IVỘ (ỈIẢO DỤC VÀ n Ả O TẠO
DẠI HỌC ỌUỐC í ỈIA MÀ NỘI
IT?ư()Nc; J)ẠI li< X ' KHOA IKK.' XÃ Ilộ? VÀ NHÂN VÁN

\

N g u yền ỉỉ uy Cót

BẢNG lầm ĐẠO QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG BỘ MÂV
C H Ím QUYỂN t r o n g th ờ i Kỳ 1945 -1954

LUẬN ÁN THẠC SỸ KHOA HỌC LỊCỈI SỪ
Chuyên ngành : Lịch sứ clỉíng
Mã sò
: 50316
OẠI mọc:Qj CC gia HÃnội
TRÙĨIGX^ Ti:5HGTtì-í.TH=j ViỆH
No V „ L - t / Â Ĩ Ĩ
Nmròi hướng dẫn khn;» học:
r a s . r r s . Nguvền Tri 1 hít
/ ’7’.v. ì\'gõ ỉ)ntlự Tri

Hà Nội -19%


MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU…………………………………………………………….2
Chương I. ĐẢNG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG BỘ MÁY CHÍNH
QUYỀN CÁCH MẠNG THỜI KỲ 1945-1946…………………………4
I..Sự ra đời của Nhà nước dân chủ nhân dân ở Việt Nam……………4

nhò mrớci oách

vừfl t r ò n 50 t u ổ i .

của ^ np:, cbỉrih quyền nhân dân

Dưỗi sư l ê n h đeo


t ộ c t r ố nên g 8 j g ắ t , q u y ế t l i ệ t
phóng dân t ộ c

t h i p h s i đ ậ t nhỉềra

l ê n hàng đau. v ỉ t h ế ,

vụ g i ả i

í)ẫng xác đ ịn h đây l à

t h ò i kỳ t r ơ c t i ế p chuan b ị g i è n h c h i n h quyền. Mọi h o e t động
của to à n Đang, t o à n dan p h ả i xoáy vào nhiậm vụ t r ọ n g tâm,
cấp béch đó.
Thưc h i ệ n chủ t r ư ơ n g chuyen hưống t r ê n đêy, về mãt
c h i n b quyen Nhè nưốc,

Đang đã C&D cứ vồo t ì n h h ì n h cu t h ề

cĩế cố q u y ế t s á c h t h í c h hợp : khau h ỉ ệ u t h à n h l ê p c h í n h quyề
XÔ v i ế t công nông b i n h đư^c t h a y bầng khều h i ê u c h í n h quyền
dân chủ cọng h òa. Vftn k ỉ ê n của h ộ ỉ n g h ị t r u n g ưdng l a n th ử
8 khẳng đ ị n h : ' 'S e u k h ỉ đánh đ u ổ i được dế quốc pháb x í t
Nhệt ^hốp s ẽ t h è n h l | p một c h ỉ n h phủ ơéch mẹng của nưốc Việ


- 9 Nam dân chủ cọng h ò a '*

' ' C h í n h phủ cảe nưỏc V i ệ t Nam đôn chủ


vồ đô

th ị.

Từ chõ' l à một t ổ chức t ệ p hợp

t r ệ n V ỉ | t Minh đẽ p h ể t t r i ể n V8 vươn t ỗ i

quần chúng, m&t
thưc h iệ n

vai

trò

t ố chức c h í n h quỵền c ế c h mọng.
Ngây 9 . 3 . 1 9 4 5 » Nhật đao c h i n h Fhốpt Ban th ư ồ n g vy
t r u n g ương Đang r a c h i t h ị
cua chúng t a ' ' .

''N h ậ t

Phốp bắn nhau và

Baq c h ỉ t h ị l ằ kim c h ỉ

nam cho mọỉ

hành động
hành động


t h ế c h í n h quyền đế quốc có

1Trong

tin

cho t a n r ã , cố chõ không đư^c ổn

đ ịn h như 5 nưốc t a n ^ ày n a y , ủy ban dân t ộ c g i ả i phóng l à
b i n h t h ứ c t ỉ en c h i n h ph ù , t r o n g đó nhan dan học t ê p để t i ế n
l ê n RỈữ c h i n h quyền c á c h mạng' ‘i / 6 1 - 5 1 8 / .
Bon c h l t h ị cồn xác đ ịn h rõ t h à n h phen uy v i ê n t r o n g
cốc ủy ban (d o quồn chúng m i t t ỉ n h công k h a i h o ă c b i mệt
bầu r e ,

mõi đoàn t h ể cớu quốc có một đ ẹ i b i ế u tham g i a ủy

ban) Ị nêu rõ bốn nhiệm vu cụ t h ể cua c.ểc ủy ban ne.y : bảo
vệ và bênh VƯO quyền l ộ i mọi măt CU8 nhen dân ; t ổ chức hua
lu y ệ n c h ỉ n h t r ị ,

quân a ư , bẫo v ệ t r â t t ư t r ị

e n , ngăn ngừa

vồ d i ệ t t r ừ g i a n Ị phân xủt cốc xung đ ộ t , x í c h mích t r o n g
n ội bộ nhân d â n .
Chỉ t h ị t r ê n dây đã


phóng bao gồm 6 t ĩ n h mỉền
Tẹỉ đây, một ủy ban

n ú i và một phan
c h ỉ huy lỗm t h ồ i
dưối

nữa có ủy ban nhân dân cếch mẹog t ừ cấp xã đền cấp t ỉ n h do
nhân đàn cử l ê n . Cốc ủy bsn nay đã t h ự c sư nắm c h i n h quyen
vè t h i

hẳnh những c h i n h s á c h của V i ẹ t mỉnh. Cốc uy ben t b ư c

hiên 2

chức nfing chù y ế u : Trấn é p sư ahong đố i của k ẻ

bẳo vệ

cốch mẹng vả t ổ chức xây dưng cuộc sống mối của n h a n

d â n . CÓ t h ể n ó i , khu g i ả ỉ p h ó n g l à
0
^
V i ệ t Nam mơi r a đ ơ i .

thù,

h i n h anh th u nhỏ một nước



chủ trưclng t ố n g k h ỗ i n ^ h ĩ a cù8 Đang cộng sẻn Đông DƯđngvù ra
l ồ i kôu g ọ i nhân đan C8 nưốc, các đoan t h ề quan chúng cóch
mạnẹ; p h ẻ ỉ k ị p t b £ ỉ đứny l ê n phấn đấu ' ' g i à n h l ấ y c h í n h quyền,
xôy dưng một nưốc V ỉ ê t Nam dân chủ cộng hòa t r ê n nền .tảng
hoồn boèn độc l ệ p ' ' . Đoi h ộ i cì
^
A
f
9
i>nnh s á c h c á c u,y v i e n tronp: uy ban dãn t ộ c p i ó ỉ phóng

rfl
pồm :

1. Hồ Chí Kinh

Chủ t ị c h

6. Phem VSn ĩ&ng

ủ,y vi ôr


ủy v i ê n

10. cù Hu.7 oện

ủ.y v i ê i
ủy

vini


- 13 -

11. Ngu .yên J.»lnh Thỉ

13* Nguyên Chỉ Thanh

ủy v i ê n
•>
úy v i ê n
*
úy v i ê n

14. Thẹm Ngọc Thạch

ủy v i ê n

15. Nguyên Hi7u Dante

ủy v i ề n .

thắnr

một Bố t h ề i ư c th ù đ i c h , l ợ i đyng quân đồng minh s ắ p

vòo Pônp đưdng tư ố c k h í g i ỗ i quan Nhật đe n o i đệy bònp; l â t
đổ c h ỉ n h qu y ền . Đe md rộng hdn nữa k h õ ỉ đoân k ế t dân t ộ c ,
t r a n h t h ũ nhân t à i

cho đ ấ t nưỗc va hen chế đến mức t h ấ p

sự công k í c h của k ẻ t h ù , ngay 2 5 - 8 - 1 9 ^ 5

nhnt

ủy ban dân t ộ c g i ỏ i

phóng V i ệ t Nam đõ quỵết; đ i n h nhen thêm một Rồ đ a i b ỉ ễ u củs
cốc

đnng p h á i ypii nơcte và một Bố nhân s ĩ t r í

mSt t r ẵ n V i ệ t Minh và c ả i t ổ

thứ c ngoài

t h à n h Chinh phủ lam t;h ồ i.

DÓ




p . Vũ Trọng Khánh

BỘ t r ư ỗ n g BỘ Tư pháp

9.

BỘ t r ư ở n g Gỉao th ô n g công chí

Đno Trọng Kỉm

1 0 . Lê Văn Hiển

Bộ t n i S n g Bộ J/8o động

1 1 . Pham Ngọc Thach

Bộ t r ư ơ n g BỘ Y t ế

1 2 . Phạm VSn Đong

BỘ t r ư ớ n g Bộ Tai c h í n h

1 3 . Vũ

Bộ t n í S n g Bộ Ọuốc g io G.dục

M nh Hồe

Cù Huy cện


ĐANG LANH ĐAO XAY DUNG VA CUNG co BO MAY CHINH
QUYEN CACH MANG THỔĨ KY 1945-194 6 .

Giành c h í n h quyền đã khó nhưng g iữ c h í n h quyền l a i
càng khó hđn. Ngay sau k h i t b ằ n h l â p , c h í n h quyền c ách mang
đã p h ả i đố i phó v ó i vô vàn khó k h ă n . Dưối danh ng h ĩb đồng
minh, 20 vgn quân TưSng kéo vào nưốc t a tùf bắc v ĩ tu y ễn 16,
hàng van quân Anh kéo vào miền Nam. Núp sau quân Anh l à th ư c
dân Pháp X81U ìư^lc

trổng trộ n trỗ l a i

Đông D ư ơ n g . . . Bọn đễ

quoc đó mâu t h u ẫ n v ớ i nhau về quyền l ộ i , n h ư n g l a i th õ n g n h e t
tỉ m mọi cách t i ê u d i ệ t bẳng dư^c phong t r à o c á c h mang của
nhân dân t a .
Bám g ó t bọn đế quốc, cốc đảng p h a i phan động tùr nưôc
n g o à i kéo v ề , bọn t a y s a i t r o n g nưốc nổ i l ê n . Chúng đ iê n
cuồng chong l ọ i c á c h mang.
ChƯe bao g i ồ t r ê n đ ấ t nưỏc t u có n h i ề u ke t h ù đến t h ế .
củng v ố i họa n g o ẹ i xâm, o ộ ỉ p h ẫ n , c h í n h quyền các h mang p h ả i
t i ế p th u một g i a t à i
iei
k iệt

đổ n á t do chế độ t h ư c dân aế quốc đế

I công n g h i ệ p phố s e n , nông n g h i ệ p đ ỉ n h đốn, t à i

quy đ ị n h h i ế n phốp, bầu c h i n h phủ c h í n h t h ứ c ' ' . / 60-28 /
Trong p h i ê n họp đầu t i ê n cua Hội đong C hính phủ

r^ồy

3 . 9 . 1 9 4 5 , Ho Chủ t ị c h đã n ố i ' t r ư ớ c đây 'Nhân dan t a không
được hưâng quyền t ư do dân c hủ. Chúng t a không co Hiến pháp
dền c h ủ . Tôi đề n g h ị Chính phu Uổ chức cằng sốra c à n g hay
cuộc t ổ n g t u y e n cử v ớ i ch ế độ phõ t h ô n g đầu p h i ế u . . . ' / 1 0 - 7 / . i
c â o g v i ệ c t i ế n hành t ồ n g t u y é n cử đư^Jc t i ế n hành khan t r ư ơ n g


- 17 yè

đẫm bao th ư c sư dân c hủ, chu đeo, ngay 8 . 9 . 1 9 4 5 , c h í n h

phủ lâm t h ồ i n ư â c V ỉ ệ t Nam dân chủ cộng hòa đã ban hồnh s ắ c
l ê n h Bố 14/SL q u y ề t đ in h m5 cuộc t ố n g tu y ể n cử để bầu ra
Quốchhệi / 6 5 - 2 / . s ắ c l ê n h c h ỉ rõ ' ' Chính phủ nhân dân to à n
quốc a ẽ do một Quốc dân đẹi h ộ i bầu r a th e o l ố i phổ th ô n g
đầu p h i ế u củ l ẽ n ’ '
ngày

' ' ti*ong một t h ò i han h a i th ố n g kể từ

kỷ s ố c l ệ n h này s ẽ mă cuộc tổ n g tu y ế n cổr bầu Quốc

dân đ a i h ộ i ' 1 .

vồ 11 t ấ t cả công dân V ỉ ê t Nam, cả t r a i


l ố i pho thô

đầu p h i ế u , bau cuf t r ư c t i ế p và b í r u |t .
Công t á c g i á o rtục, tu y ê n t r u y ề n cho tổ n g t u y e n cũr đưd
t i ế n hành rộ n g r ã i .

Cắc bếo cứu q u ố c , Gồ g i ả i phóng (lăc b i ê

l à t ò Nhệt bao Quốc h ộ i đã nói l ê n ý n g h ĩ a của t ổ n g tu y e n c
đồng t h à i hưống dân

nhân dân t i m h i ế u về t h ể l |

bầu cử. Cuộ

vậ n động

t ố n g t u y ể n cuf đã t h ư c s ư t r d t h ằ n h d ộ t

Binh h o y t

chinh t r i

sâu I^ộngt r ê n quy

mô cả nưốc.

Tất



sứ c khó k h a n . Bọn t a y s a i t ỉ m mọi

cách phá h o e ỉ ,

vỉ chúng

h i ẽ u r ằ n g t ổ n g tu y ể n củf t h ố n g l ộ i

n g h ĩ a l à âm mưu

l ệ t đố c h í n h quyền của chúng đã t l ĩ ẩ t b a i . Trưôc t ì n h h ỉn h
dó, đế raò rô n g k h ố i đoàn k ế t to ằ n d â u , t h ư c h i ệ n dân chủ,
Hô Chi Minh vè t ổ n g bộ V i ê t minh dã q ư y ẽ t đ in h mòi t ẩ t cả
nhiỉng ngưồỉ ngoài Diăt t r ô n V i ê t minh cùng đứng t r o n g danh
eá c h ớng

củf. v i ' ' t o n g tu y ê n cử l à môt d ị p

quốc đan

t ư do lư a chọn nhíỉng n gưòi có t à i ,

vá c công v i ê c nưóc nhằ . . .

cho t o à n t h ể
có s ứ c , để gánh

t ổ n g t u y ể n cuf t ứ c l à t ư do, b ỉn h



3.

Vỗ Nguyên Gió])

Eộ tr ư ỗ rig Bộ

4.

Tran Huy L iê u

BỘ t r ư ở n g BÔ Tuyên t r u ^ ỗ n cồ độn í-

5. Chu Văn Tấn

BỘ ti-ưâng BỘ (?uốc phòng

Nội vu


- 19 6. Dương £Úc Hiền

Bộ tiuiđng RỘ Thanh n i ê n

7 . Nguyên T ,-ưòng Long

Bộ ti-ưăng BỘ Quốc dân k i n h t ế

8 . Nguyẽn Manh H6



16. Vũ ĐÌnh HÒe

BỘ t r ư ồ n g Bộ ộ u ố c g i a g i á o cìuc

17. GÙ Huy tìân

Bộ t r ư ở n g Bô Canh nông

] 8 . Nguyên Vồn Xuân

BỘ t n i đ n g không g i ữ bộ nào.

Công v i ê c dầu t i ê n của Chinh phủ l i ê n h i ê p lâui t h ò i
l à làm cho t o à n dồn tu y ể n cử đứđc t h à n h công t ố t đ e p ,v à chuan
b i sẵti s à n g v i ê c k h a i Quổc h ộ i .
Ngày 6 . 1 . 1 9 ^ 6 cuộc tổng- tu y ể n cử mant5 t i n h c h ấ t dân
chủ đau t i ê n ờ V i ệ t Nam đưdc t i ế n hảnh t r o n g cả tiước. Măc dù
t i ế n hành t r o n g đ iê u k i ê n l i ế i sứ c khó khôn, nhưug tỷ l ệ cả
t r i đi bỏ p h ie u d£it 1 *8 1 coo.
ổ hà N ội, k ế t qủu 172*765 ti 1*0tí Ki tonti uỗ 1&7.860 ti'/c
91/95 ° / o cử t r i

của cả 7^khu phó n ộ i th ồnh vả 118 iètig dỗ

đi bỏ p h i ẽ u , Sáu t r o n g t ổ n g íiố 74 úfng củf v i ê n dã tiÁín^ củí đíi ì
b i ế u quốc h ô i . Người t r ú n g cử t h ắ p n h ấ t l à 5 2 , 5 ừ/ o , ngiiồi
đ$it p h i ễ u cao n h o t l à Hồ Chí Minh đưdc 1 6 9 .222 phitìU, tứ c
98,4 ° / o .



yv đ ẹ i b i ế u l à cốc dân t ộ c í t
Thắng l ơ i

của cuộc tổ n g

đui b i ễ u l à công

ngưòi.
t u y ể n cùr, Quốc h ộ i

đâu t i ê n

của nưóc V i ệ t Nam dân chủ cộng hòa ra d ò i , đ á n h dấu một riiổc
Hon quon t r ọ n g t r o n g qúa t r i n h xây dưng củng co c h i n h quyên
của Dang aau cách mang t h á n g Tám năm

Neu như ^uốo đôn

đoi h ộ i t h á n g 8 . 1^45 góp phân quan t r ọ n g cho tìơ r a đồi của
c h í n h quyên Cách m o n g / t h i tổ n g t u y en củ 1 . 1 9 4 6 củng

thêm

th ô n g l ộ i nhân dân t o đã g i à n h đưđc, đ ố t cổ sở pLáp l ý vững
chốc cho aư tồ n t ỡ i của nhà nước công nông dầu t i ê n ỏ Dông
Natii Â.


- 21 Sau t h ố n g l ơ i của tổ n g t u y ể n cử, bọn đế quốc và các

( V i ê t minh, Dan chủ, V i ê t quổtí, V i é t

cá ch ) đã th ố n g n h ấ t :
1 . Thành l ệ p Chính phủ l i ê n h i ê p khống c h i ế n c h í n h t h ứ c
gồm 10 bộ : BỘ Quốc t>hòn£ và Nôi vu đê ngưòi không dảng phải
nốra, cốc bộ T à i c h i n h , Griao th ô n g công c h í n h , ( r iá o d u c , Tư
phốp do V i ệ t
Cốc bộ

Minh và Dan chủ nắiii.
n g o a i g i 60 , k i n h t ế , xã h ộ i ,

canh nông

đo V i ê t

quốc, V i ê t cách nắm.
2.

Thanh l â p ủy v i ê n ktiáng c h i ế n hội fcồra 9 n&ười đẽ

chuyên l o v i ệ c kháng c h i ế n .


- 22 3.

Thành l ệ p quốc g i a cố vẩn đoàn do cố vấn t ố i CÙO

Vĩnh Thụy làm đoàn t r ư đ n g , bso gom cốc v i có đao đức, k i n h
nghiệm để góp ý cho C hính phu.


Huỳnh Thúc Khống

Bộ tr ư ở n g BỘ Nội vu

5. Chu Bá Phượng

Bộ tr ư ở n g Bộ Kinh t ẽ

6. Lê Vồn Hiến

Bộ t r ư ỗ u g Bộ Tõi c h ỉ n h

7 . Phan Anh

RÔ
•

6 . Trương DÌnh T r i

Bộ tr ư ở n g Bộ Xẽ h ô i , kiêm

trư ở n g

Põ Quác phòng

/ t ế , cứu t ế và buo động
9.

Đông Thai Nai


do cố van t ố i cao v ĩ n h

công chí.

ti-ưỏng Bô Canh nông.
Thuy đảm nhiêm.

Kháng c h i ế n ũy v i ê n hộ i do võ Nguyên Giáp lồm Chủ t ị c h
vè Vũ Hồng Khanh làm phó chủ t i c h .
Quốc h ộ i đã t h ả o l u ệ n và đ i dến q u y ể t n g h i v i ê c l ậ p
ban thư ồng t r ư c Quốc h ộ i th b y măt cơ quan quyền 1ƯC cao n h á t
của t o à n dân g i a i q u y ế t những công v i ê c l i ê n quan đến vện
mệnh
đ ấ t nước.
•
Căn cứ vầo t ỉ n h t h ế h i ê n t h ồ i , Ouốc h ộ i đã n h ầ t t r í
đ ã t quyên han của Ben thư ồng t r ư c như 86U :
1.

Góp ý k i ế n v ó i Chính phủ.

2.

Phê b ì n h Ghính phả và k h i Chính phủ đi ngươc l a i

quyền l ợ i quốc d ân, t h i có quyền h i ê u t r i ệ u quổc dân.
3.

T r ỉ ệ u t ê p quốc hội t r o n g những t r ư ồ n g hclp can