BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI PHÒNG
-------o0o-------
ĐỒ ÁN TỐT NGIỆP
Ngành công nghệ thông tin


HẢI PHÒNG – 2011 3

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI PHÒNG
-------o0o-------


Lớp: CT1101 Ngành: Công nghệ Thông tin

Tên đề tài:
Xây dựng chƣơng trình quản lý cho thuê ô tô của một cơ sở dịch vụ

5
NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI

1. Nội dung và các yêu cầu cần giải quyết trong nhiệm vụ đề tài tốt nghiệp
a. Nội dung:
− Phát biểu và mô hình hóa đƣợc bài toán thực tế: Cho thuê xe.
− Tiến hành phân tích và thiết kế bài toán một cách đầy đủ, theo đúng quy trình
đƣợc học bằng phƣơng cấu trúc.
− Xây dựng chƣơng trình và cài đặt thử nghiệm với một số dữ liệu chạy thông
suốt, cho ra kết quả.
b. Các yêu cầu cần giải quyết:
− Theo dõi tình trạng các xe cho thuê.
− Tiếp nhận yêu cầu đặt hàng trƣớc của khách.
− Theo dõi quá trình cho thuê.
− Hàng ngày và định kỳ lập các báo cáo.
2. Các số liệu cần thiết để thiết kế, tính toán

3. Địa điểm thực tập
Công ty TNHH vận tải Trƣờng Hùng
Địa chỉ: Số 14 đƣờng Liên Khu, Phƣơng Lƣu 2, Phƣờng Đông Hải 1, Quận
Hải An, TP Hải Phòng.
1

2

MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN 1
MỤC LỤC 2
DANH MỤC HÌNH VẼ VÀ BẢNG BIỂU 4
MỞ ĐẦU 5
CHƢƠNG 1: MÔ HÌNH TỔ CHỨC VÀ BÀI TOÁN NGHIỆP VỤ ĐẶT RA 6
1.1. Tổng quan về công ty TNHH vận tải Trƣờng Hùng 6
1.2. Những vấn đề đặt ra và giải pháp 6
1.3. Những yêu cầu đối với hệ thống cần xây dựng 7
1.4. Mô tả mô hình nghiệp vụ 7
1.4.1. Bài toán nghiệp vụ 7
1.4.2. Biểu đồ ngữ cảnh của hệ thống 9
1.4.2. Biểu đồ phân rã chức năng 10
1.4.3. Mô tả chi tiết các chức năng sơ cấp 11
1.4.4. Danh sách hồ sơ dữ liệu đƣợc sử dụng 12
1.4.5. Ma trận thực thể - chức năng 12
1.4.6. Các biểu đồ tiến trình nghiệp vụ phức tạp 13
CHƢƠNG 2 PHÂN TÍCH HỆ THỐNG 15
2.1. Các mô hình xử lý nghiệp vụ 15
2.1.1. Biểu đồ luồng dữ liệu mức 0 15
2.1.2. Biểu đồ luồng dữ liệu mức 1 16
2.2. Mô hình dữ liệu quan niệm 18
2.2.1. Xác định các thực thể 18
2.2.2. Xác định mối quan hệ giữa các thực thể 21
2.2.3. Biểu đồ của mô hình dữ liệu quan niệm 24
CHƢƠNG 3 THIẾT KẾ HỆ THỐNG 25
3.1. Thiết kế cơ sở dữ liệu 25
3.1.1. Chuyển mô hình ER sang mô hình quan hệ 25
4
DANH MỤC HÌNH VẼ VÀ BẢNG BIỂU
Số hình Tên hình trang
1.1 Biểu đồ ngữ cảnh của hệ thống 10
1.2 Biểu đồ phân rã chức năng 10
1.3 Ma trận thực thể chức năng 12
1.4 Tiến trình nghiệp vụ ký hợp đồng cho thuê xe 13
1.5 Tiến trình nghiệp vụ xử lý sự cố 14
2.1 Biểu đồ luồng dữ liệu mức 0 15
2.2 Biểu đồ luồng dữ liệu mức 1: Nhận đăng ký thuê xe 16
2.3 Biểu đồ luồng dữ liệu mức 1: Quản lý thuê xe 17
2.4 Biểu đồ luồng dữ liệu mức 1: Giải quyết sự cố 17
2.5 Biểu đồ luồng dữ liệu mức 1: Lập các báo cáo 18
2.6 Mô hình dữ liệu E-R 24
3.1 Biểu đồ liên kết của mô hình dữ liệu quan hệ 27
3.2 Luồng dữ liệu hệ thống nhận thuê xe 32
3.3 Luồng dữ liệu hệ thống quản lý cho thuê 33
3.4 Luồng dữ liệu hệ thống giải quyết sự cố 33
3.5 Luồng dữ liệu hệ thống lập các báo cáo 34

5
MỞ ĐẦU
Kinh tế thị trƣờng phát triển, rất nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ ra đời đáp
ứng nhu cầu đa dạng của các tầng lớp nhân dân. Trong số đó đặc biệt là các doanh
nghiệp dịch vụ. Khi kinh doanh dịch vụ, một nhu cầu đặt ra từ khách hàng là đƣợc
phụ vụ một cách nhanh chóng và tiện lợi. Nhƣng doanh nghiệp vừa và nhỏ thƣờng
quản lý đơn giản, nên công cụ sử dụng là các máy tính tay nhấn phím. Do máy tính
PC ngày càng rẻ, nên nhiều xí nghiệp mua máy tính để phục vụ quản lý. Tuy nhiên,
họ thƣờng sử dụng một số chƣơng trình có sẵn (ví dụ Microsft Office) để thực hiện
lƣu trữ và xử lý dữ liệu theo cách làm thủ công. Vì thế khả năng đáp ứng nhu cầu
của khách hàng hạn chế. Do quy mô phát triển, sự canh tranh ngày càng tăng, nhiều
doanh nghiệp đã có nhu cầu xây dựng các phần mềm để trợ giúp cho hoạt động của
mình. Vì lý do đó, đề tài ”Xây dự chương trình quản lý cho thuê ô tô của một cơ sở
dịch vụ” đƣợc em chọn làm đề tài đồ án tốt nghiệp. Cơ sở cho thuê ô tô ngày càng
có nhiều ô tô, và mong muốn đáp ứng tốt yêu cầu khách hàng nên có nhu cầu về

công ty cho thuê xe hàng đầu tại khu vực Hải phòng, với lƣợng xe cho thuê đạt đến
trên 80 chiếc, có các thủ tục cho thuê và thanh toán đơn giản, tiện lợi và nhanh nhất
có thể.
1.2. Những vấn đề đặt ra và giải pháp
Quy mô công ty ngày càng phát triển, số lƣợng xe tăng lên và số khách ngày
một nhiều. Trong điều kiện nhƣ vậy, việc tổ chức lƣu trữ thông tin và phụ vụ khách
hàng vẫn thực hiện thủ công trên máy tính, nên thực tế đáp ứng nhu cầu khách hàng
chậm trễ, đôi khi không kịp thời, để khách phải chờ lâu. Công ty rất mong muốn
phân tích đƣợc các số liệu quá khứ để đƣa ra quyết định đầu tƣ mở rộng quy mô và
tổ chức dịch vụ sao cho đáp ứng đƣợc yêu cầu đa dạng của khách hàng ở mức cao
nhất. Từ đó công ty quyết định phát triển một phần mềm trợ giúp việc quản lý xe và
cho thuê, đồng thời thực hiện phân tích các số liệu quá khứ qua từng thời gian để
đƣa ra quyết định kinh doanh phù hợp.
7
1.3. Những yêu cầu đối với hệ thống cần xây dựng
Trong điều kiện công ty đã đƣợc trang bị máy tính, công ty chỉ cần có phần
mềm để phụ vụ việc cho thuê xe đảm bảo nhanh chóng và tiện lợi cho khách.
Hệ thống đƣợc xây dựng cần có các chức năng sau:
− Theo dõi tình trạng các xe cho thuê về mặt kỹ thuật để xe sẵn sàng phục vụ
mỗi khi có khách.
− Tiếp nhận yêu cầu đặt hàng trƣớc của khách và thông báo kịp thời để khách
đến thuê khi có xe.
− Theo dõi quá trình cho thuê, từ khi giao xe đến khi khách trả và thanh toán,
giải quyết sự cố một cách kịp thời nhanh chóng.
− Hàng ngày và định kỳ lập các báo cáo hiện trạng và tổng hợp về tình hình kinh
doanh để giám đốc có các quyết định phù hợp đảm bảo hoạt động kinh doanh
hiệu quả.
1.4. Mô tả mô hình nghiệp vụ
1.4.1. Bài toán nghiệp vụ
Công ty TNHH vận tải Trƣờng Hùng cho thuê các loại xe ô tô 4 chỗ và 7 chỗ

dòng xe cho thuê mà xem chiếc xe máy có hợp lý không) nhƣ đã ghi trong hợp
đồng thuê xe. Nhân viên sẽ lập biên bản giao xe để xác định hiện trạng xe lúc khách
hàng nhận để đối chiếu lúc khách hàng trả xe và giao chìa khóa xe cho khách hàng.
Thông tin xe ra khỏi bãi đƣợc nhân viên cập nhật vào lịch xếp xe.
Khi nhận xe, nhân viên sẽ kiểm tra xe và ghi vào biên bản nhận xe.
− Nếu xe không có điều gì bất thƣờng so với lúc giao xe thì nhận xe, viết hóa
đơn thanh toán cho khách hàng. Sau khi khách hàng thanh toán sẽ đƣợc nhận
lại hồ sơ đã đặt. Lịch xếp xe đƣợc cập nhật lại để đƣa xe về trạng thái đang
chờ thuê, và gọi cho khách hàng đặt thuê xe nếu có.
− Nếu xe xảy ra bất kỳ sự cố nào hoặc xe bị mất thì chuyển giao khách hàng qua
cho bộ phận xử lý sự cố.
Nếu khách muốn tiếp tục gian hạn thuê xe sau thời gian đã kí trong hợp đồng
thì phải gọi điện về công ty để xin ý kiến, thời gian khách đi vƣợt quá so với hợp
đồng sẽ tính thêm tiền tùy theo thời gian đi vƣợt và giá thuê của chiếc xe khách
hàng đã thuê. Mọi thay đổi sẽ đƣợc cập nhật vào lịch xếp xe.
Tất cả mọi sự cố nhƣ xe bị mất, bị tai nạn trong thời gian khách hàng thuê hay
không liên lạc đƣợc với khách hàng đang thuê xe quá 2 tuần thì bộ phận xử lý sự cố
9
sẽ lập biên bản sự cố, viết hóa đơn bồi thƣờng. Khách hàng sẽ phải chịu bồi thƣờng
theo hợp đồng đã thỏa thuận hoặc báo công an để xử lý nếu vụ việc trở nên phức
tạp.
Các bộ phận phải viết báo cáo theo ngày và định kỳ để báo cáo cho giám đốc
khi đƣợc yêu cầu.

1.4.2. Biểu đồ ngữ cảnh của hệ thống
a. Bảng phân tích
Cụm động từ + bổ ngữ Cụm danh từ Nhận xét
Tiếp nhận phiếu yêu cầu
Kiểm tra GPLX, CMND
Lƣu thông tin khách vào sổ khách hàng

Lịch chờ thuê xe
Nhân viên
Hợp đồng thuê xe
Biên bản giao xe
Biên bản nhận xe
Hóa đơn thanh toán
Sự cố
Bộ phận xử lý sự cố
Biên bản sự cố
Báo cáo
Giám đốc
(Tác nhân)
Hồ sơ dữ liệu
(Tác nhân)
=
=
=
=
=
Hồ sơ dữ liệu
Hồ sơ dữ liệu
Hồ sơ dữ liệu
(Tác nhân)
Hồ sơ dữ liệu
Hồ sơ dữ liệu
Hồ sơ dữ liệu
Hồ sơ dữ liệu
(Tác nhân)
(Tác nhân)
Hồ sơ dữ liệu


Hình 1.1. Biểu đồ ngữ cảnh của hệ thống
1.4.2. Biểu đồ phân rã chức năng Hình 1.2. Biểu đồ phân rã chức năng
0
Hệ thống
quản lý cho
thuê ô tô y/c báo cáo
Báo cáo
Hợp đồng thuê xe
B.bản giao xe
B.bản nhận xe
hủy đặt xe
y.c. đặt xe
t.báo hủy hợp đồng
t.t sự cố
B.bản xử lý sự cố

3.3Viết hóa đơn
bồi thƣờng
4.1. Báo cáo
ngày
4.2. Báo cáo
định kỳ
2.2. Lập biên
bản nhận xe
1.4. Lập lich
11
1.4.3. Mô tả chi tiết các chức năng sơ cấp
− Tiếp nhận yêu cầu, vào sổ: Khách tới thuê xe cần ghi đầy đủ thông tin về họ
tên, địa chỉ, CMND, số điện thoại, số giấy phép lái xe và loại xe muốn thuê. Số
ngày dự định thuê, ngày bắt đầu nhận. Nhân viên sẽ kiểm tra thông tin và lƣu
các thông tin đó vào sổ khách hàng.
− Thông báo có xe: Kiểm tra xem loại xe mà khách hàng muốn thuê có còn
chiếc nào đang ở trạng thái chờ thuê không. Nếu có thì thông báo cho khách
đăng ký chờ thuê
− Ký hợp đồng: Sau khi khách hàng đồng ý thuê xe sẽ ký hợp đồng và đặt cọc
tiền.
− Lập lịch: Thƣờng xuyên bổ sung xe mới ký hợp đồng vào lịch cho thuê để
theo dõi các xe đang thuê, sẽ cho thuê.
− Lập biên bản giao xe: Sau khi ký hợp đồng thì thông tin về thời gian và xe
đƣợc thuê đƣợc ghi vào lịch xếp xe. Lúc khách nhận xe sẽ cập nhật trạng thái
xe vào sổ này.
− Lập biên bảnnhận xe: Khi khách trả xe, nhân viên kiểm tra tình trạng xe, lập
biên bản giao nhận xe ghi rõ tình trạng của xe trƣớc khi trả, có đối chiếu với
tình trạng khi nhận. Nếu có sự bất thƣờng thì ghi sổ và chuyển sang bộ phận
xử lý sự cố giải quyết.
− Lập phiếu thanh toán: Nhân viên thanh toán dựa trên hợp đồng thuê, biên

b. DS Khách hàng
c. Lịch chờ thuê xe
d. Lịch thuê xe
e. Hợp đồng
f. Biên bản giao xe
g. Biên bản nhận xe
h. Biên bản sự cố
i. Hóa đơn (2)
k Các báo cáo
Các chức năng nghiệp vụ a b c d e f g h i k
1. Nhận thuê xe R U U U C
2. Quản lý thuê U R C C C
3. Giải quyết sự cố R R R R C C
4. Báo cáo R R R R R C
Hình 1.3. Ma trận thực thể chức năng
13
1.4.6. Các biểu đồ tiến trình nghiệp vụ phức tạp
a. Tiến trình ký hợp đồng cho thuê

Sự kiện Nhân viên Hồ sơ dữ liệu
Có khách
đến thuê
Nhận thông
báo
Cập nhật lịch
cho thuê
14
b. Tiến trình nghiệp vụ xử lý sự cố
Sự kiện Nhân viên Hồ sơ dữ liệu
Xảy ra sự cố Biên bản giao xe
Biên bản nhận xe

Biên bản sự cố Hóa đơn


Hình 2.1. Biểu đồ luồng dữ liệu mức 0
KHÁCH HÀNG

Yêu cầu đặt xe
Hủy đặt xe
Phiếu y/c,CMND,GPLX
Thông báo có xe
Hợp đồng thuê xe
y/c hủy hợp đồng
T.báo hủy hợp đồng
i Hóa đơn thanh toán

f Biên bản giao xe

g Biên bản nhận xe

y/c báo cáo
Quy định quản lý
Báo cáo
Biên bản nhận xe
Gia hạn
Biên bản giao xe
Hóa đơn
Thông tin sự cố

16
2.1.2. Biểu đồ luồng dữ liệu mức 1
2.1.2.1. Biểu đồ luồng dữ liệu tiến trình ”1.0 nhận thuê xe”

Khách hàng

d
Lịch xếp xe
1.4

Lập lịch

Nhân viên
1.3

Ký hợp đồng

Nhân viên
1.2

Thông báo có
xe

Nhân viên
1.1

Tiếp nhận yêu
cầu, vào sổ

Nhân viên
e
Hợp đồng thuê xe
a
Danh sách xe


Hình 2.4. Biểu đồ luồng dữ liệu mức 1: Giải quyết sự cố
Phiếu
thanh
toán
Biên bản nhận xe
Biên bản giao xe
Khách hàng

2.1

Lập biên

đơn
Biên bản nhận xe
Biên bản giao xe
Khách hàng

3.1

Kiểm tra biên
bản giao nhận

Nhân viên
3.3

Viết hóa đơn
bồi thƣờng

Kế toán
3.2

Lập biên bản
sự cố

Nhân viên
f
Biên bản giao xe
e
Hợp đồng thuê xe
b
DS Khách hàng
g

Biển kiểm soát xe
Loại xe
Số lƣợng xe của từng loại xe
Tên xe
Mô tả xe
Phí thiếu xăng khi nhận xe
Phí đi quá km quy định
Giá thuê xe/1 ngày đêm
Mô tả tình trạng xe
Trạng thái của xe

Số xe
Loại xe
Số lƣợng
Số chỗ
Mô tả
Phí xăng
Phí quá km
Giá
Mô tả TT
Trạng thái Yêu cầu báo cáo
Báo cáo
Báo cáo
k
Các báo cáo
4.1


Địa chỉ
Số giấy phép lái xe
Số điện thoại
Số chứng minh nhân dân

STT
Tên KH
Địa chỉ
GPLX
Số ĐTKH
CMTKH

C. LỊCH CHỜ THUÊ XE
Loại xe
Khách hàng
Ngày vào sổ
Ngày giờ nhận xe
Số ngày thuê

Mã loại
Mã KH
Ngày ĐK
Ngày đặt
Số ngày

√
√

Biển kiểm soát (BKS)
Đơn giá thuê
Tiền đặt cọc
Ngày giờ thuê
Ngày giờ trả
Khuyến mãi
Giấy tờ, đồ giữ lại của khách
Nội dung hợp đồng

Số HĐ
Ngày HĐ
Tên KH
Địa chỉ
Số ĐTKH
Tên NV
Vai trò
Tên loại
Số xe
Giá
Tiền đặt
Ngày giao
Ngày trả
Khuyến mãi
Giấy tờ GL
Nội dung HĐ
√
√

Tên loại
Số xe
Ngày giao
TT giao
Km đi
Xăng đi
√
√
√
√
√
√
G. BIÊN BẢN NHẬN XE
Số biên bản nhận xe
Tên khách hàng
Địa chỉ
Số điên thoại
Loại xe
Số xe
Ngày giờ nhận xe
Số km lúc nhận xe
Vạch xăng lúc nhận xe
Tình trạng xe khi nhận

Số BBGN
Tên KH
Địa chỉ

Trƣởng ca tiếp nhận sự cố
Nội dung sự cố
Tiền bồi thƣờng

Số BBSC
Tên SC
Ngày lập
Tên NV
Vai trò
Tên KH
Số ĐTKH
Tên loại
Số xe
Ngày giao
Ngày nhận
Tên NV
ND sự cố
Tiền phạt
√
√
√
√
√
√
√
√
√