THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
LI NểI U
Tin lờn ch ngha xó hi l mc tiờu cỏch mng ln lao nht v quan
trng nht ca ng v nhõn dõn ta hin nay vỡ ch cú thc hin c mc tiờu

OB
OO
KS
.CO

ny, chỳng ta mi cú th xõy dng c mt nc Vit Nam m theo cỏch núi
ca H Chớ Minh l: dõn giu, nc mnh, xó hi cụng bng dõn ch, vn
minh. V cng ch xõy dng thnh cụng ch ngha xó hi, chỳng ta mi cú th
lm tho món ham mun tt cựng, ham mun cui i ca Ngi ú l : Lm
sao cho dõn ta ai cng cú cm n ỏo mc, ai cng c hc hnh .... Vy
chỳng ta phi lm th no thc hin mc tiờu trờn? T thc t hin nay cựng
vi con ng i lờn ch ngha xó hi nc ta l b qua ch ch ngha t
bn, m ti i hi VII ca ng ta ln u tiờn ó khng nh: Ch ngha MỏcLờnin, t tng H Chớ Minh l nn tng t tng, l kim ch nam cho hot
ng ca ng. Tc l, chỳng ta phi: dựng lp trng, quan im, phng
phỏp ch ngha Mỏc - Lờnin m tng kt nhng kinh nghim ca ng ta, phõn
tớch mt cỏch ỳng n nhng c im ca nc ta. Cú nh th chỳng ta mi
cú th dn dn tỡm hiu c quy lut phỏt trin ca Cỏch mng Vit Nam, nh
ra c ng li, phng chõm, bc i c th ca Cỏch mng xó hi ch
ngha phự hp vi tỡnh hỡnh nc ta.

Lm ti tiu lun ny, vớ t cỏch l mt sinh viờn, mt cụng dõn ca
nc Cng ho xó hi ch ngha Vit Nam, mt mt tụi mun cựng mi ngi
tỡm hiu sõu hn v k hn v Trit hc Mỏc - Lờnin phn ch ngha duy vt

KIL

thuộc vào ý thức.

Thứ hai, vật chất là cái gây lên cảm giác ở con người khi bằng cách nào
đó (trực tiếp hay gián tiếp) tác động lên các giác quan của con người.
Thứ ba, vật chất cái mà cảm giác, tư duy, ý thức chẳng qua chỉ là sự phản
ánh của nó.

Qua đó, Lênin muốn khẳng định rằng, trong nhận thức luận, vật chất ln
mang tính thứ nhất, là cái quyết định: vật chất quyết định sự hình thành ý thức,
quyết định nội dung phản ánh, quyết định sự biến đổi của ý thức và nó còn là
điều kiện để hiện thực hố ý thức.

Dựa trên những thành tựu của khoa học tự nhiên nhất là sinh lý học thần
kinh, chủ nghĩa duy vật biện chứng khẳng định rằng ý thức là một thuộc tính của
vật chất nhưng khơng phải của mọi dạng vật chất mà chỉ là thuộc tính của một
dạng vật chất sống có tổ chức cao là bộ óc người. Bộ óc người là cơ quan vật
chất của ý thức. Khoa học cũng đã chứng minh được rằng, thế giới vật chất nói
chung và trái đất nói riêng đã từng tồn tại rất lâu trước khi xuất hiện con người
và bộ óc người, rằng ý thức ra đời là kết quả của sự phát triển lâu dài của giới tự
nhiên cho tới khi xuất hiện con người và bộ óc người. Hoạt động ý thức của con
người diễn ra trên cơ sở hoạt động sinh lý thần kinh của bộ não người. Bộ não
người bao gồm khoảng 15 đến 17 tỉ tế bào thần kinh, các tế bào này tạo nên vơ
số các mối liên hệ nhằm thu nhận, xử lý, truyền dẫn và điều khiển tồn bộ các



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
hot ng ca c th trong quan h i vi th gii bờn ngoi qua c ch phn
x khụng iu kin v cú iu kin.
Khụng ch cú th, vn ng ca ý thc, t duy trờn thc t cng l sn

Mt khỏc, trong hot ng ca con ngi, nhu cu vt cht bao gi cng
gi vai trũ quyt nh, chi phi v quy nh mc ớch hot ng bi vỡ con
ngi trc ht phi c tho món nhu cu vt cht ti thiu : n, , mc ri
mi ngh n vui chi, gii trớ, cỏc hot ng tinh thn.Tc l, hot ng nhn
thc ca con ngi trc ht hng ti mc tiờu ci bin t nhiờn tho món
nhu cu sng. Cuc sng tinh thn ca con ngi ph thuc v b chi phi bi
nhu cu vt cht v nhng iu kin vt cht hin cú. í thc con ngi khụng



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
thể tạo ra các đối tượng vật chất, cũng khơng thay đổi được quy luật vận động
của nó. Do đó, mọi mục tiêu ước muốn của con người khơng dựa trên điều kiện
vật chất hiện có, trên mảnh đất hiện thực đều là ước mơ chủ quan, khơng tưởng.

KIL
OB
OO
KS
.CO

Ví dụ: Vận dụng trong sự nghiệp cơng nhiệp hố, hiện đại hố của nước
ta. Trước kia do khơng nhận thức được rằng mọi chủ trương đường lối…đều
phải dựa trên điều kiện vật chát hiện có mà chúng ta đã chủ trương phát triển
cơng nghiệp nặng trong khi mọi tiền đề vật chất thì chưa có. Do đó, chúng ta đã
bị thất bại.

Khơng chỉ có thế, tính thứ nhất của vật chất so với tính thứ hai của ý thức
còn được thể hiện ở chỗ vật chất là điều kiện để hiện thực hố ý thức. Nó quy
định khả năng các nhân tố tinh thân có thể tham gia vào hoạt động của con

KIL
OB
OO
KS
.CO

Trái với các nhà triết học duy tâm muốn biến ý thức của con người thành
động lực của lịch sử, Cácmac và Ph.Ăngghen đã khẳng định: “Xưa nay, tư tưởng
khơng thể đưa người ta vượt ra ngồi trật tự thế giới cũ được, trong bất cứ tình
huống nào, tư tưởng cũng chỉ có thể đưa người ta vượt ra ngồi phạm vi tư
tưởng của trật tự thế giới cũ mà thơi”. Thật vậy, tư tưởng căn bản khơng thể
thực hiện được cái gì hết. Muốn thực hiện tư tưởng thì cần có những con người
sử dụng lực lượng thực tiễn. Điều đó cũng có nghĩa là con người muốn thực hiện
các quy luật khách quan thì phải nhận thức, vận dụng đúng đắn các quy luật đó,
phải có ý chí và phương pháp để tổ chức hành động. Như vậy vai trò của ý thức
là ở chỗ nó giúp con người đề ra chủ trương, đường lối, chính sách, những mục
đích, kế hoạch, biện pháp, phương hướng phù hợp với thực tế khách quan. Nói
như vậy có nghĩa là cũng có những ý thức khoa họcvà những ý thức khơng
khoa học so với hiện thực khách quan, tương ứng với nó là hai tác động trái
ngược nhau tích cực và tiêu cực của ý thức đối với vật chất.

Vai trò tích cực của ý thức, tư tưởng khơng phải ở chỗ nó trực tiếp tạo ra
hay thay đổi thế giới vật chất mà là nhận thức thế khách quan từ đó hình thành
được mục đích, phương hướng, biện pháp đúng đắn đồng thời có ý chí, quyết
tâm cần thiết cho hoạt dộng của mình. Sức mạnh cuả ý thức con người khơng
phải ở chỗ tách rời điều kiện vật chất, thốt ly hiện thực khách quan, mà là biết
dựa vào điều kiện vật chất đã có, phản ánh đúng quy luật khách quan để cải tạo
thế giới khách quan một cách chủ động, sáng tạo với ý chí và quyết tâm cao
nhằm phục vụ lợi ích của con người và xã hội. Con người nhận thức và phản ánh
thế giới thế giới khách quan càng đầy đủ chính xác bao nhiêu thì cải tạo chúng

của tự nhiên và xã hội chủ yếu phụ thuộc vào vai trò chỉ đạo ý thức. Chính vì
vậy phải biết kết hợp giữa tri thức, trí tuệ, khoa học với ý chí, tình cảm. Bởi tri
thức càng được tích luỹ, con người ngày càng đi sâu vào bản chất sự vật và cải
tạo sự vật có hiệu quả hơn.

Tuy nhiên cơ sở cho việc phát huy tính năng động chủ quan của ý thức là
việc thừa nhận và tôn trọng tính khách quan của vật chất, của các quy luật tự
nhiên và xã hội. Nếu như thế giới vật chất – với những thuộc tính và quy luật
vốn có của nó – tồn tại khách quan, không phụ thuộc vào ý thức con người thì
trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải xuất phát từ thực tế khách quan, lấy
thực thể khách quan làm căn cứ cho mọi hoạt động của mình. Chính vì vậy,
Lênin đã nhiều lần nhấn mạnh rằng, không được lấy ý muốn chủ quan của mình
làm chính sách, không được lấy tình cảm làm điểm xuất phát cho chiến lược và
sách lược cách mạng. Nếu chỉ xuất phát từ ý muốn chủ quan, nếu lấy ý chí áp



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
đặt cho thực tế, lấy ảo tưởng thay cho hiện thực thì sẽ mắc phải bệnh chủ quan
duy ý chí.
Khơng chỉ có thế, khi vai trò chỉ đạo của ý thức phạm sai lầm thì tinh
thần, dũng cảm, lòng nhiệt tình, chí quyết tâm cũng làm cho hoạt động thực tiễn

KIL
OB
OO
KS
.CO

thất bại một cách nhanh chóng.



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Phương thức tổ chức, quản lý nền kinh tế dựa trên lĩnh vực kinh tế của chúng ta
là tập trung lực lượng sản xuất, đổi mới phương thức, tổ chức quản lý, phân phối
sản phẩm.
Muốn phát triển lực lượng sản xuất, chúng ta phải đẩy mạnh cơng nghiệp

KIL
OB
OO
KS
.CO

hố, hiện đại hố trên cả quy mơ bề rộng lẫn chiều sâu, tạo đường băng để đất
nước “cất cánh” một cách hiện thực hướng tới năm 2020 nước ta cơ bản trở
thành một nước cơng nghiệp hố chứ khơng dừng lại ở phương hướng chung.
Nghĩa là, phải xây dựng một chương trình khả thi cho cả cơng nghiệp, nơng
nghiệp và các ngành kinh tế khác, chú trọng cho phát triển nơng nghiệp, cho các
vùng kinh tế – xã hội trọng điểm, cho vùng núi, vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ
cách mạng cũ…

Trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội 10 năm 2001 – 2010 của
Đảng ta đã khẳng định : con đường cơng nghiệp hố, hiện đại hố của nước ta
cần và có thể rút ngắn thời gian so với các nước đi trước, vừa có những bước
tuần tự vừa có những bước nhảy vọt. Phát huy những lợi thế của đất nước, tận
dụng mọi khả năng để đạt trình độ cơng nghệ tiên tiến, đặc biệt là cơng nghệ
thơng tin và cơng nghệ sinh học, tranh thủ ứng dụng ngày càng nhiều hơn, ở
mức cao hơn và phổ biến hơn những thành tựu mới về khoa học và cơng nghệ,
bảo đảm cho khoa học và cơng nghệ thật sự trở thành lực lượng sản xuất trực

nhiu chng ng, nhiu hỡnh thc t chc kinh t, xó hi cú tớnh cht quỏ .
Trong cỏc lnh vc ca i sng xó hi din ra s an xen v u tranh gia cỏi
mi v cỏi c.

Khi khng nh: chỳng ta phi tip thu, k tha nhng thnh tu m nhõn
loi ó t c di ch t bn ch ngha, tc l, chỳng ta la chn, s dng
nhng thnh tu cú li cho quỏ trỡnh xõy dng ch ngha xó hi. Trờn phng
din ny cn phi xem ch ngha t bn khụng ch l mt i trng m quan
trng hn ng thi l mt i tỏc.

õy l mt vn rt quan trng i vi nc ta i lờn ch ngha xó hi
b qua ch t bn ch ngha. Mun ch ngha xó hi thnh cụng thỡ khụng
th khụng s dng ch ngha t bn vi t cỏch l mt nc thang vn minh nhõn
loi. Nh Mac ó núi: chỳng ta au kh vỡ ch ngha t bn v cng au kh
vỡ khụng cú nú. Tc l, chỳng ta au kh vỡ quan h sn xut s hu t nhõn t
bn ch ngha v t liu sn xut, nhng cú l chỳng ta cũn au kh hn nu
nh khụng cú lc lng sn xut khng l ca nú, ú chớnh l: Tin thc
tin tuyt i cn thit (C.Mỏc v Ph.ngghen).

nh hng v tin hnh xõy dng ch ngha xó hi tt yu phi k tha
v s dng lc lng sn xut do nhõn loi to ra v phỏt trin trong iu kin
ca xó hi t bn ch ngha, chng hn ú l: thnh tu khoa hc, k thut, v
cụng ngh mụi trng, l c ch th trngvi nhiu hỡnh thc c th tỏc ng
vo quan im phỏt trin kinh t, nht l nhng mt tớch cc ca nú. Núi nh
vy khụng cú ngha l lp li hon ton quỏ trỡnh xõy dng lc lng sn xut
ú trong lch s.



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN


Muốn đảm bảo cho nền kinh tế thị trường có điều kiện tồn tại và phát
triển, chúng ta phải thừa nhận sự tồn tại một cách tất nhiên và khách quan của
các quy luật: quy luật giá trị, quy luật cung – cầu, quy luật cạnh tranh… trong
nền kinh tế. Vì nó là cái khách quan nên chúng ta phải chú ý khơng nên đi
ngược lại nếu khơng thì chẳng bao giờ có thể xây dựng nền kinh tế thị trường
theo định hướng xã hội chủ nghĩa.



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Nhưng bên cạnh những mặt tích cực của nền kinh tế thị trường là: phát
triển nhanh lực lượng sản xuất, nâng cao mức sống, mức thu nhập của người lao
động lên thì mặt trái của nó trong một vài năm trở lại đây đang được phát huy
một cách mạnh mẽ, sự chênh lệch thu nhập dẫn đến sự phân hố giàu nghèo

KIL
OB
OO
KS
.CO

trong lao động, tệ nạn quan liêu, tham nhũng, suy thối phẩm chất đạo đức của
một số cán bộ, cơng chức nhà nước…

Trước thực tế đó, Đảng và nhà nước cần có những biện pháp phân phối
hợp lý, khơng chỉ có phân phối theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế mà còn
phân phối theo mức đóng góp vốn và các nguồn lực khác vào sản xuất, kinh
doanh và thơng qua phúc lợi xã hội. Ngồi ra chúng ta cần có những biện pháp
khuyến khích làm giàu một cách chính đáng. Đối với thu nhập, nhà nước cần có

KIL
OB
OO
KS
.CO

người ”. Chính sách xã hội của Đảng được thể hiện trên tất cả các mặt của đời
sống: quan tâm chăm sóc đối với những người có cơng với cách mạng, chính
sách đền ơn đáp nghĩa (xây nhà tình nghĩa, sổ tiết kiệm tình nghĩa). Trong kihn
tế, tạo ra nhiều cơng ăn việc là mới cho người lao động, cải cách chế độ tiền
lương theo hướng xố bỏ thu nhập bình qn, tiền tệ hố tiền lương, khuyến
khích tài năng, đâu tư đúng mức cho các ngành: y tế, giáo dục, văn hố- nghệ
thuật, nghiên cứu khoa học. Thực hiện chính sách dân số là một mục tiêu hết sức
quan trọng trong điều kiện q độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay.
Nhưng dù sao đó mới chỉ là những chủ trương, đường lối đối với tình
hình trong nước. Vậy còn quốc tế thì sao?

Thứ nhất, cách mạng khoa học - cơng nghệ, đặc biệt là cơng nghệ thơng
tin, cơng nghệ sinh học tiếp tục có những bước nhảy vọt, ngày càng trở thành
lực lượng sản xuất trực tiếp, thúc đẩy sự phát triển của kinh tế tri thức. Nước ta
một mặt có cơ hội rút ngắn khoảng cách so với các nước phát triển, cải thiện vị
thế của mình. Đồng thời đứng trước nguy cơ tụt hậu xa hơn nếu khơng tranh thủ
được cơ hội, khắc phục được những yếu kém để vươn lên. Điều này đòi hỏi các
nhà doanh nghiệp phải hết sức nhanh nhạy nắm bắt thơng tin, áp dụng những
thành tựu của khoa học cơng nghệ vào trong kinh doanh, có như thế mới mong
có cơ hội phát triển.

Thứ hai, tồn cầu hố kinh tế là xu thế khách quan, lơi cuốn các nước, bao
trùm hầu hết các lĩnh vực, vừa thúc đẩy hợp tác, vừa tăng sức ép cạnh tranh và
tính tuỳ thuộc nhau giữa các nền kinh tế. Nước ta cũng khơng thể nằm ngồi

trong phát triển. Văn hố ở trong kinh tế chính trị là vậy. Mà giá trị cao nhất, sâu
nhất của văn hố lại là con người. Nó phải là chỗ quy tụ của mọi đường lối, chủ
trương, chính sách, cơ chế, giải pháp. Một lần nữa chúng ta khẳng định vai trò
của con người trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Vì vậy
nước ta phải đầu tư hơn nữa cho việc phát triển con người mà cụ thể là sự
nghiệp giáo dục- đào tạo phải được: đổi mới phương pháp giảng dạy ở tất cả các
bậc học từ mầm non tới sau đại học. Chú trọng đến giáo dục đào tạo ở bậc tiểu
học và trung học cơ sở. Bởi “khơng có cái lợi nào bằng cái lợi đầu tư cho con
người”. Mặt khác, ta còn phải nâng cao năng lực và hiệu quả chủ động hội nhập
quốc tế theo hướng đẩy nhanh tốc độ và khả năng nội sinh hố những sức mạnh
bên trong nhằm thâu thức, tích tụ và tăng cường nội lực đất nước để hội nhập
một cách mạnh mẽ, tồn diện và sâu sắc mà vẫn giữ được bản sắc Việt nam.
Hiện nay, các thế lực thù địch với những “diễn biến hồ bình” vẫn đang
đe dọa hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Từ thực tế đó đòi hỏi Đảng
và nhà nước ta phải ra sức tăng cường an ninh quốc phòng, ra sức đổi mới hệ
thống chính trị phù hợp với u cầu phát triển của đất nước, của thời đại.



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
2.2. Phát huy vai trò của tính năng động chủ quan và chống chủ quan duy ý
chí.
Bên cạnh một số chính sách, biện pháp nhằm đưa đất nước ta vững bước
trên con đường xã hội chủ nghĩa như đã trình bày ở trên, ta khơng thể khơng kể

KIL
OB
OO
KS
.CO



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
dng t nc trong thi k qua lờn ch ngha xó hi cng nh trong i hi
ng ln th IX.
Vi ý chớ quyt tõm a nc ta thoỏt khi nghốo ln, lc hu, thhỡ
khụng th chm ch trong cụng nghip hoỏ, hin i hhoỏ t nc, nhanh

KIL
OB
OO
KS
.CO

chúng thu hp khong cỏch gia nc ta vi cỏc nc phỏt trin.

Trong khi cao vai trũ ca nhõn t ch quan, ca ý chớ, nhit tỡnh, cỏch
mng cng cn phi phõn bit vi t tng ch quan duy ý chớ. Ch ngha duy
vt bin chng cho rng tn ti xó hi quyt nh ý thc xó hi nhng ý thc xó
hi li cú tỏc ng ngc li n tn ti xó hi, thỳc y hoc kỡm hóm s phỏt
trin ca xó hi. Khi con ngi xut phỏt ý mun ch quan, ly ý chớ ỏp t cho
thc t thỡ nú s tr thnh mt vn cn i vi s nghip cỏch mng. Vỡ vy,
trong s nghip xõy dng ch ngha xó hi m trc mt l s nghip cụng
nghip hoỏ, hin i hoỏ, chỳng ta khụng th tin hnh theo quan nim c, cỏch
lm c (trc 1986). M mi ng li, k hoch u phi da vo tỡnh hỡnh
thc t, nhng iu kin v kh nng thc t, tụn trng quy lut khỏch quan.
Nờu cao, bi dng ý chớ cỏch mng v phờ phỏn t tng ch quan duy ý
chớ l hai mt ca mt vn . Nờu cao ý chớ cỏch mng l khuyn khớch tinh
thn dỏm ngh, dỏm lm, dỏm to ra nhng bc t phỏ cú tớnh cỏch mng
phỏt trin ch khụng phi l kớch thớch nhng hnh ng ch quan núng vi, bt

xõy dng khi i on kt dõn tc, ú l khi dy lũng yờu nc, ý chớ qut
cng, phỏt huy ti trớ ca ngi Vit Nam, quyt tõm a nc nh ra khi
nghốo lm lc hu. ng thi, chỳng ta cng cn trỏnh t tng ch quan duy
ý chớ, núng vi trong s nghip xõy dng ch ngha xó hi. Mt iu ht sc
quan trng ú l lm sao va xõy dng nn kinh t cú s tham gia ca cỏc
thnh phn kinh t bn li va trỏnh c nguy c chch hng xó hi ch
ngha. õy cng l mt vn cp thit m ng v nh nc ta cn cú phng
hng i sao cho phự hp.

Gn õy cú mt s ý kin cho rng: Mc tiờu n nm 2020 nc ta c
bn tr thnh mt nc cụng nghip ca ng ta l ch quan duy ý chớ, l núng
vi, khụng tuõn theo ch ngha Mỏc Lờ nin, rng nc ta cha iu kin
cú th ra mt mc tiờu khụng tng nh vy. ng trc tỡnh hỡnh ny, ng
v nh nc ta cn cú bin phỏp, bc i nh th no?



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
TI LIU THAM KHO
1. Giỏo trỡnh trit hc Mỏc - Lờnin (NXB Chớnh tr quc gia, H Ni)
2. Trit hc Mỏc - Lờnin (NXB giỏo dc)

KIL
OB
OO
KS
.CO

3.Cng lnh xõy dng t nc trong thi k quỏ lờn CNXH.
NXB S tht, H Ni, nm 1991.

KS
.CO

Lời nói đầu

1. Quan điểm duy vật biện chứng về mối quan hệ giữa vật chất với ý thức
1.1. Vật chất quyết định ý thức

1.2. ý thức tác động trở lại vật chất

2. Vận dụng quan điểm duy vật biện chứng về mối quan hệ giữa vật chất
với ý thức vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay
2.1. Xuất phát từ thực tế khách quan từ đó đề ra đường lối,
chủ trương, chính sách, kế hoạch, phương hướng,

mục tiêu…đúng đắn cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa

xã hội ở nước ta hiện nay

2.2. Phát huy vai trò của tính năng động chủ quan và chống chủ
quan duy ý chí

3. Kết luận
4. Phụ lục

5. Tài liệu tham khảo