệp hóa Hiện đại hóa ở nớc ta, trong đó
Ngân sách nhà nớc (NSNN) đóng vai trò chủ đạo trong nền tài chính quốc
gia.
Ngân sách nhà nớc là nơi tập trung quỹ tiền tệ lớn nhất trong nền
kinh tế, có mối quan hệ chặt chẽ vởi tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc
dân cùng mối quan hệ khăng khít với tất cả các khâu của hệ thống tài chính
đặc bịêt là tài chính doanh nghiệp và tín dụng. Hơn nữa NSNN là kế hoạch
tài chính vi mô là khâu chủ đạo trong hệ thống các khâu tài chính quyết
định sự phát triển kinh tế, công bằng xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng
thực hiện công bằng xã hội.
Trên cơ sở nhận thức quan trọng vai trò trong nền kinh tế thị trờng
định hớng XHCN, em đã mạnh dạn trọn đề tài Vai trò của NSNN trong
việc điều chỉnh và ổn định thị trờng ở Việt nam hiện nay nhằm mục

1
Tiểu luận : Lý thuyết tài chính
đích nghiên cứu sử dụng hiệu quả và phát huy ngày càng tốt vai trò của
NSNN.

1.Bảng liệt kê các khoản thu chi bằng tiền trong giai đoạn nhất định
của NN.
2.Mọi kế hoạch thu chi bằng tiền bất kỳ một cơ q uan, cá nhân nào
trong một giai đoạn nhất định
Cuốn t liệu xanh của Pháp đợc ấn hành nhằm hớng dẫn một số luật
định tài chính và thuế, trong đó NS đợc hiểu là:
1,Chứng từ dự kiến cho phép các khoản thu chi hàng năm của NN
2,Toàn bộ tài liệu kế toán mô tả, trình bày cá khoản chi phí củaNN
trong một năm.
3,Toàn bộ các khoản trình bày tiền mà một Bộ đợc cấp trong một năm
Từ những tài liệu vừa nêu, có thể rút ra một số kết luận của NS nh
sau:

3
Tiểu luận : Lý thuyết tài chính
Thứ nhất: NS là một bảng liệt kê, trong đó dự kiến cho phép thực
hiện các khoản thu, chi bằng tiền của một chủ thể nào đó Nhà nớc, Bộ
Thứ hai: NS tồn tại trong khoảng thời gian nhất định thờng là một
năm
Thứ ba: NSNN là những quan hệ kinh tế phát triển trong quá trình NN
huy động và sử dụng các nguồn tài chính khác nhau
Xét về nhiều mặt thì NSNN là một hoạt động tài chính cụ thể của nhà
nớc, vì vậy khái niệm NSNN phải đợc xem xét trên các mặt hình thức, thực
thể và quan hệ kinh tế chứa đựng bên trong NSNN.
Xét theo hình thức biểu hiện bên ngoài và ở trạng thái tĩnh, NSNN bao
gồm những nguồn thu cụ thể, những khoản chi cụ thể và đợc định hớng
các nguồn thu đều đợc nộp vào một quỹ tiền tệ quỹ NSNN và các các
khoản đều đợc xuất ra từ quỹ tiền tệ ấy.
Cũng cần phải thấy rằng, thu chi NSNN hoàn toàn không giống nh bất
kỳ một hình thức thu chi nào khác. ở đây thu chi của NN luôn đợc thực

-Quan hệ tài chính NN với các tổ chức xã hội
Các quan hệ trên mang 4 đặc điểm sau:
Thứ nhất: Tạo lập và sử dụng NSNN gắn liền quyền lực với việc
thực hiện các chức năng của NN, đây cũng chính là điểm khác biệt giữa
NSNN với các khoản tài chính khác. Các khoản thu NSNN đều mang tính
chất pháp lý, còn chi NSNN mang tính cấp phát không hoàn trả trực
tiếp. Do nhu cầu chi tiêu của mình để thực hiện nhiệm vụ kinh tế-Xã hội
NN đã sử dụng để quy định hệ thống pháp luật tài chính, buộc mọi pháp
nhân và thể nhân phải nộp một phần thu nhập của mình cho NN với t cách là
một chủ thể.

5
Tiểu luận : Lý thuyết tài chính
Các hoạt động thu chi NSNN đều tiến hành theo cơ sở nhất định đó là
các luật thuế, chế độ thu chi do NNban hành, đồng thời các hoạt động
luôn chịu sự kiểm tra của các cơ quan NN.
Thực vậy khi NN ban hành một loại thuế mới hay sửa đổi phải đợc
Quốc hội thông quaVí dụ: luật thuế thu nhập DN đi vào thực hiện ngày
1/1/2004. Theo luật thuế mới này các DN chịu thuế suất 32% giảm 28%
riêng DNNN trớc đây chịu 25% thì nay tăng 28% để chính xách thuế có hiệu
lực, trớc đó Quốc hội đã họp thông qua ngày 17/6/2003 Khóa XI
Thứ hai: NSNN luôn gắn chặt với NN chứa đựng lợi ích chung và
công, hoạt động thu chi NSNN là thể hiện các mặt KT-XH của NN, dù dới
hình thức nào thực chất cũng là quá trình giải quyết quyền lợi kinh tế giữa NN
và XH thể hiện qua các khoản cấp phát từ NSNN cho các mục đích tiêu dùng
và đầu t. Quan hệ kinh tế giữa NN và XH dó đó thể hiện ở phạm vi rộng lớn.
Thứ ba: Cũng nh các quỹ tiền tệ khác NSNN cũng có đặc điểm riêng
của một quỹ tiền tệ, nó tập chung lớn nhất của NN là nguồn tài chính nên
NSNN là giá trị thặng d của xã hội do đó nó mang đặc đIểm khác biệt.
Thứ t : Hoạt động thu cho của NSNN đợc thể hiện theo nguyên tắc

NSNN đến năm 1999 tỷ lệ này là 95,1% ( trích theo số liệu năm 1999).
Nó bao gồm các khoản sau:
1.Thuế tiêu thụ đặc biệt
2.Thuế GTGT ( VAT)
3.Thuế nhà đất
4.Thuế DN
5.Thuế tài nguyên
6.Thuế xuất nhập khẩu
7.Thuế sử dụng đất nông nghiệp
8.Thuế môn bài

7
Tiểu luận : Lý thuyết tài chính
9.Thuế chuyển quyền sử dụng đất
10.Thuế thu nhập đối với ngời có thu nhập cao.
2-Thu từ lệ phí:
Khác với thuế, lệ phí là khoản thu mang tính bắt buộc nhng có tính
chất dân bỏ ra trả Nhà nớc khi họ hởng những dịch vụ hành chính do Nhà nớc
cấp ví dụ: lệ phí trớc bạ, công chứng, xác nhận, cấp visa lệ phí thu từ cơ
quan công quyền thu và nó có tính điều tiết cao.
3-Thu từ phí:
Phí là khoản thu có tính chất bắt buộc do dân chúng trả cho Nhà nớc
khi hởng dịch vụ, hàng hóa cũng nh lệ phí nó có tính chất đối giá. Nhng phí
mang tính chất bù đắp các khoản chi phí đầu t mà Nhà nớc bỏ ra, đây là điểm
khác biệt với lệ phí, phí do các đơn vị hoạt động thu nh phí cầu đờng, phí
chợ
b.Nhóm thu không th ờng xuyên:
+Thu từ hoạt động kinh tế
+Thu từ vón đóng góp của NN
+Thu hồi vốn của Nhà nớc tại các cơ sở kinh tế

2.1.Nhóm chi th ờng xuyên:
Là khoản chi có tính chất hàng năm mà Chính phủ phải lên kế hoạch
và dự tính đầu mỗi năm tài chính, nhằm duy trì hoạt động thờng xuyên của
NN nó bao gồm:
+Chi phí quản lý hành chính bộ máy NN (Chi trả lơng và tiền công )
+Chi mua sắm hàng hóa, dịch vụ
+Các khoản thanh toán có tính chất một chiều : BHXH, BHYT
2.2.Nhóm chi đầu t phát triển:
Phát triển kinh tế là nhiệm vụ hàng đầu của tất cả các NN hiện đại, để
đạt sự phát triển, chính phủ hoạch định chiến lợc đúng đắn, phù hợp vốn đầu

9