MỞ BÀI
Luật Hành chính là ngành luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong
hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Trong đó, quan hệ pháp luật hành
chính là một dạng của quan hệ pháp luật. Ðó là những quan hệ xã hội phát sinh
chủ yếu trong lĩnh vực chấp hành điều hành giữa một bên mang quyền lực nhà
nước có chức năng quản lý hành chính nhà nước và một bên là đối tượng quản
lý. Các quan hệ này được điều chỉnh bởi những quy phạm pháp luật hành chính.
Trong một quan hệ pháp luật hành chính thì quyền của bên này sẽ là nghĩa vụ
của bên kia và ngược lại. Chúng rất phong phú và đa dạng, phát sinh trên mọi
lĩnh vực của đời sống xã hội. Để làm rõ hơn về vấn đề này, nhóm chúng em đã
lựa chọn đề tài: “Phân loại quan hệ pháp luật hành chính và nêu đặc điểm
cơ bản của từng loại quan hệ pháp luật hành chính.”
B. NỘI DUNG
I. KHÁI QUÁT QUAN HỆ PHÁP LUẬT HÀNH CHÍNH
1. Khái niệm.
Quan hệ pháp luật hành chính là những quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh
vực chấp hành và điều hành của nhà nước được điều chỉnh bởi quy phạm pháp
luật hành chính giữa những chủ thể mang quyền và nghĩa vụ đối với nhau theo
quy định của pháp luật hành chính.
2. Những đặc trưng của quan hệ pháp luật hành chính.
- Quan hệ pháp luật hành chính có thể phát sinh theo yêu cầu hợp pháp của
chủ thể quản lí hay đối tượng quản lí hành chính nhà nước mà không phụ thuộc
vào sự đồng ý của bên kia.
- Nội dung của quan hệ pháp luật hành chính là các quyền và nghĩa vụ pháp lí
hành chính của các bên tham gia quan hệ đó.
- Một bên tham gia quan hệ pháp luật hành chính phải được sử dụng quyền
lực nhà nước.
- Trong một quan hệ pháp luật hành chính thì quyền của bên này ứng với
nghĩa vụ của bên kia và ngược lại.
- Phần lớn các tranh chấp phát sinh trong quan hệ pháp luật hành chính được
giải quyết theo thủ tục hành chính.

bộ, phối hợp hoạt động giữa các bộ phận của cơ quan, công việc văn phòng,
đảm bảo những điều kiện vật chất cần thiết để hoàn thành chức năng cơ bản của
mình. Ðây là hoạt động tổ chức nội bộ, nhưng có quan hệ chặt chẽ với hoạt
động hành chính. Nếu hoạt động này được tổ chức tốt thì hiệu quả hoạt động
của cơ quan hành chính ấy sẽ cao và ngược lại.
+ Quan hệ pháp luật hành chính liên hệ: Là một loại quan hệ ngang: Quan hệ
giữa các bên không những không trực thuộc nhau về mặt tổ chức mà trong quan
hệ đó ý chí của các bên được biểu hiện theo phương thức thỏa thuận.
Đó là quan hệ giữa cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức trong bộ máy nhà
nước với các tổ chức, cá nhân ngoài bộ máy nhà nước. VÍ DỤ: quan hệ giữa
cảnh sát giao thông với công dân vi phạm luật giao thong. Như vậy cảnh sát
giao thông là cán bộ trong bộ máy nhà nước đồng thời là chủ thể xử phạt vi
phạm hành chính.
Có thể là quan hệ ngang cấp giữa các cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức
trong bộ máy nhà nước với nhau. VÍ DỤ : quan hệ giữa Bộ tài chính với Bộ giáo
dục trong việc kiểm tra việc sử dụng ngân sách nhà nước của Bộ giáo dục.
Trong thực tế cho thấy các quan hệ pháp luật hành chính liên hệ (quan hệ
ngang) sẽ chuyển hóa dần thành quan hệ hành chính nội bộ (quan hệ dọc). Hay
nói cách khác: quan hệ pháp luật hành chính liên hệ là tiền đề cho sự hình thành
quan hệ pháp luật hành chính nội bộ. VÍ DỤ: trong các giai đoạn của trình tự
ban hành nghị quyết, thông tư liên tịch thì tồn tại quan hệ ngang giữa các cơ
quan tham gia ban hành nghị quyết, thông tư liên tịch đó. Nhưng khi nghị quyết,
thông tư liên tịch đã được ban hành thì nghị quyết, thông tư liên tịch đó là căn
cứ làm phát sinh quan hệ dọc giữa mỗi cơ quan đã tham gia ban hành nghị
quyết thông tư liên tịch với các chủ thể khác thuộc hệ thống của mình.
Quan hệ pháp luật hành chính liên hệ cũng thường tồn tại trong quá trình
chuẩn bị hoặc thảo luận trước khi ra quyết định đơn phương, khi nhà làm luật
quy định cơ quan ban hành phải thỏa thuận trước các cơ quan khác. Quan hệ
pháp luật hành chính liên hệ ở các mức độ khác nhau chủ yếu mang tính chất
thủ tục. VÍ DỤ: khi xây dựng các đề án trình Chính phủ thì Bộ trưởng, thủ

VÍ DỤ: Quan hệ giữa Thủ tướng Chính phủ với Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan
ngang bộ phát sinh khi bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ “ kiến nghị với
Thủ tướng đình chỉ việc thi hành nghị quyết của hội đồng nhân dân tỉnh, thành
phố trực thuộc trung ương trái với các văn bản pháp luật của Nhà nước hoặc
của bộ, cơ quan ngang bộ về ngành, lĩnh vực do bộ, cơ quan ngang bộ phụ
trách ”. Sở dĩ đây là một quan hệ pháp luật thủ tục bởi đây là một quan hệ pháp
luật hành chính hình thành trong quá trình bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang
bộ tuân thủ đúng quy phạm pháp luật về thủ tục của việc đình chỉ việc thi hành
các nghị quyết của hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trung ương trái với các
văn bản pháp luật của mình. Theo đúng quy định của pháp luật thì Thủ tướng
chính phủ mới có quyền đình chỉ các văn bản này. Và hoạt động kiến nghị trên
của Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ là một hoạt động tuân thủ đúng thủ
tục pháp lí để giúp cho việc thực hiện quyền đình chỉ văn bản trái pháp luật của
thủ tướng chính phủ được nhanh chóng hơn.
Như vậy, quan hệ thủ tục có những đặc điểm cơ bản sau:
• Quan hệ pháp luật hành chính thủ tục có thể phát sinh theo yêu cầu hợp
pháp của chủ thể quản lí hay đối tượng quản lí hành chính nhà nước.
Trong ví dụ trên, quan hệ thủ tục đã phát sinh theo kiến nghị của bộ
trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ.
• Nội dung của quan hệ pháp luật hành chính là các quyền và nghĩa vụ
pháp lí hành chính của các bên tham gia quan hệ đó. Mà ở đây, quyền của
bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ là kiến nghị với Thủ tướng về
vấn đề này. Thủ tướng có quyền và nghĩa vụ đình chỉ các văn bản trái
pháp luật đó.
• Một bên tham gia quan hệ pháp luật hành chính phải là chủ thể đặc biệt,
được sử dụng quyền lực nhà nước. Trong trường hợp này, cả hai chủ thể
trong ví dụ đều là chủ thể đặc biệt.
3. Căn cứ vào lĩnh vực phát sinh quan hệ.
Các quan hệ pháp luật hành chính có thể được phân loại thành các nhóm
quan hệ về quản lý kinh tế, văn hóa, an ninh, chính trị, trật tự, an toàn xã hội…

chấp hành điều hành.
5. Các căn cứ khác
- Căn cứ vào mục đích, ý nghĩa của quan hệ pháp luật hành chính có thể chia
các quan hệ pháp luật hành chính thành: các quan hệ phát sinh trong quá trình tổ
chức, thực hiện các nhiệm vụ của quản lý hành chính nhà nước (gọi là quan hệ
tích cực) và các quan hệ có liên quan tới hoạt động bảo vệ pháp luật, chống vi
phạm trong quản lý hành chính nhà nước (quan hệ bảo vệ pháp luật).
- Căn cứ nội dung cụ thể của các quan hệ ta có các quan hệ vật chất và phi vật
chất.
- Theo vị trí, vai trò của các chủ thể ta có quan hệ giữa các cơ quan nhà nước
và quan hệ có sự tham gia của công dân và tổ chức xã hội.
- Theo phương thức bảo vệ ta có các quan hệ được bảo vệ theo trình tự thủ tục
hành chính và theo trình tự thủ tục tư pháp.
- Căn cứ tính chất các quan hệ ta có các quan hệ vật chất (quan hệ nội dung) và
quan hệ thủ tục (quan hệ hình thức). Quan hệ vật chất là những quan hệ xã hội
chịu sự tác động điều chỉnh của các quy phạm vật chất luật hành chính, còn
quan hệ thủ tục chịu sự tác động điều chỉnh của các quy phạm thủ tục hành
chính.
C.KẾT LUẬN
Nghiên cứu vấn đề phân loại quan hệ hành chính và nêu được những đặc
điểm cơ bản của từng loại quan hệ pháp luật hành chính có ý nghĩa quan trọng.
Chúng ta cần nhận thức rõ vấn đề này để bảo vệ quan hệ pháp luật hành chính,
phát huy vai trò của nó và hoàn thiện nó hơn nữa về mặt lý luận cũng như thực
tế góp phần hoàn thiện nền hành chính nhà nước vững mạnh.