NỘI DUNG
Quan hệ pháp luật hành chính
Khái niệm
Quan hệ pháp luật hành chính là một dạng của quan hệ pháp luật. Đó là những
quan hệ xã hội phát sinh chủ yếu trong lĩnh vực chấp hành điều hành giữa một
bên mang quyền lực nhà nước có chức năng quản lý hành chính nhà nước và
một bên là đối tượng quản lý. Các quan hệ này được điều chỉnh bởi những quy
phạm pháp luật hành chính. Trong quan hệ pháp luật hành chính thì quyền của
bên này sẽ là nghĩa vụ của bên kiavà ngược lại. Chúng rất phong phú và đa
dạng, phát sinh trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.
Như vậy, quan hệ pháp luật hành chính là những quan hệ xã hội phát sinh trong
quá trình quản lý hành chính nhà nước, được điều chỉnh bởi các quy phạm pháp
luật hành chính giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân mang quyền và nghĩa vụ đối
với nhau theo qui định của pháp luật hành chính.
Đặc điểm
Là một dạng của quan hệ pháp luật, quan hệ pháp luật hành chính cũng mang
những đặc điểm chung của quan hệ pháp luật là: tính ý chí, một loại quan hệ tư
tưởng thuộc thượng tầng kiến trúc pháp lý, một loại quan hệ xuất hiện trên cơ sở
quy phạm pháp luật, các bên tham gia quan hệ có những quyền và nghĩa vụ nhất
định tương ứng với các quyền đó, là loại quan hệ xã hội được Nhà nước bảo đảm
thực hiện bằng hàng loạt các biện pháp khác nhau, kể cả biện pháp cưỡng chế.
Dựa vào khái niệm, quan hệ pháp luật hành chính có những đặc điểm riêng sau
đây:

1


- quan hệ pháp luật hành chính chủ yếu chỉ phát sinh trong quá trình quản lý
hành chính nhà nước trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, luôn gắn
liền với hoạt động chấp hành và điều hành của nhà nước, chúng vừa thể hiện lợi
ích của các bên tham gia quan hệ vừa thể hiện những yêu cầu và mục đích của

các chủ thể có quan hệ lệ thuộc về mặt tổ chức.
Do yêu cầu về tính thống nhât và hiệu quả hoạt động của nhà nước nên các cơ
quan, tổ chức và cán bộ, công chức trong bộ máy nhà nước chịu sự chi phối bởi
các quan hệ lệ thuộc về tổ chức, quan hệ giữa một bên là cơ quan, tổ chức hoặc
cán bộ, công chức có thẩm quyền quyết định đối với bên kia về việc thành lập,
giải thể cơ quan, tổ chức hoặc bầu, bãi nhiệm, bổ nhiệm, cách chức cán bộ, công
chức. Tiêu biểu cho quan hệ pháp luật hành chính nội bộ có thể kể đến là quan
hệ giữa Chính phủ với Bộ, cơ quan ngang Bộ, với Ủy ban nhân dân các cấp;
quan hệ giữa Ủy ban nhân dân các cấp với các cơ quan chuyên môn trực thuộc...
Nội dung của các quan hệ pháp luật hành chính nội bộ thường đề cập các vấn đề
khác nhau như phân cấp quản lí; chỉ đạo điều hành, kiểm tra đối với các cơ quan,
tổ chức trực thuộc hoặc kiện toàn về tổ chức và bảo đảm kỉ luật trong bộ máy
nhà nước.
Trong phân cấp quản lý, sự phân cấp quản lí được phân định trên bốn cấp: Trung
ương, tỉnh (thành phố trực thuộc trung ương), huyện (quận), xã (phường, thị
trấn). Theo đó, các vấn đề quan trọng sẽ do cấp cao quyết định còn các cấp thấp
chỉ quyết định những vân đề cụ thể.
3


Trong chỉ đạo điều hành, kiểm tra đối với các cơ quan, tổ chức trực thuộc. Các
cơ quan trực thuộc luôn hoạt động theo sự chỉ đạo của cơ quan hành chính nhà
nước có thẩm quyền chung. Điều đó được thể hiện trong việc tổ chức và hoạt
động của Ủy ban nhân dân các cấp. Theo đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân đôn đốc,
kiểm tra công tác của cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp mình và
Ủy ban nhân dân cấp dưới trong việc thực hiện Hiến pháp, luật, các văn bản của
cơ quan nhà nước cấp trên…
Trong kiện toàn về tổ chức và bảo đảm kỉ luật trong bộ máy nhà nước. Chính
phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, có nhiệm vụ tổ chức và chỉ đạo
hoạt động của hệ thống bộ máy hành chính nhà nước thống nhất từ trung ương

chủ tịch UBND cấp tỉnh với cá nhân phát sinh khi cá nhân này được chủ tịch
quyết định bổ nhiệm làm chánh thanh tra.
Quan hệ thủ tục là loại quan hệ pháp luật hành chính hình thành trong quá trình
các chủ thể thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết giúp cho việc thực hiện các
quyền và nghĩa vụ của họ trong các quan hệ nội dung được nhanh chóng và đúng
đắn. Các quan hệ này do quy phạm thủ tục điều chỉnh.
Ví dụ: quan hệ giữa thủ tướng chính phủ với bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan
ngang bộ phát sinh khi bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ “kiến nghị với
thủ tướng đình chỉ việc thi hành nghị quyết của hội đồng nhân dân tỉnh, thành
phố trực thuộc trung ương trái với các văn bản pháp luật của Nhà nước hoặc của
bộ, cơ quan ngang bộ về ngành, lĩnh vực do bộ, cơ quan ngang bộ phụ trách”.
Hay quan hệ giữa cơ quan có thẩm quyền với công dân khi công dân khiếu nại,
tố cáo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của
5


cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân hoặc
bất cứ cá nhân nào.
Căn cứ vào lĩnh vực phát sinh quan hệ
Các quan hệ pháp luật hành chính có thể được phân loại thành các nhóm quan hệ
pháp luật hành chính về quản lý kinh tế, văn hóa, an ninh, chính trị, trật tự an
toàn xã hội, v.v…; về xử lý vi phạm pháp luật, thanh tra, kiểm tra, giải quyết
khiếu nại tố cáo.
Ví dụ, quan hệ pháp luật về quản lý kinh tế: các hoạt động buôn bán, vận chuyển
hành lậu, hàng giả, hành nhái với số lượng chưa đạt mức phải chịu pháp luật
hình sự, khi bị cơ quan chức năng phát hiện sẽ phát sinh quan hệ hành chính
giữa người vận chuyển trái pháp luật đó với cơ quan chức năng, trong đó, người
vận chuyển có nghĩa vụ phải nộp phạt cho cơ quan nhà nước, cơ quan nhà nước
dùng quyền lực nhà nước có quyền cưỡng chế người vận chuyển phải nộp phạt
hành chính tùy theo mức độ mà người đó vận chuyển nhiều hay ít, là loại hàng

Nghị định của Chính phủ số 187/2007/NĐ-CP ngày 03/12/2007 qui định chức
năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ
http://luathoc.cafeluat.com/showthread.php/61767-Chuong-II-Quy-pham-phapluat-hanh-chinh-va-quan-he-phap-luat-hanh-chinh-GS-TS-Pham-Hong-Thai-vaGS-TS-Dinh-Van-Mau.

8


MỤC LỤC
trang
Lời mở đầu...............................................................................................1
Nội dung...................................................................................................1
Quan hệ pháp luật hành chính..................................................................1
Khái niệm............................................................................................1
Đặc điểm.............................................................................................2
Phân loại quan hệ pháp luật hành chính...................................................3
Căn cứ vào tính chất mối quan hệ giữa các chủ thể...........................5
Căn cứ vào tính chất quyền và nghĩa vụ của các chủ thể...................6
Căn cứ vào lĩnh vực phát sinh quan hệ...............................................6
Nhận xét...................................................................................................6
Lời kết........................................................................................................7

9