MỤC LỤC
Trang

A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong những năm gần đây bạo lực gia đình (BLGĐ) đã trở thành một trong
những vấn đề được quan tâm hàng đầu trong các nghiên cứu khoa học xã hội và nhân
văn. Các nghiên cứu khoa học cho thấy BLGĐ xảy ra khá phổ biến, hầu như ở đâu
cùng có, từ xã hội phương Tây đến xã hội phương Đông, từ thành thị đến nông thôn,
từ nhóm có trình độ văn hóa thấp đến nhóm có trình độ văn hóa cao, từ nhóm không
có việc làm đến nhóm có việc làm ổn định. Có thể nói BLGĐ đã trở thành một vấn đề
xã hội nghiêm trọng, phổ biến và có tính toàn cầu. BLGĐ, cho dù diễn ra dưới bất cứ
hình thức nào, thì hậu quả của nó cũng hết sức trầm trọng. Nạn nhân của BLGĐ chủ
yếu là phụ nữ và trẻ em, đặc biệt sự xói mòn, suy đồi về đạo đức, nhân cách của thành
viên nào đó trong gia đình khiến nạn nhân của BLGĐ có xu hướng gia tăng ở người
già hay những người mất khả năng lao động.
Bạo lực gia đình gây ra những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đối với phụ nữ. Nó
không những làm tổn thương về thể xác, tinh thần mà còn liên quan chặt chẽ đến sự
kiểm soát đời sống tình dục cũng như vị trí, vai trò của phụ nữ trong hoạt động chính
trị - kinh tế - văn hóa... Bạo lực gia đình gây ảnh hưởng sâu sắc về mặt tinh thần của
người phụ nữ khiến phụ nữ không yên tâm làm việc, hoặc luôn có cảm giác lo sợ,
buồn bã, muốn tự tử và là một trong những nguyên nhân lớn dẫn đến tan vỡ gia đình.
Theo thống kê chưa đầy đủ ở Mỹ, cứ 100 vụ ly hôn thì có trên 90% là nguyên nhân do
bạo hành, tỷ lệ này ở Thái Lan là 76%, Hà Nội là 51%, TP. Hồ Chí Minh là 56%.
Bạo lực gia đình làm cho quan hệ gia đình bị sứt mẻ, có thể dẫn tới ly hôn. Trẻ
em sống trong các gia đình có bạo lực bị ảnh hưởng tiêu cực như học hành sa sút, dễ
trở thành nạn nhân của bạo lực hoặc khi lớn lên dễ sử dụng bạo lực đối với người
khác. Bạo lực gia đình đã khiến cho các giá trị truyền thống của gia đình Việt Nam bị
lung lay và bị suy giảm. Bạo lực gia đình làm xói mòn đạo đức, mất tính dân chủ xã
hội và ảnh hưởng đến thế hệ tương lai. Ở nhiều gia đình, thế hệ con đã lặp lại hành vi
bạo lực gia đình mà khi còn nhỏ, chúng được chứng kiến. Bạo lực gia đình đang là
nguy cơ gây tan vỡ và suy giảm sự bền vững của gia đình Việt Nam.

BLGĐ là ngược đãi bằng tình cảm, thể xác hay tình dục của thành viên gia đình
bằng một thành viên khác. ( Jhon. Macionis, 2004)
BLGĐ là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây
tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình. (Luật
phòng, chống BLGĐ của Việt Nam, 2007)
Định nghĩa BLGĐ của Liên hợp quốc thông qua năm 1993 được các tổ chức
cũng như nhà khoa học trên thế giới chấp nhận rộng rãi. Theo đó, BLGĐ là bất kỳ
hành động bạo lực nào dẫn đến hoặc có thể dẫn đến những tổn thất về thân thể, tâm lý
hay tình dục hay những đau khổ của người trong gia đình, bao gồm cả sự đe dọa có
những hành động như vậy, việc cưỡng bức hay tước đoạt sự tự do. (United nations,
1995)

2


Hình 1. Bạo lực gia đình (giữa chồng với vợ)
Qua một số định nghĩa về bạo lực gia đình, có thể hiểu hành vi bạo lực bao gồm:
+ Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc cố ý khác xâm hại đến sức khỏe, tính mạng.
+ Lăng mạ, hoặc có hành vi cố ý khác cố ý xúc phạm danh dự, nhân phẩm.
+ Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậu quả nghiêm
trọng.
+ Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữa vợ và
chồng, cha mẹ và con.
+ Cưỡng ép quan hệ tình dục.
+ Chiếm đoạt, hủy hoại, đập phá hoặc có hành vi khác cố ý làm hư hỏng tài sản
riêng của thành viên khác trong gia đình hoặc tài sản chung của các thành viên trong
gia đình.
+ Cưỡng ép thành viên của gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khả
năng của họ, kiểm soát thu nhập của thành viên nhằm tạo ra tình trạng về tài chính.
+ Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở.

Trong bạo lực tinh thần người ta có thể chia ra:
- Đe dọa, hăm dọa: bằng cách nhìn chằm chằm hoặc bằng các hành động, lời nói
với tính chất đe dọa hoặc có tính chất khiêu khích.
- Gán nhãn: là hành vi gán cho phụ nữ những từ ngữ thiếu tôn trọng như ngu
ngốc, điên dồ, vô dụng, không có giá trị…hoặc quy gán cho phụ nữ không có khả năng
làm mẹ, làm người nội trợ.
Bạo lực tinh thần không để lại dấu vết, thương tích trên người nạn nhân, cộng
đồng không nhìn thấy và pháp luật khó can thiệp vì thiếu chứng cứ, nhưng nó gây ra
những vết thương tâm lý, tình cảm khó lành và hậu quả không thể lường trước được.
+ Theo quan hệ của các đối tượng: BLGĐ có thể phân chia thành một số hình
thức bạo lực sau: bạo lực giữa vợ chồng với nhau (bạo hành hôn nhân); bạo lực giữa
các thành viên lớn tuổi; bạo lực của người lớn đối với trẻ em; bạo lực ngược- người
nhỏ tuổi với người lướn tuổi.
Bạo lực giữa vợ chồng với nhau (bạo hành hôn nhân): là loại BLGĐ phổ biến,
được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm. Trong loại hình BLGĐ này người ta phân biệt
một số hình thức chính: cưỡng bức thân thể, cưỡng bức tình dục; cưỡng bức tâm lý,
tình cảm; cưỡng bức về xã hội; cưỡng bức về tài chính.
- Cưỡng bức thân thể: thượng cẳng chân, hạ cẳng tay nhằm gây thương tích cho
nạn nhân như đấm đạp,xô đẩy, tát, nắm tóc, kéo lê, vặn cổ tay, làm gãy xương, đâm
bằng dao; hạn chế các nhu cầu thiết yếu ( ăn, uống, ngủ) bằng cách giấu dược phẩm,
thực phẩm, nước uống; pha rối không cho ngủ hoặc ép dung rượu, cần sa, ma túy; bỏ
rơi nơi đường vắng vẻ nguy hiểm.
- Cưỡng bức tình dục: ép bạn đời làm tình và xem hình ảnh khiêu dâm; ép “chăn
gối” sau khi đánh đập; cố tình dày vò bộ phận sinh dục, không cho dung thuốc ngừa
thai, làm tình hậu môn ; cưỡng hiếp khi bạn đời ngủ, đau ốm; coi người phối ngẫu như
một thứ đồ chơi, chê bai cách làm tình…
- Cưỡng bức tâm lý, tình cảm: Bắt bạn đời sống trong bầu không khí sợ hãi;
khủng bố nạn nhân đến hoảng loạn tâm thần như nhục mạ trước công chúng; dùng lời
lẽ chỉ trích quá đán( so sánh với vợ, chồng người khác bằng những lời lẽ mạt sát, gọi
người phối ngẫu là “ vợ, chồng tồi”, “mẹ cha tồi”…); dùng lời đường mật hứa hẹn cho

Hành vi "bình thường": Đây là giai đoạn phức tạp. Sau khi hành hung, hắn có
thể trở lại là người ân cần, duyên dáng, có nghĩa và tử tế mà nạn nhân từng yêu
thương. Hắn có thể đưa cô ra quán ăn tối, mua hoa tặng và thuyết phục là hắn sẽ sửa
đổi. Nếu nạn nhân bị thương tích dễ thấy thì cô ấy sẽ phải giải thích tại sao lại có. Điều
này nhằm duy trì quan hệ bình thường. Mục đích giai đoạn này là giữ vững quan hệ
với nạn nhân và tỏ vẻ như là bình thường.
Hoặc kẻ hành hung có thể xử sự như không có gì xảy ra cả - mọi thứ đều bình
thường. Điều này làm nạn nhân tức điên lên.
Mộng tưởng và hoạch định: Việc đánh đập đã được định trước. Trong những
giai đoạn đầu tiên, kẻ bạo hành tưởng tượng hoặc có hình ảnh trong đầu về lần hành
hung kế tiếp đối với nạn nhân. Trong giai đoạn mộng tưởng và hoạch định, hắn là tài
tử, đạo diễn, chỉ đạo lẫn thủ vai chánh. Kẻ bạo hành thử nghiệm quyền lực của mình
khi thực hiện mộng tưởng. Giai đoạn hoạch định mô tả tỉ mỉ những gì mà hắn cần có
và làm để hành hung bạn tình.
Gài bẫy: Đó là khi kẻ bạo hành thực hiện kế hoạch của mình. Hắn cho nạn nhân
vào tròng.
1.4. Tình trạng bạo lực gia đình trên thế giới và ở Việt nam
Trên thế giới
6


Bạo lực gia đình, đặc biệt là bạo lực chống lại phụ nữ đang xảy ra ở khắp nơi trên
thế giới với nhiều dạng thức tinh vi không phân biệt dân tộc, màu da, tầng lớp, lứa
tuổi, trình độ văn hóa, địa vị xã hội. Ngay ở những nước được coi là phát triển và văn
minh ở châu Âu, châu Mỹ vẫn có không ít người phải chịu đựng nạn này.
Theo số liệu điều tra năm 2001, hơn 1/2 triệu phụ nữ Mỹ (588.490 phụ nữ) chết
do BLGĐ bởi người chồng của họ. Có khoảng 85% nạn nhân của bạo lực gia đình (n =
588.490) là nữ, chỉ có xấp xỉ 15% (n = 103.220) nạn nhân là nam. Trong năm 2001,
bạo lực gây tội nghiêm trọng của chồng đối với vợ tăng 20%, số vụ bạo lực của vợ đối
với chồng tăng 3% trong tổng số những vụ nghiêm trọng đối với đàn ông. Trung bình

đình chiếm tới 53,1% tổng số vụ ly hôn.

7


Riêng năm 2005, có tới 39.730 vụ ly hôn trong tổng số 65.929 vụ án về hôn nhân
gia đình chiếm tỷ lệ là 60,3%. Trên địa bàn Hà Nội từ tháng 1-2000 đến tháng 9-2002,
Trung tâm Cảnh sát 113 Hà Nội đã nhận được 517 tin tố cáo, cầu cứu của các nạn
nhân bị bạo lực gia đình. (Thân Trung Dũng, tài liệu đã trích dẫn)
Trong 8 năm gần đây có tới 11.630 vụ bạo lực gia đình được chính quyền can
thiệp giải quyết. Cao nhất là các tỉnh Hà Tây 1.484 vụ, Kiên Giang 2.005 vụ... Trên
báo chí hàng ngày đã đăng tải nhiều vụ bạo lực rất dã man trong gia đình như: Bài
“Khống chế, đổ thuốc diệt cỏ vào miệng vợ!?” Báo Thanh niên - số 186 ra ngày 5-72003; “Kẻ giết vợ dã man”, “Hình phạt chung thân vì hành xử vợ bằng... búa” - Báo
Phụ nữ Việt Nam ra ngày 8-9-2003; “Đổ xăng đốt vợ” - Báo Công an nhân dân ra
ngày 7-12-2002... Những bài báo đã mô tả những hành động tội ác dã man, vô nhân
tính của người chồng đối với vợ mình và rút ra những bài học sau những vụ bạo lực
đó.
Bên cạnh những hành động bạo lực dã man và thô bạo, một loại bạo lực gia đình
khá phổ biến đang phát triển ở Việt Nam hiện nay là sự ép buộc vợ quan hệ tình dục.
Dạng bạo lực này ngày càng gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với phụ nữ. Tuy
nhiên, dạng bạo lực này không mấy ai biết và chú ý đến bởi vì nó được ngụy trang một
cách kín đáo dưới vỏ bọc là “quan hệ tình cảm” giữa hai vợ chồng. Mặt khác, đây là
vấn đề tế nhị cho nên chị em thường giấu giếm vì không muốn “vạch áo cho người
xem lưng”. Những điều này góp phần làm cho bạo lực về tình dục ngày một phát triển
và gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với phụ nữ.
Ngoài ra, còn rất nhiều dạng bạo lực khác làm tổn thương lớn đến phụ nữ như
không quan tâm, bỏ rơi, không nói chuyện theo kiểu “chiến tranh lạnh”, chửi bới thậm
chí còn là những hành vi quản lý tiền nong chi tiêu trong gia đình... Theo số liệu thống
kê, những năm gần đây, nạn BLGĐ ở nước ta đang diễn ra phức tạp, tính chất nghiêm
trọng, đối tượng thực hiện hành vi bạo lực rất đa dạng. Trong 5 năm (2001-2005) tại

thấy, năm 2005 hơn 60% vụ ly hôn là do BLGĐ; hàng năm có 2,3% gia đình có các
hành vi bạo lực về thể chất (đánh đập), 25% gia đình có hành vi bạo lực tinh thần và
30% cặp vợ chồng xảy ra hiện tượng ép buộc quan hệ tình dục. (Bị truy cứu trách
nhiệm hình sự nếu bạo hành gia đình, VietNamNet, 29/9/2006)
Về đặc điểm của BLGĐ, qua khảo sát cho thấy nhóm gia đình có trình độ văn hoá
thấp, việc làm không ổn định thì bạo lực gia đình thường diễn ra dưới hình thức bạo
lực thể chất; nhóm gia đình có trình độ văn hoá cao, việc làm ổn định, bạo lực gia đình
thường diễn ra dưới hình thức bạo lực tinh thần. Dù bất cứ hình thức nào thì BLGĐ
phần lớn cũng do người đàn ông (chồng) gây ra cho phụ nữ (vợ) và các thành viên
khác trong gia đình. Bạo lực gia đình xảy ra ở tất cả các nhóm xã hội cơ bản như nông
thôn, thành thị, trong các gia đình khá giả cũng như gia đình nghèo, trong các gia đình
của các cặp vợ chồng có học vấn cao cũng như có học vấn thấp. Người gây ra bạo lực
trong gia đình thường là đàn ông, còn trẻ em và phụ nữ là nạn nhân. Tuy nhiêm cũng
tồn tại những trường hợp mà nạn nhân là nam giới (bạo hành ngôn ngữ, lắm điều…).
Hậu quả của BLGĐ hết sức đa dạng, từ bị nhục mạ, thương tật, tổn thương tinh
thần dẫn đến li hôn, li thân, thậm chí thiệt hại đến tín mạng, tài sản trong đó trẻ em
chịu thiệt thòi, nhiều em phải sống xa cha hoặc mẹ, hoặc cả hai, các em phải bỏ học,
lang thang, rơi vào tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật. (Bạo lực – Nỗi đau của mỗi gia
đình, Ủy ban dân số, Gia đình và Trẻ em Long An, 30/7/2007)
Bạo lực gia đình gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, làm tổn thương đến sức
khoẻ và thể xác, gây rối loạn trật tự an toàn xã hội và tổn thương tâm lý, tinh thần cho
nạn nhân và những người xung quanh. Nghiêm trọng hơn, bạo lực gia đình đã vi phạm
đến quyền con người, danh dự, nhân phẩm và tính mạng của mỗi cá nhân, đặc biệt là
phụ nữ và trẻ em. Thậm chí, nó còn làm xói mòn đạo đức, mất tính dân chủ xã hội và
ảnh hưởng xấu đến thế hệ tương lai. Đây cũng là nguy cơ gây tan vỡ và suy giảm sự
bền vững của gia đình Việt Nam.
1.5.1. Tác động tới sức khỏe và nhân phẩm của người phụ nữ
Bạo lực gia đình gây ra những hậu quả rất nghiêm trọng đối với phụ nữ. Nó
không những làm tổn thương về thể xác, tinh thần mà còn liên quan chặt chẽ đến sự
9

hoặc tự sát. Hành vi tự sát là một trong những giải pháp (giải pháp tiêu cực) của nạn
nhân bạo lực gia đình. Nghiên cứu của Tiến sỹ Hoàng Bá Thịnh, trường
ĐHKHXH&NV về bạo lực gia đình tại 6 tỉnh, thành phố năm 2007 cho thấy, ở địa bàn
nào cũng có những trường hợp tự tử liên quan đến bạo lực gia đình, có địa phương số
trường hợp tự tử lên đến hàng trăm ca mỗi năm như trường hợp huyện Lấp Vò tỉnh
Đồng Tháp. Có trường hợp cha chửi mắng con, nguyền rủa con khiến con mình tự vẫn
chỉ vì nghi con lấy 5.000đ.
Bạo lực gia đình tác động xấu tới trẻ em. Những tác động này bao gồm: sự gây
hấn, sợ hãi, mất ngủ, thiếu tự tin, thất vọng, rối nhiễu tâm lý và trầm cảm. Bạo lực gia
đình có thể ảnh hưởng xấu tới kết quả học tập, kỹ năng giải quyết vấn đề của trẻ em.
Bạo lực gia đình nghiêm trọng và xảy ra thường xuyên thường dẫn tới các hiện tượng
bất ổn tinh thần sau chấn thương như: tê liệt cảm giác hoặc bị ám ảnh bởi những hành
vi bạo lực mà trẻ em là nạn nhân.
Trẻ em khi nhỏ thường xuyên hoặc thỉnh thoảng chứng kiến cảnh cha đánh chửi
10


mẹ thì với bé trai dần dần sẽ hình thành nhận thức rằng làm đàn ông có quyền đánh
đập phụ nữ và rồi khi trở thành chồng thì chàng trai cũng có cách ứng xử như vậy đối
với vợ. Với các bé gái, chứng kiến cảnh mẹ bị cha mắng chửi, đánh đập thì có thể sau
này cô gái cũng sẽ cam chịu cảnh bạo lực nếu có hoặc sẽ có ác cảm với đàn ông. Theo
các chuyên gia tâm lý, những người chứng kiến cảnh bạo lực hoặc chính họ là nạn
nhân của bạo lực sẽ ít nhiều tiếp nhận hành vi bạo lực đó trong tâm trí. Với trẻ em
sống trong gia đình có hành vi bạo lực, lớn lên ra ngoài xã hội có thể sẽ rụt rè, sợ hãi
người khác, không dám bày tỏ suy nghĩ của mình nhưng cũng có thể sử dụng bạo lực
để giải quyết những mâu thuẫn nảy sinh trong cuộc sống.Trong nhiều nước các nhà
khoa học nghiên cứu tâm lý trẻ em đã kết luận nếu cha mẹ hay xung đột thì con cái có
nguy cơ dẫn đến hành vi bạo lực sau này là 60%.trưòng hợp trẻ em chứng kiến cảnh
tượng cha mẹ đánh đập, chửi mắng, nguyền rủa. Những cảnh tượng ấy để lại cho trẻ
những hậu quả cực kỳ nghiêm trọng về sau, trong tâm lý học người ta thường gọi là

văn hóa thấp, tình trạng kém hiểu biết về pháp luật, về quyền của mình mà bản thân
những người trong cuộc cũng chưa nhận thức được. Có địa phương mỗi năm có hang
trăm người tự tử vì BLGĐ nhưng chưa có ai lên tiếng về vấn đề này. Trong số những
người bị BHGĐ rất nhiều người thậm chí không biết mình là nạn nhân của một dạng
tội phạm đặc biệt. Nhiều người trong số họ chỉ mong được giải thoát khỏi người
chồng/ cha/ anh bạo hành của mình, không cần biết người gây ra những đau đớn cho
mình bị xử lý như thế nào.
Một nguyên nhân khác thuộc nhóm này là sự thiếu kỹ năng ứng xử. Điều quan
trọng nhất để thoát khỏi bạo hành gia đình là nạn nhân phải biết tự bảo vệ mình. Họ
cũng phải ý thức được mình đang sống trong nạn bạo hành thì mới có thể lên tiếng,
tìm sự trợ giúp và đấu tranh chống lại nó. Trước khi đợi một ai đó cứu giúp, phải biết
tự giải thoát cho mình. Kỹ năng ứng xử trong gia đình- giữa các cặp vợ chồng, giữa
12


người lớn, giữa người lướn và trẻ em …- là một phần quan trọng góp phần giữa gìn sự
bền vững cho gia đình.
2.2. Nhóm nguyên nhân xuất phát từ lối sống và hoàn cảnh sống
Có rất nhiều lý do để giải thích sự tồn tại và mức độ của BLGĐ. Một số trường
hợp do người chồng hoặc vợ/ con/ cháu rơi vào tệ nạn xã hội, nghiện rượu, hút, đánh
đề, cờ bạc, nghiện hút đánh đập vợ/ con… đòi tiền để thỏa mãn cơn nghiện. Một số
trường hợp khác là do căng thẳng, thần kinh không ổn định, thất vọng trong cuộc sống.
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến BLGĐ, theo rất nhiều nghiên cứu, chủ yếu là do say
rượu và mượn rượu (60 - 70%), khó khăn về kinh tế, do vợ hoặc chồng ngoại tình. Một
số ông chồng đánh vợ với những lý do rất vô lý như vợ không đẻ được con trai, vợ nói
nhiều, thậm chí nói ít; đánh vợ để trả thù vì ngày xưa “cưa” khó…Trong trường hợp
người chồng/ cha đánh vợ/ con vô cớ hoặc không hợp lý thì được giải thích là do
chồng/ cha say rượu, ham mê cờ bạc, nghiện hút hay chỉ đơn giản là quá nóng tính.
Khi say rượu, ham mê cờ bạc, nhiều ông chồng/ cha mất tự chủ và thường giải quyết
bất đồng với vợ con bằng những hành vi bạo lực. Đó cũng là lý do của nhiều trường

lực để họ thay đổi theo hướng tích cực.
Mới đây, Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã điều tra tại 8 tỉnh thành
(Nam Định, Thanh Hóa, Quảng Ngãi, Trà Vinh, Đồng Tháp, Hà Nội, Lào Cai, Sơn La)
về tình trạng bạo lực trong gia đình. Kết quả cho thấy, việc phòng chống bạo hành gia
đình hiện chưa được quan tâm đúng mức. Ngay cả những nạn nhân của tệ nạn này khi
phỏng vấn vẫn cho rằng họ không phải chịu bạo lực, nhưng khi kể ví dụ cụ thể thì nêu
ra vô số các trường hợp là hậu quả của hành vi này. Ở nhiều nơi, chính quyền địa
phương chưa xử lý triệt để những vụ việc về bạo hành gia đình. Họ nghĩ rằng đó là
chuyện riêng của mỗi gia đình, không thuộc chức năng, nhiệm vụ giải quyết của chính
quyền. Ngay chính bản thân người phụ nữ là nạn nhân cũng không lên tiếng đấu tranh
và sẵn sang bỏ qua.
CHƯƠNG 3. BIỆN PHÁP NHẰM HẠN CHẾ, XÓA BỎ HIỆN TƯỢNG
BẠO LỰC TRONG GIA ĐÌNH
BLGĐ là một trong những hành vi vi phạm pháp luật cần được loại trừ, nhất là
trong xã hội hiện đại văn minh ngày nay. Để ngăn chặn và đẩy lùi hành vi BLGĐ, đòi
hỏi các cấp các nghành, các tổ chức,cá nhân và từng gia đình phải có nhiều giải pháp
tích cực phòng chống có hiệu quả BLGĐ. Xuất phát từ những phân tích thực trạng vấn
đề nêu trên có thể đề xuất một hệ thống các giải pháp sau: 1) nhóm giải pháp tác động
thay đổi nhận thức của các gia đình và cá nhân; 2) nhóm giải pháp tác động thay đổi
lối sống, hoàn cảnh sống của các gia đình và cá nhân; và 3) nhóm giải pháp về quản lý
môi trường xã hội.
3.1. Nhóm giải pháp thay đổi nhận thức của các gia đình và cá nhân
Nhóm giải pháp này bao gồm việc tuyên truyền, tư vấn, giáo dục để chuyển đổi
nhận thức, thái độ, hành vi của cộng đồng, gia đình và từng cá nhân về bản chất của
BLGĐ và việc phòng chống BLGĐ. Để can thiệp và phòng chống tình trạng bạo lực,
thay đổi nhận thức trong cộng đồng về vấn đề này được đặt lên hàng đầu. “Có người
thường xuyên tát vợ, nhưng họ không cho đấy là hành vi bạo lực” - bà Lê Thị Quý,
chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu giới và phát triển thuộc Trường ĐH Khoa học
xã hội và nhân văn Hà Nội, nhận xét.
Cần nâng cao nhận thức về giới, bình đẳng giới cho người dân để cả nam và nữ

Hình thành lối sống có ý thức và bản lĩnh ở các thành viên gia đình. Trước khi
chờ sự can thiệp của pháp luật, các chị em đặc biệt là các nạn nhân hãy tự cứu mình
bằng giải pháp không chấp nhận chung sống với kẻ vũ phu. Trong trường hợp đó, ly
hôn là giải thoát chị em khỏi kẻ thường xuyên đánh đập mình, đòi lại quyền con người
của chị em. Người phụ nữ ( và các thành viên gia đình nói chung) phải biết tự bảo vệ
hạnh phúc của mình.
Phát huy tối đa vai trò của các tổ chức xã hội trong việc phòng, chống BLGĐ,
bênh vực và bảo vệ hội viên các tổ chức mình, tạo ra dư luận lên án và xử lý nghiêm
các hành vi BLGĐ, đặc biệt đối với giới nữ và trẻ em. Gắn chặt phòng chống BLGĐ
với phòng chống các tệ nạn xã hội xâm nhập vào gia đình.
Cần có sự giúp đỡ từ phía cộng động làng xóm, bởi lẽ rất nhiều phụ nữ khi bị
chống đánh thường im lặng, nín chịu. Bị chồng đánh tím mặt thì nói với hang xóm,
bạn bè là bị vấp ngã. Chồng nói vài câu xin lỗi là nguôi ngoai, chịu làm lành. Họ
không thấy rằng nếu bị chồng đánh lần thứ nhất mà không phản ứng mạnh thì chuyện
bị đánh lần thứ hai, thứ ba chăc chắn sẽ xảy ra.
3.3. Nhóm giải pháp về quản lý môi trường xã hội
Nhóm giải pháp này tập trung vào việc: xây dựng các mô hình bảo vệ phụ nữ, trẻ
em trước những hành vi bạo lực gia đình; ban hành luật phòng chống BLGĐ, xây
dựng và hoàn thiện chính sách pháp luật về gia đình, phụ nữ và bình đẳng giới; tăng
cường sự tham gia của các cấp đẳng ủy, chính quyền, các tổ chức chính trị xã hội, ban
ngành của các địa phương vào công tác phòng chống BLGĐ; xây dựng thiết chế gia
đình bền vững…
Giải pháp quan trọng trong nhóm này là xây dựng các mô hình phòng chống bạo
lực gia đình ở cơ sở, đảm bảo hoạt động các mô hình hoạt động có chất lượng, có hiệu
quả trong việc ngăn chặn, can thiệp các vụ bạo lực gia đình. Ngành dân số, gia đình và
trẻ em cần tổ chức ngay các đội xung kích, các nhóm, các câu lạc bộ phòng chống
15


BLGĐ, phối hợp với nghành tư pháp lồng ghép nội dung BLGĐ vào nội dung của các

đổi nhận thức là nền tảng của thay đổi lối sống. Việc ban hành các đạo luật, quy định
có tính pháp lý là khung chiếu cho sự thay đổi nhận thức và lối sống của các gia đình,
đồng thời là khung pháp lý cho hoạt động của các tổ chức xã hội, chính quyền trong
ngăn chặn và đẩy lùi tệ nạn BLGĐ. Ngược lại pháp luật khó có thể được thực thi nếu
nhận thức của người dân không được nâng cao, hoàn cacnhr sống của họ không được
cải thiện. Chính vì vậy các giải pháp phải được thực hiện một cách đồng bộ, liên tục và
nhất quán.

16


C. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
Gia đình là môi trường đầu tiên trong quá trình xã hôi hóa của mỗi con người.
Thông qua gia đình, các thành viên lĩnh hội được các giá trị cơ bản của cuộc sống,
chuẩn bị những hành trang để hòa nhập vào cuộc sống cộng đồng, qua gia đình, mỗi
người học hỏi được các chuẩn mực, giá trị xã hội đã thống nhất, có thể nói mỗi con
người đều tự trưởng thành lên từ chính trong gia đình của mình. Tuy nhiên, trong bối
cảnh nền kinh tế thi trường nảy sinh những mặt trái tiêu cực đặc biệt nhiều tệ nạn xã
hội len lỏi vào từng góc cạnh của đời sống gia đình khiến nhiều giá trị đạo đức truyền
thống bị băng hoại, chuẩn mực gia đình bị phá vỡ. Chính điều đó, đã và đang làm
nhiều gia đình lâm vào khủng hoảng, tổ ấm gia đình của nhiều trẻ em, những phụ nữ
yếu đuối, những người già hết sức lao động hay những thành viên phụ thuộc có nguy
cơ tan vỡ.
Một trong những hiện tượng đáng lo ngại nhất của tình trạng khủng hoảng trong
các gia đình hiện nay là tình trạng bạo lực gia đình. Bước sang thế kỷ 21, bạo lực gia
đình vẫn lan rộng và trở thành vấn đề xã hội nghiêm trọng và phổ biến ở nhiều nước
trên thế giới và ở Việt Nam. Điều này đặt ra cho xã hội văn minh nhiệm vụ cấp bách –
tìm ra những giải pháp hữu hiệu khắc phục và đi đến xóa bỏ hoàn toàn hiện tượng này.
BLGĐ diễn ra với những hình thức muôn màu muôn vẻ. Đó có thể là bạo lực vật

vấn đề chung của toàn xã hội, đem đến cho những nạn nhân bị bạo hành thông điệp:
“Phòng chống bạo lực giới, họ không đơn độc” để tạo dựng niềm tin cho họ - những
nạn nhân của bạo hành gia đình đang rất cần sự chung tay giúp sức của tất cả mọi
người.
Đối với hội phụ nữ cấp cơ sở:
- Hội cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức cho người dân
về Luật phòng, chống bạo lực gia đình, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, phòng
chống ma túy, mại dâm, các tệ nạn xã hội thông qua các buổi hội thảo, các buổi tọa
đàm nói chuyện tiếp dân, các chương trình lồng ghép như tổ chức các cuộc thi tìm
hiểu, trò chơi cho mọi người tham gia hoạt động.
- Thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, bổ túc kiến thức pháp luật cho cán bộ
cấp cơ sở, chi hội, nhất là phụ nữ phường xã, đoàn thanh niên và các tổ chức xã hội
khác.
- Hội cũng thường xuyên cập nhật thông tin, mua sách báo và tài liệu liên quan
cho cán bộ tuyên truyền. Đồng thời cho đi tìm hiểu, học tập kinh nghiệm từ các tỉnh
huyện lân cận từ đó xây dựng nên các hoạt động cho địa phương mình.
- Tham gia hòa giải và can thiệp ngay khi thấy có hiện tượng hoặc được phản ảnh
là tình trạng bạo lực xảy ra, nhưng thật khôn khéo và đúng biện pháp để không bị xem
là xâm phạm vào cuộc sống riêng của dân.
- Giáo dục kỹ năng và nghiệp vụ hòa giải cho cán bộ phụ nữ cấp cơ sở, những
cán bộ gần dân, có uy tín, được mọi người nể trọng để giúp cho việc hòa giải có hiệu
quả. Từng bước khuyên giải để sớm ngăn chặn những hậu quả nặng nề của bạo hành
có thể xảy ra.
Đối với trường học:
18


- Có trách nhiệm chỉ đạo việc lồng ghép kiến thức phòng, chống bạo lực gia đình
vào các chương trình giáo dục, đào tạo phù hợp với yêu cầu của từng ngành học, cấp
học.

chọn khác có thể có. Hãy nhắc nhở bản thân và con mình là không phải lỗi của chúng
ta.
* Về việc xây dựng các trung tâm lánh nạn cho nạn nhân và cung cấp cho nạn
nhân những địa chỉ hỗ trợ:
Xây dựng những trung tâm lánh nạn cho nạn nhân BLGĐ là một trong những giải
pháp về quản lý môi trường xã hội mà nhiều nước trên thế giới đã thực hiện. Theo đó
người ta xây dựng những trung tâm lánh nạn, hỗ trợ y tế và tâm lý để các nạn nhân khi
phải hứng chịu BLGĐ có thể chạy đến trú thân. Để hỗ trợ cho trung tâm này về mặt
pháp lý người ta còn đưa ra cả các điều luật hỗ trợ. Chẳng hạn ở Mỹ có Lệnh bảo vệ
19


tạm thời (LBVTT). Đây là án lệnh của toà án nhằm giúp bảo vệ một người không bị
người khác ngược đãi, đe doạ, hoặc quấy nhiễu. Án lệnh sẽ buộc kẻ ngược đãi phải
tránh xa nạn nhân, nơi ở và nơi làm việc của nạn nhân. Kẻ ngược đãi không đuợc phép
liên lạc với nạn nhân dưới bất cứ hình thức nào. Toà án cũng có thể ra lệnh cho kẻ
ngược đãi phải tránh xa con cái của nạn nhân nếu toà cảm thấy chúng có thể bị nguy
hại. Toà cũng có thể ra đưa ra những biện pháp cứu tế khác trong LBVTT, thí dụ như
quyền trông nom con tạm thời, cấp dưỡng, và sở hữu xe cộ.
Tại Việt Nam, một trong những mô hình phòng chống BLGĐ đã được nghiên
cứu và thử nghiệm thành công là mô hình hoạt động của Trung tâm nghiên cứu và ứng
dụng khoa học về giới - gia đình – phụ nữ và vị thành niên (CSAGA). Trung tâm đang
duy trì 2 hình thức hỗ trợ nạn nhân của nạn bạo lực gia đình rất hiệu quả là tư vấn qua
điện thoại và xây dựng câu lạc bộ nạn nhân. Cần nhân rộng hơn những mô hình phòng
chống BLGĐ như CSAGA nhằm nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền về nạn
BLGĐ và hỗ trợ tích cực nạn nhân của BLGĐ trong cả nước.
Một việc làm đơn giản mang tính tức thì có thể ngăn chặn, hạn chế hành vi
BLGĐ diễn ra hay hạn chế, khắc phục hậu quả sau đó, nhưng lại dễ bị bỏ qua đó là
việc cung cấp cho nạn nhân những địa chỉ hỗ trợ. Những địa chỉ hỗ trợ cần thiết như:
Địa chỉ, số điện thoại của trung tâm y tế huyện, trạm xá xã, bác sĩ có uy tín ở địa

21


22