Tích hợp tư tưởng, tấm gương đạo đức HCM vào giảng dạy môn GDCD 10

I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1. Đặt vấn đề
Ở nước ta, sự nghiệp giáo dục được Đảng và Nhà nước xác định là:
“Quốc sách hàng đầu”. Trong luật giáo dục Việt Nam được Quốc hội thông
qua ngày 2/12/1998 đã nêu: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo ra con người Việt
Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ về nghề
nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình
thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất, năng lực của công dân, đáp ứng
yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ”.
Sinh thời, trong một lần nói chuyện với ngành giáo dục, Hồ Chí Minh
từng chỉ rõ: “Trong giáo dục không những phải có tri thức phổ thông mà phải
có đạo đức cách mạng. Có tài phải có đức, có tài không có đức dễ tham ô hủ
hóa, có hại cho nước, có
đức không có tài như ông
Bụt ngồi trong chùa,
không giúp ích được ai ”.
Trong Di chúc, Người
cũng dành nhiều tâm huyết
cho giáo dục, khi viết: :
“Bồi dưỡng thế hệ cách
mạng cho đời sau là việc
làm rất quan trọng và rất
cần thiết ”.
Để đạt được mục tiêu
chính sách giáo dục của
Đảng, Nhà nước, cũng như
thực hiện được lời giáo
huấn của Hồ chủ tịch, thiết
nghĩ; bất cứ giáo viên nào

vấn đề chung của nhân loại, pháp luật học… Thêm vào đó, thời lượng dành
cho môn học khiêm tốn (1tiết/tuần), trong khi nhiệm vụ tích hợp nhiều nội
dung giáo dục khác như: An toàn giao thông, Giáo dục pháp luật, Hướng
nghiệp, Sức khỏe sinh sản, … đã phần nào làm hạn chế vấn đề giáo dục đạo
đức mang tính thuần nhất và thường xuyên cho học sinh1, dù trong các bài
học luôn gắn với phần nội dung vân dụng và trách nhiệm công dân2.
* Trong môi trường xã hội
- Một thực tế khác cũng cho thấy, trong những năm gần đây vấn đề sa
sút đạo đức, lý tưởng sống trong một bộ phận học sinh nói chung và học sinh
THPT có diễn biến phức tạp. Thực trạng này, một phần do sự mất cân bằng
1

Ở cấp tiểu học, mỗi tuần học sinh học một tiết đạo đức. Học sinh lớp 3 được dạy bài đạo đức tựa đề “Đoàn
kết với thiếu nhi quốc tế”, học sinh lớp 5 học bài “ Tìm hiểu về Liên hợp quốc”. Cấp THCS, với 75 bài học
từ lớp 6 đến lớp 9, thời lượng cho môn GDCD cũng chỉ 26 tiết/năm, trong số đó tiết đạo đức chỉ có 12 – 15
tiết. Trong phần nội dung, học sinh lớp 7 học về bộ máy nhà nước cấp cơ sở; học sinh lớp 8 học về quyền sở
hữu tài sản; học sinh lớp 9 học về quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ đóng thuế, quyền và nghĩa vụ công
dân trong hôn nhân... với nhiều từ khó hiểu, rất khó để tiếp nhận so với lứa tuổi 12 – 15.
Ở cấp THPT, học sinh lớp 11 và 12 không có tiết học đạo đức thuần túy. Riêng chương trình
GDCD 10 (29 tiết/năm) chia 2 phần co bản: triết học và đạo đức. Tuy nhiên, nội dung có một số phần mang
tính trừu tượng, hàn lâm (các phạm trù đạo đức cơ bản, khái niệm và các giá trị đạo đức; vật chất, ý thức, tồn
tại xã hội, ý thức xã hội, phương pháp luận biện chứng... ) - [nguồn: Tăng cường giáo dục pháp luật và đạo
đức trong các nhà trường ,16 / 11 2010, www.bentre.edu.vn/]
2

Tỷ lệ thăm dò người được hỏi cho rằng, nền giáo dục đã đạt được mục tiêu dưới đây: Dạy chữ :
82%; dạy nghề 22%; và dạy người 20%, khó trả lời 5% (nguồn Ban tuyên giáo Trung Ương ). Thiết nghĩ
(dạy người) theo cách trả lời trên, thì môn GDCD đóng vai trò quan trọng.
Một điều tra khác ở trường THPT Bình Sơn (Vĩnh Phú): Hầu hết HS cho rằng cần và rất cần các
phẩm chất mà nội dung giáo dục đạo đức mang lại: Yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội và yêu chuộng hòa bình

Tư tưởng, đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất của nhân cách, là nền
tảng để xây dựng thế giới tâm hồn của mỗi con người.
Ở phạm vi hẹp, giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh chính là hướng
tới mục đích đào tạo những con người không chỉ có tài mà còn có đức, để các
em trưởng thành và trở thành người có ích cho xã hội.
Vì vậy, ở bất cứ quốc gia, thời đại nào, việc giáo dục tư tưởng, đạo đức
cho thế hệ mai sau cũng là trung tâm chú ý của các nhà lãnh đạo và các thành
viên xã hội4. Đây cũng là mối quan tâm hàng đầu hiện được Đảng, Nhà nước
ta quan tâm hướng tới tạo ra thế hệ trẻ có đủ phẩm chất, năng lực tiếp nối các
nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội5.
Đối với ngành giáo dục, việc tập trung chú ý vào khâu giáo dục đạo
đức, nhân cách là một bộ phận quan trọng trong nguyên lý bồi dưỡng thế hệ
cách mạng đời sau, đồng thời cũng là là nhiệm vụ to lớn của giáo dục.
3

Theo một khảo sát của một đề tài nghiên cứu khòa học trong lĩnh vực quản lý giáo dục đạo đức học sinh tại
một cơ sở giáo dục, thì nguyên nhân dẫn tới việc học sinh vi phạm đạo đức [hs tự trả lời và căn cứ thực tế
tình hình vi phảm đạo đức] là do: Thiếu sự quan tâm của gia đình (90.9% và 81.2%); Bản thân HS không có
sự rèn luyện tốt (68.2% và 82.8%); Tác động tiêu cực của bạn bè (77.3% và 76.0%); Sự ảnh hưởng của khoa
học công nghệ: điện thoại, internet, games…(68.2 và 54.0) [nguồn: binhson.edu.vn/home/nghien...hoc/77de-tai-giao-duc-dao-duc.html
4

Xem thêm dẫn chứng số liệu mục [2] trang 2 của bài viết
Đánh giá thực trạng giáo dục, đào tạo Nghị quyết TƯ 2 khóa VIII nhấn mạnh: “Đặc biệt đáng lo ngại là
một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực
dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân và đất nước” Đảng ta cũng xác định:
“Trong những năm tới cần tăng cường giáo dục tư tưởng đạo đức, ý thức công dân, lòng yêu nước, chủ
nghĩa Mác Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh… tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động xã hội, văn hoá,
thể thao phù hợp với lứa tuổi và với yêu cầu giáo dục toàn diện”.
5

tạo ra ở các em niềm hứng khởi và xúc cảm thẫm mỹ. Để làm được điều đó,
một trong những biện pháp hữu hiệu chính là phải biết dựa vào vào các tấm
gương, điển hình sống động trong thực tế 7. Bởi lẽ, Hồ Chí Minh từng khẳng
định: “Một tấm gương sống có giá trị hơn cả ngàn lần những bài diễn thuyết”.
Điều này đồng nghĩa với việc phải tìm ra một phương thức tác động tích cực
và thích hợp.
Thiết nghĩ, tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là một trong
những điển hình mẫu có tính thiết thực, thuyết phục cao và có tác dụng nhất
trong các điển hình mẫu vì nó phù hợp với truyền thống văn hóa, phù hợp với

6

Theo kết quả khảo sát của Viện Nghiên cứu và phát triển giáo dục Việt Nam, tỉ lệ học sinh đi học muộn:
Tiểu học 20%, THCS 21%, THPT 58%; tỉ lệ quay cóp: Tiểu học 8%, THCS 55%, THPT 60%; tỉ lệ nói dối
cha, mẹ: Tiểu học 22%, THCS 50%, THPT 64%; tỉ lệ không chấp hành an toàn giao thông: Tiểu học 4%,
THCS 35%, THPT 70%, ... Những con số này cho thấy, càng lớn ý thức đạo đức của học sinh càng đi xuống.
Một cuộc thăm dò đối với 500 học sinh THCS ở TP. Hồ Chí Minh cho thấy: 32,2% có thái độ vô lễ với thầy,
cô giáo, nhiều học sinh chỉ chào thầy, cô trong trường, còn ra đường thì... không quen biết; 38,8% cho biết
thường xuyên chửi thề, nói tụng; 53,6% thỉnh thoảng nói tục [Tăng cường giáo dục pháp luật và đạo đức
trong các nhà trường , 16 /11/ 2010, Phan Hồng Dương[www.bentre.edu.vn/
7

Nguyễn Văn Nhẫn, Báo giáo dục và thời đại, số 24, tr 4, 2011.
4

Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết


Tích hợp tư tưởng, tấm gương đạo đức HCM vào giảng dạy môn GDCD 10


tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Tôi chọn đề tài: “Giáo dục đạo đức học
sinh qua việc tích hợp tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào môn
giáo dục công dân 10” làm đề tài sang kiến kinh nghiệm của mình.
II. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP TƯ TƯỞNG,
ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH VÀO MÔN GDCD 10
1. Cơ sở lý luận
8

Nguyễn Văn Nhẫn, Báo giáo dục và thời đại, số 24, tr 5, 2011
5

Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết


Tích hợp tư tưởng, tấm gương đạo đức HCM vào giảng dạy môn GDCD 10

Văn kiện Hội nghị lần 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII
khẳng định: "Muốn tiến hành công nghiệp hoá - hiện đại hoá thắng lợi phải
phát triển mạnh giáo dục và đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ
bản của sự phát triển nhanh và bền vững, để thực hiện mục tiêu dân giàu,
nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh. Phát triển nguồn lực con
người là phát triển đức và tài". "; văn kiện cũng nêu rõ: "Nhiệm vụ mục tiêu
cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng những con người va thế hệ thiết tha
gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH, có đạo đức trong sáng, có ý
chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, CNH-HĐH đất nước, giữ gìn và
phát huy các giá trị văn hoá của dân tộc, có năng lực tiếp thu tinh hoa văn
hoá của nhân loại, phát huy tiềm năng của dân tộc và con người Việt Nam,
có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cá nhân, làm chủ tri thức
khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có tính tổ chức kỷ luật
cao là những con người kế thừa và xây dựng CNXH vừa hồng vừa chuyên".

Tích hợp tư tưởng, tấm gương đạo đức HCM vào giảng dạy môn GDCD 10

Tại Hội nghị trung ương 12 khóa IX đã thảo luận và quyết định triển
khai cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
trong toàn Đảng và toàn xã hội” được phát động 9 (sau này là chỉ thị 06CT/TW của Bộ chính trị Ban chấp hành Trung ương 7/11/2006).
Kèm theo cuộc vận động này, tài liệu Đẩy mạnh học tập và làm theo
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, Ban tư tưởng văn hóa TW, Nxb. Chính trị
quốc gia, HN, 2007. Trong đó, tập trung làm rõ vấn đề : sự cần thiết phải đẩy
mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; những nội dung
học tập và làm theo tâm gương đạo đức Hồ Chí Minh; cùng với đó là giới
thiệu các tác phẩm phục vụ việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh.
Về phía những nhà nghiên cứu quan tâm đến vấn đề giáo dục tư
tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên, học sinh. Dựa vào những tài liệu
mà chúng tôi có được, hiện nay có các tài liệu:
1/ TS. Trần Quy Nhơn, Tư tưởng Hồ Chí Minh về bồi dưỡng thế hệ
cách mạng đời sau, Nxb. Giáo dục, 2006. Tập trung các vấn đề: quan điểm
Hồ Chí Minh về vai trò của thế hệ trẻ, giáo dục thế hệ trẻ; Đảng cộng sản Việt
Nam vận dụng tư tưởng HCM chăm lo bồi dưỡng thế hệ trẻ thông qua giáo
dục, đào tạo và phát huy vai trò của thanh niên trong cách mạng Việt Nam.
2/ Dương Tự Đam, Bản lĩnh thanh niên, sinh viên ngày nay, 2007, Nxb.
Thanh niên. Tập trung phân tích những đổi thay của mô trường kinh tế, chính
trị, xã hội có ảnh hưởng đến thanh niên, học sinh, sinh viên hiện nay; tầm
quan trọng và vai trò của thanh niên, học sinh; những hạn chế và tồn tại về sự
định hướng giá trị tư tưởng, nhân cách của thanh niên hiện nay; và đề ra các
giải pháp xây dựng bản lĩnh thanh niên, họ sinh, sinh viên ga8n11 với tình
hình nhiệm vụ mới.
3/ Dương Tự Đam, Những phương pháp tiếp cận thanh niên hiện nay,
2007, Nxb. Thanh niên. Tập trung các vấn đề định hướng các giá trị nhân
cách cho thanh niên.

chính trị, công tác chuyên môn trong nhà trường như Cuộc vận động “Học tập
và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” được triển khai lồng ghép với
cuộc vận động “2 không”; cuộc vận động “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm
gương đạo đức, tự học và sáng tạo” thì được kết hợp cùng phong trào thi đua
“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”…
Ngoài ra, về phía nội dung giảng dạy, thời gian qua, Bộ GD & ĐT
cũng đã triển khai nhiều giải pháp, cụ thể:
Một, đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy các môn học Đạo đức,
GDCD và môn Pháp luật cho phù hợp với thực tế về cơ sở vật chất; Kết hợp
bài giảng trên lớp với hoạt động ngoại khóa. Đề cao vai trò và trách nhiệm
của giáo viên trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua giảng
dạy các môn văn hóa.
Hai, từ 2010-2011, triển khai đại trà việc tích hợp giảng dạy nội dung
“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” vào nhà trường từ
cấp học mầm non, tiểu học, phổ thông đến các trường trung cấp chuyên
nghiệp. Hướng dẫn các nhà trường và các cơ quan QLGD tiếp tục đẩy mạnh
cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo làm một tấm gương đạo đức, tự học và sáng
tạo”. Thông qua tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo của thầy cô giáo để
cho học sinh noi theo. Chỉ đạo các nhà trường tiếp tục đẩy mạnh thực hiện
phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
Ba, chỉ đạo các nhà trường tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia
đình và xã hội trong công tác giáo dục trẻ em, học sinh, sinh viên. Trong đó,
chú trọng những nội dung: Tăng cường phát huy vai trò, trách nhiệm của các
tổ chức, đoàn thể trong trường: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội
Sinh viên, Công đoàn và các tổ chức khác trong việc giáo dục tư tưởng chính
trị, đạo đức, lối sống, pháp luật, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cho học sinh,
sinh viên; Tăng cường phối hợp nhà trường, gia đình và xã hội, xác lập hình
thức thích hợp thường xuyên liên hệ với gia đình để thông báo tình hình rèn
luyện tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của học sinh, sinh viên.
8

chỉ cho bản thân mà còn sâu rộng ra cả đối tượng quần chúng.
3. Nội dung và phương pháp tích hợp tư tưởng, đạo đức Hồ Chí
Minh vào môn GDCD 10
a. Về nội dung tích hợp
Nhìn chung, trong hệ thống bài của GDCD 10, có thể chia tạm thành 3
phần chính, cơ bản:
+ Phần triết học (1)
+ Phần đạo đức học (2)
+ Phần bàn về vấn đề nhà nước – công dân (3)
Tùy vào từng mà nội dung tích hợp cũng khác.
Trong giới hạn đề tài, chúng tôi chưa có điều kiện liệt kê các nội dung
tích hợp, và thiết nghĩ cũng không nên bởi; tùy theo mỗi phương diện tiếp cận
9

Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết


Tích hợp tư tưởng, tấm gương đạo đức HCM vào giảng dạy môn GDCD 10

mỗi giáo viên có cách trích dẫn tư tưởng, quan điểm hoặc nêu gương đạo đức
của Hồ Chí Minh tùy vào từng mục đích của giáo viên cụ thể.
Tuy nhiên, ở mức khái quát cao nhất, cơ bản nhất, theo kinh nghiệm
bản thân, có thể tịch hợp các mảng đề tài theo phần nội dung lớn như đã chia
ở phía trên. Cụ thể;
Phần triết học, nên tích hợp các quan điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về
thế giới quan và nhân sinh quan, cùng với nó là quá trình vận dụng của Hồ
Chí minh vào thực tiễn. Bởi lẽ, phần nội dung bài dạy này chủ yếu vẫn tập
trung vào vấn đề hình thành cho học sinh thế giới quan khoa học. Giáo viên
ngoài việc truyền dạy cho học sinh những nguyên lý, các quy luật, phạm trù
của chủ nghĩa Mác – Lenin, vẫn có thể lồng ghép các quan điểm phát triển



Tích hợp tư tưởng, tấm gương đạo đức HCM vào giảng dạy môn GDCD 10

đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghủ nghĩa cá nhân”10 làm nguồn tư liệu
cho việc tích hợp trong giảng dạy.
Ví dụ: khi nói về trách nhiệm công dân với xã hội, cộng đồng, giáo
viên có thể tích hợp quan điểm Hồ Chí Minh về những thói hư tật xấu của con
người cũ, cần xóa bỏ để giáo dục các em học sinh, bằng việc trích dẫn lời dạy
của Hồ Chí Minh khi nói về bệnh lười biếng: “tự cho mình cái gì cũng giỏi,
việc gì cũng biết. làm biếng học hỏi, làm biếng suy nghĩ. Ngại khó khăn, gian
khổ. Việc dễ thì tranh lấy cho mình. Việc khó thì đùn cho người khác. Gặp
việc nghuy hiểm thì tìm cách trốn tránh”.
Phần nội dung Nhà nước và công dân: Các giáo viên nên tích hợp
các nội dung quan niệm của Hồ Chí Minh về trách nhiệm công dân đối với
cộng đồng và xã hội.
Với nội dung này, giáo viên cũng có thể lấy minh họa những câu
chuyện xung quanh tấm gương suốt đời cống hiến cho dân tộc; các câu
chuyện về cách hành xử của Hồ Chí Minh đối với nhân dân; quan niệm về
bản chất của cán bộ, đảng viên và trách nhiệm của cán bộ đảng viên đối với
nhân dân.
Ví dụ: Quan niệm: “đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên” để
giảng dạy tích hợp phần trách nhiệm của Học sinh đối với cộng đồng, trong
bài 13, GDCD 10 .
Về nguồn dẫn, quý giáo viên có thể tham khảo ở tài liều: Hồ Chí minh
toàn tập, Nxb. CTQG, HN, 2000; Kể chuyện về tấm gương đạo đức HCM,
NXB. CTQG, HN, 2007 (có thể xem CD); CD Hồ Chí Minh – Chân dung
một con người;đặc biệt tài liệu Hồ Chí Minh, Về vai trò và nhiệm vụ của
thanh niên, Nxb. Sự Thật, 1978, tập trung các bài viết bài nói của Hồ Chí
Minh về nhiệm vụ vài trò của thanh niên torng thời kì mới. đây là tài liệu chắt

chồng chéo và lặp nội dung, để học sinh có hứng thú học tập.
- Về các bước chuẩn bị: khi sưu tầm tài liệu cần đảm bảo
nguồn tài liệu phải phong phú và có độ tin cậy (như vậy mới có
tính thuyết phục). Cần là xác định nội dung lồng ghép cơ bản
trong một bài dạy để định hướng tìm nguồn tích hợp.
- b. Về phương pháp tích hợp
- Dễ thấy rằng, không thể một phương pháp dạy học trong một bài
giảng mà kết hợp nhiều phương pháp.
- Với môn Giáo dục công dân, áp dụng phương pháp giảng giải, thuyết
trình, thảo luận, liên hệ, nêu vấn đề cho học sinh tham gia là thường xuyên.
- Tuy nhiên, tích hợp đạo đức Hồ Chí Minh còn phải gắn với việc kể
chuyện, nêu sự kiện, hay nhưng câu nói, thậm chí là trích những lời huấn thị
mang tính đúc kết của Bác.
- Bên cạnh đó, những thước phim tư liệu, hình ảnh minh hoạ về con
người, cuộc đời giản dị của Bác lồng với những lời bình sâu sắc… cũng làm
cho bài học trở nên nhẹ nhàng, xúc động, giúp học sinh hiểu sâu hơn về tư
tưởng, o c , con ng i Hồ Chí Minh, giúp các em nhanh chóng và hứng
thú khi tiếp cận và góp phần sáng tỏ vấn đề cốt lõi trong tư tưởng, đạo đức Hồ
Chí Minh hiện ra như là con người có tư tưởng, đạo đức cách mạng rất đáng
để học tập, làm theo.
- Dẫn dắt nêu vấn đề gây hứng thú từ đầu về môn học. Đặc biệt, cách
dùng câu từ nhẹ nhàng, bình thường, dễ hiểu thay thế những cụm từ mang
tính “hàn lâm” để dễ cho các em tiếp thu.
- Khắc phục lối truyền thụ một chiều, chuyển sang dạy học phát huy
tính tích cực của học sinh, bồi dưỡng năng lực tư duy sáng tạo của người học,
khả năng vận dụng kiến thức đã biết vào các tình huống mới bằng các câu hỏi
kiểu như: “Em có thể vận dụng quan niệm, phẩm chất mà Bác nói vào trong
trường hợp nào?”; Liệu có thể áp dụng trong cuộc sống, nếu có thì biểu hiện
là gì? Hoặc yêu cầu các em so sánh và tìm ra những biểu hiện của những lời
dạy đó đang được triển khai ở đâu, như thế nào, tại sao như vậy?

-Là phẩm chất đạo đức quan trọng nhất của người công dân đối với Tổ
quốc .
a/ Lòng yêu nước là gì: Là tình yêu quê hương, đất nước và tinh thần
sẳn sàng đem hết khả năng của mình phục vụ lợi ích cho Tổ quốc .
Phần lồng ghép tích hợp (mục đích: Minh chứng)
Câu chuyện Bác đi tìm đường cứu nước ngày 5/6/1911 “ Bác gặp và quen anh Lê tại Sài
Gòn Gia Định. Lúc bấy giờ, muốn có người bạn đồng hành đi tìm đường cứu nước.Bác hỏi anh Lê:
anh Lê anh có yêu nước không?
Anh Lê đáp, có chứ ! Bác nói; Tôi muốn đi nước ngoài xem họ làm thế nào để về giúp đồng bào ta.
Khi Bác hỏi : Anh có đi với tôi không ? anh Lê hỏi tiền đâu ! Bác đưa hai bàn tay trắng và nói tiền
đây. Anh Lê không nói gì. Thế là ngày hôm sau Bác bước chân xuống tàu Latusơtơrêvin không
thấy anh Lê đi cùng ...”
Bài học kết luận: Lòng yêu nước thể hiện vừa tình cảm, lời nói. Nhưng bằng hành động
sẳn sàng hy sinh bản thân mình. Với hai bàn tay trắng, tự nuôi sống mình với nghề phụ bếp, Bác đã
13

Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết


Tích hợp tư tưởng, tấm gương đạo đức HCM vào giảng dạy môn GDCD 10

đi tìm đường cứu nước. Đánh giá sự kiện này nhà sử học Đinh Xuân Lâm nói: Đó là ý thức của một
công dân với một dân tộc.

b/Truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam .
Phần dạy:
Yêu nước là truyền thống đạo đức cao quý và thiêng liêng nhất của dân
tộc Việt Nam :
Phần tích hợp, (mục đích giáo dục tư tưởng tự hào của HS về truyền thống yêu nước)
Sinh thời Bác Hồ đã từng nói :“ Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một tuyền

14

Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết


Tích hợp tư tưởng, tấm gương đạo đức HCM vào giảng dạy môn GDCD 10

vào bờ . Bác thương thân phận con người nô lệ tù tội: Bác đã khóc, tại Bờ biển Ngà Châu Phi, khi
thấy nhiều em nhỏ da đen, lặn tìm những đồng xu do
bọn thực dân nếm xuống quang các mạn tàu.
Tình thương bao la giống nòi dân tộc qua câu
nói đầy tính nhân văn của Bác “ Trên đời này, dù màu
da có khác nhau cũng chỉ có hai hạng người, kẻ bóc lột
và người bị bóc lột; chỉ có một tình thương, tình hữu ái
của giai cấp vô sản mà thôi. ”
Trăm thế kỷ mang tên người Ái Quốc.
Bạn muôn đời, thế giới thương đau (Tố Hữu )

+ Lòng tự hào dân tộc chính đáng
Việt Nam luôn tự hào về truyền
thống văn hóa lâu đời, đậm đà bản sắc dân tộc, tự hào về những con người
của quê hương, đất nước anh hùng hào kiệt, những danh nhân văn hóa.
Tích hợp (Mục đích: giáo dục tư tưởng HS): Bác đã từng viết Việt Nam lịch sử diễn ca,
để ca ngợi chủ nghĩa yêu nước lòng tự hào dân tộc Việt Nam trong mấy ngàn năm lịch sử, cho
nhân dân ta đọc và noi theo .
Dân ta phải biết sử ta ,
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam.

+ Đoàn kết kiên cường bất khuất chống giặc ngoại xâm.
Tích hợp (Mục đích giáo dục tư tưởng): Bác Hồ huấn thị: “ Đoàn kết, đoàn kết đại đoàn

- Tích cực rèn luyện đạo đức, tác phong.
- Quan tâm đến đời sống chính trị, xã hội địa phương .
- Tích cực tham gia góp phần xây dựng quê hương bằng những việc
làm thiết thực, hợp khả năng : “Tuổi nhỏ làm việc nhỏ tùy theo sức của mình
”
- Phê phán, đấu tranh với hành vi, đi ngược lại lợi ích quốc gia dân tộc .
3. Trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc.
Tích hợp, giáo dục tư tưởng HS :
Dẫn dắt : Lịch sử cho thấy dựng nước phải đi đôi
với giữ nước. Ngày hôm nay đất nước hòa bình
nhưng chúng ta phải luôn cảnh giác với mọi âm
mưu của các thế lực thù địch . Bảo vệ Tổ quốc là
nhiệm vụ thiêng liêng của mỗi công dân .
Ngày 19/9/1954 nói chuyện với bộ đội tại Đền
Hùng. Bác đã huấn thị: “Các Vua Hùng đã có
công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau
giữ lấy nước ”

Phần dạy
* Là công dân trẻ tuổi yêu nước làm
theo huấn thị của Bác Thanh niên học sinh có trách nhiệm:
- Trung thành với Tổ quốc, với chế độ XHCN, cảnh giác trước mọi âm
mưu chia rẽ, xuyên tạc của các thế lực thù địch; phê phán, đấu tranh với
những thái độ, việc làm gay tổn hại đến quốc gia, xâm phạm chủ quyền toàn
vẹn lãnh thổ.
- Tích cực học tập, rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh, bảo vệ sức khỏe.
- Tham gia đăng ký NVQS , sẵn sàng lên đường bảo vệ Tổ quốc.
Hết
Tóm lại, với tính đặc thù, môn GDCD là một trong những môn có nội
dung đặc biệt quan trọng torng việc hình thành thế giới quan,nhân sinh quan

nhiệm vụ quan trọng.
Việc tìm ra các hướng tiếp cận có tác dụng gợi mở nhiều giải pháp
thực hiện có tính chất khả thi.
Với việc tích hợp tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh vào môn công
dân 10, như là một trong những hướng tiêp cận gợi mở những giải pháp
giáo dục đạo đức gắn liền với nhiệm vụ chính trị, xã hội.
Dù mới bước đầu, song có thể đánh giá đây là một trong những
hướng đi có thể áp dụng cho các khối còn lại.
Tuy nhiên, để có thể làm được việc tiếp theo cho các khối lớp, việc
đầu tiên hiện nay cũng không kém phần nan giải chính là phải hình
thành một hệ thống nguồn tìm kiếm tư liệu về tư tương, tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh, cũng như việc đi đến thống nhất các nội udng tích
hợp cơ bản cho từng bài, từng tiết.
Rất hi vọng đây là những gợi mở ban đầu làm cơ sở cho các đề tài
kinh nghiệm sau của tổ chuyên môn và của bản thân trong quá trình
đứng lớp.
Để thực hiện được nội dung tích hợp trên, thiết nghĩ hội đồng chuyên
môn nên tạo điều kiện, tham mưu và tư vấn thành lập nhóm soạn nội dung
tích hợp một cách chi tiết, để đề tài có thể triển khai rộng rãi.

V. TÀI LIỆU THAM KHẢO
17

Mai Hữu Thành, THPT Đoàn Kết


Tích hợp tư tưởng, tấm gương đạo đức HCM vào giảng dạy môn GDCD 10

1/ Nguyễn Tuấn Anh, “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh”: Truyền đạt thế nào cho hiệu quả? [www.giaoduc.edu.vn, 10