SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị: TRƯỜNG THPT TRỊ AN
Mã sớ: ………………
(Do HĐKH Sở GD và ĐT ghi)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

PHƯƠNG PHÁP TÌM THỜI GIAN CỦA VẬT CHỦN ĐỢNG
TRONG DAO ĐỢNG ĐIỂU HÒA

Người thực hiện: LÙ KỲ BẮC
Lĩnh vực nghiên cứu:
W
- Quản lý giáo dục
- Phương pháp dạy học bợ mơn: Vật lý
- Lĩnh vực khác:………………………

W
W

Có đính kèm: các sản phẩm khơng thể hiện trong bản in SKKN
WMơ hình WP̀n mềm
WPhim ảnh WHiện vật khác

Năm học 2011- 2012

-1-


SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I. THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

chuyển động.
Học sinh thường hay gặp khó khăn giải những bài toán liên quan tìm thời gian của vật
chuyển động. Để giải quyết khó khăn đó tôi sẽ cố gắng đưa ra phương pháp giải bài toán
cụ thể và theo cách giải nhanh nhất.
II. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lý luận
Bộ môn Vật lý là 1 trong 6 môn thường thi tốt nghiệp THPT và là 1 trong 3 môn thi
tuyển sinh Đại học – Khối A nên rất nhiều học sinh yêu thích và cố gắng học tập.
Bộ môn Vật lý được BGD quy định thi trắc nghiệm. Để giúp học sinh có kiến thức và
kỹ năng làm bài một cách nhanh nhất về những bài toán liên quan tìm thời gian của vật
chuyển động. Trước tiên tôi xây dựng lý thyết dựa vào các kiến thức đã được học rồi đưa ra
kết quả xem như là công thức. Từ đó học sinh dựa vào các công thức này để làm một số bài
tập ví dụ cơ bản
2. Nội dung
2.1. Tìm thời gian ngắn nhất của vật chuyển động từ vị trí x0 đến vị trí x
Gọi T là chu kỳ dao động của vật , A là biên độ và t là thời gian của vật chuyển động từ
vị trí x1 đến vị trí x2. (x1 và x2 thường gặp là những vị trí đặc biệt )
* Về phương pháp tìm chung: Sử dụng mối liên hệ giữa dao động đều hòa và chuyển
động tròn đều
a. Vật đi từ vị trí cân bằng (x0=0) đến vị trí x=
B′

x0

x

B

x


A 2

Vật đi từ vị trí cân bằng (x0=0) đến vị trí x=

-3-


Ví dụ: Một vật dao động điều hòa với tần số bằng 5Hz. Thời gian ngắn nhất để vật đi
từ vị trí cân bằng x0=0 (A là biên độ dao động) đến vị trí có li độ x2 = + 0,5A là:
A.

1
s.
60

B. 1 s.

C.

1
s.
20

D.

6
s.
5

Giải

2π
8

Ví dụ: Một vật dao động điều hòa với tần số bằng 5Hz. Thời gian ngắn nhất để vật đi từ
vị trí cân bằng x0=0 (A là biên độ dao động) đến vị trí có li độ x2 x=
A.

1
s.
20

B. 1 s.

C.

1
s.
40

A 2
là:
2
6
D.
s.
5

Giải
Ta có : t =



Ví dụ: Một vật dao động điều hòa với tần số bằng 5Hz. Thời gian ngắn nhất để vật đi từ
vị trí cân bằng x0=0 (A là biên độ dao động) đến vị trí có li độ x2 x=
A.

1
s.
10

B. 1 s.

C.

1
s.
60

A 3
là:
2

D.

1
s.
30

Giải
T
1

s.
B.
s.
C.
s.
D.
s.
10
40
30
20
-4-


Giải
Vật có tốc độ bằng 0 tức là vật ở vị trí biên
T
1
Ta có : t = = ( s )
4 20
* chú ý: Do tính đối xứng qua vị trí cân bằng. Vật đi từ vị trí cân bằng (x0=0) đến vị trí x=
−A
−A 2
; Vật đi từ vị trí cân bằng (x0=0) đến vị trí x=
; Vật đi từ vị trí cân bằng (x0=0)
2
2
−A 3
đến vị trí x=
; Vật đi từ vị trí cân bằng (x0=0) đến vị trí x= − A cũng có kết quả tương

)

2T
6

T
8

T
A6 3
2 T

A

12

dao động
2.2. Tìm thời gian ngắn nhất của vật chuyển động từ vị trí x1 đến vị trí x2
Dựa vào sơ đồ phân bố thời gian ta xét vài trường hợp cụ thể như sau:
a. Vật đi từ vị trí x1=

−A
A
đến vị trí x2=
2
2

Dựa vào sơ đồ phân bố thời gian ta dễ dàng thấy: t =

T T T

1
= ( s)
f 10

⇒

t=

T
1
= ( s)
6 60

−A
A 2
đến vị trí x2=
2
2
T T 5T
Tương tự : t = + =
(s)
12 8 24

b. Vật đi từ vị trí x1=

-5-

D.

6


D.

5
s.
240

Giải
1
1
= ( s)
f 10

5T
5
( s)
=
24 240
A
−A 3
c. Vật đi từ vị trí x1=
đến vị trí x2=
2
2
T T T
Tương tự: t = + =
(s)
6 12 4

Ta có : T =

⇒ T = 4t = 1 (s)

−A 2
A 3
đến vị trí x2=
2
2
T T 5T
Tương tự: t = + =
(s)
8 6 24

d. Vật đi từ vị trí x1=

Ví dụ: Con lắc lò xo dao động với biên độ A. Thời gian ngắn nhất để vật đi từ vị trí
x1=
A. 1(s)

−A 2
A 3
đến vị trí x2=
là 1 (s). Chu kỳ của con lắc:
2
2
5
24
B.
(s)
C.
(s)

D. 100 g.
Giải
-6-


Với phương pháp giải nhanh này học sinh đã biết: wđ= wt thì x = ±
Vậy theo đề bài: thời gian ngắn nhất vật đi từ vị trí x1=

A 2
2

−A 2
A 2
đến vị trí x2=
2
2

T T T
+ = = 0.1s ⇔ T= 0.4 s
8 8 4
k 4π 2 ⇔
k .T 2
2
ω = = 2
m=
= 400 g
m T
4π 2
Ví dụ 2. Một con lắc lò xo (độ cứng của lò xo là 50 N/m) dao động điều hòa theo
phương ngang. Cứ sau 0,05 s thì vật nặng của con lắc lại cách vị trí cân bằng một khoảng

Giúp các em có được cái nhìn tổng quan về phương pháp giải một bài tập Vật lý nói
chung và bài tập liên quan đến bài toán tìm thời gian của vật chuyển động nói riêng. Tạo
hứng thú say mê học tập trong bộ môn Vật lý. Từ đó phát huy được khả năng tự giác, tích
cực của học sinh, giúp các em tự tin vào bản thân khi gặp bài toán mang tính tổng quát.
Sau khi tôi áp dụng phương pháp này thì tôi thấy đa số học sinh có hứng thú học tập và
thi tuyển có kết quả cao
IV. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
Sáng kiến kinh nghiệm này áp dung cho tất cả các học sinh có học lực khác nhau. Đặc
biệt học sinh trung bình va yếu, chỉ cần nhớ công thức là làm bài được
Trên đây là những kinh nghiệm trong giảng dạy mà tôi đúc kết được; do thời gian có
hạn, nên chắc chắn còn nhiều hạn chế, thiếu sót. Rất mong sự đóng góp ý kiến của Quý
thầy cô và bạn bè đồng nghiệp để sáng kiến kinh nghiệm này có ích trong việc truyền thụ
tri thức cho học sinh. Xin chân thành cảm ơn!

-7-


V. TÀI LIỆU THAM THẢO
STT
1.

Tên tài liệu tham khảo

Tác giả

Nhà xuất bản

Cẩm nang ôn luyện thi Nguyễn Anh Vinh

Đại


Hóa học , Sinh học , định chất lượng giáo dục Năm 2007
Ngoại ngữ
– Bộ giáo dục và Đào tạo
5
Giới thiệu đề TSĐH Nguyễn Cảnh Hòe

ĐHSP

&CĐ từ 2001-2004

Năm 2005
NGƯỜI THỰC HIỆN
(Ký tên và ghi rõ họ tên)

SỞ GD&ĐT ĐỒNG NAI
Đơn vị: THPT Trị An

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do - Hạnh phúc
-8-


………………., ngày

tháng

năm

PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tốt W
Khá W
Đạt W
- Đưa ra các các giải pháp khuyến nghị có khả năng ứng dụng thực tiễn, dễ thực hiện
và dễ đi vào cuộc sống:
Tốt W
Khá W
Đạt W
- Đã áp dụng trong thực tế đạt hiệu quả hoặc có khả năng áp dụng đạt hiệu quả trong
phạm vi rộng:
Tốt W
Khá W
Đạt W
Phiếu này được đánh dấu x đầy đủ vào các ô tương ứng, có ký tên xác nhận của
người có thẩm quyền,đóng dấu của đơn vị và đóng kèm vào cuối mỗi bản sáng kiến kinh
nghiệm.
XÁC NHẬN CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
(Ký tên và ghi rõ họ tên)

-9-

THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
(Ký tên và ghi rõ họ tên)