LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình hoàn thành đề tài này nhóm học viên thực hiện đã được Trung Tâm
Đào Tạo Công Nghệ Cao Bách Khoa giúp đỡ, tạo điều kiện và sự quan tâm, hướng dẫn chỉ
bảo tận tình của thầy giáo hướng dẫn C.H Trương Văn Đoàn, cùng với sự cổ vũ, động viên
của gia đình, bè bạn.
Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn trân trọng nhất tới:
- Ban lãnh đạo Trung tâm đào tạo công nghệ cao Bách Khoa.
- Toàn thể thầy cô giáo đặc biệt là thầy giáo Trương Văn Đoàn.
- Gia đình, bè bạn đã giúp đỡ chúng tôi hoàn thành đồ án này.
Mặc dù có nhiều cố gắng song do còn hạn chế về trình độ, tài liệu và thời gian
thực hiện đề tài không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong được sự đóng góp ý, chỉ
bảo của các thầy cô giáo cũng như của các bạn học viên.
Kính chúc toàn thể các thầy cô luôn mạnh khoẻ, hạnh phúc.
Hà Nội, tháng 06 năm 2005
Nhóm học viên thực hiện :
1. Nguyên Hữu Kiên
2. Dương Minh Tuấn
3. Nguyễn Văn Tuyên
Đề tài: Thiết kế, lắp đặt mạng LAN và quản trị E-mail nội bộ với Exchange Server
MỤC LỤC
L I C M NỜ Ả Ơ ...........................................................................................................1
M C L CỤ Ụ .................................................................................................................2
L I NÓI UỜ ĐẦ ............................................................................................................7
PH N 1: C B N V M NG MÁY T NH VÀ THI T K M NG LANẦ Ơ Ả Ề Ạ Í Ế Ế Ạ ................9
CH NG 1: T NG QUAN V M NG MÁY T NHƯƠ Ổ Ề Ạ Í ..........................................9
1.1. V i nét v s hình th nh v phát tri n c a m ng máy tínhà ề ự à à ể ủ ạ ...............9
1.2. nh ngh a m ng máy tính v m c ích c a vi c k t n i m ngĐị ĩ ạ à ụ đ ủ ệ ế ố ạ .....10
1.2.1. Nhu c u c a vi c k t n i m ng máy tínhầ ủ ệ ế ố ạ ........................................10
1.2.2. nh ngh a m ng máy tínhĐị ĩ ạ .............................................................10
1.3. c tr ng k thu t c a m ng máy tínhĐặ ư ỹ ậ ủ ạ ..............................................10
1.3.1. ng truy nĐườ ề ..................................................................................10

2.2.7. Giao th c l p chuy n t i (TransPort Layer)ứ ớ ể ả ...................................40
2.2.7.1. Giao th c TCPứ ...........................................................................40
2.2.7.2. C u trúc gói d li u TCP ấ ữ ệ .....................................................41
Trang 2
Đồ án tốt nghiệp Kỹ thuật viên – chuyên ngành Công nghệ máy tính
2.2.7.3. Thi t l p v k t thúc k t n i TCPế ậ à ế ế ố ..........................................43
CH NG 3: M NG LAN VÀ ƯƠ Ạ
THI T K M NG LANẾ Ế Ạ .....................................................................................45
3.1. Ki n th c c b n v m ng LANế ứ ơ ả ề ạ ..........................................................45
3.1.1 C u trúc tôpô c a m ng c c bấ ủ ạ ụ ộ......................................................45
3.1.1.1 M ng d ng sao (Star Topology)ạ ạ ................................................45
3.1.1.2 M ng d ng tuy n (Bus Topology)ạ ạ ế ............................................46
3.1.1.3 M ng d ng vòng (Ring Topology)ạ ạ ............................................47
3.1.1.4 M ng d ng k t h pạ ạ ế ợ ..................................................................47
3.1.2. Các ph ng th c truy c p ng truy nươ ứ ậ đườ ề ......................................48
3.1.2.1. Ph ng pháp a truy nh p s d ng sóng mang có pháp hi n ươ đ ậ ử ụ ệ
xung t CSMA/CD (Carrier Sense Multiple Access with Collision độ
Detection)...............................................................................................48
3.1.2.2. Ph ng pháp Token Busươ ...........................................................49
3.1.2.3. Ph ng pháp Token Ringươ .........................................................50
3.1.2.4. Ph ng th c FDDIươ ứ ...................................................................52
3.1.3. H th ng cáp m ng dùng cho m ng LANệ ố ạ ạ ....................................52
3.1.3.1. Cáp xo nắ ...................................................................................52
3.1.3.2. Cáp ng tr cđồ ụ ...........................................................................54
3.1.3.3. Cáp s i quangợ ............................................................................54
3.1.4. Các thi t b dùng n i m ng LANế ị để ố ạ .............................................55
3.1.4.1. Hub - B t p trungộ ậ ....................................................................55
3.1.4.2. Bridge – C uầ ...........................................................................56
3.1.4.3. Switch - B chuy n m chộ ể ạ ........................................................58
3.1.4.4. Router - B nh tuy nộ đị ế ............................................................58

3.4.3.2. L a ch n ph n c ng (thi t b , công ngh k t n i...)ự ọ ầ ứ ế ị ệ ế ố ............77
3.4.3.3. L a ch n ph n m mự ọ ầ ề ................................................................78
3.4.3.4. ánh giá kh n ng, giá th nhĐ ả ă à .................................................78
PH N 2: QU N TR MAIL N I B V I EXCHANGE SERVERẦ Ả Ị Ộ Ộ Ớ ......................79
CH NG 1: T NG QUAN V ƯƠ Ổ Ề
EXCHANGE SERVER .....................................................................................79
CH NG 2: H TH NG TH I N T ƯƠ Ệ Ố ƯĐ Ệ Ử .......................................................81
2.1. Gi i thi u chung v h th ng th i n t ớ ệ ề ệ ố ư đ ệ ử ..........................................81
2.1.1. Th i n t (E-mail) l gì?ư đ ệ ử à ...........................................................81
2.1.2. L i ích c a th i n t ợ ủ ư đ ệ ử ................................................................81
2.2. Ki n trúc v ho t ng c a h th ng th i n tế à ạ độ ủ ệ ố ư đ ệ ử.............................82
2.2.1. Nh ng nhân t c b n c a h th ng th i n tữ ố ơ ả ủ ệ ố ư đ ệ ử........................82
2.2.1.1. MTA (Mail transfer Agent).......................................................82
2.2.1.2. MDA (Mail Delivery Agent)....................................................82
2.2.2.3. MUA (Mail User Agent)...........................................................83
2.2.2. Giao th c POP v IMAPứ à .................................................................83
2.2.2.1. POP (Post Office Protocol)........................................................83
2.2.2.2. IMAP (Internet Mail Access Protocol).....................................84
2.2.3. Giao th c SMTPứ ...............................................................................85
2.2.4. ng i c a thĐườ đ ủ ư...........................................................................88
2.3. C u trúc c a E-mailấ ủ ...............................................................................90
CH NG 3: GI I THI U VÀ ƯƠ Ớ Ệ
CÀI T CÁC D CH VĐẶ Ị Ụ.....................................................................................92
3.1. H th ng tên mi n DNSệ ố ề .........................................................................92
3.1.1. Gi i thi u v h th ng DNSớ ệ ề ệ ố ...........................................................92
3.1.2. Ho t ng c a DNSạ độ ủ ........................................................................93
3.1.3. Các b n ghi c a DNS v liên quan gi a DNS v h th ng E-mailả ủ à ữ à ệ ố
....................................................................................................................93
3.1.4. C i t DNS Serverà đặ .........................................................................94
3.1.4.1. M c a s qu n lý DNS ở ử ổ ả .........................................................94

t v n :Đặ ấ đề ................................................................................................135
CH NG 1: KH O SÁT CHUNGƯƠ Ả ..................................................................136
1. C s h t ngơ ở ạ ầ ..........................................................................................136
1.1. Di n tíchệ ...........................................................................................136
1.2. Các thi t b ã cóế ị đ .............................................................................136
1.3. C s v t ch t khácơ ở ậ ấ .........................................................................136
2. H th ng ang c s d ngệ ố đ đượ ử ụ ................................................................136
3. xu t h th ng m iĐề ấ ệ ố ớ ............................................................................137
CH NG 2: CÁC YÊU C U CHUNGƯƠ Ầ .............................................................138
2.1. Yêu c u v c s v t ch tầ ề ơ ở ậ ấ ..................................................................138
2.1.1. C s h t ngơ ở ạ ầ ................................................................................138
2.1.2. Thi t b , máy tínhế ị ..........................................................................138
2.3. Yêu c u ph n m mầ ầ ề ..............................................................................138
CH NG 3: C U HÌNH VÀ CÁC THÔNG S K THU T C A CÁC THI T BƯƠ Ấ Ố Ỹ Ậ Ủ Ế Ị
...........................................................................................................................140
CH NG 4: GIÁ THÀNH CÁC THI T BƯƠ Ế Ị........................................................142
1. Giá th nh các thi t b à ế ị .............................................................................142
2. T ng giá th nh các thi t bổ à ế ị.....................................................................143
2.1. Máy ch ph c v :ủ ụ ụ ............................................................................143
2.2. Máy tr m ng d ngạ ứ ụ .........................................................................144
2.3. Các thi t b khácế ị ...............................................................................144
CH NG 5: S H TH NG M NG ƯƠ ƠĐỒ Ệ Ố Ạ
VÀ I DÂY CHI TI T Đ Ế ......................................................................................146
5.1. S t ng quan Trung tâm HTCơ đồ ổ ........................................................146
5.2. Mô hình t ng quan cách th c i dâyổ ứ đ ..................................................147
5.3. S chi ti t c a các phòng banơ đồ ế ủ ........................................................148
5.3.1. Phòng Giám cĐố ............................................................................148
Trang 5
Đề tài: Thiết kế, lắp đặt mạng LAN và quản trị E-mail nội bộ với Exchange Server
5.3.2. Phòng o t ođà ạ ...............................................................................149

buôn bán trên mạng, tìm kiếm thông tin trên mạng. Một số doanh nghiệp đầu tư vào
mạng máy tính để chuẩn hoá các ứng dụng chẳng hạn như: chương trình xử lý văn bản,
để bảo đảm rằng mọi người sử dụng cùng phiên bản của phần mềm ứng dụng dễ dàng
hơn cho công việc. Các doanh nghiệp và tổ chức cũng nhận thấy sự thuận lợi của E-mail
và các chương trình lập lịch biểu. Nhà quản lý có thể sử dụng các chương trình tiện ích
để giao tiếp, truyền thông nhanh chóng và hiệu quả với rất nhiều người, cũng như để tổ
chức sắp xếp toàn công ty dễ dàng. Chính vì những vai trò rất quan trọng của mạng máy
tính với nhu cầu của cuộc sống con người, bằng những kiến thức đã được học ở trường
chúng tôi đã chọn đề tài: “Thiết kế, lắp đặt mạng LAN và quản trị E-mail nội bộ với
Exchange Server”. Với nội dung chính được đề cập và nghiên cứu trên mô hình mạng
LAN (Local Area Network – mạng nội bộ) và quản trị thư điện tử nội bộ với phần mềm
Microsoft Exchange Server.
Cấu trúc của đồ án gồm có 3 phần:
Phần 1: Cơ bản về mạng máy tính và thiết kế mạng LAN
Chương 1: Tổng quan về mạng máy tính
Chương 2: Mô hình tham chiếu OSI và bộ giao thức TCP/IP
Chương 3: Mạng LAN và thiết kế mạng LAN
Phần 2: Quản trị E-mail nội bộ với Exchange Server
Chương 1: Tổng quan về Exchange Server
Chương 2: Hệ thống thư điện tử
Chương 3: Giới thiệu và cài đặt các dịch vụ
Trang 7
Đề tài: Thiết kế, lắp đặt mạng LAN và quản trị E-mail nội bộ với Exchange Server
Chương 4: Cài đặt, sử dụng Microsoft Exchange 2000 và Quản trị Mail nội
bộ với Exchange Server
Phần 3: Thiết kế, lắp đặt mạng LAN và quản trị E-mail nội bộ với
Exchange Server tại Trung tâm HTC
Chương 1: Khảo sát chung
Chương 2: Các yêu cầu chung
Chương 3: Cấu hình và các thông số kỹ thuật của các thiết bị

Từ đầu những năm 1970 máy tính đã được nối với nhau trực tiếp để tạo thành
một mạng máy tính nhằm chia sẻ tài nguyên và tăng độ tin cậy.
Cũng trong những năm 1970 bắt đầu xuất hiện khái niệm mạng truyền thông,
trong đó các thành phần chính của nó là các nút mạng, được gọi là các bộ chuyển mạch
dùng để hướng thông tin đến các đích của nó. Các nút mạng được nối với nhau bằng
đường truyền còn các máy tính xử lý thông tin của người sử dụng hoặc các trạm cuối
được nối trực tiếp vào các nút mạng để khi cần thì trao đổi thông tin qua mạng. Bản
thân các nút mạng thường cũng là các máy tính nên có thể đồng thời đóng cả vai trò
máy của người xử dụng.
Trang 9
Đề tài: Thiết kế, lắp đặt mạng LAN và quản trị E-mail nội bộ với Exchange Server
1.2. Định nghĩa mạng máy tính và mục đích của việc kết nối mạng
1.2.1. Nhu cầu của việc kết nối mạng máy tính
Việc kết nối máy tính thành mạng từ lâu đã trở thành một nhu cầu khách quan vì:
- Có rất nhiều công việc về bản chất là phân tán hoặc về thông tin, hoặc về xử lý
hoặc cả hai đòi hỏi có sự kết hợp truyền thông với xử lý hoặc sử dụng phương tiện từ xa.
- Chia sẻ các tài nguyên trên mạng cho nhiều người sử dụng tại một thời điểm (Ổ
cứng, Máy in, Ổ CD Rom…).
- Nhu cầu liên lạc, trao đổi thông tin nhờ phương tiện máy tính.
- Các ứng dụng phần mềm đòi hỏi tại một thời điểm cần có nhiều người sử dụng,
truy cập vào cùng một cơ sở dữ liệu.
1.2.2. Định nghĩa mạng máy tính
Nói một cách ngắn gọn thì mạng máy tính là tập hợp các máy tính độc lập
(Autonomous) được kết nối với nhau thông qua các đường truyền vật lý và tuân theo các
quy ước truyền thông nào đó.
Khái niệm máy tính độc lập được hiểu là các máy tính không có máy nào có khả
năng khởi động hoặc đình chỉ một máy khác.
Các đường truyền vật lý được hiểu là các môi trường truyền tín hiệu vật lý(có thể
là hữu tuyến hoặc vô tuyến).
Các quy ước truyền thông chính là cơ sở để các máy tính có thể (nói chuyện)

- Kỹ thuật chuyển mạch gói: Ở đây mỗi thông báo được chia ra thành nhiều gói
nhỏ hơn được gọi là các gói tin (Packet) có khuôn dạng qui định trước. Mỗi gói tin cũng
chứa các thông tin điều khiển, trong đó có địa chỉ nguồn (người gửi) và địa chỉ đích
(người nhận) của gói tin. Các gói tin của cùng một thông báo có thể được gửi đi qua
mạng tới đích theo nhiều con đường khác nhau.
1.3.3. Kiến trúc mạng
Kiến trúc mạng máy tính (Network Architecture) thể hiện cách nối các máy tính
với nhau và tập hợp các quy tắc, quy ước mà tất cả các thực thể tham gia truyền thông
trên mạng phải tuân theo để đảm bảo cho mạng hoạt động tốt.
Khi nói đến kiến trúc của mạng người ta muốn nói tới hai vấn đề là hình trạng
mạng (Network Topology) và giao thức mạng (Network Protocol):
- Network Topology: Cách kết nối các máy tính với nhau về mặt hình học mà ta
gọi là tôpô của mạng.
Các hình trạng mạng cơ bản đó là: Hình sao, hình Bus, hình vòng.
- Network Protocol: Tập hợp các quy ước truyền thông giữa các thực thể truyền
thông mà ta gọi là giao thức (hay nghi thức) của mạng.
Các giao thức thường gặp nhất là: TCP/IP, NETBIOS, IPX/SPX…
Trang 11
Đề tài: Thiết kế, lắp đặt mạng LAN và quản trị E-mail nội bộ với Exchange Server
1.3.4. Hệ điều hành mạng
Hệ điều hành mạng là một phần mềm hệ thống có các chức năng sau:
- Quản lý tài nguyên của hệ thống, các tài nguyên này gồm:
Tài nguyên thông tin (về phương diện lưu trữ) hay nói một cách đơn giản là quản
lý tệp. Các công việc về lưu trữ tệp, tìm kiếm, xoá, copy, nhóm, đặt các thuộc tính đều
thuộc nhóm công việc này.
Tài nguyên thiết bị: Điều phối việc sử dụng CPU, các thiết bị ngoại vi... để
tối ưu hoá việc sử dụng.
- Quản lý người dùng và các công việc trên hệ thống.
Hệ điều hành đảm bảo giao tiếp giữa người sử dụng, chương trình ứng dụng với
thiết bị của hệ thống.

viễn thông và vệ tinh.
1.4.2. Phân loại theo kỹ thuật chuyển mạch
Nếu lấy kỹ thuật chuyển mạch làm yếu tố chính để phân loại sẽ có: mạng chuyển
mạch kênh, mạng chuyển mạch thông báo và mạng chuyển mạch gói.
- Mạch chuyển mạch kênh (Circuit Switched Network): Khi có hai thực thể cần
truyền thông với nhau thì giữa chúng sẽ thiết lập một kênh cố định và duy trì kết nối đó
cho tới khi hai bên ngắt liên lạc. Các dữ liệu chỉ truyền đi theo con đường cố định đó.
Nhược điểm của chuyển mạch kênh là tiêu tốn thời gian để thiết lập kênh truyền
cố định và hiệu suất sử dụng mạng không cao.
- Mạng chuyển mạch thông báo (Message Switched Network): Thông báo
là một đơn vị dữ liệu của người sử dụng có khuôn dạng được quy định trước. Mỗi thông
báo có chứa các thông tin điều khiển trong đó chỉ rõ đích cần truyền tới của thông báo.
Căn cứ vào thông tin điều khiển này mà mỗi nút trung gian có thể chuyển thông báo tới
nút kế tiếp trên con đường dẫn tới đích của thông báo. Như vậy mỗi nút cần phải lưu giữ
tạm thời để đọc thông tin điều khiển trên thông báo, nếu thấy thông báo không gửi cho
mình thì tiếp tục chuyển tiếp thông báo đi. Tuỳ vào điều kiện của mạng mà thông báo có
thể được chuyển đi theo nhiều con đường khác nhau.
Ưu điểm của phương pháp này là:
+ Hiệu suất sử dụng đường truyền cao vì không bị chiếm dụng độc quyền mà
được phân chia giữa nhiều thực thể truyền thông.
+ Mỗi nút mạng có thể lưu trữ thông tin tạm thời sau đó mới chuyển thông báo
đi, do đó có thể điều chỉnh để làm giảm tình trạng tắc nghẽn trên mạng.
+ Có thể điều khiển việc truyền tin bằng cách sắp xếp độ ưu tiên cho các thông báo.
+ Có thể tăng hiệu suất xử dụng giải thông của mạng bằng cách gắn địa chỉ
quảng bá (Broadcast Addressing) để gửi thông báo đồng thời tới nhiều đích.
Nhược điểm của phương pháp này là:
Không hạn chế được kích thước của thông báo dẫn đến phí tổn lưu giữ tạm thời
cao và ảnh hưởng đến thời gian trả lời yêu cầu của các trạm.
Trang 13
Đề tài: Thiết kế, lắp đặt mạng LAN và quản trị E-mail nội bộ với Exchange Server

được lắp đặt trên một phạm vị địa lý giới hạn, thường trong một toà nhà hoặc một khu
công sở nào đó.
Mạng cục bộ có các đặc tính sau:
Trang 14
Đồ án tốt nghiệp Kỹ thuật viên – chuyên ngành Công nghệ máy tính
- Tốc độ truyền dữ liệu cao.
- Phạm vi địa lý giới hạn.
- Sở hữu của một cơ quan/tổ chức
1.5.2. Mạng diện rộng với kết nối LAN to LAN
Mạng diện rộng bao giờ cũng là sự kết nối của các mạng LAN, mạng diện rộng
có thể trải trên phạm vi một vùng, quốc gia hoặc cả một lục địa thậm chí trên phạm vi
toàn cầu.
- Tốc độ truyền dữ liệu không cao.
- Phạm vi địa lý không giới hạn.
- Thường triển khai dựa vào các công ty truyền thông, bưu điện và dùng các hệ
thống truyền thông này để tạo dựng đường truyền.
- Một mạng WAN có thể là sở hữu của một tập đoàn/tổ chức hoặc là mạng kết
nối của nhiều tập đoàn/tổ chức.
1.5.3. Liên mạng INTERNET
Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ là sự ra đời của liên mạng
INTERNET:
- Là một mạng toàn cầu.
- Là sự kết hợp của vô số các hệ thống truyền thông, máy chủ cung cấp thông tin
và dịch vụ, các máy trạm khai thác thông tin.
- Dựa trên nhiều nền tảng truyền thông khác nhau, nhưng đều trên nền giao thức TCP/IP.
- Là sở hữu chung của toàn nhân loại
- Càng ngày càng phát triển mãnh liệt
Trang 15
LAN LAN
LAN

- Ngăn chặn được tình trạng sự thay đổi của một lớp là ảnh hưởng đến các lớp
khác, như vậy giúp mỗi lớp có thể phát triển độc lập và nhanh chóng hơn.
- Mô hình tham chiếu OSI định nghĩa các quy tắc nội dung sau:
+ Cách thức các thiết bị giao tiếp và truyền thông được nối với nhau.
+ Các phương pháp để các thiết bị trên mạng khi nào thì được truyền dữ liệu, khi
nào thì không được truyền.
+ Cách thức vận tải, truyền, sắp xếp kết nối với nhau
+ Cách thức đảm bảo các thiết bị duy trì tốc độ truyền dữ liệu thích hợp
+ Cách biểu diễn một bit thiết bị truyền dẫn.
- Mô hình tham chiếu OSI được chia thành 7 lớp với các chức năng như sau:
+ Application Layer (Lớp ứng dụng): Giao diện giữa ứng dụng và mạng.
+ Presentation Layer (Lớp trình bày): Thoả thuận khuôn dạng trao đổi dữ liệu.
Trang 17
Đề tài: Thiết kế, lắp đặt mạng LAN và quản trị E-mail nội bộ với Exchange Server
+ Session Layer (Lớp phiên): Cho phép người sử dụng thiết lập các kiểu kết nối.
+ TransPort Layer (Lớp vận chuyển): Đảm bảo truyền thông giữa hai hệ thống.
+ Network Layer (Lớp mạng): Định hướng dữ liệu truyền trong môi trường liên mạng.
+ Datalink Layer (Lớp liên kết dữ liệu): Xác định việc truy xuất đến các thiết bị.
+ Physical Layer (Lớp vật lý): Chuyển đổi dữ liệu thành các bit và truyền đi.
- Mô hình:
2.2.2. Các giao thức trong mô hình OSI
Trong mô hình OSI có hai loại giao thức chính được áp dụng: Giao thức liên kết
(Connection- Oriented) và giao thức không liên kết (Connection Less).
- Giao thức liên kết: Trước khi truyền dữ liệu hai tầng đồng mức cần thiết lập
một liên kết Logic và các gói tin được trao đổi thông qua liên kết này, việc có liên kết
Logic sẽ nâng cao sự an toàn trong truyền dữ liệu.
- Giao thức không liên kết: Trước khi truyền dữ liệu không thiết lập liên kết
Logic mà mỗi gói tin được truyền độc lập với các gói tin trước hoặc sau nó.
Như vậy với giao thức có liên kết, quá trình truyền thông phải gồm ba giai đoạn
phân biệt:

Mỗi gói tin có thể chứa đựng các yêu cầu phục vụ, các thông tin điều khiển và dữ liệu.
Trên quan điểm mô hình mạng phân tầng, mỗi tầng chỉ thực hiện một
chức năng là nhận dữ liệu từ tầng bên trên để chuyển giao xuống cho tầng bên dưới và
ngược lại. Chức năng này thực chất là gắn thêm và gỡ bỏ phần đầu (Header) đối với các
gói tin trước khi chuyển nó đi. Nói cách khác, từng gói tin bao gồm phần đầu (Header)
và phần dữ liệu. Khi đi đến một tầng mới gói tin sẽ được đóng thêm một phần đầu đề
khác và được xem như là gói tin của tầng mới, công việc trên tiếp diễn cho tới khi gói
tin được truyền lên đường dây mạng để đến bên nhận.
Trang 19
Hình 2.2: Phương thức xác lập gói tin trong mô hình OSI
Data
Data
Data
Data
Data
Data
hdr
hdr
hdr
hdr
hdrhdrhdrhdrhdr
hdrhdrhdr
hdrhdr
hdr
trl
Data
Data
Data
Data
Data

Là tầng cao nhất của mô hình OSI, nó xác định giao diện giữa các chương trình
ứng dụng của người dùng và mạng, giải quyết các kỹ thuật mà các chương trình ứng
dụng dùng để giao tiếp với mạng.
Tầng ứng dụng xử lý truy cập mạng chung, kiểm soát luồng và phục hồi lỗi.
Tầng này không cung cấp dịch vụ cho tầng nào mà nó cung cấp dịch vụ cho các ứng
dụng như: truyền file, gửi nhận E-mail, Telnet, HTTP, FTP, SMTP…
- Tầng trình bày (Presentation Layer)
Lớp này chịu trách nhiệm thương lượng và xác lập dạng thức dữ liệu được trao
đổi nó đảm bảo thông tin mà lớp ứng dụng của hệ thống đầu cuối gửi đi, lớp ứng dụng
của một hệ thống khác có thể đọc được. Lớp trình bày thông dịch giữa nhiều dạng dữ
liệu khác nhau thông qua một dạng chung, đồng thời nó cũng nén và giải nén dữ liệu.
Thứ tự Byte, bit bên gửi và bên nhận quy ước quy tắc gửi nhận một chuỗi Byte và bit từ
trái qua phải hay từ phải qua trái nếu hai bên không thống nhất thì sẽ có sự chuyển đổi
thứ tự các Byte, bit vào trước hoặc sau khi truyền. Lớp trình bày cũng quản lý các cấp
độ nén dữ liệu làm giảm số bít cần truyền. Ví dụ như: JPEG, ASCCI, EBCDIC…
- Tầng phiên (Session Layer)
Lớp này có chức năng thiết lập quản lý và kết thúc các phiên thông tin giữa hai
thiết bị truyền nhận. Lớp phiên cung cấp các dịch vụ cho lớp trình bày, cung cấp sự
đồng bộ hoá giữa các tác vụ người dùng bằng cách đặt những điểm kiểm tra vào luồng
dữ liệu. Bằng cách này nếu mạng không hoạt động thì chỉ có dữ liệu truyền sau điểm
kiểm tra cuối cùng mới phải truyền lại. Lớp này cũng thi hành kiểm soát hội thoại giữa
các quá trình giao tiếp, điều chỉnh bên nào truyền, khi nào, trong bao lâu. Lớp này nối
theo 3 cách: Hart – Duplex, Simplex, Full – Duplex.
- Tầng vận chuyển (TransPort Layer)
Tầng vận chuyển cung cấp các chức năng cần thiết giữa tầng mạng và các tầng
trên, nó phân đoạn dữ liệu từ hệ thống máy truyền và tái thiết dữ liệu vào một luồng dữ
liệu tại hệ thống máy nhận đảm bảo rằng việc bàn giao các thông điệp giữa các thiết bị
đáng tin cậy. Tầng này thiết lập duy trì và kết thúc các mạch ảo đảm bảo cung cấp các
dịch vụ sau:
+ Xếp thứ tự các phân đoạn: Khi một thông điệp lớn được tách thành nhiều phân

tới trạm đích của nó. Một kỹ thuật chọn đường phải thực hiện hai chức năng chính sau
đây:
+ Quyết định chọn đường nối tối ưu nhất dựa trên các thông tin đã có về mạng
tại thời điểm đó thông qua các tiêu chuẩn tối ưu nhất định.
+ Cập nhập các thông tin về mạng, tức là thông tin dùng cho việc chọn đường,
trên mạng luôn có sự thay đổi thường xuyên nên việc cập nhật là việc cần thiết.
Người ta có hai phương thức đáp ứng cho việc chọn đường là phương thức xử lý
tập trung và xử lý tại chỗ:
+ Phương thức chọn đường xử lý tập trung được đặc trưng bởi sự tồn tại của một
hoặc vài trung tâm điều khiển mạng, chúng thực hiện việc lập ra các bảng đường đi tại
Trang 22
Đồ án tốt nghiệp Kỹ thuật viên – chuyên ngành Công nghệ máy tính
từng thời điểm cho các nút và sau đó gửi các bảng chọn đường tới từng nút dọc theo con
đường đã được chọn đó. Thông tin tổng thể của mạng cần dùng cho việc chọn đường
chỉ cần cập nhập và được cắt giữ tại trung tâm điều khiển mạng.
+ Phương thức chọn đường xử lý tại chỗ được đặc trưng bởi việc chọn đường được
thực hiện tại mỗi nút của mạng. Trong từng thời điểm, mỗi nút phải duy trì các thông tin
của mạng và tự xây dựng bảng chọn đường cho mình. Như vậy các thông tin tổng thể của
mạng cần dùng cho việc chọn đường cần cập nhập và được cất giữ tại mỗi nút.
- Tầng liên kết dữ liệu (Data Link)
Là tầng mà ở đó ý nghĩa được gán cho các bit được truyền trên mạng. Tầng liên
kết dữ liệu phải quy định được các dạng thức, kích thước, địa chỉ máy gửi và nhận của
mỗi gói tin được gửi đi. Nó phải xác định được cơ chế truy cập thông tin trên mạng và
phương tiện gửi mỗi gói tin sao cho nó được đưa đến cho người nhận đã định.
Tầng liên kết dữ liệu có hai phương thức liên kết dựa trên cách kết nối các máy
tính, đó là phương thức “điểm- điểm” và phương thức “điểm- nhiều điểm”. Với phương
thức “điểm - điểm” các đường truyền riêng biệt được thiết lập để nối các cặp máy tính
lại với nhau. Phương thức “điểm- nhiều điểm” tất cả các máy phân chia chung một
đường truyền vật lý.
Tầng liên kết dữ liệu cũng cung cấp cách phát hiện và sửa lỗi cơ bản để đảm bảo

tạo ra. Đây là bộ giao thức được dùng rộng rãi nhất vì tính mở của nó. Điều đó có nghĩa
là bất cứ máy nào dùng bộ giao thức TCP/IP đều có thể kết nối được vào Internet. Hai
giao thức được dùng chủ yếu ở đây là TCP (Transmission Control Protocol) và IP
(Internet Protocol), chúng đã nhanh chóng được đón nhận và phát triển bởi nhiều nhà
nghiên cứu và các hãng công nghiệp máy tính với mục đích xây dựng và phát triển một
mạng truyền thông mở rộng khắp thế giới mà ngày nay chúng ta gọi là Internet. Phạm vi
phục vụ của Internet không còn dành cho quân sự như ARPA Net nữa mà nó đã mở
rộng lĩnh vực cho mọi loại đối tượng sử dụng, trong đó tỷ lệ quan trọng nhất vẫn thuộc
về giới nghiên cứu khoa học và giáo dục.
Khái niệm giao thức (Protocol) là một khái niệm cơ bản của mạng thông tin máy
tính. Có thể hiểu một cách khái quát rằng đó chính là tập hợp tất cả các qui tắc cần thiết
(các thủ tục, các khuôn dạng dữ liệu, các cơ chế phụ trợ...) cho phép các thao tác trao
đổi thông tin trên mạng được thực hiện một cách chính xác và an toàn. Có rất nhiều họ
giao thức đang được thực hiện trên mạng thông tin máy tính hiện nay như IEEE 802.X
dùng trong mạng cục bộ, CCITT X25 dùng cho mạng diện rộng và đặc biệt là họ giao
thức chuẩn của ISO (tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế) dựa trên mô hình tham chiếu bảy
tầng cho việc nối kết các hệ thống mở. Gần đây, do sự xâm nhập của Internet vào Việt
nam, chúng ta được làm quen với họ giao thức mới là TCP/IP mặc dù chúng đã xuất
hiện từ hơn 20 năm trước đây.
TCP/IP: (Transmission Control Protocol/ Internet Protocol), TCP/IP là một họ
giao thức cùng làm việc với nhau để cung cấp phương tiện truyền thông liên mạng được
hình thành từ những năm 1970.
Đến năm 1981, TCP/IP phiên bản 4 mới hoàn tất và được phổ biến rộng rãi cho
toàn bộ những máy tính sử dụng hệ điều hành UNIX. Đến năm 1994, một bản thảo của
phiên bản IPv6 được hình thành với sự cộng tác của nhiều nhà khoa học thuộc các tổ
chức Internet trên thế giới để cải tiến những hạn chế của IPv4.
Trang 24
Đồ án tốt nghiệp Kỹ thuật viên – chuyên ngành Công nghệ máy tính
Khác với mô hình ISO/OSI tầng liên mạng sử dụng giao thức kết nối mạng
"không liên kết" (Connectionless) IP, tạo thành hạt nhân hoạt động của Internet. Cùng

Physical
Physical
Application
SMTP FTP TELNET DNS
TCP UDP
IP
ICMP
ARP
IGMP
RARP
Protocols Defined by the underlying networks
TCP/IP
Hình 2.3: Mô hình tham chiếu TCP/IP với chuẩn OSI 7 lớp.