Bài làm
Quan hệ pháp luật hành chính là… Chúng rất phong phú và đa dạng, phát
sinh trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.
Cơ sở làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt QHPL nói chung là: Quy phạm
pháp luật (QPPL), sự kiện pháp lý và năng lực chủ thể. QHPL hành chính
cũng là một loại QHPL. Do đó, cơ sở làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt
QHPL hành chính là: QPPL hành chính, sự kiện pháp lý hành chính và năng
lực chủ thể của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.
1. Quy phạm pháp luật hành chính
QPPL tác động tới quan hệ xã hội nhất định, biến chúng thành QHPL. Nếu
quan hệ xã hội không được QPPL điều chỉnh thì không thể trở thành QHPL.
QPPL hành chính tạo điều kiện tiền đề, là cơ sở ban đầu cho sự phát sinh,
thay đổi, chấm dứt QHPL hành chính. QPPL hành chính quy định các quyền
và nghĩa vụ của các bên trong quản lý hành chính nhà nước, quy định nội
dung những quy tắc xử sự của các bên tham gia quan hệ... Tuy nhiên, nếu
không có các chủ thể thì QHPL hành chính không thể phát sinh, thay đổi
hay chấm dứt, bản thân nó không tạo ra được QHPL hành chính mà phải có
những tình huống, những điều kiện cụ thể khác như chủ thể, sự kiện pháp
lý.
Ví dụ: QHPL hành chính giữa Nhà nước và công dân X trong việc trưng
mua tài sản của ông X chỉ phát sinh khi có những QPPL về việc trưng mua
tài sản được quy định trong Luật trưng mua, trưng dụng tài sản và có quyết
định hành chính. Luật này quy định về việc trưng mua, trưng dụng tài sản;
quyền và trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc trưng mua, trưng
dụng tài sản; quyền và nghĩa vụ của người có tài sản trưng mua, trưng dụng;
quyền và nghĩa vụ của người khác có liên quan đến việc trưng mua, trưng
dụng tài sản. Nếu không có các QPPL về trưng mua, trưng dụng tài sản thì
dù có việc Nhà nước mua tài sản của ông X cũng sẽ không có QHPL hành
chính trong trường hợp này.
2. Sự kiện pháp lý hành chính
Sự kiện pháp lý hành chính là những sự kiện thực tế mà việc xuất hiện, thay

có các cá nhân hay tổ chức có năng lực chủ thể. Chúng nảy sinh giữa các cá
nhân, pháp nhân được tham gia các QHPL với nhau. Như vậy, cũng giống
như QPPL hành chính, năng lực chủ thể là điều kiện chung cho sự xuất
hiện, thay đổi hoặc chấm dứt các QHPL hành chính.
Ví dụ: năng lực chủ thể của cán bộ, công chức phát sinh khi cá nhân được
Nhà nước giao đảm nhiệm một công vụ, chức vụ nhất định trong bộ máy
nhà nước và chấm dứt khi không còn đảm nhiệm công vụ, chức vụ đó.
Điều 29 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi, bổ sung năm 2008) quy
định thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính của Chủ tịch UBND cấp huyện:
1. Phạt cảnh cáo;
2. Phạt tiền đến 30.000.000 đồng;
3. Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề thuộc thẩm quyền;
4. Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính;
5. Áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm a, b và d
khoản 3 Điều 12 của Pháp lệnh này;
6. Quyết định áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng;
2
7. Quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở chữa bệnh.
Chỉ khi nào ông Nguyễn Văn X còn được Nhà nước giao đảm nhiệm chức
vụ Chủ tịch UBND huyện Y thì ông X mới có đủ năng lực chủ thể để có thể
tham gia, làm phát sinh một số quan hệ pháp luật hành chính liên quan đến
việc xử lý vi phạm hành chính phù hợp với thẩm quyền của mình.
Tóm lại, QHPL hành chính được hình thành, thay đổi chấm dứt khi có đủ 3
điều kiện: QPPL hành chính, sự kiện pháp lý và năng lực chủ thể của cơ
quan, tổ chức, cá nhân liên quan. Trong đó, QPPL hành chính và năng lực
chủ thể của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan là điều kiện chung cho việc
phát sinh, thay đổi chấm dứt các QHPL hành chính, sự kiện pháp lý hành
chính là điều kiện thực tế cụ thể và trực tiếp làm phát sinh, thay đổi chấm
dứt các quan hệ đó.
------------------***------------------